T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
60-son_2-to’plam_Aprel-2025
222
ISSN:3030-3613
POST-PANDEMIYA DAVRIDA TURIZM SOHASINING TIKLANISHI VA
YANGI TENDENSIYALAR: COVID-19 DAN KEYINGI O‘ZGARISHLAR VA
YANGI YO‘NALISHLAR
Jalilova Sarvinoz G’ayrat qizi
Toshkent Kimyo Xalqaro unversiteti.Bakalavr
jalilovasarvinoz32@gmail.com
Annotatsiya:
Ushbu maqolada turizm sohasining COVID-19 pandemiyasi
davrida yuzaga kelgan inqirozdan so‘nggi tiklanish jarayoni va global miqyosda
shakllanayotgan yangi tendensiyalar ilmiy tahlil qilingan. Tadqiqotda ichki turizmning
ommalashuvi, raqamlashtirish jarayonlari, sog‘lom va barqaror sayohatlarga bo‘lgan
qiziqishning ortishi, shuningdek, texnologik innovatsiyalarning sohaga integratsiyasi
yoritilgan. O‘zbekiston misolida olib borilgan siyosiy va amaliy chora-tadbirlar
asosida turizm sohasining kelajakdagi rivojlanish istiqbollari asoslab berilgan.
Kalit so‘zlar:
turizm, pandemiya, ichki turizm, innovatsiya, raqamlashtirish,
barqarorlik, sog‘liqni saqlash, post-pandemiya.
Annotation
This article provides a scientific analysis of the recovery process in
the tourism sector following the COVID-19 pandemic and the emerging global trends
in the post-pandemic period. The study examines the rise of domestic tourism, the
advancement of digitalization, increasing interest in health and sustainable travel, as
well as the integration of technological innovations into the sector. Using Uzbekistan
as a case study, the article presents an analysis of policy initiatives and practical
measures, outlining future development prospects in the tourism industry.
Keywords:
tourism, pandemic, domestic tourism, innovation, digitalization,
sustainability, healthcare, post-pandemic.
Аннотация:
В статье представлен научный анализ процесса
восстановления туристической отрасли после пандемии COVID-19, а также
формирующихся глобальных тенденций в постпандемийный период.
Исследование охватывает рост внутреннего туризма, развитие цифровизации,
возросший интерес к оздоровительному и устойчивому туризму, а также
интеграцию технологических инноваций в отрасль. На примере Узбекистана
рассматриваются
политические
инициативы
и
практические
меры,
определяющие перспективы дальнейшего развития туризма.
Ключевые слова:
туризм, пандемия, внутренний туризм, инновации,
цифровизация, устойчивость, здравоохранение, постпандемийный
Kirish:
COVID-19 pandemiyasi butun dunyo turizm sanoatini jiddiy sinovdan
o‘tkazdi. 2020-yildan boshlab millionlab sayyohlarning harakati to‘xtadi, xalqaro
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
60-son_2-to’plam_Aprel-2025
223
ISSN:3030-3613
chegara va reyslar yopildi, mehmonxonalar va ekskursiya xizmatlari faoliyati
to‘xtatildi. Bu holat turizm sohasini iqtisodiy, ijtimoiy va texnologik jihatdan tubdan
qayta ko‘rib chiqishga undadi. Ushbu maqolada aynan ushbu o‘zgarishlar, tiklanish
bosqichlari va yangi rivojlanish yo‘nalishlari atroflicha tahlil qilinadi.
Asosiy qism
COVID-19 pandemiyasining turizmga ta’siri
Pandemiya boshlanishi bilan turizm sohasida quyidagi salbiy holatlar yuzaga keldi:
2020-yilda xalqaro sayyohlar soni 74% ga kamaydi (UNWTO ma’lumotlariga
ko‘ra);
Ko‘plab davlatlarda minglab mehmonxonalar vaqtincha yoki butunlay yopildi;
Turizm bilan bog‘liq ish o‘rinlarining 60% dan ortig‘i yo‘qolish xavfi ostida qoldi;
Sog‘liqni saqlash xavotirlari sababli sayyohlik joylariga talab keskin kamaydi.
Tiklanish jarayoni va strategik yondashuvlar
Post-pandemiya bosqichida quyidagi ijobiy o‘zgarishlar kuzatildi:
Ichki turizm rivojlandi — aholining o‘z mamlakati bo‘ylab sayohat qilishga
qiziqishi ortdi;
Sog‘lom sayohatlarga (wellness tourism) bo‘lgan talab oshdi: tog‘li hududlar,
sanatoriylar va ekologik yo‘nalishlar ommalashdi;
Moslashuvchan xizmatlar rivojlandi — bepul bekor qilish imkoniyati,
shaxsiylashtirilgan ekskursiyalar va xizmatlar taklif etila boshlandi.
Texnologik innovatsiyalar va raqamlashtirish
Virtual turizm (VR/AR) orqali masofaviy ekskursiyalarni amalga oshirish
imkoniyati yaratildi;
Sun’iy intellekt (AI) va katta ma’lumotlar (Big Data) asosida individual
ehtiyojlarga mos xizmatlar taklif qilinmoqda;
Onlayn bronlash va to‘lov tizimlari keng ommalashdi;
Chatbotlar va AI-gidlar sayyohlarga interaktiv xizmatlar ko‘rsatmoqda.
Barqaror va ekologik turizm yo‘nalishlari
Ekoturizm – atrof-muhitga zarar yetkazmaydigan sayohat turlari ommalashdi;
"Slow tourism" — sekin, madaniy va tarixiy jihatdan boy joylarga sayohat qilish
formati rivojlandi;
Kichik guruhli va individual sayohatlar — epidemiologik xavfsizlikni ta’minlashda
samarali shakl sifatida qaralmoqda.
O‘zbekiston misolida turizm sohasidagi yangi yo‘nalishlar
“Yangi O‘zbekiston sayyohligi”, “Ichki turizm 2023” kabi ichki turizm dasturlari
yo‘lga qo‘yildi;
Samarqandda turizm texnoparki tashkil etilib, IT va turizm integratsiyasi
boshlangan;
Ziyorat va madaniy turizm yo‘nalishlari bo‘yicha xorijiy sayyohlar soni ortmoqda;
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
60-son_2-to’plam_Aprel-2025
224
ISSN:3030-3613
Toshkent, Buxoro, Xiva kabi shaharlarda barqaror va raqamli turizm xizmatlari
joriy etilmoqda.
Xulosa va takliflar
COVID-19 pandemiyasi global turizm tizimini tubdan o‘zgartirdi. Endilikda
turizm sohasi:
ekologik xavfsizlik,
raqamli xizmatlar,
sog‘liqni saqlash,
va barqarorlik tamoyillari asosida rivojlanmoqda.
Takliflar:
1.
Raqamli platformalarni rivojlantirish va startaplarga investitsiya jalb qilish;
2.
Ichki turizmni rag‘batlantirish maqsadida subsidiya va soliq imtiyozlari ajratish;
3.
Ekoturizm va sog‘lom turizm loyihalarini davlat grantlari bilan qo‘llab-
quvvatlash;
4.
Turizm sohasida kadrlar malakasini oshirish bo‘yicha innovatsion ta’lim
dasturlarini kengaytirish.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
UNWTO (2023)
Tourism Recovery Dashboard
. United Nations World Tourism
https://www.unwto.org/tourism-data
2.
OECD (2022)
Rebuilding Tourism for the Future: COVID-19 Policy Responses
and Recovery
. Organisation for Economic Co-operation and Development.
https://www.oecd.org/coronavirus/policy-responses
3.
Gössling, S., Scott, D., & Hall, C. M. (2021)
Pandemics, tourism and global
change: a rapid assessment of COVID-19
.
Journal of Sustainable Tourism
, 29(1),
https://doi.org/10.1080/09669582.2020.1758708
4.
O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi (2023)
Rasmiy axborot va statistik
ma’lumotlar
5.
Sharipov, M. (2024)
Post-pandemiya davrida turizmni rivojlantirish
strategiyalari
. Ilmiy-amaliy jurnal “Iqtisod va Turizm”, №1(45), 34–41
