339
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
SUG‘URTA SOHASINI RAQAMLASHTIRISHDA XORIJ
TAJRIBASINI O‘RGANISH
Saidov Farrux Faxriddinovich
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Annotatsiya
:
O‘zbekiston sug‘urta sohasining rivojlanishi uchun raqamlashtirish
jarayonining
o‘rganilishi
va
xorijiy
davlatlarda
qo‘llanilayotgan
texnologiyalardan foydalanishning ahamiyati katta. Ushbu maqolada AQSh,
Yevropa, Yaponiya va Xitoy kabi mamlakatlarning sug‘urta sohasida sun’iy
intellekt, katta ma’lumotlar (Big Data), blokcheyn kabi texnologiyalardan
foydalanish tajribasi tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada xorijiy tajribalarni
O‘zbekistonda qo‘llash imkoniyatlari ko‘rib chiqilib, raqamli sug‘urta
xizmatlarini joriy etishning iqtisodiy va ijtimoiy ahamiyati batafsil tahlil qilinadi.
Ushbu maqola sug‘urta kompaniyalari uchun zamonaviy raqamli echimlarni
yaratish va ulardan foydalanish bo‘yicha tavsiyalar beradi.
Kalit so‘zlar
:
O‘zbekiston, sug‘urta, raqamlashtirish, xorijiy tajriba, sun’iy intellekt,
blokcheyn, katta ma’lumotlar
Annotation
:
The study explores the importance of digitalization for developing
Uzbekistan's insurance sector, focusing on insights drawn from international
experiences in countries such as the USA, Europe, Japan, and China. Specifically,
it examines how these countries utilize artificial intelligence, big data, and
blockchain technologies to streamline insurance processes. Furthermore, the
article discusses the applicability of these foreign experiences within Uzbekistan,
emphasizing the potential economic and social benefits of implementing digital
insurance services. The paper provides strategic recommendations for creating
and employing digital solutions tailored for Uzbekistan's insurance companies.
Keywords
:
Uzbekistan, insurance, digitalization, international experience, artificial
intelligence, blockchain, big data
Аннотация
:
Исследование
посвящено
изучению
значимости
цифровизации
для
развития
страхового
сектора
Узбекистана
на
основе
анализа
международного
опыта
в
странах
,
таких
как
США
,
Европа
,
Япония
и
Китай
.
В
статье
рассматривается
,
как
эти
страны
используют
технологии
искусственного
интеллекта
,
большие
данные
и
блокчейн
для
улучшения
страховых
процессов
.
Кроме
того
,
обсуждаются
возможности
применения
иностранного
опыта
в
Узбекистане
и
социально
-
экономическая
значимость
внедрения
цифровых
страховых
услуг
.
В
статье
приводятся
рекомендации
для
разработки
цифровых
решений
для
узбекских
страховых
компаний
.
340
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
Ключевые
слова
:
Узбекистан
,
страхование
,
цифровизация
,
международный
опыт
,
искусственный
интеллект
,
блокчейн
,
большие
данные
Kirish
Raqamli texnologiyalar sug‘urta sohasini butunlay o‘zgartirishda davom
etmoqda. Sug‘urta xizmatlarida raqamlashtirish xizmat ko‘rsatish tezligini
oshirish, jarayonlarni avtomatlashtirish va mijozlarga yaxshiroq xizmat ko‘rsatish
imkoniyatini yaratmoqda. Masalan, sun’iy intellekt orqali xavf tahlil qilish, katta
ma’lumotlar yordamida mijozlarning ma’lumotlarini tahlil qilish va blokcheyn
texnologiyasi yordamida ma’lumotlarni xavfsiz saqlash imkoniyati mavjud.
Ushbu maqolada, xorijiy tajribalarni o‘rganish orqali O‘zbekiston sug‘urta
sohasini raqamlashtirish jarayoni tahlil qilinadi.
Sug‘urta sohasini raqamlashtirish tushunchasi va ahamiyati
Sug‘urta sohasida raqamlashtirish sug‘urta jarayonlarini avtomatlashtirish
va mijozlar ehtiyojlariga moslashtirilgan xizmatlarni taqdim etish imkonini
beradi. Quyidagi formulalar sug‘urta sohasida xavf tahlili va jarayonlarni
optimallashtirish uchun ishlatilishi mumkin.
Sug‘urta xavfini baholash jarayonini quyidagi usul yordamida
keltirish mumkin:
Raqamli texnologiyalar yordamida sug‘urta xavfini baholash uchun
sug‘urta xavf koeffitsientini quyidagi formula orqali hisoblash mumkin:
=
∗
bu yerda:
·
R
— sug‘urta xavf koeffitsienti,
·
L
— kutilayotgan zarar miqdori,
·
E
— xavfning ehtimolligi,
·
C
— sug‘urta polisi qiymati.
Ushbu formula yordamida raqamli sug‘urta xizmatlari sug‘urta xavfini
minimal qiymatda baholay oladi va sug‘urta kompaniyasiga o‘z mijozlariga mos
xizmatlar taklif qilish imkonini beradi.
Jadval 1. Xorijiy davlatlarda sug‘urta sohasida raqamlashtirishning
asosiy afzalliklari va texnologiyalar
Davlat
Texnologiyalar
Sug‘urta
jarayonlari
Afzallikla
ri
Manb
a
AQSh
Sun’iy
intellekt
Xavf tahlili va
avtomatlashtiris
h
Sug‘urta
tezligi, mijoz
qulayligi
[1]
Yaponiya Blokcheyn
Ma’lumotlarni
himoya qilish
Maxfiylik,
ma’lumotlarnin
g xavfsizligi
[2]
341
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
Yevropa Katta
ma’lumotlar
Mijozlarni
tahlil qilish
Moslashtirilgan
xizmatlar,
xarajatlarni
kamaytirish
[3]
Xitoy
Sun’iy
intellekt
Tibbiy sug‘urta
va
xavf
baholash
Tezkor xizmat,
mijozlar bilan
aloqani
yaxshilash
[4]
Manba
: Ma’lumotlar AQShda [1], Yaponiyada [2], Yevropada [3], Xitoyda
[4] o‘tkazilgan tadqiqotlardan olingan.
Xorij tajribasi tahlili
Xalqaro sug‘urta kompaniyalari sun’iy intellekt yordamida xavf tahlil qilish
va avtomatlashtirish imkoniyatlarini keng qo‘llab kelmoqda. AQShdagi
Lemonade sug‘urta kompaniyasi sun’iy intellekt asosida avtomatik xizmat
ko‘rsatish texnologiyasini joriy etib, sug‘urta jarayonlarini tezkor va samarali qilib
bormoqda. Yaponiya esa Tokio Marine & Nichido Fire kompaniyasi orqali
blokcheyn texnologiyasini ma’lumotlarni xavfsiz saqlash uchun foydalanmoqda
[1][2].
Sug‘urta xarajatlarini optimallashtirishni quyidagicha amalga
oshirish mumkin:
Sug‘urta kompaniyasi xarajatlarini minimal darajada ushlab qolish uchun
quyidagi optimallashtirish formulasidan foydalanish mumkin:
=
∑
(
∗
n
bu yerda:
·
C
min
— sug‘urta xarajatlarining minimal qiymati,
·
P
i
— xavfli hodisa uchun mumkin bo‘lgan to‘lov,
·
E
i
— hodisaning ehtimolligi,
·
n
— tahlil qilingan xavf hodisalari soni.
Bu formula sug‘urta kompaniyasi uchun xarajatlarni optimallashtirishda
yordam beradi va sug‘urta polisining qiymatini minimal darajada ushlab turish
imkoniyatini beradi.
Sug‘urta sohasida raqamlashtirish uchun xorij tajribasidan kelib
chiqadigan saboqlar
Xorijiy tajribalardan kelib chiqqan holda, O‘zbekiston sug‘urta
kompaniyalari raqamli texnologiyalarni joriy qilish orqali xavf tahlilini
takomillashtirish va xarajatlarni kamaytirish imkoniga ega. Sun’iy intellekt va
katta ma’lumotlardan foydalanish orqali xizmat ko‘rsatish sifati oshadi,
blokcheyn texnologiyasi esa ma’lumotlarni himoya qiladi [3][4].
O‘zbekiston sug‘urta bozorini raqamlashtirish uchun tavsiyalar
Xorijiy tajribalarga asoslanib O‘zbekistonda quyidagi tavsiyalar ishlab
chiqilishi mumkin:
342
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
1.
Sun’iy intellektni tatbiq etish:
Sun’iy intellekt orqali sug‘urta
jarayonlarini avtomatlashtirish va xavf tahlil qilish samaradorligini oshirish.
2.
Blokcheyn texnologiyasidan foydalanish:
Ma’lumotlarni xavfsiz
saqlash va shaffoflikni ta’minlash uchun blokcheyn texnologiyasini qo‘llash.
3.
Katta ma’lumotlardan foydalanish:
Mijozlar ma’lumotlarini tahlil
qilib, sug‘urta xizmatlarini moslashtirish va mijozlar ehtiyojlariga qarab xizmatlarni
takomillashtirish.
4.
Raqamli xizmatlarni yaratish uchun startaplarni qo‘llab-quvvatlash:
Sug‘urta sohasida startaplar va innovatsion yechimlarni rivojlantirish uchun
imkoniyat yaratish va investitsiyalar ajratish.
Xulosa
Raqamlashtirish sug‘urta sohasini tezkorlik, xavfsizlik va sifat jihatdan yuqori
bosqichga olib chiqish imkonini beradi. Ushbu maqolada xorijiy tajribalarga
asoslanib, O‘zbekiston sug‘urta sohasini rivojlantirish uchun raqamli texnologiyalar
va yondashuvlarni joriy qilishning dolzarbligi va afzalliklari yoritilgan. Sun’iy
intellekt, katta ma’lumotlar va blokcheyn texnologiyalarini qo‘llash orqali sug‘urta
jarayonlari yanada samarali bo‘lib, mijozlar uchun qulaylik yaratish mumkin.
Adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Lemonade. (2022). Lemonade Insurance Company. [Onlayn]. Mavjud:
www.lemonade.com
2.
Tokio Marine & Nichido Fire. (2022). Artificial Intelligence for Insurance.
[Onlayn]. Mavjud:
www.tokiomarine.co.jp
3.
EU Commission. (2021). Digital Transformation in Insurance Sector.
[Onlayn]. Mavjud:
www.ec.europa.eu
4.
Ping An Insurance Group. (2022). Big Data and AI in Insurance. [Onlayn].
Mavjud:
www.pingan.com
