T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_3-to’plam_Iyun-2025
45
ISSN:3030-3613
PSIXOLOGIYADA GURUHIY MASHGʻULOTLAR OLIB BORISHNING
SAMARALI USULLARI VA IMKONIYATLARI
Esanova Gulnoz Axrolovna
Samarqand viloyati Urgut tuman
16-maktab amaliyotchi psixologi
Annotatsiya
: Guruhlarning shaxsga ta'siri odamlar o'rtasidagi o'zaro
munosabatlar va ijtimoiy tizimlarning muhim jihatlaridan biridir. Guruhlar insonning
qarorlar qabul qilish jarayoniga, xatti-harakatlariga va hissiyotlariga ta'sir ko'rsatishi
mumkin. Ushbu maqolada guruhlarning shaxsga ta'sirini tushunish uchun zarur
bo'lgan psixologik va ijtimoiy mexanizmlar, guruh dinamikasining shaxsga qanday
ta'sir ko'rsatishi, guruh konformizmi, guruh fikrining shakllanishi va boshqa ijtimoiy
jarayonlar tahlil qilinadi.
Kalit so'zlar:
guruh fikri, qarorlar qabul qilish, guruh a'zolari, muloqot,ruhiy
rivojlanish, psixik jarayonlar, muloqot
KIRISH
Guruhlarning shaxsga ta'siri jamiyatda ijtimoiy va psixologik jarayonlarni
chuqur o'rganish uchun juda muhim mavzulardan biridir. Shaxslar turli guruhlarda
faoliyat yuritishi, ijtimoiy o'zgarishlar, muloqot va qarorlar qabul qilish jarayonlariga
guruhning ta'siri muhim ahamiyatga ega. Guruhlar, o'z navbatida, shaxslarning
qarashlari, xatti-harakatlari va dunyoqarashlariga sezilarli ta'sir ko'rsatishi mumkin.
Guruh o'zining a'zolaridan birbiriga ta'sir o'tkazish orqali o'zgarishlarni yuzaga
keltiradi.
Guruhdagi odamlarning xatti-harakatlari, ularning guruhdagi roli, ijtimoiy
normativlar va guruh ichidagi o'zaro aloqalar, shaxsning fikrlari va xatti-harakatlariga
ta'sir qilishi mumkin. Guruhning shaxsga ta'sirini psixologik nuqtai nazardan tahlil
qilishda konformizm va ijtimoiy bosim muhim o'rin tutadi. Guruhning shaxsga ta'siri,
odatda, ijtimoiy normativlar, guruh a'zolari orasidagi muloqot, ta'sir va o'zaro aloqalar
orqali yuzaga keladi. Shaxsning guruhga qarshi yoki uning a'zolariga nisbatan qanday
o'zgarishlar kuzatilishi mumkinligi haqida ham so'z yuritiladi.
Shu bilan birga, guruhlarning ta'siri shaxslarning ijtimoiy pozitsiyalari, mavqei
va boshqa guruhlar bilan bo'lgan aloqalariga qarab turlicha bo'lishi mumkin. Bu
jarayonlarni tushunish, guruhning shaxsga qanday ta'sir ko'rsatishi va bu ta'sirning
psixologik va ijtimoiy natijalarini anglash uchun zarurdir.Guruhlarning shaxsga
ta'sirini tushunish uchun, avvalo, guruh dinamikasini o'rganish zarur. Guruh
dinamikasi - bu guruhdagi a'zolar orasidagi o'zaro aloqalar va muloqotning qanday
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_3-to’plam_Iyun-2025
46
ISSN:3030-3613
shakllanishi va rivojlanishini ifodalaydi. Konformizm va ijtimoiy bosim: Konformizm,
ya'ni guruhning a'zolari
tomonidan qo'llaniladigan ijtimoiy bosim, shaxsning o'z xatti-harakatlarini
guruhning xulqatvoriga moslashtirishga olib kelishi mumkin. Konformizm jarayoni,
shaxsning guruhga moslashish istagi va guruhning o'ziga xos ijtimoiy normativlariga
rioya qilish maqsadida yuzaga keladi. Guruhdagi a'zolar bir xil fikrni bildirishsa,
boshqalar ham shu fikrni qabul qilishi mumkin. Guruhlar o'rtasidagi raqobat yoki guruh
ichidagi ijtimoiy normativlar shaxslarning qarorlar qabul qilishida muhim ta'sir
ko'rsatishi mumkin.
Ushbu jarayonni Aschning konformizm tajribasi yoki Milgramning ijtimoiy
bosim tajribasi orqali yanada chuqurroq tushunish mumkin. Aschning tajribalarida
shaxslar, guruhning fikri bilan kelishmagan holatlarda ham, guruhning fikriga ko'proq
moslashishga intilganini ko'rsatdi. Bu shuni anglatadiki, guruhlar shaxslarning qarorlar
qabul qilishiga va dunyoqarashlarini shakllantirishga sezilarli ta'sir ko'rsatadi.
1.
Guruh fikri va guruhning ta'siri: Guruh fikri - bu guruhning barcha
a'zolarining umumiy qarashlari yoki qadriyatlarining yig'indisi bo'lib, bu fikr
guruhning ijtimoiy va psixologik tuzilishini shakllantiradi. Shaxsning guruhga ta'sirini
tushunishda guruh fikri katta ahamiyatga ega. Guruh fikri, shaxslarning qarashlarini va
xattiharakatlarini normativlashtiradi. Guruhning ta'siri, shaxsning o'zini qanday
ko'rishi, qanday qarorlar qabul qilishi va qanday vaziyatlarda guruhning talablariga
moslashishini belgilaydi. Masalan, odamlarning guruhda bo'lib, o'z fikrlarini ilgari
surishdan oldin guruhning fikrini va talablarini hisobga olishlari ko'pincha boshqalar
bilan o'zaro aloqalarini yengillashtiradi. Guruh fikri o'zining tashkil etuvchi elementlari
va a'zolarining munosabatlari orqali shakllanadi va o'zgaradi.
2.
Guruhning shaxsga psixologik ta'siri: Guruhning shaxsga ta'siri faqat
tashqi ta'sirlar bilan cheklanmaydi, balki psixologik jihatlarni ham o'z ichiga oladi.
Guruhlar, odamlarning o'ziga bo'lgan ishonchiga, hissiyotlariga va motivatsiyalariga
ta'sir qiladi. Masalan, guruhda ishtirok etish, shaxsning ijtimoiy qabul qilinishi va o'zini
hurmat qilishiga olib kelishi mumkin. Guruhlarning ijtimoiy aloqalari, odamlarning
o'zaro muvozanatini, farovonligini va psixologik holatini ta'minlashda muhim rol
o'ynaydi. Guruhdagi a'zolarning bir-biriga ta'siri, shaxsning o'zini qanday anglashiga
va o'z xattiharakatlarini qanday rivojlantirishiga yordam beradi. Guruh ta'siri shaxsning
ichki dunyosini o'zgartirib, uning ijtimoiy moslashuvini va o'zgarishini ta'minlaydi.
XULOSA
Guruhlarning shaxsga ta'siri ijtimoiy psixologiyaning muhim jihatidir. Guruhlar,
shaxslarning qarorlar qabul qilish jarayonlariga, xatti-harakatlariga va hissiyotlariga
ta'sir ko'rsatadi. Guruhlarning shaxsga ta'siri, guruh dinamikasi, konformizm, guruh
fikri va psixologik omillar orqali shakllanadi. Guruhlar o'z a'zolarining xatti-
harakatlarini ijtimoiy normativlar va guruh fikri asosida boshqaradi va shakllantiradi.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_3-to’plam_Iyun-2025
47
ISSN:3030-3613
Shu bilan birga, guruhning shaxsga ta'siri odamlarning o'zini qanday his qilishiga va
jamiyatdagi o'rni va roli qanday rivojlanishiga ta'sir ko'rsatadi. Guruhlarning shaxsga
ta'sirini tushunish, jamiyatda o'zaro aloqalar va guruhlar o'rtasidagi dinamikani
yaxshilashga yordam beradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI:
1.
Икромова, С. А. (2024). ПСИХОЛОГИЧЕСКОЕ РАЗВИТИЕ МОЛОДЕЖИ И
ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ КРИЗИСЫ. New modern researchers: modern
proposals and solutions, 1(2), 29-35.
2.
Икромова, С. А. (2024). ПОЗНАВАТЕЛЬНЫЕ ПРОЦЕССЫ И ПАМЯТЬ
ЧЕЛОВЕКА. Introduction of new innovative technologies in education of
pedagogy and psychology, 1(3), 59-65.
3.
Ikromova, S. A. (2024). PSIXOLOGIK SALOMATLIK VA UNING
JAMIYATDAGI ROLI. Problems and solutions at the stage of innovative
development of science, education and technology, 1(2), 93-98.
4.
Икромова, С. А. (2024). КОНСУЛЬТИРОВАНИЕ И ТЕРАПИЯ ЛЮДЕЙ В
СОЦИАЛЬНОЙ СРЕДЕ. New modern researchers: modern proposals and
solutions, 1(2), 8-14.
5.
Ziyo.net maʼlumotlari
