T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_1-to’plam_Aprel-2025
261
ISSN:3030-3613
PAYARIQ TUMANINING IQTISODIY KO’RSATKICHLARINING
SAMARQAND VILOYATI YALPI HUDUDIY MAHSULOTI MIQDORIGA
QO’SHGAN ULUSHI.
Navoiy davlat universiteti “geografiya va iqtisodiy bilim asoslari “ta‘lim
yo‘nalishi 3-kurs talabasi
Abdusalomov Inomjon Zubaydullo o’g’li.
Annotatsiya
: Maqolada Payariq tumanining iqtisodiy salohiyati va bir qancha
sohalardagi iqtisodiy korsatkichlari korsatilgan va tumanning geografik joylashuvi,
tarixi va demografik xolati xaqida ma`lumot berilgan.
Annotation:
The article presents the economic potential of Payariq district and
various economic indicators across different sectors. It also provides information about
the district's geographical location, history, and demographic situation.
Аннотация:
В статье представлены экономический потенциал
Пайарыкского района и различные экономические показатели по секторам.
Также приведена информация о географическом положении района, его истории
и демографической ситуации.
Kalit so`zlar:
Payariq tumani, qishloq xo`jaligi, iqtisodiyot, tashqi savdo,
sanoat, migratsiya, kichik biznes, eksport, import, uzumchilik,statistika.
Payariq tumani
— Oʻzbekiston Respublikasi Samarqand viloyatidagi tuman.
1926-yil 29-sentabrda tashkil etilgan (markazi Chelak qishlogʻi boʻlgan). 1953-yil
Payariq tumanining bir qismidan Narimonov tumani tuzilgan. 1959-yilda Narimonov
tumani Payariq tumaniga qoʻshilgan (markazi Narimonov qishlogʻi). 1991-yilda
Payariq tumanidan Chelak tumani ajralib chiqqan. 2001-yilda yana Payariq tumani
bilan Chelak tumanlari birlashtirilib, ular negizida Payariq tumani tashkil qilindi
(markazi Payariq sh.).Tuman hududi Nurota togʻ tizmalarining janubida joylashgan.
Relyefi shimolida togʻlar, adirlar, togʻ oraligʻi botiqlari, jan. qismi tekislikdan iborat.
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16-yanvar kuni 2024-yilda
makroiqtisodiy barqarorlik va iqtisodiy rivojlanishni ta’minlash bo‘yicha ustuvor
vazifalar muhokamasi yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.Yig’ilishda davlat
iqtisodiy ko’rsatkichlarini oshirishni ko’zda tutuvchi qarorlar qa’bul qilindi.
Mamlakatimizning iqtisodiy ko’rsatkichlarini oshirish viloyatlar va tumanlar
kesimida oshi bormoqda.Biz buni raqamlarda jadval tarzida ko’rib chiqamiz va tahlil
qilamiz.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_1-to’plam_Aprel-2025
262
ISSN:3030-3613
Payariq tumani iqtisodiy ko’rsatkichlari sohalar kesimida
(mlrd so’mda )
Payariq tumani so‘nggi yillarda iqtisodiy jihatdan sezilarli darajada o‘sish
kuzatilayotgan hududlardan biri hisoblanadi. Quyida 2020—2024 yillar davomida
tuman iqtisodiyotining asosiy ko‘rsatkichlari tahlil qilinadi.
Qurilish ishlari sohasida sezilarli o‘sish kuzatildi. 2020 yilda qurilish ishlari
hajmi 348,1 mlrd so‘mni tashkil qilgan bo‘lsa, 2024 yilga kelib 1 491,9 mlrd so‘mga
yetdi. Bu esa to‘rt yil ichida qurilish hajmining 4,3 baravar oshganini ko‘rsatadi.
Qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligi mahsulotlari ham barqaror o‘sish
sur’atini saqlab qoldi. 2020 yilda ishlab chiqarilgan mahsulotlarning umumiy hajmi 3
Payariq
tumani
2020
2021
2022
2023
2024
-yil yanvar
-dekabr
Qurilish
ishlari
348,
1
471,
9
863,
0
1
344,4
1
491,9
qishloq,
o‘rmon
va
baliqchilik
xo‘jaligi
mahsulot
3
019,4
3
656,5
3
899,9
4
951,8
5
553,0
Hududla
r
bo‘yicha
ko‘rsatilgan
xizmatlar
hajmi
523,
7
654,
7
818,
1
991,
0
1
335,4
Asosiy
kapitalga
o‘zlashtirilgan
investitsiyalar
472,
1
1
270,6
682,
7
619,
4
1
556,6
Chakana
savdo
tovar
aylanmasi
hajmi
663,
1
830,
8
955,
7
1
104,6
1
061,5
Shahar
va
qishloq
aholisi
soni
(ming kishi)
249,
5
260,
3
266,
9
273,
3
279,
8
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_1-to’plam_Aprel-2025
263
ISSN:3030-3613
019,4 mlrd so‘mni tashkil qilgan bo‘lsa, 2024 yilda bu ko‘rsatkich 5 553,0 mlrd so‘mga
yetdi. Ushbu sektorning o‘sishi asosan dehqonchilik va chorvachilik mahsulotlarining
ortishi bilan bog‘liq.
Hududlar bo‘yicha ko‘rsatilgan xizmatlar hajmi ham barqaror rivojlanmoqda.
2020 yilda ko‘rsatilgan xizmatlar hajmi 523,7 mlrd so‘mni tashkil qilgan bo‘lsa, 2024
yilga kelib 1 335,4 mlrd so‘mga yetdi. Ya’ni, ushbu soha 2,5 baravar o‘sish kuzatildi.
Asosiy kapitalga o‘zlashtirilgan investitsiyalar hajmi 2020 yilda 472,1 mlrd
so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, 2021 yilda ushbu ko‘rsatkich 1 270,6 mlrd so‘mga yetdi.
Keyingi yillarda biroz pasayish kuzatildi. 2022 yilda 682,7 mlrd so‘m, 2023 yilda esa
619,4 mlrd so‘mni tashkil etdi. Biroq, 2024 yilda ushbu ko‘rsatkich yana o‘sib, 1 556,6
mlrd so‘mga yetdi.
Chakana savdo tovar aylanmasi hajmi 2020—2023 yillarda barqaror o‘sish
sur’atini saqlab kelgan. 2020 yilda 663,1 mlrd so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, 2023 yilda
bu ko‘rsatkich 1 104,6 mlrd so‘mga yetdi. Biroq, 2024 yilda biroz pasayish kuzatilib,
1 061,5 mlrd so‘mni tashkil etdi. Bu pasayishning sabablari orasida inflyatsiya va
iste’mol bozoridagi o‘zgarishlarni ko‘rsatish mumkin.
Hudud iqtisodiy o‘sishi bilan birga, aholi soni ham ortib bormoqda. 2020 yilda
tuman aholisi 249,5 ming kishini tashkil qilgan bo‘lsa, 2024 yilga kelib bu ko‘rsatkich
279,8 ming kishiga yetgan. To‘rt yil ichida 30,3 ming kishilik o‘sish kuzatilgan.
Payariq tumani so‘nggi yillarda iqtisodiy jihatdan jadal rivojlanib, qurilish,
xizmatlar, qishloq xo‘jaligi va investitsiya yo‘nalishlarida ijobiy natijalarga
erishmoqda. Ayniqsa, 2024 yilda investitsiyalar va qurilish sohasida yuqori o‘sish
kuzatildi. Chakana savdo hajmidagi pasayish esa iqtisodiyotning boshqa sohalardagi
o‘sish bilan qoplangan.
Payariq tumanida qishloq xo`jalik mahsulotlaridan uzum yetishtirish boyicha
Samarqand viloyatida oldingi o`rinlarda turadi.Tuman hududida uzumni qayta ishlash
tizimini rivojlantirish orqali iqtisodiy samaradorlikni oshirish mumkin. Qo`shimcha
ravishda qo`shimcha ish o`rinlari yaratilishi mumkin.
Payariq tumani o`zining ba`zi iqtisodiy salohiyatlari bilan boshqa tumanlrdan
ajralib turishi mumkin. Agar ana shunday sohalar rivojlantirilsa tuman iqtisodiy
ko`rsatkichlari ijobiy tomonga o`sishi mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
Iqtisodiyot va moliya vazirligi
,
samstat.uz, payariq
tumani hokimligi ma’lumotlari
