THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
119
JAMOAT TARTIBIGA QARSHI JINOYATLARGA OID MILLIY VA
XORIJIY QONUNCHILIK NORMALARINING QIYOSIY-HUQUQIY
TAHLILI
Vafoev Farxod Axatovich
O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi
Magistratura tinglovchisi, podpolkovnik
https://doi.org/10.5281/zenodo.15754266
Аннотaция.
Ушбу мақолада жамоат тартибига қарши жиноятларга
оид миллий ва хорижий қонунчилик нормаларининг қиёсий-ҳуқуқий
таҳлили, моҳияти, ушбу турдаги ҳуқуқбузарликлар учун жавобгарликни
белгиловчи миллий ва хорижий қонунчилик нормалар таҳлили ёритилган.
Калит сўзлар:
жамоат тартиби, ҳуқуқбузарлик, жавобгарлик, норма,
қонун, профилактика, миллий, хорижий, маъмурий ва жиноий
жавобгарлик.
Аннотaция.
В данной статье освещены сравнительно-правовой
анализ норм национального и зарубежного законодательства о
преступлениях против общественного порядка, их сущность, анализ норм
национального и зарубежного законодательства, устанавливающих
ответственность за данный вид правонарушений.
Ключевые слова:
общественный порядок, правонарушение,
ответственность,
норма,
закон,
профилактика,
национальный,
зарубежный, административная и уголовная ответственность.
Annotation.
This article examines the comparative legal analysis of
national and foreign legislation on crimes against public order, their essence,
and the analysis of national and foreign legislation establishing liability for this
type of offense.
Keywords:
public order, offense, liability, norm, law, prevention, national,
foreign, administrative, and criminal liability..
Jamoat tartibiga qarshi jinoyatlarga oid milliy qonunchilik normalariga
to‘xtalib o‘tadigan bo‘lsak, O‘zbekiston Respublikasida mustaqillik yillarida
O‘zbekiston Respublikasining 2010-yil 29-sentabrda qabul qilingan “Voyaga
еtmaganlar o‘rtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi
to‘g‘risida”gi,
O‘zbekiston
Respublikasining
2014-yil
14-maydagi
“
H
u
q
u
q
b
u
z
1
“Xalq so‘zi”, 2014 y., 94 (6024)-son; O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami,
“Xalq so‘zi”, 2016 y., № 182 (6617)-son.
“Xalq so‘zi”, 2016 y., № 184 (6619)-son.
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
120
va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 14 martdagi PQ-2833-sonli
“Huquqbuzarliklar profilaktikasi va jinoyatchilikka qarshi kurashish tizimini
yanada takomillashtirish chora -tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorlari, O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining 2017-yil 14 martdagi “Huquqbuzarliklar
chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi
PQ-2833-sonli
va
2018-yildagi
23-avgustdagi “Ichki ishlar organlari boshqaruv, nazorat va shahsiy tarkib bilan
ishlashning samarali tizimini joriy etish bo‘yicha chora- tadbirlari to‘g‘risida”gi
saqlash, huquqbuzarliklar profilaktikasi va jinoyatchilikka qarshi kurashishning
sifat jihatidan yangi tizimini joriy etish to‘g‘risida”gi PQ-3528-son qarorlari,
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 19-iyundagi “Toshkent
shahrida jamoat tartibini ta’minlash, huquqbuzarliklar profilaktikasi va
jinoyatchilikka qarshi kurashish samaradorligini oshirish bo‘yicha qo‘shimcha
chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-3786-son qarori va O‘zbekiston Respublikasi
samaradorligini oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-
jinoyatchilikka qarshi kurashish sohasida ichki ishlar organlari faoliyatini sifat
jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6196-sonli
hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 15-yanvardagi “Jamoat
xavfsizligini ta’minlash va jinoyatchilikka qarshi kurashish sohasini ilmiy tadqiq
qilish faoliyatini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish chora-tadbirlari
to‘g‘risida
4
” PF-10-sonli Farmonlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
2018-yil 24-dekabrdagi “Jamoat xavfsizligini ta’minlash samaradorligini oshirish
bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4075-sonli,
O‘zbekiston
“
Ichki ishlar organlari profilaktika (katta) inspektorlarining jamoat tartibini
s
a
q
l
a
s
h
b
o
‘
y
i
c
h
a
y
Bundan tashqari, 2017-yil 7-fevraldagi PF-4947-sonli Farmoni bilan
tasdiqlangan 2017–2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning
beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi
6
da hamda O‘zbekiston
4
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024 yil 15 yanvardagi “Jamoat xavfsizligini
ko‘tarish
chora-tadbirlari
to‘g‘risida
4
”
PF-10-sonli
Farmoni.
https://lex.uz/docs/6755597?ONDATE=16.01.2024%2000
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
121
Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026 yillarga mo‘ljallangan
Yangi
O
‘
z
b
e
k
i
s
t
o
n
n
i
n
g
t
a
r
a
q
q
i
y
o
t
s
t
r
a
t
e
g
i
y
a
s
i
O‘zbekiston
Respublikasi
Prezidentining
2019-yil
17-yanvardagi
PF-5635-son Farmoni bilan tasdiqlangan “2017 — 2021-yillarda O‘zbekiston
ng beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasini “Faol
investitsiyalar va ijtimoiy rivojlanish yili”da amalga oshirishga oid Davlat
”ning ijrosi yuzasidan hamda huquqbuzarliklar profilaktikasi va jinoyatchilikka
qarshi kurashish sohasida ichki ishlar organlariga amaliy yordam ko‘rsatish
bo‘yicha profilaktika (katta) inspektorlarining jamoat tartibini saqlash bo‘yicha
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 24-dekabrdagi “Jamoat
xavfsizligini ta’minlash samaradorligini oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-
t
a
d
b
i
r
l
a
r
t
o
‘
g
‘
r
i
s
i
d
a
”
8
“Mahalla posboni” jamoatchilik tuzilmalarining rahbarlari lavozimlari
tugatilib, ularga ish haqi to‘lash va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashning amaldagi
mexanizmlari saqlab qolingan holda, bo‘shayotgan shtat birliklari hisobidan
tibini saqlash bo‘yicha yordamchilari lavozimlari joriy etilganligi hamda ularga
huquqbuzarliklar profilaktikasi sohasida ichki ishlar organlariga amaliy yordam
ko‘rsatish uchun shaxsiy javobgarlik yuklanganligini ko‘rish mumkin.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 2019-yil
26-martdagi 251-sonli “Ichki ishlar organlari profilaktika (katta)
inspektorlarining jamoat tartibini saqlash bo‘yicha yordamchilari faoliyatini
tashkil etish to‘g‘risida”
9
gi Qarori bilan ta’sdiqlangan “Profilaktika (katta)
inspektorlarining jamoat tartibini saqlash bo‘yicha yordamchilari faoliyatini
tashkil etish tartibi to‘g‘risida”gi Nizomi ham muhimdir.
6
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947-sonli “O‘zbekiston
bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. // O‘zbekiston Respublikasi qonun
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 28 yanvardagi “2022–2026 yillarga
O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son Farmoni
.
https://lex.uz/
8
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 24 dekabrdagi “Jamoat xavfsizligini
t
a
’
b
o
‘
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
122
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ichki ishlar organlarining faoliyati
jamoat tartibini, fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini
ishonchli himoya qilishni ta’minlashda ularning mas’uliyatini kuchaytirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi 2017-yil 10-apreldagi PF-5005-sonli Farmoni qabul
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ichki ishlar organlarining
huquqbuzarliklar profilaktikasi bo‘linmalari faoliyatini tubdan takomillashtirish
lari to‘g‘risida”gi 2017-yil 18-apreldagi PQ-2896-sonli qarori bilan esa bevosita
huquqbuzarliklar profilaktikasi xizmatlari, profilaktika inspektorining jamoat
tartibini saqlash va fuqarolar xavfsizligini ta’minlash faoliyatining asosiy
yo‘nalishlari belgilangan.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 14-fevraldagi “Toshkent
shahrida jamoat tartibini saqlash, huquqbuzarliklar profilaktikasi va
jinoyatchilikka qarshi kurashishning sifat jihatidan yangi tizimini joriy etish
to‘g‘risida”gi PQ-3528-sonli qarorida jamoat tartibini saqlash, avvalambor,
voyaga еtmagan va yoshlar o‘rtasidagi huquqbuzarliklar profilaktikasi va
jinoyatchilikka qarshi kurashish samaradorligini oshirish, huquqni muhofaza
qiluvchi tuzilmalarning buzg‘unchi tahdidlarni barvaqt aniqlash bo‘yicha yakdil
harakatlarni, ularni hamkorlikda va sifatli bartaraf etilishini ta’minlash eng
nlarining asosiy vazifasi ekanligi ko‘rsatib o‘tiladi.
Bundan tashqari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil
29-noyabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi jamoat xavfsizligi konsepsiyasini
tasdiqlash va uni amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-27-sonli
jamoat xavfsizligi” Konsepsiyasida “Jamoat xavfsizligi”ga tushuncha berilgan
bo‘lib, unga asosan “jamoat xavfsizligi — jamiyatning qonunga xilof tajovuzlar,
himoyalanganlik holati bo‘lib, u jamiyatning barqaror rivojlanishiga xizmat qiladi
hamda insonning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari ro‘yobga
c
h
i
q
a
r
i
l
i
s
h
amoat xavfsizligini ta’minlash — davlat tomonidan jamiyatni tahdidlardan
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
123
Mazkur tushunchalardan kelib chiqib, “Xavfsiz xonadon” va “xavfsiz hovli”
tushunchasi va tizimiga to‘xtalamiz.
“Xavfsiz xonadon” –bu har tomonlama xavfsiz bo‘lgan yashash joyidir
“xavfsiz hovli” ham xuddi shunday har tomonlama xavfsiz bo‘lgan uydir. Mazkur
tushunchalar jamoat tartibi bilan bog‘liqdir. Chunki jamoat tartibi qanchalik
yaxshi yo‘lga qo‘yilgan bo‘lsa, xonadon, hovlilar xavfsiz bo‘ladi.
Biz tomonimizdan “
jamoat tartibi
” tushunchasiga yangicha ta’rif berilishi va
olarning “shaxsiy xavfsizligini ta’minlash” va “jamoat xavfsizligini ta’minlash”
tushunchalariga alohida ahamiyat berilishi bu uchta (jamoat tartibi,
fuqarolarning shaxsiy xavfsizligini ta’minlash va jamoat xavfsizligini ta’minlash)
tushunchalarni o‘zaro bog‘liqligini, bir–biriga kirishib ketganligi va biri birini
taqozo etuvchi tushunchalar ekanligini ta’kidlaydi. Jamoat tartibining yuqorida
keltirilgan ta’rifi amalda jamoat tartibini saqlash bu bir vaqtning o‘zida
moat xavfsizligini ta’minlashdan iboratligiga asoslanadi. O‘z navbatida
fuqarolarning shaxsiy xavfsizligini va jamoat xavfsizligini ta’minlash jamoat
–
uning hayoti, salomatligi, shaxs erkinligi, turar joy daxlsizligi va boshqalarga
qarshi qaratilgan jinoyatlarni sodir etilishi munosabati bilan buzilishi mumkin.
Ko‘pchilik
kishilarning
xavfsizligi
holati,
korxonalar,
muassasalar,
t ko‘rsatishi, ya’ni jamoat xavfsizligi holatiga kishilarning ommaviy to‘planishlar,
tabiiy ofatlar va boshqa favqulodda vaziyatlar sharoitida xavf tug‘dirilishi
Bundan tashqari, jamoat tartibini saqlash borasida O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining 2024-yil 15-yanvardagi “Jamoat xavfsizligini
ta’minlash va jinoyatchilikka qarshi kurashish sohasini ilmiy tadqiq qilish
faoliyatini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish chora-tadbirlari to‘g‘risida
11
”
PF-10-sonli Farmoni va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 15-
yanvarda “Kriminologiya sohasida ilmiy-amaliy tadqiqot ishlarini tashkil etish
chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-22-sonli qarori qabul qilindi. Qarori qabul
2007-yil
14-sentabrdagi
O‘zbekiston
Respublikasining
“Qimor
va
11
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024 yil 15 yanvardagi “Jamoat xavfsizligini
ko‘tarish
chora-tadbirlari
to‘g‘risida
11
”
PF-10-sonli
Farmoni.
https://lex.uz/docs/6755597?ONDATE=16.01.2024%2000
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
124
tavakkalchilikka asolangan boshqa o‘yinlarni tashkil etish hamda o‘tkazishni
tartibga solish munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun
hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi Qonuniga binoan
axborot tarmog‘i provayderlari orqali qimor va tavakkalchilikka asoslangan
boshqa o‘yinlarni tashkil etish hamda o‘tkazganlik uchun JKning 278-moddasi
i
k
k
i
n
c
h
i
q
i
s
m
i
12
Bu masalada O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007-yil 28-martdagi
PQ-608-sonli “Qimor o‘yinlarini tashkil etish va o‘tkazish bilan bog‘liq
n
o
q
o
n
u
n
i
y
f
a
o
l
i
y
a
t
n
i
n
g
o
l
d
i
n
i
o
l
ilikning oldini olish borasidagi masalalarga to‘xtalib o‘tadigan bo‘lsak, AQShda
“bezorilik” jinoyati “disorderly conduct” yoki “breach of the peace” nomi ostida
15
conduct (Narushenie obщestvennogo poryadka) bu haqoratomuz va bezovta
qiluvchi, boshqalarning jamoat joyida harakatlanishiga halaqit beradigan jamoat
bilan bog‘liq xatti-harakat bo‘lib 6 oygacha ozodlikdan maxrum qilish yoki (va)
qo‘llaniladigan Black’s Law Dictionary yuridik lug‘atiga ko‘ra breach of the peace
16
. Demak yuqoridagi ta’riflardan ma’lumki ushbu huquqbuzarliklar bizdagi
Niderlandiya Jinoyat kodeksida ham bezorilik alomatlarini o‘z ichiga olgan
moddalar mavjud. Masalan, 5-bob (jamoat tartibiga qarshi jinoyatlar)
142-moddasiga ko‘ra jamoat tinchligini soxta telefon chaqirig‘i, favqulodda
17
12
O‘zbekiston Respublikasining 2007 yil 14 sentabrda qabul qilingan “Qimor va
tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlarni tashkil etish hamda o‘tkazishni tartibga solish
munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va
qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi O‘RQ–109-sonli Qonuni // lex.uz – O‘zbekiston Respublikasi
qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
13
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 28 martdagi PQ-608-sonli “Qimor
o‘yinlarini tashkil etish va o‘tkazish bilan bog‘liq noqonuniy faoliyatning oldini olish chora-
tadbirlari to‘g‘risida” gi qaror. https://lex.uz/docs/1150004
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2007 yil 16 avgustdagi 176-sonli “Qimor
o‘yinlarini tashkil etish va o‘tkazishni yanada tartibga solish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaror.
H
Y
P
E
R
L
I
H
Y
P
E
R
L
"https://sherloc.unodc.org/cld/uploads/res/document/nld/1881/penal-code-of-the-
n
e
t
h
e
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
125
Shuning 144-moddasiga ko‘ra qonuniy namoyishlarda tartibsizlik va
18
Shvesiya Jinoyat kodeksining 16-bobi Jamoat tartibiga qarshi jinoyatlar
haqida bo‘lib uning 16-moddasiga ko‘ra jamoat joyida shovqin qilgan yoki o‘zini
19
. Ushbu moddada bevosita bezorilikning alomati bo‘lgan disorderly conduct
Ma’lumki har bir davlatning jinoyatlarni ayniqsa jamoat tartibiga qarshi
noyatchiligining oldini olish uchun turli uslublari mavjud. Davlatlarning
demografik holati, madaniyati, rivojlanganlik darajasi, moliyaviy imkoniyatiga
qarab bu farq qilishi mumkin. Misol uchun AQShda Enni E Keysi jamg‘armasi
) jamg‘armasi har yili ko‘plab voyaga еtmagan bolalarga, yoshlar va oilaga yorqin
kelajak qurish yo‘lida yordam beradi. Uysizlarga, ishsizlarga yordam berish
orqali ularning yomon yo‘llarga, xususan jinoyatchilikka qo‘l urmasliklariga
jamg‘arma tashabbusi bilan xar yili nashr etiladigan KIDS COUNT jurnali har yili
butun Amerika hududi bo‘ylab bolalarning ijtimoiy farovonligi darajasi haqida
ma’lumotlar to‘plab hududlar kesimida qiyosiy taxlillarni amalga oshiradi.
i voyaga еtmaganlar tomonidan jamoat tartibiga qarshi jinoyatlarni sodir
etishining sabablaridan biri bo‘lgan moliyaviy qiyinchiliklardan voyaga
еtmaganlarni asrash, ularga munosib ijtimoiy farovonlik tuxfa etish bilan ham
sa bo‘ladi.
Endi esa bevosita voyaga еtmaganlar bezorilik jinoyatlarini oldini olish
bo‘yicha xorij tajribasiga yuzlanadigan bo‘lsak, rivojlangan davlatlardan biri
bo‘lgan Fransiya bunga misol bo‘la oladi. Jumladan, maktabda bolalar
olishadi. Ular o‘qituvchi yordamchisi sifatida maktabning koridorlarda,
ko‘chalarda, kirish-chiqish eshiklari oldida turib bezorilik sodir etilishining
20
nomidagi ilmiy tadqiqotlar institui mavjud bo‘lib
21
(Ukrainskiy institut
sotsialnыx issledovaniy imeni Aleksandra Yaremenko), uning faoliyatini asosiy
"https://sherloc.unodc.org/cld/uploads/res/document/nld/1881/penal-code-of-the-
"https://www.government.se/contentassets/7a2dcae0787e465e9a2431554b5eab03/the-swedish-
c
r
i
m
i
n
a
l
20
Shipunova Tatyana Vladimirovna. "Prestupnost nesovershennoletnix i preventivnыe
s
t
r
a
t
e
H
Y
P
E
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
126
yo‘nalishlaridan biri yosh ukrain bolalari muammolari, qarashlari haqida
ijtimoiy so‘rovlar o‘tkazish bo‘lib bu institut voyaga еtmaganlar xulq-atvori
to‘g‘risida turli tadqiqotlarni davlat sektori, xususiy sektordagi milliy va xorijiy
olimlar, tadqiqotchilar bilan birga yoki ularning buyurtmasiga binoan o‘tkazadi.
soslangan boshqa o‘yinlar tashkil etishning oldini olish borasidagi xorijiy
huquqiy
hujjat
–
Gambling
Act
2
0
hisoblanadi. Mazkur hujjat kompleks tartibga soluvchi hisoblanib, nafaqat
kazinolardagi o‘yin biznesini, balki o‘yin avtomatlaridan foydalanishda,
lototereyalar tashkil etishda, shuningdek bukmekerlik idoralarining faoliyatida
yuzaga keluvchi ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan nazorat qiladi.
Gambling Act 2005, shuningdek, o‘yin bilan bog‘liq faoliyat bilan shug‘ullanish
uchun litsenziya berish tartibini va mazkur turdagi faoliyatni nazorat qiluvchi
organ – Gambling Komissiyasi (Gambling Comission)ning vakolatlarini
belgilaydi.
Gambling Act 2005 da voyaga еtmagan shaxslarni qimor va tavakkalchilikka
asolangan boshqa o‘yinlarga jalb etish masalasiga alohida to‘xtalgan. Voyaga
еtmagan shaxslarga qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlarni har
qanday shaklda reklama qilganlik uchun javobgarlik belgilangan. Qonunning 46-
moddasida voyaga еtmagan shaxslarga qimor va tavakkalchilikka asolangan
boshqa o‘yinlar haqida ma’umotlar berish va ularda bu kabi o‘yinlarga qiziqish
uyg‘otish jinoyat tarkibini keltirib chiqarishi belgilangan. 47-moddada esa, qimor
va tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlar tashkil etiluvchi hududlarga
voyaga еtmagan shaxslarning kirishiga imkon bergan shaxslarning javobgarligi
belgilab qo‘yilgan.
Qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlarni qonunga xilof
tahlil etishda AQShning mavjud qonunchiligini o‘rganish muhim ahamiyat kasb
etadi. Ma’lumki, mazkur mamlakat jinoyat qonunchiligi 52 ta normativ-huquqiy
hujjatlar bilan tartibga solinadi. Ya’ni, Federal miqyosdagi va 50 ta shtat
miqyosidagi jinoyat kodekslari va Kolumbiya Federal okrugining jinoyat kodeksi
asosida. United states Code (AQSh qonunlari)ning XVIII bo‘limi 50 bobi
“Gambling” (“Qimor o‘yinlari”) deb nomlangan va mazkur bobda qonunga xilof
ravishda qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlarni tashkil etganlik
uchun javobgarlik masalalari yoritilgan.
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
127
Fransiyada qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlar bilan
bog‘liq jinoyatlar uchun javobgarlik masalalari 1983 yil 12 iyulda 83-628-sonli
“Qimor o‘yinlari to‘g‘risida”gi Qonunda bayon etilgan. O‘tgan vaqt davomida
mazkur Qonunga bir necha bor o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilgan.
Qonunning 1-moddasiga binoan, qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa
o‘yinlarni tashkil etish va o‘tkazish tartibini buzish, ya’ni mazkur faoliyat bilan
litsenziyasiz shug‘ullanish yoki litsenziya talablariga rioya etmaslik 3 yilgacha
ozodlikdan mahrum qilish va 90 ming еvrogacha jarima qo‘llash bilan jazolanadi.
Agar qilmish bir guruh shaxslar tomonidan sodir etilgan bo‘lsa, jazo 7 yilgacha
ozodlikdan mahrum qilish va 200 ming еvrogacha jarima solishgacha
og‘irlashadi.
2010-yil 12-mayda Fransiyada “Qimor o‘yinlari va onlayn qimor o‘yinlari
sektorini nazorat qilish va ular faoliyatining oshkoraligini ta’minlash
to‘g‘risida”gi 2010-476-sonli Qonun qabul qilindi. Qonunda axborot
kommunikatsiya tarmoqlarida Fransiya hududida litsenziya asosida qimor va
tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlarni tashkil etishning qonuniy asosi
yaratilib, mazkur tartibni buzganlik uchun 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish
va 90 ming еvro miqdorida jarima undirish bilan jinoiy javobgarlik belgilash
qoida sifatida kiritilgan.
G
e
r
m
a
n
i
y
a
qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlar bilan bog‘liq jinoyatlar
Jinoyat kodeksining “G‘arazli jinoyatlar” bo‘limidan joy olgan bo‘lib, javobgarlik
masalalari Fransiya qonunchiligi bilan o‘xshash ekanligini ko‘rishimiz mumkin.
Qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlarda ishtirok etgan shaxs
uchun belgilangan jazo esa 6 oygacha etib belgilangan.
qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlar jamiyatda umumqabul
qilingan qoidalarni mensimaslik, boshqalardan o‘zini ustun sezish, buni
atrofdagilarga ham bildirib qo‘yish maqsadida duch kelgan narsaga shikast
еtkazish orqali sodir etiladigan, xudbinlik, maqtanchoqlik, bir so‘z bilan aytganda
Qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa o‘yinlarning qonunga xilof
ravishda tashkil etilishi va o‘tkazilishi fuqarolarga ruhiy ta’sir o‘tkazadi, insoning
halovati yo‘qoladi. Oilaviy nizolarga sabab bo‘ladi. Shuningdek, bunday o‘yinlarni
tashkil etish hamda o‘tkazish bilan bog‘liq bo‘lgan qonunga xilof faoliyat naqd
pullarning bankdan tashqari muomalasi ko‘payishiga, soliqlar va boshqa
to‘lovlarni to‘lashdan bo‘yin tovlanishiga ko‘maklashadi va shu tariqa
mamlakatning iqtisodiy asoslariga putur еtkazadi. Qimor va tavakkalchilikka
asoslangan boshqa o‘yinlar jamoat tartibining buzilishiga, spirtli ichimliklar
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
128
me’yordan ortiq iste’mol qilinishiga va ijtimoiy xavfli qilmishlar (odatda, shaxsga
