https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
194
QASHQADARYO VILOYATI SANOAT KORXONALARINING O‘SISH
DINAMIKASIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLARNING TAHLILI,
PRAGNOZ VARIANTLARI.
SATTOROV FIRDAVS ZIYODULLAYEVICH
Qashqadaryo viloyat hokimining jamoat va diniy tashkilotlar bilan aloqalar
bo‘yicha o‘rinbosari kotibiyati mudiri.
Annotatsiya. Ushbu maqolada Qashqadaryo viloyatida sanoat subyektlari
tomonidan ishlab chiqilgan mahsulot hajmiga ishlab chiqarish omillari ta’sirini
qarab chiqildi. Buning natijasida ishlab chiqarish omillarini prognoz qiymatlarini
turli ekonometrik modellar asosida amalga oshirgan holda ularga mos keluvchi
sanoat subyektlari tomonidan ishlab chiqilgan mahsulot hajmining prognoz
ko‘rsatkichlari aniqlandi.
Kalit so‘zlar: sanoat, mahsulot, model, ekonometrik, sektor, grafik,
regression, kapital.
Анотатция:
В
данной
статье
рассмотрено
влияние
производственных факторов на объем продукции, вырабатываемой
промышленными предприятиями Кашкадарьинской области. В результате
этого прогнозные показатели объема производства, разработанные
соответствующими промышленными предприятиями, определялись на
основе прогнозных значений факторов производства на основе различных
эконометрических моделей.
Ключевые
слова:
промышленность,
продукт,
модель,
эконометрический, сектор, график, регрессия, капитал.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
195
Abstract. In this article, the effect of production factors on the volume of
products developed by industrial entities in Kashkadarya region was considered.
As a result of this, the forecast indicators of the production volume developed by
the corresponding industrial entities were determined based on the forecast values
of the production factors on the basis of various econometric models.
Key words: industry, product, model, econometric, sector, graph,
regression, capital.
Bugungi kunda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik mamlakatimiz ichki
bozorini tovar va xizmatlar bilan ta’minlashda, aholi bandligi va real daromadlarini
oshirishda, resurslarni oqilona taqsimlash va ulardan samarali foydalanishda,
ijtimoiy
guruhlar
daromadlarining
nomutanosibligini
kamaytirishda,
iqtisodiyotning turli tarmoqlari oʻrtasidagi oʻzaro aloqalarni yaxshilashda katta
ahamiyatga ega boʻlib, islohotlarni chuqurlashtirishning asosiy katalizatori
hisoblanadi. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlari bozor konyunkturasi
oʻzgarishlariga ham, iste’molchi talabi oʻzgarishlariga ham tez moslashishga qodir
boʻlib, iste’mol bozoridagi muvozanatni ushlab turishda muhim rol oʻynaydi.
Shuningdek, raqobat muhitining shakllanishiga xizmat qiladi.
1-rasm. 2023 yilda Qashqadaryo viloyatida sanoat korxonalarining o‘sish
dinamikasi.
450
166
360
453
321
619
212
143
181
260
192
343
336
544
1116
417
0
200
400
600
800
1000
1200
2023-yil
2023-YILDA QASHQADARYO VILOYATI TUMANLARI
KESIMIDA SANOAT KORXONALARI SONI
G‘uzor
Dehqonobod
Qamashi
Qarshi
Koson
Kitob
Mirishkor
Muborak
Nishon
Kasbi
Ko‘kdala
Chiroqchi
Shahrisabz
Yakkabog‘
Qarshi sh.
Shahrisabz sh.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
196
Qashqadaryo viloyati bo‘yicha 2023-yilda jami sanoat korxonalari 6113 tani
tashkil qiladi. Shundan qurilish sanoati korxonalari soni 1042 ta yoki jami sanoat
korxonalarining 17,0 foizini, mebel sanoati korxonalari soni 334 tani yoki jami
sanoat korxonalarining 5,5 foizini, rezina va plastmassa sanoati korxonalari soni
108 tani yoki jami sanoat korxonalarining 1,8 foizini tashkil qiladi. Tumanlar
kesimida, jumladan, Kitob tumanida jami sanoat korxonalari 619 ta bo‘lib, shundan
127 ta qurilish sanoati korxonalari, 26 ta mebel sanoati korxonalari va 12 ta rezina
va plastmassa sanoati korxonalari mavjud (1-jadval).
1-jadval
Qashqadaryo viloyatida qurilish sanoati, mebel sanoati, rezina va plastmassa
sanoati korxonalarining sondagi ulushi.
№
Tuman,
shahar
Qurilis
h
sanoati
Qurilis
h
sanoati
(foizda)
Mebel
sanoat
i
Mebel
sanoati
(foizda)
Rezina
va
plastm
assa
sanoat
i
Rezina
va
plastmas
sa
sanoati
(foizda)
1
G‘uzor
107
23,8
16
3,6
3
0,7
2
Dehqonobod
16
9,6
7
4,2
1
0,1
3
Qamashi
72
20,0
15
4,2
4
1,1
4
Qarshi
93
20,5
43
9,5
12
2,6
5
Koson
50
15,6
14
4,4
3
0,9
6
Kitob
127
20,5
26
4,2
12
1,9
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
197
7
Mirishkor
37
17,5
9
4,2
2
0,9
8
Muborak
22
15,4
5
3,5
3
2,
9
Nishon
27
14,9
7
3,9
4
2,2
1
0
Kasbi
29
11,2
13
5,0
1
0,4
1
1
Ko‘kdala
29
15,1
6
3,1
5
2,
1
2
Chiroqchi
46
13,4
10
2,9
4
1,2
1
3
Shahrisabz
81
24,1
21
6,3
7
2,1
1
4
Yakkabog‘
133
24,4
28
5,1
13
2,4
1
5
Qarshi sh.
121
10,8
93
8,3
24
2,2
1
6
Shahrisabz
sh.
52
12,5
21
5,0
10
2,
Jami:
1042
17,0
334
5,5
108
1,8
Qashqadaryo viloyati bo‘yicha 2023-yilda jami sanoat korxonalari 6113 tani
tashkil qiladi. Tog‘-kon sanoati bilan bog‘liq boshqa faoliyat korxonalari soni 30
tani yoki jami sanoat korxonalarining 5,0 foizini, mashina va uskunalardan tashqari
tayyor metall buyumlar ishlab chiqarish sanoati korxonalari soni 539 tani yoki jami
sanoat korxonalarining 8,8 foizini, metallurgiya sanoati korxonalari soni 78 tani
yoki jami sanoat korxonalarining 1,3 foizini tashkil qiladi. Tumanlar kesimida,
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
198
jumladan, Kitob tumanida jami sanoat korxonalari 619 ta bo‘lib, 174 ta tog‘-kon
sanoati bilan bog‘liq boshqa faoliyat korxonalari, 45 ta mashina va uskunalardan
tashqari tayyor metall buyumlar ishlab chiqarish sanoati korxonalari, 6 ta
metallurgiya sanoati korxonalari mavjud (1-jadval).
Qashqadaryo viloyatida 2019-yildan 2023-yilgacha bo‘lgan davrda sanoat
korxonalari soni ko‘payib bormoqda. Bu jarayon kelgusi yillarda ham o‘sib borishi
kutilmoqda (2-rasm).
2-rasm Qashqadaryo viloyati sanoat korxonalarining o‘sish
dinamikasi.
Quyidagi grafikda shuni ko‘rish mumkinki, Qashqadaryo viloyati sanoat
rivojlanib borayotgan hududlardan biri hisoblanadi. Shu jumladan, tumanlarda ham
sanoat korxonalari soni o‘sib bormoqda. Xususan, Kitob tumaniga 2019-yilda
sanoat korxonalari 407 tani ko‘rsatayotgan bo‘lsa, 2023-yilga kelib bu ko‘rsatkich
50 foizga oshib, 619 ta korxona faoliyat yuritib kelmoqda (3-rasm).
2019-yil
2020-yil
2021-yil
2022-yil
2023-yil
Jami
3479
4185
4956
6073
6113
3479
4185
4956
6073
6113
0
1000
2000
3000
4000
5000
6000
7000
Qashqadaryo viloyati sanoat korxonalarining 5 yilda o‘sishi
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
199
3-rasm.Kitob tumani sanoat korxonalarining o‘sish dinamikasi.
2019-yilda Qashqadaryo viloyatida faoliyat yuritayotgan jami sanoat
korxonalari soni 3479 tani tashkil qilgan bo‘lsa, 2023-yilga kelib bu ko‘rsatkich
6113 taga yetdi. 2023-yilga kelib sanoat korxonalari soni 2019-yilga nisbatan
qariyb 76 foiz o‘sganini ko‘rish mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Suyunovich,
Mukhitdinov
Khudoyar,
and
Norqobilova
Feruza
Abdihamidovna.
"Prospects
Of
Digitalization
Of
Craftsmanship
Development In The Region." Journal of Pharmaceutical Negative Results
(2022): 345-352.
2.
Kichik korxonalar moliyaviy natijalar to'g'risidagi hisobotning asosiy
elementlarining mutlaq o'zgarishini hisoblash, samaradorlikning nisbiy
qiymatlarini, xususan rentabellikni hisoblash va talqin qilishni
ta'minlaydigan soddalashtirilgan tahlil shakli bilan cheklanishi mumkin.
3.
Молиявий ҳисобот таҳлили. Дарслик. / М.Ю.Рахимов; – Т.:
“ИқтисодМолия”, 2021.
407
484
523
643
619
0
200
400
600
800
2019-yil
2020-yil
2021-yil
2022-yil
2023-yil
Kitob tumani sanoat korxonalarining 5 yilda o‘zgarishi
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-38_ Том-3_ Февраль-2025
200
4.
Abdihamidovna, Norqobilova Feruza. "Financial Services to the Residents
of the Region in the Field of Crafts." International Journal of Innovative
Analyses and Emerging Technology 1 (2021): 225-230.
5.
Норқобилова, Ф. А. "ХИЗМАТ КЎРСАТИШ ТАРМОҚЛАРИНИ
МОДЕЛЛАШТИРИШДА
ТИЗИМЛИ
ТАҲЛИЛ
ҚИЛИШ,
СИНТЕЗЛАШ ВА ОПТИМАЛЛАШТИРИШ." International journal of
conference series on education and social sciences (Online). Vol. 1. No. 2.
2021.
6.
Norqobilova, Feruza Abduhomidovna. "MILLIY IQTISODIYOTDA
HUNARMANDCHILIK
MAHSULOTLARINI
RAQAMLASHTIRISHNING RIVOJLANISH YО ‘NALISHLARI." THE
INNOVATION ECONOMY 1.04 (2023).
7.
Tashkilotning moliyaviy natijalarini tahlil qilish muammolari to'g'risida / O.
A. Romanova / fanlarning sinergiyasi. — 2021.
8.
Moliyaviy tahlil. Darslik. / B.A.Xasanov, M.Y.Raximov, Z.A.Muqumov,
A.I.Aliqulov, A.B.Jumanova, N.SH.Xajimuratov, R.B.Xasanova; – T.:
“Iqtisodiyot”.
