Universal International Scientific Journal
2
35
Sotvoldiyeva Muslimaxon Ma’rufjon Qizi
Qo’qon universiteti Ta’lim muassasalarining boshqaruvi magistranti
Uzbekistan
Annotatsiya.
Mazkur maqolada IT savodxonlik tushunchasi va uning ta’lim muassasalari rahbarlari
faoliyatidagi o‘rni ilmiy-nazariy asosda tahlil qilinadi. Raqamli transformatsiya sharoitida rahbarlarning IT
bo‘yicha kompetensiyalari — raqamli boshqaruv, innovatsiyalarni joriy etish, axborot xavfsizligini
ta’minlash, raqamli madaniyatni shakllantirish kabi yo‘nalishlarda muhim ahamiyat kasb etayotgani
asoslab beriladi. UNESCO va Yevropa Ittifoqi tomonidan ishlab chiqilgan raqamli kompetensiyalar
modeliga tayanib, rahbarlarning zamonaviy IT savodxonlik darajasi ta’lim tizimining samaradorligiga
bevosita ta’sir ko‘rsatishi ta’kidlanadi. Maqolada strategik yondashuvlar asosida rahbarlarning raqamli
kompetensiyalarini rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalar ham beriladi.
Kalit so‘zlar:
IT savodxonlik, ta’lim rahbari, raqamli boshqaruv, raqamli kompetensiya, axborot
xavfsizligi, raqamli madaniyat, strategik yondashuv, innovatsiya, DigCompEdu, UNESCO.
Аннотация:
В статье рассматриваются теоретические и практические аспекты ИТ-
грамотности и её значение в деятельности руководителей образовательных учреждений. В условиях
цифровой трансформации компетенции руководителей в области ИТ — такие как цифровое
управление, внедрение инноваций, обеспечение информационной безопасности и формирование
цифровой культуры — приобретают стратегическое значение. Основываясь на международных
моделях, включая рамки компетенций ЮНЕСКО и DigCompEdu, подчёркивается влияние цифровой
UNIVERSAL XALQARO ILMIY
JURNAL
Jurnalning bosh sahifasi:
IT SAVODXONLIK TUSHUNCHASI VA UNING TA’LIM MUASSASALARI RAHBARLARI
FAOLIYATIDAGI O‘RNI
O’ZBEK XALQ ERTAKLARIDA TAQIQ MOTIVI
Universal International Scientific
Year: 2025 Issue: 2 Volume: 5
Published: 28.05.2025
International indexes
Universal International Scientific Journal
2
36
грамотности на эффективность управления образованием. В завершении предложены
рекомендации по развитию цифровых компетенций у руководителей на стратегическом уровне.
Ключевые слова:
ИТ-грамотность, образовательное руководство, цифровое управление,
цифровая компетентность, информационная безопасность, цифровая культура, стратегический
подход, инновации, DigCompEdu, ЮНЕСКО.
Abstract:
This article presents a theoretical and analytical overview of the concept of IT literacy and
its significance in the professional activities of educational institution leaders. In the context of digital
transformation, leaders’ IT competencies—including digital management, implementation of innovations,
cybersecurity, and digital culture—are becoming increasingly important. Based on international
frameworks such as UNESCO’s ICT Competency Framework and the EU’s DigCompEdu, the article
emphasizes the impact of IT literacy on the effectiveness of educational governance. The study concludes
with strategic recommendations for developing digital competencies among education leaders.
Keywords:
IT literacy, educational leadership, digital management, digital competence, information
security, digital culture, strategic approach, innovation, DigCompEdu, UNESCO.
Language:
Uzbek
Citation:
Sotvoldieva , M. (2025). THE CONCEPT OF IT LITERACY AND ITS ROLE IN THE
ACTIVITIES OF EDUCATIONAL INSTITUTIONS’ LEADERS. Universal International Scientific Journal, 2(5),
https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/2258
Copyright © 2025 by author(s) and Scientific Research Publishing Inc. This work is licensed under
the
Creative
Commons
Attribution
International
License
(CC
BY
4.0).
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Zamonaviy
ta’lim tizimi raqamli
transformatsiya
jarayoniga
faol
kirib
bormoqda.
Bunda
ta’lim
muassasalari
rahbarlarining
axborot
texnologiyalaridan
xabardorligi, ularni samarali boshqaruvda
qo‘llay olish qobiliyati alohida ahamiyat kasb
etadi. Shu bois, “IT savodxonlik” tushunchasi
bugungi kunda nafaqat pedagoglar, balki
ta’lim tashkilotlari rahbarlari uchun ham
muhim kompetensiyalardan biriga aylangan.
IT savodxonlik (Information Technology
Literacy)
–
bu
zamonaviy
axborot-
kommunikatsiya texnologiyalaridan ongli,
maqsadli va xavfsiz tarzda foydalanish,
axborotni qidirish, tahlil qilish, saqlash va
uzatish bo‘yicha ko‘nikma va malakalarning
jamlanmasidir [1].
Ta’lim kontekstida bu tushuncha
quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
•
raqamli
vositalardan
samarali
foydalanish,
• axborot xavfsizligini ta’minlash,
• axborot manbalarini tahlil qilish va
baholash,
• raqamli etika va kommunikatsiya
madaniyatini tushunish.
Ta’lim muassasasi rahbari — bu nafaqat
tashkiliy jarayonlarni boshqaruvchi shaxs,
balki o‘z jamoasini zamon bilan hamnafas
rivojlantiruvchi strategik liderdir. Shunday
Universal International Scientific Journal
2
37
ekan, rahbarning IT savodxonligi quyidagi
yo‘nalishlarda muhim ahamiyatga ega:
1.
Raqamli
boshqaruvni
amalga
oshirish. Elektron hujjat aylanishi, onlayn
platformalar orqali monitoring va tahlil,
masofaviy nazorat vositalaridan foydalanish
rahbarning IT kompetensiyalariga bevosita
bog‘liqdir.
2. Innovatsion texnologiyalarni joriy
etish. Raqamli vositalar (LMS, CRM, AI, Big
Data) yordamida ta’lim sifatini oshirish, ta’lim
jarayonini
personalizatsiya
qilish
imkoniyatlari mavjud.
3.
Kiberxavfsizlik
va
axborot
madaniyatini targ‘ib qilish. Ma’lumotlar
himoyasi, xodimlar va o‘quvchilar uchun
xavfsiz axborot muhitini yaratish ham
rahbarning IT savodxonligiga tayanadi [2].
4. Kadrlar salohiyatini oshirish. Raqamli
kompetensiyalarni rivojlantirish bo‘yicha
ichki treninglar tashkil etish, IT-savodli muhit
shakllantirish rahbar tashabbusiga bog‘liq.
UNESCO tomonidan ishlab chiqilgan
ICT Competency Framework for Teachers
(ICT-CFT) hamda DigCompEdu (Yevropa
Komissiyasi) kabi yondashuvlarda rahbarlar
uchun zarur raqamli kompetensiyalar aniq
ko‘rsatib o‘tilgan. Ular orasida raqamli
boshqaruv,
innovatsiyalarni
joriy
etish,
axborot xavfsizligini ta’minlash kabi jihatlar
muhim o‘rin egallaydi [3][4].
Xulosa qilib aytganda, IT savodxonlik
bugungi
kunda
ta’lim
muassasalari
rahbarlarining
asosiy
strategik
kompetensiyasiga aylangan. Raqamli muhitda
samarali boshqaruv, ta’lim sifatini oshirish,
xavfsizlik va innovatsiyalarni joriy etishda bu
kompetensiya muhim vosita hisoblanadi. Shu
sababli, rahbarlar uchun IT savodxonlikni
rivojlantirishga
yo‘naltirilgan
tizimli
yondashuvlar, uzluksiz malaka oshirish va
metodik ko‘mak zarurdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. UNESCO. (2018). ICT Competency Framework for Teachers (Version 3).
https://unesdoc.unesco.org (https://unesdoc.unesco.org/)
2. Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological Pedagogical Content Knowledge: A framework
for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054.
3. European Commission. (2017). DigCompEdu: European Framework for the Digital Competence
of Educators.
4. Ergashev A.X. (2022). Raqamli texnologiyalar va ta’lim boshqaruvi. Ta’lim va innovatsiyalar
ilmiy jurnali, №3.
