T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_5-to’plam_May-2025
39
ISSN:3030-3613
МАШҒУЛОТ ЖАРАЁНИДА ЎЙИН МОДЕЛЛАРИДАН ФОЙДАЛАНИШ
САМАРАДОРЛИГИ
Миржамолов Сирожиддин Хайриддинович
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги
Малака ошириш институти
Жисмоний тайёргарлик цикли катта ўқитувчиси
shokiralbekov@gmail.com
Аннотация:
Мазкур мақолада футбол машғулотлари жараёнида ўйин
моделларидан фойдаланишнинг назарий ва амалий аҳамияти таҳлил қилинган.
Машғулот тизимида ўйинга яқин бўлган, реал шароитга мослашган машқлар
орқали футболчиларнинг жисмоний, техник ва тактик кўникмаларини самарали
ривожлантириш имкониятлари кўрсатилган. Таълим ва спорт соҳасидаги
мутахассисларнинг фикрлари асосида ўйин моделларининг психологик ва
интеллектуал ўсишга таъсири ҳам ёритилган.
Калит сўзлар:
ўйин модели, футбол машғулоти, реал шароит, тактик
кўникма, қарор қабул қилиш, ўйинга яқин муҳит, когнитив ривожланиш.
ЭФФЕКТИВНОСТЬ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ИГРОВЫХ МОДЕЛЕЙ В
ПРОЦЕССЕ ЗАНЯТИЙ
Миржамолов Сирожиддин Хайриддинович
Старший преподаватель цикла физической подготовки
Институт повышения квалификации МВД Республики Узбекистан
shokiralbekov@gmail.com
Аннотация:
В данной статье анализируется теоретическое и практическое
значение использования игровых моделей в процессе футбольной тренировки. В
системе тренировок показаны возможности эффективного развития физических,
технических и тактических навыков футболистов посредством упражнений,
близких к игре, адаптированных к реальным условиям. На основе мнений
специалистов в области образования и спорта также освещено влияние игровых
моделей на психологический и интеллектуальный рост.
Ключевые слова:
игровая модель, футбольная тренировка, реальные
условия, тактические навыки, принятие решений, игровая среда, когнитивное
развитие.
EFFECTIVENESS OF USING GAME MODELS IN THE LESSON PROCESS
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_5-to’plam_May-2025
40
ISSN:3030-3613
Mirzhamolov Sirojiddin Khayriddinovich
Senior teacher of physical training cycle
Institute for Advanced Studies of the
Ministry of Internal Affairs
of the Republic of Uzbekistan
shokiralbekov@gmail.com
Abstract:
This article analyzes the theoretical and practical significance of using
game models in the football training process. The training system shows the
possibilities of effectively developing the physical, technical, and tactical skills of
football players through exercises close to the game, adapted to real conditions. Based
on the opinions of specialists in the field of education and sports, the influence of game
models on psychological and intellectual growth was also highlighted.
Keywords:
game model, football training, real conditions, tactical skills,
decision-making, game environment, cognitive development.
КИРИШ
Замонавий футболда машғулот жараёнларини самарали ташкил этиш
мураббийлар олдида турган энг муҳим вазифалардан биридир. Бу борада энг
самарали усуллардан бири - ўйин моделларидан фойдаланиш ҳисобланади.
Ўйин модели - бу муайян тактик ғоялар, позицион тузилиш ва жамоавий
ҳаракатлар орқали шакллантирилган ўйин услубидир. У машғулотларда
футболчини тўғридан-тўғри ўйинга яқин вазиятларга мослаштиришга
қаратилган бўлиб, натижада ўйиндаги қарор қабул қилиш, тўп билан
ҳаракатланиш ва жамоа билан уйғун ҳаракат қилиш қобилияти ривожланади.
Одатда анъанавий машғулотларда футболчилар изоляцияланган
машқларда иштирок этадилар: дриблинг, пас бериш, югуриш ва ҳоказо. Бироқ,
ўйин моделларига асосланган машғулотларда бу машқлар контекстга
жойлаштирилади. Яъни, футболчи реал ўйин шароитида қандай қарор қабул
қилишини, рақибнинг ҳаракатига қандай жавоб беришини ўрганади. Бундай
ёндашув футболчининг фақат жисмоний эмас, балки интеллектуал салоҳиятини
ҳам юксалтиришга хизмат қилади.
Мутахассислар таъкидлашича, машғулот жараёнида ўйин моделларидан
фойдаланиш ёш футболчиларда қуйидаги кўникмаларни шакллантиради:
- Реал ўйиндаги тезкор қарор қабул қилиш қобилияти;
- Ҳар бир позициядаги вазифаларни аниқ тушуниш;
- Жамоавий ҳаракатда мустақиллик ва масъулият ҳисси;
- Тактик мувозанатни сақлаш, ўйинни “ўқиш” қобилияти.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_5-to’plam_May-2025
41
ISSN:3030-3613
Диаграмма №1. Ўйин моделларидан фойдаланиш самарадорлиги.
Футбол методологлари Густаво Лопес ва Адриан Бланко таъкидлашича:
“Футболчида юрак ва мушакларни ривожлантириш муҳим, лекин майдонда тез
фикрлай олиш қобилияти бўлмаса, у рақобатбардош бўла олмайди. Бизнинг
асосий мақсад - футболчини ўйинда фикрлайдиган шахс сифатида тарбиялаш.”
Яна бир мутахассис, спорт психологи Карлос Мендес шундай дейди:
“Ўйин
моделлари
футболчиларнинг
шахсий
муносабатларини
ҳам
шакллантиради. У жамоавий муомалани, эмоционал барқарорликни ва қарор
қабул қилишдаги ишончни оширади.”
Шу ўринда таъкидлаш жоизки, машғулот жараёнида қўлланадиган ўйин
моделлари жамоанинг тактик услубига мос бўлиши лозим. Масалан, юқори
прессингга асосланган жамоа учун керакли моделлар рақибни тўпсиз қолдириш,
тўпни тез тиклаш ва трансформация тезлигига йўналтирилган бўлиши керак.
Мураббий бу моделни машғулотда қўллаб, футболчиларда ушбу услубни
автоматик кўникмага айлантириши мумкин.
Педагогик нуқтаи назардан олиб қаралганда, моделлаштирилган ўйин
жараёни футболчиларнинг эътиборини сақлаш, мотивациясини ошириш,
машғулотга қизиқишини сақлашга ҳам хизмат қилади.
Ўйин моделлари турли синфлар бўйича индивидуаллаштирилиши мумкин:
ҳужумчилар учун - голли вазият яратиш ва хулоса чиқариш бўлса, ҳимоячилар
учун - позицион мудофаа ва рақиб ҳаракатини олдиндан сезиш каби.
ХУЛОСА
Машғулот жараёнида ўйин моделларидан фойдаланиш футболчиларда
замонавий футбол учун зарур бўлган кўникмаларни самарали шакллантиради. Бу
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_5-to’plam_May-2025
42
ISSN:3030-3613
услуб футболчининг нафақат жисмоний ва техник ривожига, балки ақлий
салоҳияти, тез фикрлаш ва стратегик қараш қобилиятига ҳам ижобий таъсир
кўрсатади.
АДАБИЁТЛАР
1.
Лопес Г., Бланко А. Футболда ўйин моделлари: назария ва амалиёт. Мадрид,
2020.
2.
Жўраев Х. Ёш футболчилар тайёргарлигининг методик асослари. Тошкент,
2021.
3.
Mendéz C. “The Psychology of Tactical Training in Football”, London, 2019.
4.
Хасанова Н. Футболда таълимий моделлар ва ўйин жараёнини интеграция
қилиш. Тошкент, 2022.
5.
Каримов А. Футбол тренажлари ва уларнинг методик таҳлили. Самарқанд,
2023.
