Universal International Scientific Journal
127
Botirov Dildorbek Muzaffar o‘g‘li
Andijon davlat universiteti
Uzbekistan
Annotatsiya.
Maqolada oliy ta'lim muassasalarida talabalar axborot savodxonligini telematika
texnologiyalari (Moodle, Zoom, Google Classroom) yordamida rivojlantirishning nazariy va amaliy
jihatlari tadqiq etilgan. Unda axborot savodxonligining pedagogik mohiyati ochib berilib, talabalar
tomonidan axborotdan foydalanish madaniyatini shakllantirish uchun ta’lim texnologiyalaridan
foydalanish metodikasi ishlab chiqilgan. Olib borilgan pedagogik tajriba natijasida telematika
texnologiyalaridan foydalangan holda talabalar axborotni samarali izlash, tanlash, baholash hamda undan
maqsadli foydalanish kompetensiyalarini muvaffaqiyatli egallashi mumkinligi aniqlangan. Tadqiqot
natijalari asosida metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar:
Oliy ta’lim, axborot savodxonligi, telematika texnologiyalari, Moodle, Zoom, Google
Classroom, axborot madaniyati, pedagogik tajriba, blended learning.
Аннотация:
В статье рассматриваются теоретические и практические аспекты развития
информационной грамотности студентов высших учебных заведений с использованием
телематических технологий (Moodle, Zoom, Google Classroom). Раскрывается педагогическая
сущность информационной грамотности и разрабатывается методика использования
образовательных технологий для формирования культуры использования информации у
UNIVERSAL XALQARO ILMIY
JURNAL
Jurnalning bosh sahifasi:
OLIY TA'LIMDA TALABALAR AXBOROT SAVODXONLIGINI TELEMATIKA
TEXNOLOGIYALARI ORQALI RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Universal International Scientific
Year: 2025 Issue: 2 Volume: 5
Published: 15.05.2025
International indexes
Universal International Scientific Journal
12
8
обучающихся. В результате полученного педагогического опыта установлено, что с
использованием телематических технологий студенты могут успешно приобретать компетенции
эффективного поиска, отбора, оценки и использования информации по назначению. По результатам
исследования разработаны методические рекомендации.
Ключевые слова:
Высшее образование, информационная грамотность, телематические
технологии, Moodle, Zoom, Google Classroom, информационная культура, педагогический опыт,
смешанное обучение.
Abstract:
The article studies the theoretical and practical aspects of developing students' information
literacy in higher education institutions using telematics technologies (Moodle, Zoom, Google Classroom).
It reveals the pedagogical essence of information literacy and develops a methodology for using educational
technologies to form a culture of information use by students. As a result of the pedagogical experience
gained, it was determined that using telematics technologies, students can successfully acquire the
competencies of effective search, selection, evaluation and targeted use of information. Methodological
recommendations were developed based on the results of the study.
Keywords:
Higher education, information literacy, telematics technologies, Moodle, Zoom, Google
Classroom, information culture, pedagogical experience, blended learning.
Language:
Uzbek
Citation:
Botirov , D. (2025). METHODOLOGY FOR DEVELOPING STUDENTS’
INFORMATION
LITERACY
THROUGH
TELEMATICS
TECHNOLOGIES
IN
HIGHER
EDUCATION. Universal International Scientific Journal, 2(5), 127–131. Retrieved from
https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1958
Copyright © 2025 by author(s) and Scientific Research Publishing Inc. This work is licensed under
the
Creative
Commons
Attribution
International
License
(CC
BY
4.0).
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Kirish
Zamonaviy ta’limning eng
muhim vazifalaridan biri talabalarda
axborot
savodxonligini
shakllantirish
hisoblanadi. XXI asr – bu axborot asri
bo‘lib, unda axborot oqimi tez sur'atlar
bilan oshmoqda va talabalar ushbu axborot
oqimida samarali faoliyat yuritishlari
uchun zarur ko'nikmalarga ega bo'lishlari
talab etilmoqda. Talabalarning axborotni
mustaqil ravishda izlash, tanlash, tahlil
qilish, baholash va amaliy faoliyatda
qo‘llash qobiliyatlari oliy ta’lim tizimining
asosiy
kompetensiyalaridan
biri
hisoblanadi.
Oliy ta’lim muassasalarida axborot
savodxonligini rivojlantirish uchun turli xil
innovatsion
ta’lim
texnologiyalari,
jumladan, telematika vositalari (Moodle,
Universal International Scientific Journal
12
9
Zoom,
Classroom)
keng
qo‘llanilmoqda. Ushbu vositalar ta’lim
jarayonini interaktiv, qiziqarli va samarali
qilishi bilan bir qatorda, talabalarni
mustaqil izlanish va tadqiqotlarga jalb
qilish imkoniyatini ham yaratadi. Ayniqsa,
blended
learning
(aralash
ta’lim)
metodologiyasi an'anaviy va masofaviy
ta’limning
eng
yaxshi
tomonlarini
birlashtirib, talabalarni axborot oqimida
faol va tanqidiy fikrlaydigan shaxslar
sifatida shakllantirishga yordam beradi.
Mazkur tadqiqotning dolzarbligi aynan
mana
shu
imkoniyatlardan
samarali
foydalanish va ta'lim sifatini oshirish
vazifalari bilan bevosita bog‘liqdir.
Nazariy
asoslar
Axborot
savodxonligi
konsepsiyasi
zamonaviy
ilmiy adabiyotlarda turlicha ta’riflangan
bo‘lib, uning mohiyati axborotni mustaqil
ravishda topish, tanlash, baholash va
samarali qo‘llay olish kabi malakalarga
asoslanadi.
Amerika
kutubxonachilik
assotsiatsiyasi
(ALA)
axborot
savodxonligini
shaxsning
axborotga
ehtiyoj sezish, uni qidirish, baholash va
samarali
ishlatish
qobiliyati
sifatida
ta'riflaydi.
UNESCO
ham
axborot
savodxonligini raqamli davrda bilim olish
va uni samarali qo‘llash uchun zarur
bo‘lgan asosiy kompetensiyalardan biri deb
hisoblaydi.
Zamonaviy pedagogik nazariyalar
orasida
axborot
savodxonligini
shakllantirish
uchun
ayniqsa
konstruktivizm
va
konnektivizm
nazariyalari
keng
qo‘llanilmoqda.
Konstruktivizm nazariyasiga ko‘ra, bilim
shaxs tomonidan faqat o‘z faoliyati
natijasida shakllanadi. Talabalar bilimni
tayyor holda emas, balki o‘zlari mustaqil
ravishda qidirish, tahlil qilish va baholash
orqali
egallaydilar.
Bu
jarayonda
o‘qituvchi faqat yo‘naltiruvchi va maslahat
beruvchi rolini bajaradi.
Konnektivizm nazariyasi esa bilim olish
jarayonini
axborot
manbalariga
va
tarmoqlarga
bog‘liqlik
sifatida
tushuntiradi. Mazkur nazariyaga ko‘ra,
bilimlar
tashqi
axborot
manbalarida
mavjud bo‘lib, talabalar aynan shu
manbalarga
ulangan
holda
bilimni
egallashlari kerak. Moodle, Zoom kabi
platformalar
aynan
konnektivizm
nazariyasiga muvofiq axborot manbalariga
tez va qulay ulanish imkoniyatlarini taqdim
etadi.
Demak, Moodle, Zoom va Google
Classroom
kabi
telematika
texnologiyalarini
ta’lim
jarayoniga
Universal International Scientific Journal
1
30
integratsiya
qilish
orqali
talabalarni
axborot bilan ishlashga, axborotni tanqidiy
baholashga
va
undan
samarali
foydalanishga o‘rgatish mumkin.
Metodik
yondashuvlar
Ushbu
tadqiqotda
talabalar
axborot
savodxonligini
shakllantirish
uchun
blended learning texnologiyasi tanlandi.
Blended learning – bu an'anaviy va onlayn
ta'lim shakllarini uyg‘unlashtirish bo‘lib,
Moodle va Zoom platformalari orqali
amalga oshirildi. Moodle tizimida talabalar
mustaqil
ravishda
axborot
izlash
topshiriqlarini
bajardilar,
Zoom
platformasida esa mavzular bo‘yicha
onlayn muhokamalar tashkil qilindi.
Pedagogik tajriba va natijalar
Tajriba
oliy
ta’lim
muassasasining
informatika
yo‘nalishidagi
talabalar
ishtirokida amalga oshirildi. Nazorat va
eksperimental
guruhlarda
o‘tkazilgan
tadqiqot davomida eksperimental guruh
talabalarida
axborot
savodxonligining
shakllanishi
ancha
yuqori
ekanligi
aniqlangan.
Jadval 1. Tajriba natijalari bo‘yicha talabalar
axborot savodxonligi darajasi (%)
Kompetensiyal
ar
Nazora
t
guruhi
Eksperiment
al guruh
Axborot
qidirish
malakasi
65%
85%
Axborotni tahlil
qilish va
saralash
60%
83%
Axborotni
tanqidiy
baholash
55%
80%
Axborotni
amaliy qo‘llash
58%
84%
Talabalar Moodle orqali mustaqil izlanish
ko‘nikmalarini yaxshilagan bo‘lsa, Zoom
orqali
o'tkazilgan
onlayn
seminarlar
ularning
kommunikativ
va
tahliliy
qobiliyatlarini rivojlantirdi.
Xulosa va tavsiyalar Tadqiqot
natijalari Moodle va Zoom platformalarini
o‘quv jarayonida qo‘llash talabalarning
axborot savodxonligini shakllantirishda
yuqori samaraga ega ekanligini ko‘rsatdi.
Oliy ta'lim muassasalarida blended
learning texnologiyasini keng joriy etish
hamda pedagoglarni bu borada malaka
oshirish treninglariga jalb qilish tavsiya
etiladi. Kelgusida boshqa telematika
vositalarining imkoniyatlarini ham tahlil
qilish maqsadga muvofiqdir.
Universal International Scientific Journal
1
3
1
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
1. Абдуллаев, Ф. М. Мусиқий форма ва жанрлар. — Тошкент: “Ўқитувчи”, 2008.
2. Назаров, А. А. Чет эл композиторлари тарихи. — Тошкент: “Сано-стандарт”, 2011.
3. Saffle, Michael. Franz Liszt: A Guide to Research. — New York: Routledge, 2004.
4. Walker, Alan. Franz Liszt: The Weimar Years. — New York: Alfred A. Knopf, 1989.
5. Taruskin, Richard. The Oxford History of Western Music. — Oxford University Press,
2005.
6. Sadie, Stanley (Ed.). The New Grove Dictionary of Music and Musicians. — London:
Macmillan, 2001.
7. Britannica, Encyclopaedia. "Franz Liszt." www.britannica.com
8. AllMusic. “Franz Liszt – Symphonic Poems.” www.allmusic.com
