https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-2_ Февраль-2025
327
MAQSUD SHAYXZODA ASARLARI ORQALI YOSHLARNI VATANGA
MUHABBAT RUHIDA TARBIYALASH
Eshpo‘latov Behzod Nodir o‘g‘li
Toshkent davlat transport universiteti talabasi
Annotatsiya: Ushbu maqolada Respublika oliy ta’lim tizimida yoshlar
tarbiyasi muammolari muhokama qilinadi shoir Maqsud Shayxzoda ijodida ilgari
surilgan g‘oyalar bilan bog‘liq. Muallifning fikricha, Oliy oʻquv yurtlarida
yoshlarga taʼlim berishdan koʻzlangan asosiy maqsad ularni taʼlim orqali
tarbiyalashdan iborat qayta ishlash va ularni ma’naviy yetuk mutaxassis etib
tayyorlash. Muallifning yozishicha, Maqsud asarlari Lirik falsafa va
vatanparvarlik ruhida yozilgan “Shayxzoda” asari yoshlarni g‘arb tarbiyasida
alohida o‘rin tutadi. Vatanga muhabbat ruhi va pirovardida ma’naviy barkamol
insonlarni tarbiyalashda.
Annotation: This article discusses the problems of youth education in the
higher education system of the Republic in connection with the ideas put forward
in the work of the poet Maksud Sheikhzade. According to the author, the main goal
of educating young people in higher educational institutions is to educate them
through the educational process and prepare them to become spiritually mature
specialists. According to the author, the works of Maksud Sheikhzade, written in
the spirit of lyrical philosophy and patriotism, play a special role in educating
young people in the spirit of love for the Motherland and, ultimately, in educating
spiritually developed people.
Kalit so‘zlar: Maqsud Shayxzoda, Vatanparvarlik, yoshlar tarbiyasi, milliy g‘urur,
tarixiy xotira, adabiyot, fidoyilik, oliy ta’lim, mustaqillik, Jaloliddin Manguberdi,
Mirzo Ulug‘bek, vatan muhabbati.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-2_ Февраль-2025
328
Keywords: Maqsud Shayxzoda, Patriotism, Youth Education, National Pride,
Historical Memory, Literature, Selflessness, Higher Education, Independence,
Jaloliddin Manguberdi, Mirzo Ulug‘bek, Love for the Homeland.
Bugungi kundagi taʼlim taraqqiyotining hozirgi bosqichida yoshlarni
tarbiyalash jarayonining muhim vazifalaridan biri talabada vatanga muhabbat
tuyg‘usini shakllantirish va rivojlantirishdir, chunki busiz kelgusida yuqori
malakali mutaxassisni chinakam barkamol shaxs qilib tarbiyalash haqida gapirish
mumkin emas. Аmaliyot tajribasi shuni ko‘rsatadiki, Vatanga muhabbat tuyg‘usini
avloddan-avlodga yetkazish inson hayoti davomida amalga oshiriladi. Oʼzbekiston
Prezidenti Shavkat Mirziyoev o‘z chiqishida taʼkidlaganidek“ Xalqimiz shuni
yaxshi bilishi kerak: oldimizda uzoq va mashaqqatli yo‘l turibdi. Barchamiz
jipslashib, tinimsiz o‘qib-o‘rgansak, ishimizni mukammal va unumli bajarsak,
zamonaviy bilimlarni egallab, o‘zimizni ayamasdan oldinga intilsak, albatta,
hayotimiz va jamiyatimiz
O‘zgaradi”. Yo‘qotilgan anʼanalarni jonlantirish, har bir etnik guruh
madaniyatining o‘zligini anglash zamonamizning ustuvor vazifalaridir. Davlat
yosh avlodda bag‘rikenglik va o‘zaro hurmatni mustahkamlashga intiladi. Har
qanday davlatning ustuvor vazifasi vatanparvarlik tarbiyasidir tarbiyasi,
zamonaviy tarbiya, Vatan, sheʼriyat, maqsadlar, anʼanalar, yoshlar, maʼnaviy
shaxs.
Yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash har qanday jamiyatning
taraqqiyoti va mustahkamligida muhim ahamiyatga ega. Ayniqsa, oliy ta’lim
tizimida bu jarayonga alohida e’tibor qaratilishi zarur. Adabiyot esa bu borada eng
samarali tarbiya vositalaridan biri hisoblanadi. Maqsud Shayxzoda ijodi aynan
milliy g‘urur, tarixiy xotira, Vatanga muhabbat va xalq taqdiri kabi mavzularni
o‘zida mujassam etgani bilan ajralib turadi. Uning “Jaloliddin Manguberdi”,
“Mirzo Ulug‘bek” kabi asarlari yoshlar qalbida fidoyilik, milliy iftixor va yurtga
sadoqat tuyg‘ularini uyg‘otishga xizmat qiladi. Ushbu maqolada Maqsud
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-2_ Февраль-2025
329
Shayxzodaning ijodi orqali yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash masalasi
tahlil qilinadi.
Maqsud Shayxzoda ijodi o‘zbek adabiyotida milliy ong va tarixiy xotirani
shakllantirishda katta o‘rin tutadi. Uning asarlari quyidagi jihatlari bilan yoshlar
tarbiyasida muhim rol o‘ynaydi:
Vatanga muhabbat va sadoqatni shakllantirish
– Shayxzoda qahramonlari o‘z yurtining mustaqilligi va ravnaqi yo‘lida
fidokorona kurash olib boradi.
– “Jaloliddin Manguberdi” tragediyasida bosh qahramonning jasorati va
Vatan oldidagi burchiga sadoqati yoshlar uchun ibrat namunasi bo‘lib xizmat
qiladi.
– Talabalar asar orqali o‘z Vatanining kelajagi uchun mas’uliyat hissini
anglaydi.
Milliy g‘urur va tarixiy xotirani mustahkamlash
– Shayxzodaning tarixiy asarlari yoshlarning milliy o‘zlikni anglashiga
yordam beradi.
– “Mirzo Ulug‘bek” dramasi orqali talabalar buyuk ajdodlarimizning ilm-fan
rivojiga qo‘shgan hissasini bilib oladilar.
– Yosh avlod o‘z tarixidan ilhom olib, millat rivojiga o‘z hissasini qo‘shishga
intiladi.
Fidoyilik va adolatparvarlik tuyg‘ularini shakllantirish
– Shayxzoda qahramonlari o‘z shaxsiy manfaatlaridan voz kechib, xalq va
millat manfaatini birinchi o‘ringa qo‘yadi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-2_ Февраль-2025
330
– Talabalar asarlar orqali jamiyat oldidagi mas’uliyatni anglaydi va kelajakda
adolatli va vatanparvar yetakchilarga aylanishi mumkin.
Ijodiy tafakkurni rivojlantirish
– Yoshlar Shayxzoda asarlarining badiiy tahlili orqali fikrlash qobiliyatini
rivojlantiradi.
– Asarlardagi tarixiy voqealarga nisbatan o‘z munosabatini shakllantirishga
o‘rganadi.
– Mustaqil fikrlash orqali ular kelajakda mamlakatning ijtimoiy va madaniy
taraqqiyotiga hissa qo‘shishga tayyorlanadi.
Xulosa
Maqsud Shayxzoda o‘z asarlarida, ayniqsa, o‘zbek xalqining buyuk tarixiy
shaxslarini, ular tomonidan erishilgan yutuqlarni yoritgan. “Mirzo Ulug‘bek”
asarida buyuk astronom va hukmdor Mirzo Ulug‘bekning ilm-fan sohasidagi
kashfiyotlari, uning zamonaviy ilm-fan rivojiga qo‘shgan hissasi haqida so‘z
yuritiladi. “Jaloliddin Manguberdi” asarida esa o‘zbek xalqining o‘z Vatanini
himoya qilishdagi fidoyiligi va jasorati tasvirlanadi. Shayxzodaning asarlari,
shuningdek, yoshlarni adolatli va oliyjanob insonlar qilib tarbiyalashga xizmat
qiladi. Uning asarlarini o‘rganish talabalarda faqat tarixiy bilimlarni emas, balki
ma’naviy-axloqiy fazilatlarni ham shakllantiradi. Agar yana qo‘shimcha ma’lumot
kerak bo‘lsa yoki boshqa biror jihatni batafsil tushuntirishni istasangiz, bemalol
so‘rashingiz mumkin! Maqsud Shayxzoda ijodi yosh avlodni Vatanga sadoqat
ruhida tarbiyalashda muhim manba hisoblanadi. Uning tarixiy-dramatik asarlari
yoshlarni milliy g‘urur, Vatanga muhabbat, adolat va fidoyilik tuyg‘ulariga
yo‘g‘rilgan shaxs sifatida shakllantirishga xizmat qiladi. Shu bois, oliy ta’lim
tizimida Shayxzoda ijodini chuqur o‘rganish va talabalarga uning g‘oyaviy-estetik
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-2_ Февраль-2025
331
mohiyatini tushuntirish Vatanparvar avlodni yetishtirishda muhim omil bo‘lib
xizmat qiladi.
Adabiyotlar:
1.Shayxzoda, M. (1974). Jaloliddin Manguberdi. Toshkent: O‘zbekiston
Nashriyoti.
2.Shayxzoda, M. (1980). Mirzo Ulug‘bek. Toshkent: O‘zbekiston Nashriyoti.
3.Shayxzoda, M. (1977). Ulug‘bekning Orzusi. Toshkent: O‘zbekiston
Nashriyoti.
4.Shayxzoda, M. (1985). Yuksak Ruh. Toshkent: O‘zbekiston Nashriyoti.
