T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_4-to’plam_Iyun-2025
99
ISSN:3030-3613
AKРИЛАМИД ВА КАЛЦИЙ АСОСИДА ОЛИНГАН МОНОМЕРИНИНГ
МОЛЕКУЛЯР ТУЗУЛИШИ
Феруза Ҳамдамова
1
97-429-13-63
1
Тошкент кимё-технология
институте, Тошкент, Ўзбекистон
Максумова Ойтура
E-mail:
2
Тошкент кимё-технология
институте, Тошкент, Ўзбекистон
Калит сўзлар:
Акриламид, ГХ
Кириш
Акриламид ва калций хлорид мономерини кристалл ва молекуляр
тузулмаларини ўргандик
[
1,2
]
ва молекулаларнинг эгзотсиклик фаол жойлари
кўрсатилди. Ичида молекулалараро характердаги турли хил водород алоқаларни
ҳосил қилишга мойилдирлар.Тадқиқотни давом эттириб Тетраакриламидкалций
синтез қилинди олинган комплекс бирикма таркибида хлор аниони кумуш
нитрат иштирокида чўктирилди синтез қилиш ишлари олиб борилди ва унинг
тузулиши ўрганилди . Акриламид таркибидаги кислород ҳисобига реакция
кетади ва рух ички сефирада комплекс ҳосил қилади [3]. Ма'лумки, акриламид
ҳосилалариинг юқори биологик фаоллиги уларга катта қизиқиш қизиқиш
уйғотади, жумладан фунгитсидлар, гербитсидлар, ўсиш регуляторлари [4]
топилган. Аралаш изоморфнинг кислород кристалида молекулалароро заиф
ўзаро тасирлар сақланиб қолади, чунки кислород ва олтингугурт атомларнинг
табиати яқин. Кучсиз ўзаро тасирларнинг табиатини очиб бериш учун
тетраакриламиднинг табиати ўрганилди.
Рентген нурлари экесперимент тажрибаси.
Кристалларнинг бирлик
ҳужайра параметрлари Сu Ka нурланиши (T=300 K, графит монохроматор )
ёрдамида CCD Xcalibur Ruby кўп каналли дифрактометрда аниқланди. Ушбу
дифрактометрда мос равишда кристаллардан уч ўлчамли кўзгулар тўплами
олинган [5].
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_4-to’plam_Iyun-2025
100
ISSN:3030-3613
Расм. Тетраакриламидкалций молекуласидаги зарядларнинг
тақсимланиши ва фазода жойлашиши.
2-расм. Тетраакриламидмарганицнинг ИҚ-спектри
ТМ ИҚ-спектрида қуйидаги ютилиш чизиқлари намоён бўлди: 1652см
-1
соҳада С=О гуруҳига тегишли кучли тебраниш частоталари кузатилади, 3334,92
см
-1
соҳада эса С-N гуруҳига тегишли валент тебранишларини
жойлашганлигини кузатиш мумкин.
Фойдаланилган адабиётлар
1.
Ж. М. Ашуров, Н. С. Мухамедов, Б. Ташходжаев, Б. Т. Ибрагимов. -ЖСХ
№6, С.1201-1207.
2.
Ж. М. Ашуров, Н. С. Мухамедов, Б. Ташходжаев, Б. Т. Ибрагимов, ЖСХ (2014
в печ.).
3.
Душамов Д.А., Якубов У.Х., Афлятунова Р.Г., Жонхожаева Ф.Б., Алиев Н.А.
// Узб. хим. журн. -2003. -№6. –С.7.
4.
Пат. США 3050526; РЖХ. -1964. -4Н380П.
5.
Пат. Англия 1379754. РЖХ. -1975. -23. 0407П
6.
Sheldrick G.M.
Program for Empirical Absorption Correction of Area Detector
Data. –Goettingen: University of Goettingen, 1996
500
750
1000
1250
1500
1750
2000
2500
3000
3500
4000
cm-1
60
65
70
75
80
85
90
95
100
105
%T
33
34
,9
2
31
60
,3
7
30
34
,0
3
28
13
,1
8
19
21
,1
0
16
52
,0
3
16
08
,6
3
14
71
,6
9
14
25
,4
0
13
51
,1
4
12
78
,8
1
11
35
,1
1
10
51
,2
0
98
6,
59
95
9,
59
84
0,
96
81
5,
89
66
1,
58
62
1,
08
54
1,
03
52
0,
78
48
3,
17
42
6,
27
Akril