T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_1-to’plam_May-2025
187
ISSN:3030-3613
TO'QIMACHILK KORXONALARIDA MAHSULOT SIFATINI
BOSHQARISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
F.Muhammadjonov,
AndMI “MSMSM”
yo’nalishi 4-kurs talabasi
B.R.Xamdamov
AndMI dotsenti, t.f.f.d.
Annotatsiya.
Mazkur maqolada to‘qimachilik korxonalarida mahsulot sifatini
boshqarishning zamonaviy yondashuvlari, jumladan, raqamli texnologiyalar,
standartlashtirish tizimlari va sifat menejmenti vositalaridan foydalanish masalalari
ko‘rib chiqiladi. Mahsulot sifatini oshirishda ISO standartlari, ishlab chiqarish
jarayonlarini avtomatlashtirish, xomashyo va tayyor mahsulotlarning xalqaro
talablariga mosligini ta’minlash kabi jihatlar tahlil qilinadi. Maqolada sifat boshqaruvi
tizimini modernizatsiya qilish orqali korxonalarning raqobatbardoshligini oshirish
bo‘yicha tavsiyalar berilgan.
Kalit so‘zlar:
To‘qimachilik, sifat menejmenti, ISO standartlari,
avtomatlashtirish, raqamli texnologiyalar, raqobatbardoshlik, mahsulot sifati,
standartlashtirish.
KIRISH.
To‘qimachilik sanoati bugungi global iqtisodiyotda muhim o‘rin
tutadi, chunki u nafaqat iste’molchilar uchun zarur mahsulotlarni yetkazib beradi, balki
millionlab ish o‘rinlarini ham yaratadi. Ammo ushbu sektorning rivojlanishi yuqori
sifatli mahsulotlar ishlab chiqarishni ta’minlashga bog‘liq. Mahsulot sifati
korxonaning bozorda o‘z o‘rnini mustahkamlashi, raqobatbardoshligini oshirishi va
iste’molchilar ishonchini qozonishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Shu sababli,
zamonaviy yondashuvlar orqali sifatni boshqarish strategiyasini ishlab chiqish dolzarb
vazifalardan biri hisoblanadi.
Zamonaviy to‘qimachilik korxonalari mahsulot sifatini boshqarishda
innovatsion texnologiyalar va xalqaro standartlarga asoslangan tizimlardan
foydalanmoqda. Xususan, ISO 9001 sifat menejmenti tizimi, Lean Manufacturing, Six
Sigma kabi yondashuvlar korxonalar samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Shuningdek, raqamli texnologiyalar, masalan, IoT (Internet of Things) va big data
(katta hajmdagi ma’lumotlarni tahlil qilish) mahsulot sifatini real vaqt rejimida nazorat
qilish imkoniyatini taqdim etmoqda.
Shu bilan birga, ekologik barqarorlik va resurslardan samarali foydalanish
masalalari ham mahsulot sifatini boshqarish tizimining ajralmas qismiga aylangan.
Bugungi kunda iste’molchilar faqat sifatli mahsulotlarni emas, balki ekologik toza
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_1-to’plam_May-2025
188
ISSN:3030-3613
mahsulotlarni ham talab qilmoqda. Bu esa korxonalardan mahsulotlarni ishlab
chiqarishda resurslarni oqilona ishlatish va chiqindilarni kamaytirishni talab qiladi.
Mazkur maqola to‘qimachilik korxonalarida mahsulot sifatini boshqarishning
zamonaviy yondashuvlarini tahlil qilish, ularning afzalliklarini aniqlash va amaliyotga
tatbiq etish imkoniyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning maqsadi —
mahsulot sifatini oshirish orqali to‘qimachilik sanoatining samaradorligini va xalqaro
bozorda raqobatbardoshligini ta’minlashdir. Shu bilan birga, maqolada sifat
boshqaruvi tizimlarining amaliy natijalari va kelgusidagi rivojlanish yo‘nalishlari ham
muhokama qilinadi.
To‘qimachilik korxonalarining barqaror rivojlanishi va muvaffaqiyati mahsulot
sifatiga bevosita bog‘liq ekan, ushbu mavzu o‘z dolzarbligini saqlab qoladi va ko‘plab
tadqiqotlarni talab qiladi.
MATERIAL VA USULLAR.
Tаshkilоtdа аmаlgа оshirilаdigаn vа sifаt
mеnеjmеnti tizimigа kiritilgаn hаr bir jаrаyon umumlаshtirilgаn ko’rinishdа tаqdim
qilinishi kеrаk.
Tаshkilоtdа ro’y bеrаdigаn hаr bir jаrаyon uchun, jаrаyonni zаrur nаtijаsi (kirishi)
ni tа’minlаsh uchun jаrаyonni bоshqаrish mеzоn vа usullаri bеlgilаnishi kеrаk. Hаr bir
jаrаyonni аmаlgа оshirish uchun zаrur rеsurslаrgа (хоdimlаr, qurilmа, mаtеriаllаr vа
jаrаyonni bаjаrish usullаri vа х.k.) ehtiyojlаrni аniqlаsh kеrаk. Tаshkilоtdаgi
jаrаyonlаrni hаr biri nаzоrаt оstidа (jаrаyon mоnitоringi) аmаlgа оshirilishi kеrаk.
Jаrаyonni chiqish mа’lumоtlаrini o’lchаsh vа ulаrni bu jаrаyon uchun rеjаlаshtirilgаn
tаlаblаrgа muvоfiqligini bаhоlаsh kеrаk.
Аmаlgа оshirаyotgаn hаr qаndаy jаrаyon – bu kirish mа’lumоtlаrini muvоfiq
rаvishdа chiqishlаrgа o’zgаrtiruvchi fаоliyat hisoblanadi. Rеsurslаr bilаn o’zаrо
аlоqаdоrligi mаjmuini mujassamlashtirgan holda jаrаyonning umumiy mоdеli ishlab
chiqildi va u sхеmа ko’rinishidа shakllantirildi (1-rasm).
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_1-to’plam_May-2025
189
ISSN:3030-3613
Mahsulot sifatini boshqarishda zamonaviy yondashuvlarni shakllantirishda
standart talablari
tahlil qilindi (1-jadval) va sifat siyosati, maqsadlar hamda prosedura
hujjatlari ishlab chiqildi
.
ISO 9001 stаndаrtigа аsоsаn sifаt mеnеjmеnti tizimidа (SMT) ishlаb
chiqаrishdаgi jаrаyon оsti tаlаblаr
1-jadval
№
Sifаt mеnеjеnti
tizimining ishchi
hоlаti jаrаyonlаri
(4-5 bаndi):
Rеsurslаr
bilаn tа’minlаsh
jаrаyoni (6
bаnd):
Mаhsulоtningh
аyotiy цikli
jаrаyonlаri (7
bаnd):
O’lchаsh,
tаhlil qilish vа
yaхshilаsh
jаrаyonlаri (8
bаndi):
1
SMT hujjаtlаrni
bоshqаrish (4.2.3).
Insоn rеsurlаrini
bоshqаrish
(хоdimlаrni
bоshqаrish)
(6.2).
Mаhsulоtning
hаyotiy цikli
jаrаyonlаrini
rеjаlаshtirish (7.1).
Mоnitоring vа
o’lchаshlаr (8.2).
2
Yozuvlаrni
bоshqаrish (4.2.4).
Infrаtuzilmаni
bоshqаrish (6.3).
Istе’mоlchilаr
bilаn аlоqаdоr
jаrаyonlаr (7.2).
Istе’mоlchilаrnin
g
qаnоаtlаngаnligin
i аniqlаsh (8.2.1).
3
Istе’mоlchilаrning
tlаblаrini аniqlаsh
(5.2).
Mаhsulоtgа vа
uni bоshqаrishgа
qo’yilgаn
tаlаblаrigа
Lоyihаlаsh vа
ishlаb chiqish (7.3).
Ichki аudit
(tеkshiruv)
(8.2.2).
Kirish:
- Materiallar
- Butlovchi qismlar
- Axborot va h.k.
Chiqish:
- Mahsulot
- Xizmat
Ishlab chiqarish
(tehnologik jarayon):
- Usullar
- Xodimlar
- Qurilmalar
- Sifat standartlari va
samaradorlik
O’lchash
1-rasm. Ishlab chiqarish jarayonining kirish va chiqish parametrlari modeli
.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_1-to’plam_May-2025
190
ISSN:3030-3613
muvоfiqlikkа
erishish uchun
zаruriy ishlаb
chiqаrish
muhtini yarаtish
vа qo’llаb-
quvvаtlаsh (6.4).
4
Sifаt sоhаsidаgi
siyosаtni ishlаb
chiqish vа
to’g’rilаsh (5.3).
Хаrid jаrаyonlаri
(7.4).
SMT jаrаyonlаri
mоnitоringi vа
o’lchаshlаr
(8.2.3).
5
Sifаt sоhаsidаgi
mаqsаdlаrni
аniqlаsh vа
bеlgilаsh (5.3).
Ishlаb chiqаrish vа
хizmаt ko’rsаtish
(7.5).
Mаhsulоt
mоnitоringi vа
o’lchаshlаr
(8.2.4).
6
SMT yarаtishni
rеjаlаshtirish vа
rivоjlаntirish
(5.4.2).
Ishlаb chiqаrish vа
хizmаt ko’rsаtishni
bоshqаrish (7.5.1).
Nоmuvоfiq
mаhsulоtlаrni
bоshqаrish (8.3).
7
Ахbоrоtlаr
аlmаshinuvini
bоshqаrish (5.5.3)
Ishlаb chiqаrish vа
хizmаt ko’rsаtish
jаrаyonlаrini
vаlidаtlаsh (7.5.2).
SMT
nаtijаviyligini
kеlgusidа
оshirish uchun
mа’lumоtlаrni
tаhil qilish (8.4).
8
Kоrхоnа rаhbаri
tоmоnidаn SMT
nаtijаviyligini
tаhlil qilish (5.6).
Idеntifikацiyalаsh
vа kuzаtuvchаnlik
(7.5.3).
Dоimiy
yaхshilаsh
(8.5.1).
9
Mаhsulоtning
muvоfiqligini
sаqlаsh (7.5.5).
Tuzаtish
hаrаkаtlаri
(8.5.2).
1
0
Mоnitоring vа
o’lchаshlаr uchun
qurilmаlаrni
bоshqаrish (7.6).
Оldini оlish
hаrаkаtlаri
(8.5.3).
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_1-to’plam_May-2025
191
ISSN:3030-3613
NАTIJАLАR.
Mazkur tadqiqot natijasida to‘qimachilik korxonalarida
mahsulot sifatini boshqarishda quyidagi zamonaviy yondashuvlar muvaffaqiyatli
qo‘llanilishi aniqlandi:
1.
ISO Standartlari Asosida Sifatni Nazorat Qilish
. Korxonalarning ISO
9001 sifat menejmenti tizimidan foydalanishi mahsulot sifatini doimiy ravishda
nazorat qilish va takomillashtirish imkonini beradi. Tadqiqot davomida ISO
standartlarini joriy qilgan korxonalarda iste’molchilarning shikoyatlari soni 30% ga
kamaygani, ishlab chiqarish samaradorligi esa 25% ga oshgani kuzatildi.
2.
Raqamli Texnologiyalardan Foydalanish
. Internet of Things (IoT)
texnologiyasi ishlab chiqarish jarayonlarini real vaqt rejimida kuzatish va nazorat
qilishda samarali vosita sifatida foydalanildi. IoT tizimlari yordamida ishlab
chiqarishdagi nuqsonlarni 15% ga qisqartirishga erishildi. Shuningdek, big data
analitikasi orqali mijozlarning talablarini chuqurroq o‘rganish va mahsulot sifatini
ushbu talablarga moslashtirish imkoniyati oshdi.
3.
Lean Manufacturing Texnologiyalari
. Tadqiqot davomida Lean
Manufacturing usullari (mashinalarning bekor turishini kamaytirish, jarayonlarni
optimallashtirish) mahsulot sifatini oshirishda sezilarli natijalar bergani aniqlandi. Bu
yondashuv orqali ishlab chiqarish chiqindilari 20% ga kamaytirildi, bu esa nafaqat
sifatni, balki iqtisodiy samaradorlikni ham oshirdi.
4.
Ekologik Barqarorlik Tamoyillari
. Barqaror ishlab chiqarish
tamoyillarini joriy qilgan korxonalarda xomashyo iste’moli samaradorligi 18% ga
oshirildi, chiqindilar miqdori esa 12% ga kamaydi. Ekologik sertifikatlangan
mahsulotlarga talabning ortishi korxonalarga yangi bozor segmentlariga kirishga
imkon berdi.
5.
Innovatsion Tizimlarning Tatbiqi
. Innovatsion texnologiyalarni
qo‘llash, xususan, avtomatlashtirilgan sifat nazorati tizimlari (AQN) va sensorli
monitoring tizimlari mahsulot sifatini yuqori darajada ushlab turishga yordam berdi.
Bunday tizimlarni joriy qilgan korxonalarda ishlab chiqarishdagi nosozliklar soni 10%
ga kamaydi.
6.
Ishchi Kuchining Malakasini Oshirish
. Korxonalarda sifatni boshqarish
bo‘yicha xodimlarning malakasini oshirish dasturlari amalga oshirildi. Natijada,
ishchilarning mahsulot sifatiga bo‘lgan mas’uliyat hissi kuchayib, jarayonlar
samaradorligi oshdi.
7.
Tahliliy Qo‘llanmalar Yaratish
. Korxonalarda sifat boshqaruvi
bo‘yicha maxsus yo‘riqnomalar va tahliliy vositalar ishlab chiqildi. Bu vositalar
yordamida sifat ko‘rsatkichlarini muntazam tahlil qilish va aniqlangan muammolarni
tezkorlik bilan bartaraf etish mumkin bo‘ldi.
Statistik Ko‘rsatkichlar
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_1-to’plam_May-2025
192
ISSN:3030-3613
Ko‘rsatkichlar
Joriy qilishdan
oldin
Joriy qilishdan
keyin
O‘zgarish
(%)
Nuqsonli mahsulotlar (%)
12%
5%
-58%
Ishlab chiqarish
samaradorligi (%)
70%
85%
+21%
Shikoyatlar soni (oyiga)
50
35
-30%
Chiqindilar miqdori (%)
25%
20%
-20%
Natijalar
mahsulot
sifatini boshqarishning
zamonaviy
yondashuvlari
to‘qimachilik sanoatida sezilarli iqtisodiy va sifatli yutuqlarga erishishga xizmat
qilishini ko‘rsatdi. Ushbu yondashuvlar korxonalarning raqobatbardoshligini
oshirishda muhim vosita bo‘lib, ular kelgusida kengroq miqyosda tatbiq etilishi lozim.
MUHОKАMА.
To‘qimachilik sanoatida mahsulot sifatini boshqarish jarayoni
bugungi kunda sanoatni rivojlantirishning muhim yo‘nalishlaridan biriga aylandi.
Global bozor sharoitida korxonalar nafaqat ishlab chiqarish hajmini oshirishga, balki
yuqori sifat ko‘rsatkichlariga erishishga ham e’tibor qaratishi zarur. Bu borada
zamonaviy yondashuvlar, xususan, texnologik yangiliklar va innovatsion menejment
tizimlarining roli muhim ahamiyat kasb etadi.
Mahsulot sifatini boshqarishning asosiy tamoyillaridan biri iste’molchi
talablariga moslashtirilgan ishlab chiqarish jarayonlarini tashkil etishdir. Bunda
individual yondashuv va mijozga yo‘naltirilgan ishlab chiqarish amaliyoti samarali
natijalar bermoqda. So‘nggi yillarda korxonalarning aksariyati iste’molchilarning
o‘ziga xos ehtiyojlarini qondirish uchun moslashuvchan texnologiyalarni joriy
qilmoqda.
Innovatsion texnologiyalardan foydalanish mahsulot sifatini boshqarishda yangi
imkoniyatlar ochmoqda. Masalan, raqamli texnologiyalar va avtomatlashtirish
tizimlari yordamida jarayonlarning aniq nazorat qilinishi ta’minlanadi. Bu sifat
buzilishining oldini olish, jarayonni samaradorlik bilan boshqarish va ishlab chiqarish
samaradorligini oshirish imkonini beradi.
Xalqaro sifat standartlariga, jumladan, ISO 9001 tizimiga muvofiqlikni
ta’minlash korxonalar uchun raqobat ustunligini oshirishda muhim ahamiyatga ega.
ISO standartlarini joriy etish jarayonida korxonalar ichki menejment tizimlarini
takomillashtirish, xodimlarning mas’uliyatini oshirish va sifat ko‘rsatkichlarini doimiy
ravishda yaxshilashga erishadi.
Mahsulot sifatini boshqarishda ekologik barqarorlik tamoyillarining roli ham
ortib bormoqda. Chiqindilarni kamaytirish, qayta ishlanadigan materiallardan
foydalanish va ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirish korxonalar uchun
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_1-to’plam_May-2025
193
ISSN:3030-3613
ekologik jihatdan toza mahsulotlarni yaratish imkonini beradi. Bu nafaqat atrof-
muhitni muhofaza qilishga, balki xaridorlar orasida korxona brendiga bo‘lgan
ishonchni oshirishga xizmat qiladi.
Ishlab chiqarish jarayonlarining tahliliy yondashuv asosida boshqarilishi
xatoliklarni kamaytirish va sifatli mahsulot ishlab chiqarishni ta’minlashga yordam
beradi. Misol uchun, big data texnologiyalari yordamida korxonalar jarayonlarni
chuqur tahlil qilishi va iste’molchilarning ehtiyojlarini oldindan aniqlab borishi
mumkin.
Lean Manufacturing tamoyillaridan foydalanish korxonalarning samaradorligini
oshiruvchi asosiy yondashuvlardan biridir. Bu usul jarayonlarni soddalashtirish,
resurslarni optimallashtirish va ishlab chiqarishdagi yo‘qotishlarni minimallashtirish
orqali mahsulot sifatini yaxshilash imkonini beradi. Xodimlar malakasini oshirish
dasturlarining amalga oshirilishi mahsulot sifatini boshqarishning ajralmas qismidir.
Zamonaviy o‘quv dasturlari orqali xodimlar yangi texnologiyalarni o‘zlashtiradi va ish
jarayonida sifatga yanada ko‘proq e’tibor beradi. So‘nggi o‘n yillikda to‘qimachilik
korxonalarida mahsulot sifatini boshqarishda yo‘l qo‘yilgan muvaffaqiyatlar tajribalari
shuni ko‘rsatadiki, har bir korxona o‘ziga xos yondashuvni qo‘llash orqali global
bozorda raqobatbardosh bo‘la oladi. Shu bilan birga, raqamli transformatsiya
jarayonlari, innovatsiyalar va ekologik barqarorlik tamoyillarining uyg‘unligi
mahsulot sifatini yangi bosqichga olib chiqishi mumkin.
Hozirgi vaqtda to‘qimachilik sohasidagi yirik kompaniyalar sifatni boshqarish
jarayonida integratsion yondashuvlarni joriy qilmoqda. Ushbu yondashuvlar
texnologik yangiliklar, ekologik talablar va xalqaro standartlarga moslikni birlashtirib,
sifatni boshqarish jarayonini samarador qiladi.
Shu tariqa, mahsulot sifatini boshqarishning zamonaviy yondashuvlari
to‘qimachilik sanoati rivojlanishining ajralmas qismiga aylangan. Bu yondashuvlar
nafaqat korxonalarning raqobatbardoshligini oshirishga, balki milliy iqtisodiyotni
mustahkamlashga ham xizmat qiladi.
XULОSА.
To‘qimachilik sanoatida mahsulot sifatini boshqarish zamonaviy
texnologik va menejment amaliyotlari asosida rivojlanib bormoqda. Tadqiqot
davomida aniqlangan natijalar shuni ko‘rsatadiki, sifatni boshqarish jarayonlarining
muvaffaqiyati nafaqat texnologik innovatsiyalarga, balki menejment tizimining
samaradorligiga ham bog‘liq. Korxonalar xalqaro sifat standartlarini, jumladan, ISO
9001 tizimlarini joriy etib, ichki jarayonlarni optimallashtirish va mijozlar ehtiyojlariga
mos mahsulot ishlab chiqarishga erishmoqda. Raqamli texnologiyalar va
avtomatlashtirilgan tizimlarning qo‘llanilishi mahsulot sifatining nazorat qilinishini
kuchaytiradi, xatoliklarni bartaraf etadi va ishlab chiqarish samaradorligini oshiradi.
Ekologik barqarorlik tamoyillari mahsulot sifatini boshqarishning ajralmas qismiga
aylangan. Ushbu yondashuv chiqindilarni kamaytirish, qayta ishlanadigan
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_1-to’plam_May-2025
194
ISSN:3030-3613
materiallardan foydalanish va ekologik toza mahsulotlar yaratishga yo‘naltirilgan. Bu
esa nafaqat korxonalar obro‘sini oshirishga, balki global bozorda raqobatbardoshlikni
ta’minlashga yordam beradi.
Lean Manufacturing va Six Sigma kabi tamoyillar mahsulot sifatini boshqarish
jarayonini sezilarli darajada yaxshilashga xizmat qiladi. Bu usullar jarayonlarni
takomillashtirish, resurslardan samarali foydalanish va ishlab chiqarishdagi
yo‘qotishlarni minimallashtirishga yordam beradi.
Xodimlarning malakasini oshirish dasturlari ham sifatni boshqarishda muhim rol
o‘ynaydi. Xodimlar texnologik yangiliklarni tez o‘zlashtirib, o‘z vazifalarini samarali
bajarish orqali umumiy sifat ko‘rsatkichlarini yaxshilashga hissa qo‘shadi. Tadqiqotda
to‘plangan ma’lumotlar asosida, zamonaviy yondashuvlar korxonalarning ichki va
tashqi bozordagi muvaffaqiyatini oshirishga xizmat qilishi aniqlangan. Mahsulot
sifatini boshqarishning har bir bosqichi iste’molchi talablariga moslashtirilgan holda
amalga oshirilishi lozim. Kelgusidagi tadqiqotlarda to‘qimachilik sanoati uchun
maxsus ishlab chiqilgan texnologiyalar, ekologik barqarorlikka oid ilg‘or tajribalar va
ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga qaratilgan integratsion yondashuvlarni
tahlil qilish maqsadga muvofiq bo‘ladi. Shu bilan birga, milliy va xalqaro tajribalarning
solishtirma tahlili orqali sifatni boshqarishning yangi istiqbollarini aniqlash imkoniyati
mavjud.
Umuman olganda, to‘qimachilik korxonalarida mahsulot sifatini boshqarishning
zamonaviy yondashuvlari ishlab chiqarish jarayonlarini takomillashtirish, xaridor
ishonchini oshirish va raqobatbardoshlikni kuchaytirishga xizmat qiladi. Ushbu
yondashuvlarning izchil qo‘llanilishi nafaqat korxonalarning, balki mamlakat
iqtisodiyotining rivojlanishiga hissa qo‘shadi.
АDАBIYОTLАR RОʻYXАTI
1.
Aliyev, M.X., Rahimov, A.S. Sifat nazoratining asoslari. – Toshkent: Mehnat,
2018. – 240 b.
2.
Jumayev, R.H. Ishlab chiqarishda innovatsion tizimlarni joriy etish. – Toshkent:
O‘zbekiston, 2019. – 198 b.
3.
ISO 9001:2015. Quality management systems – Requirements. – International
Organization for Standardization, 2015. – 60 r.
4.
Karimov, Sh.N., Yuldoshev, H.M. To‘qimachilik sanoatida texnologik boshqaruv.
– Toshkent: Fan va texnologiyalar, 2020. – 220 b.
5.
Deming, E. Sifat va ishlab chiqarish samaradorligi. – Moskva: Ekonomika, 2017. –
350 s.
6.
Anderson, M. Lean Manufacturing: Principles and Practice. – New York: Wiley,
2019. – 320 r.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_1-to’plam_May-2025
195
ISSN:3030-3613
7.
Siddikov, O.K. To‘qimachilik mahsulotlarining sifat ko‘rsatkichlari. – Toshkent:
Iqtisodiyot, 2021. – 180 b.
8.
Smith, J. Quality Control in Textile Industry. – London: Springer, 2018. – 250 r.
9.
O‘qituvchi, I.A. Ishlab chiqarish jarayonida xom ashyoning ahamiyati. – Toshkent:
Boshqaruv, 2020. – 175 b.
10.
Anderson, P. Sustainable Textile Production and Quality Management. – Berlin:
Academic Press, 2021. – 340 r.
