Jild 64 № 4 (2025)

Annotatsiya: Mazkur maqolada bank tizimidagi boshqaruv hisobi (menedjment 
hisobi)ning  ahamiyati,  vazifalari  va  u  orqali  erishiladigan  maqsadlar  yoritilgan. 
Boshqaruv hisobi banklarda ichki nazoratni kuchaytirish, samarali qarorlar qabul qilish 
va  moliyaviy  resurslardan  oqilona  foydalanishda  muhim  vosita  sifatida  ko‘rib 
chiqiladi. Maqolada shuningdek, zamonaviy yondashuvlar — raqamli texnologiyalar, 
avtomatlashtirilgan axborot tizimlari va sun'iy intellekt asosida boshqaruv hisobining 
takomillashtirilishi,  ularning  bank  faoliyatiga  integratsiyasi  tahlil  qilingan.  Tahliliy 
qismda xalqaro tajribalar asosida bank boshqaruv hisobining istiqbollari va rivojlanish 
yo‘nalishlariga ham to‘xtalib o‘tiladi. Tadqiqot natijalari banklarda boshqaruv hisobini 
takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar bilan yakunlanadi. [1] 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  innovatsion  moliyaviy  texnologiyalar  asosida 
tijorat banklari resurslarini boshqarishni takomillashtirish masalasi nazariy va amaliy 
jihatdan tahlil qilinadi. Hozirgi globallashuv davrida raqamli texnologiyalar, fintech 
yechimlar, avtomatlashtirilgan risk boshqaruvi va big data asosidagi tahlillar tijorat 
banklari  uchun  resurslarni  samarali  boshqarishning  asosiy  vositasiga  aylanmoqda. 
Maqolada raqamli bank xizmatlari, sun’iy intellekt va blokcheyn texnologiyalaridan 
foydalanishning afzalliklari, moliyaviy resurslarni nazorat qilish va optimallashtirish 
imkoniyatlari  yoritiladi.  Shuningdek,  O‘zbekiston  tijorat  banklari  faoliyati  tahlil 
qilinib, xalqaro ilg‘or tajriba bilan qiyosiy o‘rganiladi. Tadqiqot asosida milliy bank 
amaliyoti uchun innovatsion boshqaruv mexanizmlarini joriy etish bo‘yicha amaliy 
tavsiyalar ishlab chiqiladi. 

Аннотация:  В  данной  статье  рассматриваются  второстепенные  члены 
предложения  как  важнейшие  элементы  синтаксической  структуры, 
обеспечивающие  полноту,  точность  и  выразительность  высказывания. 
Раскрывается их роль в конкретизации информации, создании логических связей 
и  стилистическом  оформлении  речи.  Особое  внимание  уделено  функциям 
дополнений,  определений  и  обстоятельств  в  построении  синтаксических 
конструкций различной сложности. 

Annotatsiya: Mazkur maqolada matematikaning soddaligi haqidagi g‘oya bilan 
hayotning  murakkab  tabiati  o‘rtasidagi  qarama-qarshilik  falsafiy  va  ilmiy  nuqtayi 
nazardan tahlil qilingan.  

Annotatsiya. Ushbu maqola “Dolzarb 90 kun” loyihasining ta’lim, ijod va sport  yo‘nalishlaridagi  tadbirlarini  keng  qamrovli  tahlil  qiladi.  Loyiha  yoshlarning  yozgi  ta’tilini  mazmunli  tashkil  etish,  ularni  zararli  odatlardan  himoya  qilish  va  sog‘lom  turmush  tarzini  targ‘ib  qilishga  qaratilgan.  Maqolada  mamlakatimizda  amalga  oshirilayotgan fan to‘garaklari, ijodiy va madaniy tadbirlar, sport musobaqalari hamda  raqamli  ta’lim  platformalarining  yoshlar  rivojiga  ta’siri  real  misollar,  statistik  ma’lumotlar  va  ekspert  fikrlari  asosida  yoritilgan.  Shuningdek,  loyiha  doirasida  yoshlarning  ijtimoiy  faolligi,  ko‘ngillilar  harakati  va  milliy  ma’naviyatni  rivojlantirishga qaratilgan tadbirlar ham batafsil ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari  “Dolzarb 90 kun” loyihasining yosh avlodni sog‘lom, bilimli va ma’naviy barkamol  etishda  muhim  vosita  ekanligini  tasdiqlaydi  hamda  kelajakda  uning  yanada  takomillashtirilishi  va  kengaytirilishiga  doir  tavsiyalarni  o‘z  ichiga  oladi.  Maqola  yoshlar  siyosati,  ta’lim  va  madaniyat  sohasida  faoliyat  yurituvchi  mutaxassislar,  pedagoglar hamda davlat boshqaruvi organlari uchun qimmatli manba hisoblanadi. 

Annotatsiya 
Ushbu  maqolada  ish  beruvchi  va  xodim  o‘rtasidagi  huquqiy  munosabatlar, 
ularning huquq  va  majburiyatlari hamda  bu  munosabatlarning  mehnat  qonunchiligi 
orqali tartibga solinishi yoritilgan. Mehnat shartnomasi, ichki mehnat tartibi qoidalari, 
O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi kabi asosiy normativ-huquqiy hujjatlar 
doirasida  tomonlarning  o‘zaro  javobgarligi,  mehnat  shartlarining  bajarilishi  va 
nizolarni hal etish mexanizmlari tahlil qilinadi. Shuningdek, ishchi va ish beruvchining 
teng huquqliligi, mehnatga haq to‘lash, mehnatni muhofaza qilish va mehnat nizolarini 
oldini olish masalalari ham chuqur ko‘rib chiqiladi. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  sanoat  korxonalarida  ishlab  chiqarish 
xarajatlarini bosqichma-bosqich tahlil qilish va ularni optimallashtirish usullari ilmiy-
nazariy hamda amaliy nuqtai nazardan o‘rganiladi. Ishlab chiqarish xarajatlarini tahlil 
qilish har bir xarajat elementi va ishlab chiqarish bosqichini alohida o‘rganish orqali 
korxona  resurslaridan  maksimal  darajada  samarali  foydalanish  imkonini  beradi. 
Maqolada sanoat ishlab chiqarish jarayonidagi asosiy xarajat turlari, ularni kamaytirish 
yo‘llari,  samarali  boshqaruv  texnologiyalari,  raqamli  monitoring  tizimlari  va  ilg‘or 
xalqaro tajribalar  asosida xarajatlarni  optimallashtirish bo‘yicha  taklif va  tavsiyalar 
ishlab chiqiladi. Tadqiqotda real korxona ma’lumotlari asosida xarajat tahlili amalga 
oshirilib,  amaliy  yechimlar  taklif  etiladi.  Maqola  natijalari  sanoat  ishlab  chiqarish 
tannarxini  pasaytirish,  raqobatbardosh  mahsulot  ishlab  chiqarishni  kengaytirish  va 
umumiy iqtisodiy samaradorlikni oshirishga xizmat qiladi. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  sanoat  ishlab  chiqarish  xarajatlarini 
optimallashtirishning  asosiy  omillaridan  biri  sifatida  energiya  va  xomashyo 
resurslaridan  samarali  foydalanish  masalasi  chuqur  ilmiy-nazariy  va  amaliy  asosda 
yoritiladi.  Bugungi  raqobatbardosh  sanoat  rivojlanishida  ishlab  chiqarish 
xarajatlarining katta qismini aynan energiya va xomashyo sarfi tashkil etadi. Shu bois 
korxonalarda  ushbu  resurslardan  oqilona  va  tejamkor  foydalanish  nafaqat  ishlab 
chiqarish  tannarxini  kamaytiradi,  balki  ishlab  chiqarish  samaradorligini  oshiradi, 
chiqindilar hajmini qisqartiradi va ekologik barqarorlikni ta’minlaydi. 
Maqolada  energiyani  tejaydigan  texnologiyalarni  joriy  etish,  ishlab  chiqarish 
jarayonlarida xomashyo sarfini optimallashtirish, chiqindisiz texnologiyalar va qayta 
ishlash  usullaridan  foydalanishning  iqtisodiy  samaradorligi  tahlil  qilinadi.  Xorijiy 
ilg‘or  tajribalar  o‘rganilib,  O‘zbekiston  sanoat  korxonalari  uchun  moslashtirilgan 
amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. Tadqiqotda real korxonalar ma’lumotlari asosida 
resurslardan  foydalanishning  mavjud  holati  baholanib,  xarajatlarni  kamaytirish  va 
resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish bo‘yicha strategiyalar taklif etiladi. 
Ushbu  maqola  natijalari  sanoat  korxonalarining  moliyaviy  barqarorligini 
mustahkamlash va umumiy iqtisodiy samaradorlikni oshirishga qaratilgan. 

Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy texnologiyalar asosida sanoat ishlab 
chiqarish  xarajatlarini  qisqartirish  bo‘yicha  samarali  strategiyalar  ishlab  chiqish 
masalasi  ilmiy-nazariy  va  amaliy  jihatdan  o‘rganiladi.  Bugungi  globallashuv  va 
raqobat  sharoitida  ishlab  chiqarish  tannarxini  kamaytirish  sanoat  korxonalarining 
asosiy ustuvor vazifasiga aylanmoqda. Maqolada ishlab chiqarish xarajatlari tarkibi, 
texnologik modernizatsiya, raqamli ishlab chiqarish va avtomatlashtirish jarayonlari, 
energiyani  tejaydigan  uskunalar  va  chiqindisiz  texnologiyalar  joriy  etishning 
samaradorligi  tahlil  qilinadi.  Shu  bilan  birga, xorijiy  tajribalar  asosida  O‘zbekiston 
sanoat korxonalari uchun tavsiyalar ishlab chiqiladi. Tadqiqot natijalari xarajatlarni 
optimallashtirish,  mahsulot  raqobatbardoshligini  oshirish  va  iqtisodiy  barqarorlikni 
ta’minlashga qaratilgan amaliy yechimlarni o‘z ichiga oladi. 

Annotatsiya.  Ushbu  maqolada  O’zbekistonda  oliy  ta’lim  tizimining 
shakllanishi  va  uning  nazariy  asoslari  tahlil  qilinadi.  Tadqiqot  jarayonida 
mamlakatimizdagi oliy ta’lim sohasining tarixiy rivojlanish bosqichlari, islohatlar va 
o’zgarishlar yoritilib, ularning nazariy asoslari va amaliy ahamiyati ko’rib chiqilgan. 
Maqola  ilmiy  metodlarga  asoslanib,  zamonaviy  ta’lim  tizimini  takomillashtirishga 
qaratilgan strategik tavsiyalarni ham o’z ichiga oladi.   

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  tijorat  banklarida  moliyaviy  resurslarni 
shakllantirishning asosiy manbalari va ularni samarali boshqarish mexanizmlari ilmiy-
nazariy  hamda  amaliy  jihatdan  tahlil  etiladi.  Tijorat  banklari  moliyaviy  tizimning 
markaziy  bo‘g‘ini  sifatida  resurslarni  jalb  etish,  ularni  muvozanatli  taqsimlash  va 
iqtisodiyotga  yo‘naltirishda  asosiy  o‘rin  egallaydi.  Maqolada  depozitlar,  interbank 
kreditlari,  kapital  qo‘yilmalar  va  xalqaro  moliya  institutlari  resurslari  asosida 
moliyaviy resurslarni shakllantirish manbalari yoritiladi hamda risklarni boshqarish, 
likvidlikni  ta’minlash  va  rentabellikni  oshirish  bo‘yicha  takliflar  ishlab  chiqiladi. 
O‘zbekiston tijorat banklari tajribasi va ilg‘or xorijiy amaliyot qiyosiy tahlil qilinib, 
milliy bank tizimiga mos strategiyalar ishlab chiqiladi 

 
Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  tijorat  banklarining  moliyaviy  barqarorligini 
ta’minlashda  resurslarni  boshqarish  strategiyalarining  ahamiyati  nazariy  va  amaliy 
jihatdan  tahlil  qilinadi.  Banklar  moliyaviy  tizimning  asosiy  bo‘g‘ini  sifatida  resurs 
bazasini barqaror shakllantirish, likvidlikni ta’minlash va risklarni samarali boshqarish 
orqali  o‘z  barqarorligini  mustahkamlaydi.  Maqolada  resurs  bazasining  asosiy 
manbalari,  ularni  diversifikatsiya  qilish  yo‘llari,  likvidlik  va  kapital  yetarliligi 
ko‘rsatkichlarini boshqarish strategiyalari yoritiladi. O‘zbekiston tijorat banklarining 
mavjud  amaliyoti  va  rivojlangan  davlatlar  tajribasi  qiyosiy  o‘rganilib,  milliy  bank 
tizimi uchun moslashuvchan strategik tavsiyalar ishlab chiqiladi. Tadqiqot natijalari 
bank  menejerlari  va  moliya  siyosatini  ishlab  chiquvchilar  uchun  foydali  amaliy 
yechimlarni taqdim etadi. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  tijorat  banklari  aktivlari  portfelini 
optimallashtirishda  risklarni  boshqarish  va  diversifikatsiya  mexanizmlarining  o‘rni 
nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Bank aktivlari portfelini samarali boshqarish 
barqarorlik va rentabellikni oshirishning asosiy omillaridan biri bo‘lib, bu jarayonda 
risklarni minimallashtirish va aktivlarni diversifikatsiya qilish muhim vosita sifatida 
xizmat qiladi. Maqolada aktiv portfelini optimallashtirish usullari, risklarni baholash 
va  boshqarish  texnikalari,  diversifikatsiya  mexanizmlarining  amaliy  ahamiyati 
yoritiladi. O‘zbekiston tijorat banklari misolida real tahlil o‘tkazilib, xalqaro tajriba 
bilan  qiyoslanadi  hamda  milliy  sharoitga  mos  takomillashtirilgan  tavsiyalar  ishlab 
chiqiladi. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  tijorat  banklari  aktivlarini  boshqarishning 
zamonaviy tamoyillari va diversifikatsiya strategiyalari ilmiy-nazariy hamda amaliy 
jihatdan tahlil qilinadi. Hozirgi zamonaviy moliya bozorida bank aktivlari portfelini 
sifatli  shakllantirish  va  diversifikatsiya  qilish  moliyaviy  barqarorlikni  oshirishning 
muhim omillaridan biri hisoblanadi. Maqolada tijorat banklarining aktivlari tuzilmasi, 
ularning  samarali  boshqaruv  prinsiplari,  aktivlar  sifatini  ta’minlash  va  risklarni 
kamaytirishda  diversifikatsiyaning  o‘rni  atroflicha  o‘rganiladi.  Shuningdek, 
O‘zbekiston  tijorat  banklari  amaliyoti  real  ma’lumotlar  asosida  tahlil qilinib, ilg‘or 
xorijiy  tajriba  bilan  solishtiriladi.  Tadqiqot  asosida  milliy  bank  tizimi  uchun  mos 
diversifikatsiya strategiyalari bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. 

Кириш 
Акриламид  ва  калций    хлорид  мономерини  кристалл  ва  молекуляр 
тузулмаларини  ўргандик[1,2]  ва  молекулаларнинг  эгзотсиклик    фаол  жойлари 
кўрсатилди. Ичида молекулалараро  характердаги турли хил водород алоқаларни 
ҳосил қилишга мойилдирлар.Тадқиқотни давом эттириб Тетраакриламидкалций 
синтез  қилинди  олинган  комплекс  бирикма  таркибида  хлор  аниони  кумуш 
нитрат иштирокида чўктирилди синтез қилиш ишлари олиб борилди ва унинг 
тузулиши  ўрганилди  .  Акриламид  таркибидаги  кислород  ҳисобига  реакция 
кетади ва рух ички сефирада комплекс ҳосил қилади [3]. Ма'лумки, акриламид 
ҳосилалариинг  юқори  биологик  фаоллиги  уларга  катта  қизиқиш  қизиқиш 
уйғотади,    жумладан  фунгитсидлар,  гербитсидлар,  ўсиш  регуляторлари  [4] 
топилган.  Аралаш    изоморфнинг  кислород  кристалида  молекулалароро  заиф 
ўзаро тасирлар сақланиб қолади,  чунки кислород ва олтингугурт атомларнинг 
табиати  яқин.  Кучсиз  ўзаро  тасирларнинг  табиатини  очиб  бериш  учун  
тетраакриламиднинг табиати ўрганилди.     

Кириш 
Акриламид  ва  калций    хлорид  мономерини  кристалл  ва  молекуляр 
тузулмаларини  ўргандик[1,2]  ва  молекулаларнинг  эгзотсиклик    фаол  жойлари 
кўрсатилди. Ичида молекулалараро  характердаги турли хил водород алоқаларни 
ҳосил қилишга мойилдирлар.Тадқиқотни давом эттириб Тетраакриламидкалций 
синтез  қилинди  олинган  комплекс  бирикма  таркибида  хлор  аниони  кумуш 
нитрат иштирокида чўктирилди синтез қилиш ишлари олиб борилди ва унинг 
тузулиши  ўрганилди  .  Акриламид  таркибидаги  кислород  ҳисобига  реакция 
кетади ва рух ички сефирада комплекс ҳосил қилади [3]. Ма'лумки, акриламид 
ҳосилалариинг  юқори  биологик  фаоллиги  уларга  катта  қизиқиш  қизиқиш 
уйғотади,    жумладан  фунгитсидлар,  гербитсидлар,  ўсиш  регуляторлари  [4] 
топилган.  Аралаш    изоморфнинг  кислород  кристалида  молекулалароро  заиф 
ўзаро тасирлар сақланиб қолади,  чунки кислород ва олтингугурт атомларнинг 
табиати  яқин.  Кучсиз  ўзаро  тасирларнинг  табиатини  очиб  бериш  учун  
тетраакриламиднинг табиати ўрганилди.     

Кириш 
Акриламид  ва  марганиц  хлорид  мономерини  кристалл  ва  молекуляр 
тузулмаларини  ўргандик[1,2]  ва  молекулаларнинг  эгзотсиклик    фаол  жойлари 
кўрсатилди. Ичида молекулалараро  характердаги турли хил водород алоқаларни 
ҳосил қилишга мойилдирлар.Тадқиқотни давом эттириб 
Тетраакриламидмарганиц  синтез  қилинди  олинган  комплекс  бирикма 
таркибида  хлор  аниони  кумуш  нитрат  иштирокида  чўктирилди  синтез  қилиш 
ишлари олиб борилди ва унинг тузулиши ўрганилди . Акриламид таркибидаги 
кислород ҳисобига реакция кетади ва марганиц ички сефирада комплекс ҳосил 
қилади  [3].  Ма'лумки,  акриламид  ҳосилалариинг  юқори  биологик  фаоллиги 
уларга  катта  қизиқиш  қизиқиш  уйғотади,    жумладан  фунгитсидлар  , 
гербитсидлар, ўсиш регуляторлари [4]  topilgan. 
Аралаш  изоморфнинг кислород кристалида молекулалароро заиф ўзаро 
тасирлар сақланиб қолади,  чунки кислород ва олтингугурт атомларнинг табиати 
яқин.  Кучсиз  ўзаро  тасирларнинг  табиатини  очиб  бериш  учун  
тетраакриламиднинг табиати ўрганилди.  

 
Аннотация 
Синтезированы  мономерные  комплексные  соединения  на  основе 
акриламида и хлоридов меди. Реакция взаимодействия акриламида с хлоридом 
меди проводилась при нагревании в растворах с последующим промыванием и 
высушиванием  выпавших  кристаллических  осадков  мономерных  солей. 
Установлено,  что  мономерные  комплексные  соли  образуются  в  мольном 
соотношении  металл-акриламид  1:4.  Строение  и  состав  синтезированных 
кристаллических  мономерных  солей  исследованы  методами  ИК-,  ЯМР-
спектроскопии,  рентгеноструктурным  и  элементными  анализами.  Содержание 
меди в полученных комплексных соединениях составило 18,11%. Показано, что 
комплексное  соединение  на  основе  акриламида  и  меди  обладает  высокой 
степени  кристалличности,  состоит  из  12,63%  аморфного  и  87,37% 
кристаллического  строения.  Идентифицирована  тетрадентатная  координация 
меди  акриламидом  и  О-хелатирование  за  счет  донорно-акцепторных  связей 
карбонильной  группы  -  [C 12 H 24 N 4 O 4 Zn].  В  ИК-спектрах  синтезированных 
мономерных комплексных солей проявляются полосы поглощения, характерные 
для связей Сu-O и смещение максимумов функциональных групп акриламида. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqola yengil  sanoat  korxonalarining  barqaror 
rivojlanishiga  taʼsir  qiluvchi  asosiy  omillarni  har  tomonlama  tahlil  qiladi. 
Tadqiqotda iqtisodiy, texnologik, ijtimoiy, ekologik va institutsional omillar alohida 
koʻrib  chiqilgan.  Maqolada  global  iqtisodiyotdagi  oʻzgarishlar,  zamonaviy 
texnologiyalarning joriy etilishi, isteʼmolchilar talablarining oʻzgarishi, barqarorlikka 
intilish va davlat siyosatining oʻrni yoritilgan. Shuningdek, Oʻzbekiston yengil sanoati 
oldida  turgan chaqiriqlar  va  imkoniyatlar tahlil  qilinib,  korxonalarning 
raqobatbardoshligini  oshirish  va  innovatsion  rivojlanishini  taʼminlash  boʻyicha 
tavsiyalar berilgan. 

Annotatsiya: Ushbu maqolada tijorat banklari aktivlarining sifatini oshirishda 
diversifikatsiyaning o‘rni nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Bugungi kunda 
bank  aktivlarining  sifati  moliyaviy  barqarorlikning  asosiy  ko‘rsatkichlaridan  biri 
bo‘lib,  u  risklarni  kamaytirish  va  daromad  manbalarini  kengaytirish  orqali 
ta’minlanadi.  Maqolada  diversifikatsiyaning  mohiyati,  bank  aktivlari  portfelini 
diversifikatsiya  qilish  yo‘llari,  risklarni  boshqarish  va  aktivlar  sifatini  yaxshilash 
bo‘yicha  ilg‘or  xorijiy  tajriba  o‘rganiladi.  Shuningdek,  O‘zbekiston  tijorat  banklari 
faoliyati  misolida  real  tahlil  berilib,  milliy  banklar  uchun  amaliy  tavsiyalar  ishlab 
chiqiladi. 

Annotatsiya: Ushbu maqolada tijorat banklari brend imijini mustahkamlashda 
raqamli marketing texnologiyalarining o‘rni nazariy va amaliy jihatdan o‘rganiladi. 
Bugungi  raqamli  asrda  brend  imiji  bankning  bozor  pozitsiyasini  mustahkamlash, 
mijozlar  ishonchini  oshirish  va  raqobatbardoshlikni  kuchaytirishda  hal  qiluvchi 
ahamiyatga ega. Maqolada raqamli marketing vositalari, xususan, ijtimoiy tarmoqlar, 
kontent  marketingi,  SEO  va  personalizatsiya  texnologiyalarining  brendni 
rivojlantirishdagi roli  yoritiladi. O‘zbekiston tijorat banklari amaliyoti real  misollar 
bilan tahlil qilinib, ilg‘or xorijiy tajriba bilan solishtiriladi. Tadqiqot natijalari asosida 
milliy banklar uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. 

Annotatsiya: Ushbu maqolada tijorat banklari mijozlar bazasini kengaytirishda 
raqamli marketing vositalarining o‘rni nazariy va amaliy jihatdan yoritiladi. Bugungi 
raqobatbardosh moliya bozorida banklar uchun yangi mijozlarni jalb qilish va mavjud 
mijozlarni  faol  saqlab  qolish  zamonaviy  marketing  vositalaridan  samarali 
foydalanishga  bog‘liq.  Maqolada  internet  marketing,  mobil  ilovalar,  ijtimoiy 
tarmoqlar, SMM va email marketingning mijozlar bazasini kengaytirishdagi samarasi 
tahlil  qilinadi.  O‘zbekiston  tijorat  banklari  amaliyoti  real  ma’lumotlar  bilan  tahlil 
qilinib, ilg‘or xorijiy tajriba bilan qiyosiy o‘rganiladi. Tadqiqot asosida milliy banklar 
uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  tijorat  banklari  faoliyatida  raqamli  marketing 
strategiyalarini shakllantirishning zamonaviy yondashuvlari nazariy va amaliy jihatdan 
o‘rganiladi. Bugungi kunda banklar raqamli texnologiyalar yordamida mijozlarni jalb 
qilish,  ularning  sodiqligini  oshirish  va  raqobatbardoshligini  mustahkamlashga 
intilmoqda. Maqolada raqamli marketingning asosiy tamoyillari, mijozlar ehtiyojlarini 
aniqlash, raqamli kanallarni tanlash, personalizatsiya va avtomatlashtirilgan marketing 
yondashuvlari  yoritiladi.  O‘zbekiston  tijorat  banklari  amaliyoti  real  misollar  bilan 
tahlil qilinib, ilg‘or xalqaro tajriba bilan qiyoslanadi. Tadqiqot natijalari asosida milliy 
banklar uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  bank  kreditlari  orqali  investitsiya  loyihalarini 
moliyalashtirishning  iqtisodiy  o‘sishni  rag‘batlantirishdagi  o‘rni  va  samaradorligi 
ilmiy-nazariy  va  amaliy  asosda  tahlil  qilinadi.  Bugungi  kunda  iqtisodiy  o‘sishni 
ta’minlash  va  ishlab  chiqarishni  modernizatsiya  qilishda  moliyaviy  manbalarning 
yetarli bo‘lishi katta ahamiyatga ega. Shu nuqtai nazardan, tijorat banklari tomonidan 
ajratiladigan  kredit  mablag‘lari  yirik  investitsiya  loyihalarini  amalga  oshirishning 
asosiy  manbalaridan  biri  bo‘lib  xizmat  qiladi.  Maqolada  bank  kreditlash 
mexanizmlarining investitsiya loyihalari samaradorligiga ta’siri, risklarni boshqarish 
usullari, moliyalashtirish manbalarining diversifikatsiyasi va davlatning tartibga solish 
roli  chuqur  yoritiladi.  O‘zbekiston  iqtisodiyoti  misolida  amaliy  tajriba  asosida 
kreditlash  jarayonining  hozirgi  holati,  mavjud  muammolar  va  ularni  bartaraf  etish 
bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqiladi. Tadqiqot natijalari banklar orqali 
moliyalashtirilayotgan  investitsiya  loyihalarining  iqtisodiy  samaradorligini  oshirish 
hamda umumiy iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan takliflarni o‘z ichiga 
oladi. 

Annotatsiya:  Mazkur  maqolada  tashqi  va  ichki  bank  kreditlarining  iqtisodiy 
o‘sish  jarayonidagi  o‘rni  va  ahamiyati  chuqur  tahlil  etiladi.  Iqtisodiyotni 
rivojlantirishda  mahalliy  moliya  manbalarining  yetarli  emasligi  ko‘pincha  tashqi 
kreditlarga  bo‘lgan  ehtiyojni oshiradi.  Shu  bilan  birga, ichki bank kreditlash tizimi 
milliy iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashda asosiy vosita sifatida qaraladi. Tadqiqotda 
ichki  va  tashqi  kredit  manbalarining  o‘zaro  bog‘liqligi,  ularning  iqtisodiy 
samaradorlikka ta’siri va rivojlanish istiqbollari o‘rganiladi. Tahlil jarayonida banklar 
faoliyatining kreditlash siyosati, risklarni boshqarish mexanizmlari, davlatning tartibga 
solish roli hamda xalqaro tajribalar asosida takliflar ishlab chiqiladi. Maqola natijalari 
O‘zbekistonning zamonaviy bank tizimi orqali iqtisodiy o‘sishni barqarorlashtirish va 
investitsiya muhitini yaxshilashga oid tavsiyalarni o‘z ichiga oladi. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  kichik  va  o‘rta  biznes  (KOB)  subyektlarini 
qo‘llab-quvvatlashda bank kreditlashning o‘rni va samaradorligi keng qamrovli tahlil 
etiladi.  KOB  mamlakat  iqtisodiyotining  asosiy  harakatlantiruvchi  kuchlaridan  biri 
bo‘lib,  yangi  ish  o‘rinlarini  yaratish,  aholining  bandligini  oshirish  va  innovatsion 
faoliyatni rivojlantirishda beqiyos ahamiyatga ega. Shu sababli, bank kreditlari KOB 
faoliyatining moliyaviy manbai sifatida ularni modernizatsiya qilish, ishlab chiqarishni 
kengaytirish va raqobatbardosh mahsulotlar yaratish imkoniyatini oshiradi. Maqolada 
KOB  uchun  imtiyozli  kredit  liniyalari,  garov  talablarini  yumshatish,  risklarni 
boshqarish  mexanizmlari  va  davlat  tomonidan  beriladigan  kafolatlar  asosida 
kreditlashning samaradorligini oshirish yo‘llari o‘rganiladi. Shuningdek, O‘zbekiston 
misolida  KOB  kreditlash  bo‘yicha  amaliy  tajribalar,  mavjud  muammolar  va  ularni 
bartaraf  etish  bo‘yicha  aniq  taklif va  tavsiyalar  ishlab  chiqiladi. Tadqiqot  natijalari 
bank  sektorida  KOBni  qo‘llab-quvvatlash  mexanizmlarini  takomillashtirish, 
moliyaviy  xizmatlar  sifati  va  qamrovini  oshirishga  qaratilgan  ilmiy  asoslangan 
yechimlarni taqdim etadi. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada iqtisodiy  rivojlanishga  taʼsir  qiluvchi  asosiy 
omillar kompleks  yondashuv  asosida  tahlil  qilinadi.  Iqtisodiy  oʻsish  va  rivojlanish 
murakkab jarayon boʻlib, unga bir qator makroiqtisodiy, mikroiqtisodiy, institutsional 
va  tashqi  omillar  taʼsir  koʻrsatadi.  Maqolada inson  kapitali,  texnologik  taraqqiyot, 
institutsional sharoitlar, tabiiy resurslar, infratuzilma, makroiqtisodiy barqarorlik va 
global  iqtisodiy  integratsiya kabi  muhim  omillar  ilmiy  adabiyotlar  va  zamonaviy 
iqtisodiy nazariyalar asosida yoritiladi. Har bir omilning iqtisodiy taraqqiyotdagi oʻrni 
va ularning oʻzaro bogʻliqligi chuqur tahlil qilinadi. 

ANNOTATSIYA 
  Mazkur ishda oliy ta’lim muassasalarida ta’lim jarayonini takomillashtirishda 
raqamli  texnologiyalardan  foydalanishning  didaktik  asoslari  o‘rganiladi.  Raqamli 
vositalarning o‘qitish mazmuni, shakllari va metodlariga ta’siri, ularning o‘quvchi va 
o‘qituvchi o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlikni rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Dars 
jarayonida interaktiv platformalar, virtual laboratoriyalar, masofaviy ta’lim tizimlari 
va sun’iy intellektga asoslangan ilovalardan foydalanish orqali ta’lim samaradorligini 
oshirish  imkoniyatlari  yoritiladi.  Ishda  zamonaviy  pedagogik  yondashuvlar  asosida 
raqamli  texnologiyalarni  didaktik  jihatdan  asoslab,  amaliyotga  tatbiq  etish  yo‘llari 
ko‘rsatilgan. 

Annotatsiya:Ushbu  maqolada  bronxial  astmaga  zamonaviy  yondashuvlar, 
diagnostika  usullari,  davolash  strategiyalari  va  profilaktika  choralari  atroflicha 
o'rganiladi.  Maqola  bronxial  astma  bilan  og'rigan  bemorlarning  hayot  sifatini 
yaxshilashga qaratilgan so'nggi ilmiy yutuqlar va klinik tavsiyalarga e'tibor qaratadi. 
Unda  kasallikning  patofiziologiyasi,  genetik  va  ekologik  omillarning  ta'siri, 
shuningdek,  individual  davolash  rejalarini  ishlab  chiqishda  qo'llaniladigan 
farmakologik va nofarmakologik usullar ko'rib chiqiladi. Maqolada shuningdek, astma 
nazorati,  bemorlarni  o'qitish  va  kasallikning  uzoq  muddatli  boshqaruvi  muhimligi 
ta'kidlanadi. 

Annotatsiya:  Raqamli  texnologiyalar  muhitida  mustaqil  ta’lim  jarayonlarini 
pedagogik  loyihalashtirish  zamonaviy  ta’lim  tizimining  eng  dolzarb  masalalaridan 
biridir. Bugungi kunda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining keng joriy etilishi 
ta’lim  jarayonini  tubdan  o‘zgartirib,  o‘quvchilarning  mustaqil  bilim  olish 
imkoniyatlarini  kengaytirmoqda.  Shu  sababli,  raqamli  muhitda  mustaqil  ta’lim 
jarayonlarini  samarali  tashkil  etish  uchun  pedagogik  loyihalashtirishning  yangi 
yondashuvlari va usullarini ishlab chiqish zarurati tug‘ildi. 

Annotatsiya.Ushbu  maqolada  nutqimizda  gap  bo‘laklarining  qo‘llanish 
o‘rinlari, ularning vazifalari va nutq madaniyatidagi ahamiyati haqida so‘z boradi. Gap 
bo‘laklari nutqni boyituvchi, ma’noni aniq yetkazuvchi vosita sifatida tahlil qilinadi. 
Maqolada  gap bo‘laklarining izoh berish, sabab, natija, shart, qiyoslash va qo‘shimcha 
ma’lumot  berish  kabi  vazifalari  batafsil  yoritilgan.  Shuningdek,  ularni  to‘g‘ri 
qo‘llashning til madaniyatidagi o‘rni va ahamiyati ta’kidlangan. 

Annotatsiya:  Maqolada  mualliflar  Xorazm  diyorida  yetishtirilgan  qovun 
navlari, qovun navlarining dunyoga tarqalish tarixi, qovunlarning insonlarga foydali 
omillari to‘g‘risida ma'lumotlar beradi.  

Annotatsiya.  Mazkur  ilmiy  maqolada  foiz  stavkasi  tushunchasi,  uning 
iqtisodiyotdagi  o‘rni  hamda  foiz  stavkalarining  asosiy  turlari  keng  yoritilgan.  Foiz 
stavkasi moliyaviy bozorlarda asosiy narx ko‘rsatkichlaridan biri hisoblanib, u kredit 
va  depozit  operatsiyalari,  investitsion  faoliyat  hamda  pul-kredit  siyosati  orqali 
iqtisodiyotga  keng  ko‘lamda  ta’sir  ko‘rsatadi.  Maqolada  foiz  stavkalarining 
shakllanish mexanizmi, ularning qat’iy (fiks), o‘zgaruvchan (float), oddiy va murakkab 
shakllari,  shuningdek,  nominal,  real  va  effektiv  stavkalar  kabi  ko‘rinishlari  tahlil 
qilingan. Shuningdek, Markaziy bank stavkalari, bozor stavkalari va kredit/omonalarga 
oid  foiz  stavkalari  o‘rtasidagi  farqlar  ham  yoritilgan.  Tadqiqot  davomida  foiz 
stavkalarining  iqtisodiy  agentlar  faoliyatiga,  ya’ni  banklar,  tadbirkorlar  va  aholi 
qarorlariga qanday ta’sir ko‘rsatishi tahlil etildi. Foiz stavkalarining to‘g‘ri belgilanishi 
makroiqtisodiy  barqarorlik,  investitsion  muhit  va  bank  tizimi  samaradorligi  uchun 
muhim omil ekani asoslab berildi.  

Annotatsiya.  Mazkur  ilmiy  maqolada  kredit  portfeli  tushunchasi,  uning  bank 
faoliyatidagi  o‘rni  hamda  tarkibiy  tuzilmasi  atroflicha  o‘rganilgan.  Kredit  portfeli 
tijorat banklari faoliyatining asosiy moliyaviy ko‘rsatkichlaridan biri bo‘lib, u bank 
tomonidan ajratilgan kreditlarning miqdoriy va sifat jihatdan shakllangan yig‘indisidir. 
Kredit  portfelining  to‘g‘ri  shakllanishi  nafaqat  bankning  rentabelligi,  balki  uning 
moliyaviy  barqarorligi  va  xavf-xatarlarni  boshqarish  darajasiga  ham  bevosita  ta’sir 
ko‘rsatadi. Maqolada kredit portfeli tarkibining asosiy elementlari – iste’mol kreditlari, 
investitsion kreditlar, qisqa va uzoq muddatli qarzlar, shuningdek, ta’minot darajasiga 
ko‘ra  tasniflangan  kredit  turlari  tahlil  qilinadi.  Shuningdek,  kredit  portfelining 
diversifikatsiyasi,  sifati,  tuzilmasi  va  ularni  tahlil  qilish  usullari,  shuningdek,  bank 
risklarini  boshqarishdagi  o‘rni  yoritilgan.  Tadqiqot  davomida  bank  kredit  portfeli 
samaradorligini  oshirish  bo‘yicha  takliflar  ishlab  chiqilgan  bo‘lib,  ularning  amaliy 
qo‘llanilishi bank tizimi faoliyatining yanada mustahkamlanishiga xizmat qiladi. 

 
Annotatsiya.  Mazkur  ilmiy  maqolada  tijorat  banklari  kredit  portfelining 
diversifikatsiyasi va uning samarali boshqaruvi masalalari atroflicha yoritilgan. Kredit 
portfeli  bank  aktivlarining  asosiy  qismini  tashkil  etganligi  bois,  uning  tarkibiy 
tuzilmasini muvozanatli shakllantirish, risklarni kamaytirish va daromadlilikni oshirish 
maqsadida diversifikatsiyalash muhim strategik vosita hisoblanadi. Maqolada kredit 
portfelini  mijozlar  toifasi,  sohalar,  hududlar,  kredit  muddati,  ta’minot  turi  hamda 
valyuta birligi bo‘yicha diversifikatsiya qilish usullari nazariy va amaliy jihatdan ko‘rib 
chiqiladi.  Shuningdek,  diversifikatsiyaning  bank  risklarini  kamaytirishdagi  o‘rni, 
muammoli  kreditlar  ulushini  qisqartirishdagi  samarasi  hamda  bank  barqarorligiga 
ta’siri  tahlil  etilgan.  Tadqiqotda  ilg‘or  xalqaro  tajribalar  asosida  portfel 
diversifikatsiyasini amalga oshirishda qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan mexanizmlar va 
yondashuvlar ham bayon etiladi. Kredit portfelini diversifikatsiya qilish orqali banklar 
o‘z  faoliyatining  ishonchliligini,  likvidligini  va  rentabelligini  oshirishga  erishishi 
mumkinligi asoslab berilgan. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  ziyorat  turizmining  geografik  jihatlari,  uning 
tarqalishi,  infratuzilma  va  tabiiy-madaniy  muhitga  ta'siri  chuqur o‘rganildi.  Ziyorat 
turizmi ko‘plab mamlakatlarda iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy rivojlanishda muhim rol 
o‘ynaydi. Maqolada ziyorat maskanlarining joylashuvi, geografik omillar, transport va 
xizmat ko‘rsatish tizimlari hamda ziyorat turizmining ekologik va madaniy muhitga 
ta'siri tahlil qilindi. 

Annotatsiya:  Mazkur  maqolada  keksalik  davrida  uchraydigan  kasalliklar  va 
ularga nisbatan qo‘llaniladigan reabilitatsiya usullari tahlil qilinadi. Reabilitatsiyaning 
turlari  —  tibbiy,  psixologik,  ijtimoiy  va  funksional  yo‘nalishlari  ko‘rib  chiqilib, 
ularning keksalar hayot  sifatiga ijobiy  ta’siri  ilmiy  asosda bayon  etiladi. Maqolada 
zamonaviy reabilitatsiya texnologiyalarining samaradorligi, ularni qo‘llash metodikasi 
va  natijalariga  oid  tadqiqotlar  keltirilgan.  Shuningdek,  mamlakatimizda  keksalar 
salomatligini  tiklashga  qaratilgan  amaliyotlar  va  xorijiy  tajribalarga  tayanib 
muhokama yuritilgan. 

Аннотация:  В  статье  рассматриваются  особенности  изучения 
драматических произведений в школьном курсе литературы. Драма как особый 
литературный  род  требует  специфических  методических  подходов, 
направленных  на  раскрытие  художественной  структуры  пьесы,  особенностей 
конфликта,  системы  персонажей  и  сценического  воплощения  текста. 
Описываются эффективные методы работы с драматическим текстом: чтение по 
ролям,  инсценировка,  анализ  диалогов,  театральные  мини-постановки. 
Подчеркивается  значимость  эмоционального  восприятия  и  коллективного 
обсуждения  при  изучении  драматургии.  Приводятся  примеры  практического 
применения данных методов на уроках в средней и старшей школе. 

Annotation: Uzbek scientists have done a lot of work in all areas of Islamic 
Science. In our country, along with Hadith, aqidah, Islamic Fiqh, tafsir and other fields, 
the science of mysticism has developed. This article provides information about the 
great muhaddis scientist of our country, Hakim at-Termiziy, his life, scientific m'rosi 
and interpretation of philosophy. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  mustaqillik  yillarida  ilm-fan  sohasida  amalga 
oshirilgan o‘zgarishlar va rivojlanishlar haqida so‘z yuritiladi. Mustaqil davlat sifatida 
O‘zbekiston ilm-fan rivojlanishining asosiy yo‘nalishlari, yangi texnologiyalar joriy 
etilishi,  ta’lim  tizimida  amalga  oshirilgan  islohotlar  va  xalqaro  ilmiy  hamkorliklar 
tahlil qilinadi. Maqolada zamonaviy ilm-fanning ahamiyati, milliy kadrlarni tayyorlash 
va  innovatsion  yondashuvlar  orqali  yuksak  natijalarga  erishish  yo‘llari  ko‘rsatib 
o‘tiladi.  Shuningdek,  ilm-fan  va  texnologiyalarni  rivojlantirish  bo‘yicha  davlat 
dasturlari va strategik rejalar batafsil yoritiladi. 

Annotatsiya:  Bir  guruh  mutaxassislarni  jalb  qilgan  holda  tuzilgan  aloqa 
texnikasi  bo'lgan  Delphi  usuli  turli  sohalarda  konsensusga  erishish  qobiliyati  bilan 
keng tan olindi. Ushbu maqola Delphi usulini har tomonlama ko'rib chiqadi, uning 
kelib  chiqishi,  qo'llanilishi  va  qaror  qabul  qilish  jarayonlaridagi  samaradorligini 
o'rganadi. Adabiyot tahlili asosiy tadqiqotlar va tendentsiyalarni o'rganadi, metodlar 
bo'limida  esa  Delphi  tadqiqotini  o'tkazish  jarayoni  ko'rsatilgan.  Natijalar  usulning 
kuchli va cheklovlarini ta'kidlaydi va munozara bo'limi uning qaror qabul qilish uchun 
ta'sirini tanqidiy baholaydi. Maqola kelajakdagi tadqiqotlar uchun asosiy takliflar va 
takliflar bilan yakunlanadi. 

Annotatsiya.  Hayotning  barcha  jabhalarida  texnologiya  kirib  borgan 
zamonaviy  dunyoda,  texnologiyalardan  voz  kechish  juda  mushkul,  shu  jumladan 
bolalarda ham. Hayotining erta yoshidan boshlab ular ota-onalari telefon, planshet va 
kompyuterlardan ish va dam olish maqsadida qanday foydalanayotganlarini kuzatib 
boradi. 

Annotatsiya O‘smirlik  balog‘atga yetish davri bo‘lib, yangi xislar, sezgilar va 
jinsiy  hayotga  taalluqli  chigal  masalalarning    paydo  bo‘lishi  bilan  ham 
xarakterlanadi.  Bular  ta’sirida  o‘smirning  xarakteri,  atrofdagi  kishilar  bilan 
muomalasi, jamiyatda sodir bo‘layotgan voqealarga munosabati  tez o‘zgarib boradi. 
Ba’zan  ijtimoiy  masalalar  to‘g‘risida  noto‘g‘ri  tassavvur  va  yanglish  fikrlar  hosil 
bo‘lishi tufayli u muayyan tartib qoidalarga tanqidiy ko‘z bilan qaraydi.   

Annotatsiya:  mazkur  maqolada  o‘smir  shaxsining  raqamli  makondagi 
shakllanish jarayoni tahlil qilinadi. Ijtimoiy tarmoqlarda faol ishtirok etish o‘smirning 
o‘zini  anglash,  shaxsiy  identifikatsiyasi  va  psixologik  barqarorligiga  qanday  ta’sir 
qilishi ochib beriladi. Tadqiqotda 13–17 yoshdagi o‘smirlar orasida so‘rovnoma va 
yarim  tuzilgan  intervyu  asosida  ma’lumotlar  to‘plandi.  Olingan  natijalar  raqamli 
makon  ijtimoiy  identifikatsiya  va  shaxsiy  o‘sish  uchun  muhim  omil  ekanligini 
ko‘rsatdi. 

Аннотация: В статье рассматриваются современные подходы Республики 
Узбекистан  к  обеспечению  социальной  и  правовой  защиты  прав  ребёнка. 
Исследование  основано  на  анализе  действующего  законодательства, 
государственной  политики,  деятельности  института  Уполномоченного  по 
правам  ребёнка,  а  также  международных  обязательств  страны.  Выделяются 
четыре  ключевых  уровня  системы  защиты  прав  ребёнка:  законодательный, 
программный,  управленческий  и  просветительский.  Делается  вывод  о 
сформированной  в  Узбекистане  устойчивой  правовой  и  институциональной 
базе,  способной  обеспечить  реализацию  приоритета  наилучших  интересов 
ребёнка. 

В  данной  статье  рассматривается  понятие  нестандартного  урока 
литературы, его роль в формировании интереса учащихся к чтению, развитию 
критического  мышления  и  творческих  способностей.  Особое  внимание 
уделяется  методике  организации  таких  уроков,  включая  использование 
элементов театрализации, ИКТ, проектной и исследовательской деятельности. 
Приводятся примеры эффективных форм нестандартных уроков: литературные 
квесты,  диспуты,  инсценировки,  дебаты  и  другие.  Отмечается,  что  внедрение 
нестандартных  подходов  способствует  созданию  благоприятной 
образовательной среды и активному включению школьников в учебный процесс. 

Annotatsiya.  Ushbu  maqolada  o‘quvchilarning  o‘qish  savodxonligini 
shakllantirishda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining (AKT) o‘rni 
yoritilgan. Interaktiv ta'lim vositalari, raqamli resurslar, multimedia platformalari va 
mobil  ilovalarning  o‘quvchilarda  matnni  tahlil  qilish,  tushunish  va  ifoda  etish 
ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil etilgan. 

Аnnоtаtsiyа: Maqolada korporativ nizolarning sudga taalluqliligi va sudlovga 
tegishliligi  masalalari,  tegishlilik  va  taalluqlilik  tushunchasi,    tegishlilik  va 
taalluqlilikning  turlari  va  korporativ  nizolarda  o`ziga  xos  xususiyatlari  o‘rganiladi. 
Shuningdek,  maqolada  umumiy  hududiy  tegishlilik,  das’vogarning  tanlovi  bo`yicha 
tegishlilik masalalari tahlil qilingan.  Bundan tashqari maqolada ushbu nizolarni ko`rib 
chiqishda murojaat qilishda subyektlar doirasi tahlil qilingan.  

Аннотация: 
Ушбу  мақолада  ҳуқуқбузарликлар  профилактикасини  амалга  ошириш 
фаолиятининг  тушунчаси,  ҳуқуқбузарликлар  профилактикасининг  турлари, 
чора-тадбирлари, бу чора-тадбирларни ташкил этиш тартиби, бугунги кундаги 
ҳолати  ва  ҳуқуқбузарликлар  профилактикасини  ташкил  этишнинг  ўзига  хос 
хусусиятлари,  бундан  ташқари  ҳуқуқбузарликлар  профилактикасини  тартибга 
солувчи ҳуқуқий асослар, ҳуқуқбузарлик содир этган шахслар билан ишлашдаги 
муаммо  ва  камчиликлар,  шунингдек  айрим  турдаги  мавжуд  муаммо  ва 
камчиликларни бартараф этиш бўйича  бир қатор таклифлар, ҳуқуқбузарликлар 
профилактикаси  фаолияти  бўйича  бошқа  хорижий  давлатларнинг  илғор 
хорижий  тажрибаси  ҳамда  миллий  вонунчилигимиздан  фарқли  ва  ўхшаш 
томонлари,  шунингдек,  юқорида  келтириб  ўтилган  жиҳатлардан  фойдаланган 
ҳолда ушбу фаолиятни такомиллаштириш йўналишлари ёритилган.   
Мамлакатимизни демократик янгилашнинг бугунги босқичдаги энг муҳим 
йўналишларидан бири, бу – қонун устуворлиги ва қонунийликни мустаҳкамлаш, 
шахснинг    ҳуқуқи  ва  қонуний    манфаатларини  ишончли  ҳимоя  қилишга 
қаратилган  суд-ҳуқуқ  тизимини  изчил  демократлаштириш  ва 
либераллаштиришдан иборатдир.  

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  tashqi  muhitning  elektron  taxeometrlar 
ishlashiga  ta’siri  xaqida  so‘z  yuritilgan.  So‘ngi  zamonaviy  ishlab  chiqilayotgan 
elektron  taxeometrlariga  tashqi  muhitning  ta’siri  ko‘rib  chiqildi  va  qanday  tipdagi 
elektron  taxeometrga  ta’siri  nisbatan  kamligini  o‘rganish  bo‘yicha  tekshirish  olib 
borildi. 

 
Annotatsiya.  Klinik  tadqiqotlar  ma’lumotlariga  ko‘ra  ishemik  tip  bo‘yicha 
bosh  miya  qon  aylanishining  o‘tkir  buzilishiga  shubha  qilingan  yoki  aniqlangan 
bemorlarning MSKT tekshiruvi natijalari tahlil qilindi. Tekshirilgan bemorlar ishemik 
o‘choqning kattaligiga qarab 4 guruhga bo‘lingan. Ishemik insultning ustuvor belgilari 
sifatida  quyidagilar  ajratib  ko‘rsatildi:  zichligi  pasaygan  sohaning  mavjudligi, 
giperdens arteriya simptomi, egatlarning tekislanganligi, kulrang va oq moddaning, 
shu  jumladan  bazal  yadrolarning  differensiatsiyalanmaganligi,  o‘rta  tuzilmalarning 
dislokatsiyasi,  orolcha  pushtalari  konturlarining  noaniqligi,  o‘rta  tuzilmalarning 
kompressiyasi. MSKT o‘choq xarakteridagi o‘zgarishlarni dinamikada kuzatish, hayot 
uchun xavfli dislokatsion hodisalarning oldini olish imkonini beradi. 

 
Annotation.  The  paper  revisits the  k-Nearest  Neighbors  (k-NN)  algorithm  by 
combining  mathematical  exposition  with  empirical  testing  on  three  benchmark 
datasets—Iris,  Wine  and  Breast-Cancer.  All  features  were  z-score  standardized; 
classification accuracy was recorded for k ranging from 1 to 15. Two visual tools—an 
accuracy-versus-k curve and a 2-D PCA scatter plot—highlight how hyper-parameter 
choice affects performance and reveal the inherent class structure. Findings confirm 
that, with proper scaling and a moderate neighborhood size (k ≈ 5–11), k-NN attains 
stable accuracies of roughly 94–96 %. 

 
Аннотация 
Синтезированы  мономерные  комплексные  соединения  на  основе 
акриламида и хлоридов меди. Реакция взаимодействия акриламида с хлоридом 
меди проводилась при нагревании в растворах с последующим промыванием и 
высушиванием  выпавших  кристаллических  осадков  мономерных  солей. 
Установлено,  что  мономерные  комплексные  соли  образуются  в  мольном 
соотношении  металл-акриламид  1:4.  Строение  и  состав  синтезированных 
кристаллических  мономерных  солей  исследованы  методами  ИК-,  ЯМР-
спектроскопии,  рентгеноструктурным  и  элементными  анализами.  Содержание 
меди в полученных комплексных соединениях составило 18,11%. Показано, что 
комплексное  соединение  на  основе  акриламида  и  меди  обладает  высокой 
степени  кристалличности,  состоит  из  12,63%  аморфного  и  87,37% 
кристаллического  строения.  Идентифицирована  тетрадентатная  координация 
меди  акриламидом  и  О-хелатирование  за  счет  донорно-акцепторных  связей 
карбонильной  группы  -  [C 12 H 24 N 4 O 4 Zn].  В  ИК-спектрах  синтезированных 
мономерных комплексных солей проявляются полосы поглощения, характерные 
для связей Сu-O и смещение максимумов функциональных групп акриламида. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  O‘zbekistonda  jurnalistlar  orasida  huquqiy 
savodxonlik  darajasining  yetarli  emasligi  hamda  bu  holat  OAV  faoliyatiga  qanday 
ta’sir ko‘rsatayotgani tahlil qilinadi. Tahlillar shuni ko‘rsatmoqdaki,  jurnalistlarning 
huquqiy  bilimlarsiz  ishlashi  nafaqat  professional  xatolarga,  balki  fuqarolarning 
konstitutsiyaviy  huquqlarining  buzilishiga  ham  olib  kelmoqda.  Xalqaro  tajriba  va 
milliy  qonunchilikni  tahlil  qilish  orqali,  maqolada  jurnalistlar  uchun  huquqiy 
savodxonlikni  oshirish  yo‘llari,  ehtiyoj  va  mexanizmlari  aniqlanadi.  Mazkur  holat 
jurnalist uchun shunchaki ixtiyoriy tanlov emas, balki kasbiy ehtiyoj ekaniga e’tibor 
qaratiladi. 

Ушбу мақола терининг аллергик касалликлари, хусусан, атопик дерматит, 
уртикария ва контакт дерматитга бағишланган. Мақолада ушбу касалликларнинг 
этиологияси,  клиник  кўринишлари,  ташхис  қўйиш  усуллари  ва  замонавий 
даволаш усуллари атрофлича ёритилган. Аллергик реакцияларнинг патогенetik 
механизмлари, профилактика чоралари ва ушбу соҳадаги илмий тадқиқотларга 
алоҳида эътибор берилган. Мақола тиббиёт ходимлари, тадқиқотчилар ва ушбу 
соҳага қизиқувчилар учун мўлжалланган. 

Анотатсия:  Ушбу  кенгайтирилган  илмий  мақолада  туғруқдан  кейинги 
чилла  даври  (пуэрперий)нинг  мураккаб  физиологик  жараёнлари  атрофлича 
ўрганилган. Унда аёл организмида юз берадиган чуқур анатомик ва физиологик 
ўзгаришлар, жумладан, бачадоннинг инволюция жараёнларининг гистологик ва 
гормонал  механизмлари,  гормонал  фоннинг  кескин  ўзгариши,  лактациянинг 
бошланиши  ва  унинг  нейро-гуморал  бошқаруви  батафсил  ёритилган. 
Шунингдек, қон айланиш, сийдик ажратиш ва овқат ҳазм қилиш тизимларидаги 
мослашув  ўзгаришларига  ҳам  алоҳида  эътибор  қаратилган.  Мақолада  чилла 
давридаги руҳий ва эмоционал ҳолатларнинг этиопатогенетик жиҳатлари таҳлил 
қилиниб,  онанинг  соғлиғи  ва  фаровонлигини  таъминлашдаги  аҳамияти 
таъкидланган.  Ушбу  материал  акушер-гинекологлар,  неонатологлар,  умумий 
амалиёт  шифокорлари,  ҳамширалар  ва  тиббиёт  олийгоҳлари  талабалари  учун 
амалий ва назарий аҳамиятга эга. 

Анотация 
Ушбу  мақола  офтоб  уруши  ва  иссиқ  элтишининг  сабаблари,  клиник 
даврлари ва биринчи ёрдам кўрсатиш усулларига бағишланган. Офтоб уруши ва 
иссиқ элтиши юқори ҳарорат таъсирида организмнинг нормал терморегуляцияси 
бузилиши  натижасида  юзага  келадиган  оғир  ҳолатлардир.  Мақолада  ушбу 
ҳолатларнинг  этиологияси,  патогенези,  клиник  кўринишлари  ва  самарали 
биринчи  ёрдам  чоралари  атрофлича  ёритилган.  Шунингдек,  профилактика 
чораларига алоҳида эътибор қаратилган. Мақола тиббиёт ходимлари, спортчилар 
ва юқори ҳароратли муҳитда ишлайдиган шахслар учун мўлжалланган. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  foiz  riskini diversifikatsiyalashning  mohiyati, 
uning  banklar  va  moliya  institutlari  uchun  ahamiyati  hamda  asosiy  usullari  tahlil 
qilinadi. Foiz riskini diversifikatsiyalash moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash va 
kutilmagan bozor o‘zgarishlariga moslashish imkonini beradi. 

Annotatsiya: Ushbu maqola foiz riskining tijorat banklari faoliyatiga ta’sirini, 
uning  moliyaviy  natijalarga,  kapitalga,  likvidlikka  va  bankning  strategik 
imkoniyatlariga bo‘lgan salbiy va ijobiy oqibatlarini o‘rganadi. Foiz riskining samarali 
boshqarilishi bankning umumiy moliyaviy barqarorligini saqlashda muhim ahamiyatga 
ega. 

Annotatsiya:  Ushbu  maqola  banklar  va  moliya  institutlarining  foiz  riskini 
baholash  usullari,  ularning  ahamiyati  hamda  amaliyotdagi  qo‘llanilishi  haqida  so‘z 
yuritadi. Foiz riskini samarali boshqarish moliyaviy barqarorlikni ta’minlashda muhim 
rol o‘ynaydi. 

  
Mamlakatimiza  keying  yillarda  malga  oshirilayotgan  barcha  isloxotlar  inson 
qadr  qimmatini  yuksaltirish,  ayniqsa  yoshlarimizning  yuksak  ma`naviyatli  shaxs 
sifatida ulg`ayishi, har tomonlama kamol topishiuchun qulay shart sharoitlar yaratishga 
qaratilmoqda.  Shuningdek,  jamiyatimizning  asosi  -  oila  institutini  yanada 
mustahkamlash va rivojlantirish, oilalarni, ayniqsa yosh oilalarni huquqiy va ijtimoiy-
iqtisodiy  manfaatlarini  himoya  qilish  hamda  qo’llab-quvvatlashni  kuchaytirish 
borasida olib borilayotgan barcha ishlarni sifat jihatidan yangi bosqichga ko’tarish, 
jismonan sog’lom, ma'naviy yetuk va har tomonlama rivojlangan barkamol avlodni 
tarbiyalashda  oilaning  rolini  oshirish,  mustahkam,  sog’lom  oilani  shakllantirish 
borasida mamlakatimizda bir qator ishlar amalga oshirilmoqda.  
Oilani mustahkamlash masalasiga katta e'tibor berilayotganligiga qaramasdan, 
bugungi  jahondagi  shiddatli  o‘zgarishlar  bu  masalada  yangi  muammolarni  keltirib 
chiqarmoqda.  Ayniqsa  tashvishga  solayotgan  holatlardan  biri  nikoh-oila 
munosabatlarining zaiflashib borayotganidir.  

Yaxshi  kasb-hunar  egasi  bo‘lish  insonning  eng  katta  ziynatidir.  U 
farog‘atga, kamolotga va izzat ikromga o‘z kasb-hunari tufayli ega bo‘ladi. O‘z 
farzandlarini ilmli, hunarli qilib voyaga yetkazish millatimizga xos xislat bo‘lib, 
ota-bobolarimiz  farzandlarining  savodini  chiqarish,  hunarli  qilish  uchun  eng 
yaxshi  muallimlarga,  usta  hunarmandlarga  shogirdlikka  berganlar,  boshqa 
shahar va yurtlarga bilim olish uchun yuborganlar.  
Ming-minglab kasblar bor, lekin muayyan mehnat turiga individual moyillik 
bilan  unga  bo‘lgan  qobiliyat  va  uning  ijtimoiy  ahamiyatiga  yuqori  baho  berish 
(psixologlar  buni  kasbning  sotsial  mavqei  deb  ataydilar)  qo‘yilgandagi  kasb 
kishiga ma’naviy qoniqish berishini o‘spirinlarning ko‘pi anglab yetadilar.  
Inson tafakkuri, aqliy salohiyati ijtimoiy boylik hisoblanadi. Ular har qanday 
jamiyatning  ijtimoiy  –iqtisodiy  taraqqiyotini  belgilaydigan  omillardir.  Shunday 
yoshlarimiz  borki,  umumiy  o‘rta  ta’lim  jarayonida  ma’lum  yo‘nalish  bo‘yicha 
o‘zlarining  iqtidorlarini,  iste’dodlarini  namoyon  etadilar.  Bu  boylikdan  oqilona 
foydalanish,  uni  to‘g‘ri  yo‘naltirish    muhim  ahamiyat  kasb  etadi.  Akademik 
litseylar  aynan  shu  maqsadni  amalga  oshirishga,  iqtidorli,  iste’dodli  bolalarni 
tarbiyalashga xizmat qiladi.  

Аннотация 
Синтезированы  мономерные  комплексные  соединения  на  основе 
акриламида и хлоридов меди. Реакция взаимодействия акриламида с хлоридом 
меди проводилась при нагревании в растворах с последующим промыванием и 
высушиванием  выпавших  кристаллических  осадков  мономерных  солей. 
Установлено,  что  мономерные  комплексные  соли  образуются  в  мольном 
соотношении  металл-акриламид  1:4.  Строение  и  состав  синтезированных 
кристаллических  мономерных  солей  исследованы  методами  ИК-,  ЯМР-
спектроскопии,  рентгеноструктурным  и  элементными  анализами.  Содержание 
меди в полученных комплексных соединениях составило 18,11%. Показано, что 
комплексное  соединение  на  основе  акриламида  и  меди  обладает  высокой 
степени  кристалличности,  состоит  из  12,63%  аморфного  и  87,37% 
кристаллического  строения.  Идентифицирована  тетрадентатная  координация 
меди  акриламидом  и  О-хелатирование  за  счет  донорно-акцепторных  связей 
карбонильной  группы  -  [C 12 H 24 N 4 O 4 Zn].  В  ИК-спектрах  синтезированных 
мономерных комплексных солей проявляются полосы поглощения, характерные 
для связей Сu-O и смещение максимумов функциональных групп акриламида. 

Annotatsiya: Ushbu maqolada Yevropa Ittifoqining migratsiya siyosati inson 
huquqlari tamoyillari bilan qanchalik muvofiqligi tahlil qilinadi. Migratsion oqimlar, 
xavfsizlik  masalalari  va  transmilliy  tahdidlar  sharoitida  inson  huquqlarini  to‘liq 
ta’minlash  muammolari  ko‘rib  chiqiladi.  Maqolada  Yevropa  Inson  huquqlari  sudi 
amaliyoti, YeI qonunchilik hujjatlari, shuningdek, mavjud institutsional mexanizmlar 
asosida tahlil o‘tkazilib, ularning inson huquqlari bilan ziddiyatli jihatlari aniqlanadi. 
Yakunda muvozanatga erishish bo‘yicha konseptual va amaliy takliflar bildirilgan. 

Аnnоtаtsiyа: Ushbu maqolada axborot olish huquqi masalalari va uni olishda 
yuzaga  keladigan  tabiiy  va  mexanizmlashtirlgan  to‘siqlar  atroflicha  tahlil  etildi. 
Xalqaro va yurtimiz hududida yuz berayotgan axborot oqimi kengayuvi unda axborot 
turi  va  manbasining  ortishi,  uni  tartibga  solishda  va  fuqarolarga  to‘g‘ri  axborot 
yetkazib  berish  chora-tadbirlari  muhokama  etildi.  Maqolada,  mahalliy  va  xalqaro 
olimlarning  fikri  orqali  axborot  olish  muammolarining  sabablari  aniqlandi, 
yurtimizning axborot erkinligi borasidagi joriy holati aniq raqamlarda ko‘rsatildi. 

Annotasiya: Taqdim etilayotgan maqola  chet tili oʻqitishda  pedagoglarning  
ta’lim jarayonida qollaydigan tamoillarning    nazariy va amaliy  asoslari    oʻqitish 
metodi   oʻqitishning   shakllari,  interfaol oʻqitish metodlari qoʻllangan vaziyatlar, 
oʻqitishning  ilgʻor  tajribalarini  oʻrganish  mutaxassislik  uchun  zarur  koʻnikma  va 
malakalarni  shakillantirishdan,    shunigdek    tarjimonlarni  maxsus  ilmiy  metodik 
adabiyotlar bilan ishlashga oʻrgatish  va  ilmiy ishlarga tayyorlashdan iboratdir. 

Annotatsiya. Mazkur maqolada nogironligi bo‘lgan shaxslarning saylovlarda 
ishtirok  etishi    huquqini    ta’minlash  mexanizmlarini  takomillashtirish  yuzasidan 
Xorijiy davlatlar tajribasiga tayanilgan holda, saylov jarayonida nogironlar uchun 
qulay  muhit  yaratish,  texnik  va  tashkiliy  sharoitlarni  ta’minlash,  ovoz  berishdagi 
mustaqillik  va  maxfiylik  prinsiplariga  rioya  qilish  mexanizmlari  ko  ‘rib  chiqilgan. 
Tadqiqot  nogironligi  bo‘lgan  shaxslarning  siyosiy  faolligini  oshirish,  ularning 
fuqarolik  jamiyati  institutlari  faoliyatiga  jalb  etish,  inson  huquqlarini  teng  asosda 
amalga oshirish, ijtimoiy inklyuziyani kuchaytirish va konstitutsiyaviy adolatni qaror 
toptirish bo ‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. 

Annotatsiya.  Ushbu  tezisda  Qoraqalpog‘iston  Respublikasining  agroiqlimiy 
sharoitida olmaning kechpishar navlarini saqlash bo‘yicha samarali usullar o‘rganildi. 
Mahsulot  sifatini  saqlab  qolish,  saqlash  muddati  davomida  hosilning  yo‘qolishini 
kamaytirish  va  bozorboplikni  ta’minlash  yo‘llari  tahlil  qilindi.  Tadqiqot  natijalari 
Qoraqalpog‘iston  sharoitida  zamonaviy  saqlash  texnologiyalarining  joriy  etilishi 
zarurligini ko‘rsatdi. 

 
Annotatsiya.  Ushbu  maqolada  ingliz  tilini  o‘qitishda  zamonaviy  axborot-
kommunikatsiya  texnologiyalaridan  foydalanishning  asosiy  afzalliklari  yoritilgan. 
Maqolada interaktivlik, individual yondashuv, madaniyatlararo muloqot, resurslardan 
keng foydalanish va ta’lim jarayonini monitoring qilish kabi jihatlar tahlil qilinadi. 
Zamonaviy  texnologiyalar  til  o‘rganish  samaradorligini  oshirishi,  o‘quvchilarning 
motivatsiyasi  va  faolligini  kuchaytirishi,  o‘qituvchining  ishini  yengillashtirishi 
ta’kidlanadi. Tadqiqotda tegishli ilmiy manbalar asosida xulosalar keltirilgan. 

Аннотация:    В данной статье рассматриваются особенности изучения 
эпических  произведений  в  средних  и  старших  классах  общеобразовательной 
школы.  Эпические  жанры,  такие  как роман,  повесть, рассказ, играют  важную 
роль  в  формировании  читательской  культуры,  нравственных  ориентиров  и 
литературного вкуса учащихся. Автор акцентирует внимание на возрастных и 
психологических особенностях школьников, а также на методических подходах 
к  анализу  эпических  текстов,  включая  элементы  сюжетно-композиционного 
разбора, характеристику героев, выявление авторской позиции и нравственно-
эстетического  содержания  произведения.  В  статье  приводятся  примеры 
литературных  произведений,  актуальных  для  изучения  на  разных  этапах 
школьного образования, и предлагаются рекомендации по их преподаванию с 
учётом современных образовательных стандартов.