T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_3-to’plam_May-2025
235
ISSN:3030-3613
"MAHALLA YETTILIGINI AYOLLAR DAFTARIGA KIRITILGAN
AYOLLAR BILAN ISHLASHDAGI ASOSIY JIHATLARI"
O’zbeliston Respublikasi IIV
Akademiyasi 3-o’quv kursi kursanti
Nu’monov Islomjon Ilhomjon o’g’li
Annotatsiya:
Ushbu maqolada
mahalla yettiligining
"Ayollar daftari"ga
kiritilgan ayollar bilan ishlashdagi asosiy jihatlari tahlil qilinadi. Mahalla tizimi
O‘zbekiston jamiyatida ijtimoiy yordamni taqdim etish va gender tengligini
rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. Maqolada mahalla rahbarlarining ayollarni
ro‘yxatga olish jarayonidagi ishtiroki, ular bilan ishlashda qo‘llaniladigan
yondashuvlar va qo‘llab-quvvatlash choralari keltirilgan. Shuningdek, ayollar daftari
tizimining samarali ishlashi uchun mahalla rahbarlarining psixologik, ijtimoiy va
iqtisodiy yordam ko‘rsatishdagi o‘rni yoritiladi. Maqola, mahalla tizimi va davlat
dasturlari o‘rtasidagi hamkorlikni ta’minlash orqali ayollarning jamiyatdagi o‘rnini
mustahkamlashga qaratilgan tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
Annotation:
This article analyzes the key aspects of
community leadership
in
working with women included in the "Women’s Register." The community system
plays a vital role in providing social support and promoting gender equality in
Uzbekistan. The article highlights the participation of community leaders in the
registration process of women, the approaches used in working with them, and the
support measures provided. It also discusses the role of community leaders in offering
psychological, social, and economic assistance to women included in the register. The
article includes recommendations for strengthening collaboration between the
community system and state programs to enhance women’s roles and participation in
society.
Kalit so‘zlar:
Mahalla tizimi, Ayollar daftari, Ijtimoiy yordam, Gender tengligi,
Mahalla rahbarlari, Ro‘yxatga olish, Ayollarga yordam, Psixologik yordam, Ijtimoiy
yordam, Jamiyatda ayollarning o‘rni,
Community system, Women’s Register, Social support, Gender equality,
Community leaders, Registration process, Assistance for women, Psychological
support, Social assistance, Women’s role in society
KIRISH
O‘zbekiston Respublikasida aholining ijtimoiy himoyasini kuchaytirish, xotin-
qizlarning huquq va manfaatlarini himoya qilish, ularning jamiyatdagi faolligini
oshirish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Shu maqsadda
amalga oshirilayotgan islohotlar doirasida "Ayollar daftari" tizimi joriy etildi. Ushbu
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_3-to’plam_May-2025
236
ISSN:3030-3613
daftar orqali turmushda muammoga duch kelgan, ijtimoiy himoyaga muhtoj xotin-
qizlar aniqlanib, ularga manzilli yordam ko‘rsatish mexanizmlari yaratildi. Bu borada
mahallalarda faoliyat yuritayotgan “Mahalla yettiligi” a’zolarining roli alohida
ahamiyat kasb etadi. Ular tomonidan ayollar bilan ishlashda yondashuvlar, ko‘mak
shakllari va hamkorlikda amalga oshirilayotgan ishlar o‘ziga xos tizimga aylangan.
Ushbu maqolada aynan mahalla yettiligining "Ayollar daftariga" kiritilgan xotin-qizlar
bilan ishlashdagi asosiy jihatlari yoritiladi.
Asosiy qism
Mahalla — aholining eng yaqin ijtimoiy tayanchi bo‘lib, u orqali muammoli
holatlarni erta aniqlash va tezkor hal etish imkoniyati mavjud. Shu nuqtai nazardan
qaralganda, “Mahalla yettiligi” a’zolari — ya’ni mahalla raisi, xotin-qizlar faoli,
profilaktika inspektori, yoshlar yetakchisi, tibbiyot xodimi, soliqchi va bandlik bo‘limi
vakillari o‘zaro hamkorlikda "Ayollar daftariga" kiritilgan xotin-qizlar bilan tizimli va
maqsadli ishlashni tashkil etadi.
Birinchi navbatda, ushbu ayollarni chuqur o‘rganish, ularning hayotiy
sharoitlari, muammolari va ehtiyojlarini tahlil qilish muhim vazifadir. Bu jarayonda
individual yondashuv asosida har bir ayol bilan suhbatlar o‘tkazilib, uning ijtimoiy
holati, bandligi, sog‘lig‘i, oilaviy muammolari aniqlanadi. Ushbu ma’lumotlar asosida
manzilli yordam ko‘rsatish rejalashtiriladi.
Ikkinchi muhim yo‘nalish — bu ayollarni bandlikka jalb qilish. Mahalla yettiligi
a’zolari Bandlik boshqarmasi va tadbirkorlar bilan hamkorlikda ayollarni ish bilan
ta’minlash, ularni kasb-hunarga o‘rgatish, o‘z tadbirkorligini boshlashga
rag‘batlantirish bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi. Ayniqsa, “Ayollar daftari”
orqali imtiyozli kreditlar, subsidiyalar va boshqa iqtisodiy yordamlar ajratilishi ko‘plab
oilalarning turmush darajasini yaxshilashga xizmat qilmoqda.
Shuningdek, psixologik va huquqiy yordam ko‘rsatish ham asosiy jihatlardan
biridir. Ayrim hollarda oilaviy zo‘ravonlik, ajrim, bolalar tarbiyasi kabi masalalar
yuzasidan ayollar mutaxassislar yordamini talab qiladi. Bu borada mahallalarda
psixologlar va yuristlar ishtirokida bepul maslahatlar, seminarlar va davra suhbatlari
o‘tkazilishi yo‘lga qo‘yilgan.
Bundan tashqari, mahalla yettiligi tomonidan ayollarning madaniy-ma’naviy
hayotdagi ishtirokini faollashtirish, ularni turli ijtimoiy tadbirlarga jalb etish, o‘zini
namoyon qilishiga sharoit yaratish ham muhim vazifalardan sanaladi. Bu ularning
o‘ziga bo‘lgan ishonchini oshirish, ijtimoiy moslashuvini kuchaytirishga xizmat qiladi.
Eng asosiysi, ushbu faoliyatlar natijasini baholash uchun doimiy monitoring va
hisobot tizimi yo‘lga qo‘yilgan. Har chorakda amalga oshirilgan ishlar tahlil qilinib,
yangi rejalar ishlab chiqiladi. Bu esa jarayonning tizimli va samarali bo‘lishini
ta’minlaydi.
Xulosa
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_3-to’plam_May-2025
237
ISSN:3030-3613
Xulosa qilib aytganda, “Ayollar daftari” tizimi ijtimoiy himoyaga muhtoj xotin-
qizlarga manzilli yordam ko‘rsatishning samarali vositasiga aylandi. Bu tizim orqali
mahalla yettiligi a’zolari tomonidan olib borilayotgan faoliyat nafaqat ayollarning
ijtimoiy va iqtisodiy holatini yaxshilashga, balki ularning jamiyatdagi faolligini
oshirishga ham xizmat qilmoqda. Har bir a’zo o‘ziga yuklatilgan vazifani mas’uliyat
bilan bajargan taqdirda, nafaqat ayol, balki butun oila farovonligiga erishiladi. Eng
muhimi, bu tizim jamiyatda ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashda muhim omil bo‘lib
xizmat qilmoqda. Kelgusida ham bu boradagi ishlarni yanada takomillashtirish,
mahalla tizimining imkoniyatlarini kengaytirish orqali ijtimoiy himoyaning yanada
samarali modelini yaratish mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2021-yil 8-mart
kuni xotin-qizlar bilan uchrashuvdagi nutqi. //
Prezident.uz
2.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 2-fevraldagi
“Ayollar daftari”ni yuritish va monitoring qilish tartibi to‘g‘risidagi qarori.
3.
“Mahalla” fuqarolar yig‘ini to‘g‘risidagi Qonun. O‘zbekiston Respublikasi
Qonun hujjatlari to‘plami, 2020-yil, №5.
4.
“Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash va ularning jamiyatdagi faolligini oshirish
bo‘yicha davlat siyosati konsepsiyasi”. — T.: Adolat, 2022.
5.
Karimova, N. A.
Ayollar huquqlari va ijtimoiy himoya tizimi
. — Toshkent:
Iqtisod-Moliya, 2021.
6.
Rustamova, D. T.
Mahalla instituti va uning ijtimoiy faollikdagi o‘rni
. —
Toshkent: “Fan va Taraqqiyot”, 2020.
7.
Rasmiy ma’lumotlar: www.women.gov.uz — O‘zbekiston Respublikasi Xotin-
qizlar qo‘mitasi rasmiy sayti.
8.
www.lex.uz — O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari milliy bazasi.
9.
www.stat.uz — O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi rasmiy veb-sayti.
