Universal International Scientific Journal
3
Xolmuradov Musurmon Avlakulovich
Toshkent amaliy fanlar universiteti
Bank va moliya kafedrasi mustaqil tadqiqotchi
Uzbekistan
https://orcid.org/0009-0000-1715-213X
Annotatsiya:
Tijorat banklari aktivlar portfellarining sifatini ta’minlash ularning moliyaviy
barqarorligi va likvidliligini ta’minlashning zarurligi hozirgi kundagi dolzarb masalalardina biri bo‘lib
hisoblanadi. Ushbu ilmiy maqolada tijorat banklari aktivlarini samaradorligini oshirish yo‘llari bo‘yicha
ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga harakat qilindi.
Kalit so‘zlar:
bank, bank aktivlari, tavakkalchilik, milliy iqtisodiyot, bank portfeli, aktivlar sifati,
bank tizimi, kredit portfeli, investitsiya.
Аннотация:
Обеспечение качества портфелей активов коммерческих банков, необходимость
обеспечения их финансовой устойчивости и ликвидности рассматривается как один из актуальных
вопросов. В данной научной статье предпринята попытка разработать научное предложение и
практические рекомендации по способам повышения эффективности активов коммерческих
банков.
Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal
Jurnalning bosh sahifasi:
TIJORAT BANKLARI AKTIVLARI SAMARADORLIGINI
OSHIRISHDA XORIJ TAJRIBASI
Universal International Scientific
Year: 2025 Issue: 2 Volume: 1
Published: 05.01.2025
International indexes
Universal International Scientific Journal
4
Ключевые слова:
банк, банковские активы, риск, национальная экономика, банковский
портфель, качество активов, банковская система, кредитный портфель, инвестиции.
Abstract:
Ensuring the quality of asset portfolios of commercial banks, the need to ensure their
financial stability and liquidity is considered one of the current issues. In this scientific article, an attempt
was made to develop a scientific proposal and practical recommendations on ways to increase the efficiency
of the assets of commercial banks.
Keywords:
bank, bank assets, risk, national economy, bank portfolio, asset quality, banking system,
loan portfolio, investment.
Language:
Uzbek
Citation:
Kholmuradov , M. (2025). FOREIGN EXPERIENCE IN INCREASING THE
EFFICIENCY OF COMMERCIAL BANKS’ ASSETS. Universal International Scientific Journal, 2(1), 3–
https://doi.org/10.69891/3060-4540.2025.12.38.001
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.14636059
Crosreff doi:
https://doi.org/10.69891/3060-4540.2025.12.38.001
KIRISH
O‘zbekiston Respublikasining bank
qonunchiligida “Tijorat banklarining aktivlari
- kredit, mikrokredit, overdraft, lizing,
faktoring, qimmatli qog‘ozlar, investitsiyalar,
boshqa banklardagi mablag‘lar, hisoblangan
foizsiz daromadlar, bankning boshqa hususiy
mulki, bo‘lib-bo‘lib sotilgan mol-mulk,
balansdan
tashqari
buyumlar
(qaytarib
bo‘lmaydigan))
kredit
majburiyatlari,
foydalanilmagan
kredit
liniyalari,
akkreditivlar, kafolatlar) va boshka barcha
talablar, hisoblangan foizlardan tashqari”.
Aktivlar bilan bog‘liq munosabatlarning
mavjudligi
aktivlar
bilan
bog‘liq
operatsiyalarni keltirib chiqaradi.
Dunyoning
barcha
mamlakatlarida
aholining yirik qismi, davlat va davlat
tashkilotlari, korporativ mijozlar va boshqa
barcha
tashkilotlar
tijorat
banklarining
xizmatlaridan
foydalanadilar.
Iqtisodiy
tamoyil va me’yoriy qonunchilikga amal
qilgan holda faoliyat ko‘rsatayotgan bank
tizimi iqtisodiyotning rivojlanishini va milliy
valyutaning barqarorlashuvini ta’minlaydi.
Albatta, bank faoliyati samaradorligi va
iqtisodoy tamoyillarga amal qilishi qancha
yuqori bo‘lsa, u shunchalik ko‘p foyda ko‘radi
va natijada barqaror moliya institutga
aylanadi. Shuning uchun bank faoliyati
samaradorligini oshirish har qanday ijtimoiy
rivojlanish darajasida har bir davlatda muhim
vazifa hisoblanadi.
Moliyaviy institut sifatida bank faoliyati
likvidlilik holatini ta’minlab, risklarni
kamaytirib,
qo‘yilma
egalari
va
aksiyadorlarning xuquqlarini saqlagan holda
yuqori daromad olishga qaratilgan faoliyatdir.
O‘zbekiston Respublikasi bank tizimining
rivojlanish
bosqichida
bank
faoliyati
samaradorligi masalasi o‘zgacha ma’no kasb
etadi.
Universal International Scientific Journal
5
Ushbu masalalarning aksariyat qismi
banklarning barqaror resurs bazasiga ega
bo‘lishi, daromad keltiruvchi aktivlarni
ko‘paytirgan holda bank foydasini oshirish
hamda bu orqali samaradorlikni oshirish orqali
yechimga ega bo‘lish mumkin.
MAVZUGA OID ADABIYOTLAR
SHARHI
Dunyo
mamlakatlarida
tijorat
banklarining kredit va qimmatli qogozlar
portfellarining sifatini oshirish, hususan,
kreditlarning daromadliligi va risk darajasi
o‘rtasidagi mutanosiblikni ta’minlash, yuqori
likvidli va korporativ qimmatli qogozlarga
yo‘naltirilgan
investitsiyalar
o‘rtasidagi
optimal nisbatni ta’minlash masalalari ilmiy
asosda tadqiq qilinmoqda.
Ammo, mazkur tadqiqotlarda moliyaviy
risklar darajasi yuqori bo‘lgan, banklarning
aktivlar portfellari diversifikatsiya darajasi
past bo‘lgan sharoitda aktivlar portfelining
sifatini oshirishning o‘ziga xos hususiyatlari
va imkoniyatlari ochib berilmaganligi tijorat
banklari aktivlar portfellari sifatini oshirish
masalasini
ilmiy
asosda
tadqiq
qilish
zaruriyatini yuzaga keltiradi.
O‘zbekistonda ham tijorat banklarining
kreditlari
iqtisodiyotni
rivojlantirishning
muhim omili sifatida qaralmoqda. “Istiqbolli
investitsiya loyihalarini hamda kichik biznes
va
xususiy
tadbirkorlik
sub’ektlarini
kreditlashni
kengaytirish
makroiqtisodiy
o‘sish
so‘r’atlarining
barqarorligini
ta’minlashning zaruriy sharti sifatida e’tirof
etilgan”.
Biroq,
respublikamizda
tijorat
banklarining aktivlari portfellarining sifatini
oshirish bilan bogliq bo‘lgan muammolar
ko‘zatilmoqda. Jumladan, banklar uzoq
muddatli kreditlarining resurs ta’minoti
masalasi
xal
qilinmagan.
“Banklarga
qo‘yilgan depozitlarning 70 foizi qisqa
muddatli bo‘lgani holda, kreditlarning 90
foizi uzok muddatga berilgan”.
Shuningdek,
respublikamiz
tijorat
banklarida transformatsiya riski cho‘qurlashib
ketgan. Bundan tashqari, mamlakat tijorat
banklarining qimmatli qogozlar bilan amalga
oshiriladigan
investitsion
operatsiyalari
rivojlanmagan.
“Bugungi kunda, respublikamiz tijorat
banklarining qimmatli qog’ozlarga qilingan
investitsiyalarining brutto aktivlar hajmidagi
salmog‘i atigi 1,1 foizni tashkil etadi”3 va
ushbu ko‘rsatkich banklarning qimmatli
qogozlar
bilan
amalga
oshiriladigan
investitsion
operatsiyalarining
rivojlanmaganligidan dalolat beradi.
Xalqaro
bank
aktivlari
samaradorligidagi turli xil nomutanosibliklar
halqaro bank sektoridagi inqirozga va halqaro
iqtisodiy o‘sishning pasayishiga olib keladi.
Bu, o‘z navbatida, bir qator rivojlangan
mamlakatlarda
ishlab
chiqarishning
pasayishiga,
ishsizlikning
o‘sishiga va
banklarning bankrotligiga olib keldi. Shu
nuqtai nazardan, halqaro miqyosda bank
tizimining mexanizmlarini o‘rganish, xalqaro
bank aktivlarini shakllantirish va taqsimlash
tamoyillarini o‘rganish dolzarb masalalardan
biridir.
Shu munosabat bilan O‘zbekistonning
ichki moliya bozorini o‘rganish shuni
ko‘rsatadiki, mahalliy bozor sig‘imi kichik va
mahalliy kapital bozori rivojlanmagan va
mamlakatda hususiy sektorning spekulyativ
qarzlarini ta’minlash uchun faol bozor mavjud
emas.
Hukumat ishtirokining yuqori darajasi,
huquqni
muhofaza
qilish
organlarida
Universal International Scientific Journal
6
shaffoflik va tengsizlikning yoqligi tufayli
bank tizimiga va mamlakatga sarmoya kiritish
xavfi yuqori. Aholining harid qobiliyatining
pastligi majburiyatlarni jalb qilish va bank
mahsulotlarini ishlab chiqish imkoniyatlarini
sezilarli darajada cheklaydi.
Tijorat banklarining kredit portfelining
sifatini
oshirishda
kreditlarning
resurs
ta’minoti muhim o‘rin tutadi, bunda banklar
kreditlari uchun resurs ta’minotining eng
barqaror qismi bo‘lib, muddatli depozitlar va
jamg‘arma omonatlari hisoblanadi.
Tijorat banklarining o‘zok muddatli
kreditlash amaliyotini takomillashtirishga
tuskinlik qilayotgan asosiy omil bo‘lib,
banklarda
uzoq
muddatli
resurslarni
yetishmasligi.
Banklarning investitsion kreditlar
berish imkoniyatini oshirish uchun,
birinchi navbatda, ularning depozit
bazasining yetarliligini ta’minlash lozim.
Xususan, bugungi kunda banklar
amaliyotida bank nazorati bo‘yicha Bazel
qo‘mitasining tavsiyalari asosida stress
testlari orqali bankning moliyaviy holatini
baholashning ahamiyati ortib bormoqda.
Ushbu usul likvidlik darajasi, operatsion
faoliyat, bozor qiymati, boshqaruv va
hatarlarni baholash tizimi kabi omillarning
aktivlar samaradorligiga sezilarli ta’sirini
aniqlashga imkon beradi.
Tadqiqotimiz
davomida
bank
operatsiyalari samaradorligining uslubiy
asoslarining umumiy jihatlarini o‘rganish,
“bank aktivlari” va “bank aktivlari
operatsiyalari” ni bank operatsiyalari
samaradorligini
aniqlashning
asosiy
mezonlari sifatida tasniflash, “bank
aktivlari samaradorligi” tushunchasini
aniqlashtirish maqsadga muvofiq edi.
Shu munosabat bilan mamlakat
iqtisodchilari tijorat banklari aktivlarining
hususiyatlari, likvidlik va tavakkalchilik
darajasi, shuningdek daromadlari bo‘yicha
guruhlarga bo‘linadi.
O'zbekiston Respublikasining bank
qonunchiligida
"tijorat
banklarining
aktivlari - kredit, mikrokredit, overdraft,
lizing, faktoring, qimmatli qog'ozlar,
investitsiyalar,
boshqa
banklardagi
mablag'lar,
hisoblangan
foizsiz
daromadlar, bankning boshqa xususiy
mulki, bo'lib-bo'lib sotilgan mol-mulk,
balansdan tashqari buyumlar (qaytarib
bo'lmaydigan))
kredit
majburiyatlari,
foydalanilmagan
kredit
liniyalari,
akkreditivlar, kafolatlar) va boshqa barcha
talablar, hisoblangan foizlardan tashqari.
Aktivlar bilan bog'liq munosabatlarning
mavjudligi
aktivlar
bilan
bog'liq
operatsiyalarni keltirib chiqaradi.
Bizning fikrimizcha, bank aktivlari
samaradorligini oshirish nafaqat bank
tizimini,
balki
butun
iqtisodiyotni
rivojlantirish masalasidir. Ushbu jarayonda
tijorat
banklarida
aktivlar
samaradorligining
pasayishi
vakillik
hisobvaraqlarida
resurslarning
etishmasligiga,
bankning
moliya
bozoridagi
mavqeining
pasayishiga,
mijozlarning bankka bo'lgan ishonchsizligi
va noroziligining kuchayishiga olib kelishi
mumkin.
TADQIQOT METODOLOGIYASI
Banklardagi aktivlarning buzilish
darajasining oshishi iqtisodiyotning turli
Universal International Scientific Journal
7
sohalarida ishlab chiqarish sur'atlarining
pasayishiga olib keladi, bu esa o'z
navbatida ishsizlikning ko'payishiga olib
keladi. Bundan tashqari, jahon moliyaviy-
iqtisodiy
inqirozining
ta'siri
shuni
ko'rsatadiki, iqtisodiy inqirozning bank
amaliyotiga salbiy ta'siri ma'lum bir
mamlakat yoki mintaqa bilan cheklanib
qolmay, balki butun jahon iqtisodiyotida
jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda.
Shuning
uchun
bizning
tadqiqotlarimiz
doirasida
bank
operatsiyalari samaradorligining uslubiy
asosining quyidagi muhim yo'nalishlari
aniqlandi:
1. Bankning faol operatsiyalari
samaradorligini
belgilovchi
asosiy
mezonlar, talablar va ko'rsatkichlarni
aniqlashtirish;
2. Tizimlashtirish, bankning faol
operatsiyalari samaradorligiga to'sqinlik
qiluvchi muammoli jihatlar va omillarni
baholash va ularni bartaraf etish yo'llari;
3.
Ijtimoiy-iqtisodiy
asoslarni
ta'kidlab, bankning makro va mikro
darajadagi
faol
operatsiyalari
samaradorligini ta'minlashning ahamiyati;
4. Bankning faol operatsiyalari
samaradorligini ta'minlashning asosiy
tamoyillarini aniqlash va ularni amalga
oshirish shartlarini aniqlash;
5. Bank sohasidagi xorijiy tajribani
o'rganish orqali bank operatsiyalari
samaradorligini
baholash
choralari,
usullari va vositalari va yondashuvlarini
tizimlashtirish.
Tadqiqotimiz
davomida
bank
operatsiyalari samaradorligining uslubiy
asoslarining umumiy jihatlarini o'rganish,
"bank aktivlari" va "bank aktivlari
operatsiyalari" ni bank operatsiyalari
samaradorligini
aniqlashning
asosiy
mezonlari sifatida tasniflash, "bank
aktivlari samaradorligi" tushunchasini
aniqlashtirish maqsadga muvofiq edi". Shu
munosabat bilan mamlakat iqtisodchilari
tijorat banklari aktivlarining xususiyatlari,
likvidlik va tavakkalchilik darajasi,
shuningdek
daromadlari
bo'yicha
guruhlarga bo'linadi.
Bizning
fikrimizcha,
ushbu
masalalarni hal qilishga
individual
yondashuv tijorat banklari aktivlarining
real qiymatini aniqlashga va muammoli
aktivlar hajmini kamaytirishning kompleks
mexanizmini ishlab chiqishga yordam
beradi.
Rivojlanayotgan
mamlakatlarda
banklar uchun qisqa muddatli kreditlar
berish uzoq muddatli investitsion kreditlar
berishga qaraganda afzal bo‘lib, yuqori
daromadliligi va past risk darajasi bilan
ajralib turadi. Bizning fikrimizcha, ushbu
masalalarni hal qilishga
individual
yondashuv tijorat banklari aktivlarining
real qiymatini aniqlashga va muammoli
aktivlar hajmini kamaytirishning kompleks
mexanizmini ishlab chiqishga yordam
beradi.
TAHLIL VA NATIJALAR
Xususan, bugungi kunda banklar
amaliyotida bank nazorati bo'yicha Bazel
qo'mitasining tavsiyalari asosida stress
testlari orqali bankning moliyaviy holatini
Universal International Scientific Journal
8
baholashning ahamiyati ortib bormoqda.
Ushbu usul likvidlik darajasi, operatsion
faoliyat, bozor qiymati, boshqaruv va
xatarlarni baholash tizimi kabi omillarning
aktivlar samaradorligiga sezilarli ta'sirini
aniqlashga imkon beradi.
Xalqaro
bank
aktivlari
samaradorligidagi
turli
xil
nomutanosibliklar
xalqaro
bank
sektoridagi inqirozga va xalqaro iqtisodiy
o'sishning pasayishiga olib keladi. Bu, o'z
navbatida,
bir
qator
rivojlangan
mamlakatlarda
ishlab
chiqarishning
pasayishiga, ishsizlikning o'sishiga va
banklarning bankrotligiga olib keldi. Shu
nuqtai nazardan, xalqaro miqyosda bank
tizimining
mexanizmlarini
o'rganish,
xalqaro bank aktivlarini shakllantirish va
taqsimlash tamoyillarini o'rganish dolzarb
masalalardan biridir.
Shu munosabat bilan O'zbekistonning
ichki moliya bozorini o'rganish shuni
ko'rsatadiki, mahalliy bozor sig'imi kichik
va mahalliy kapital bozori rivojlanmagan
va mamlakatda xususiy sektorning
spekulyativ qarzlarini ta'minlash uchun
faol bozor mavjud emas. Hukumat
ishtirokining yuqori darajasi, huquqni
muhofaza qilish organlarida shaffoflik va
tengsizlikning yo'qligi tufayli bank
tizimiga va mamlakatga sarmoya kiritish
xavfi
yuqori.
Aholining
xarid
qobiliyatining pastligi majburiyatlarni jalb
qilish va bank mahsulotlarini ishlab chiqish
imkoniyatlarini
sezilarli
darajada
cheklaydi.
Xalqaro talablarga, shu jumladan
muvofiqlik tizimi, moliyaviy hisobot va
korporativ
boshqaruv
standartlariga
muvofiqlik darajasi past. O'zbekistonda
kreditlash amaliyoti va anderrayting
standartlari jahon standartlaridan orqada
qolmoqda. Davlat ko'pincha kreditlash
qarorlarini
qabul
qilish
jarayoniga
aralashadi. Markaziy bank tizimning
shaffofligini oshirishga qaror qildi, shu
jumladan tariflarni pasaytirish va bir qator
bank xizmatlari uchun komissiyalarni
bekor qilish bo'yicha tavsiyalar ishlab
chiqildi. Moliya institutlarining moliyaviy
barqarorligini oshirishga, omonatlarni
kafolatlash tizimini takomillashtirishga
qaratilgan yangi standartlarni joriy etildi.
Bank tizimining investitsiyalarga
ta'sirini
kamaytirish
va
ularning
jozibadorligini oshirish maqsadida pul-
kredit siyosatini liberallashtirish va
inflyatsiyaga
yo'naltirishni
takomillashtirish. Yana bir muammo-
banklar va davlat idoralari o'rtasida
mahsulotlar
bo'yicha
hamkorlikning
yo'qligi.
Ushbu jarayonlarni takomillashtirish
bir qator omillarga asoslanadi: jahon
tajribasidagi mavjud modellardan (davlat
sektori ishtirokining yuqori darajasi)
rivojlanish institutlari orqali moliyaviy
oqimlarni
taqsimlashga
bosqichma-
bosqich o'tish, xususiylashtirish va bank
tizimini yanada to'liq liberallashtirish.
Rossiya tajribasini keltirish mumkin.
Yaponiya va Singapurda xususiy va
mustaqil banklar, shu jumladan davlat
loyihalari rivojlanish institutlarida amalga
Universal International Scientific Journal
9
oshiriladi.
Tahlillar shuni ko'rsatadiki, 2023 yilda
mamlakatimizda bank hisobvaraqlariga
masofaviy xizmatlardan foydalanuvchilar
soni yuridik shaxslar va yakka tartibdagi
tadbirkorlar orasida deyarli 3 barobar, 4,3
marta
oshgan.jismoniy
shaxslar.
Duetfastrukturaning rivojlanishi, bank
xizmatlarining tarqalishi asta-sekin o'sib
bormoqda, ammo aholining katta qismi
hali ham asosiy bank mahsulotlari bilan
ta'minlanmagan.
Yuqoridagi vazifalarni hal qilish
uchun zamonaviy dasturiy ta'minotdan
samarali
foydalangan
holda
bank
mahsulotlari turlarini kengaytirish va
aholiga sifatli xizmat ko'rsatishni yo'lga
qo'yish zarur. Rivojlangan mamlakatlar
tajribasini o'rganish shuni ko'rsatadiki,
bugungi kunda tijorat banklari bir necha
yillardan buyon zamonaviy innovatsion
dasturiy ta'minot va tizimdagi maxsus
platformalar asosida faoliyat yuritib
kelmoqda.
Darhaqiqat,
mijozlarga
xizmat
ko'rsatish tajribasini yaxshilash uchun
katta ma'lumotlar, ilg'or tahlillar va yangi
texnologiyalardan
foydalanadigan
tashkilotlar kelajakdagi muvaffaqiyat kaliti
bo'lgan ishonch, shaffoflik va daromadni
shakllantirish va rivojlantirishlari kerak.
Bugungi kunda “bank xizmatlari bozorida
zamonaviy
FinTech
va
blockchain
texnologiyalarining joriy etilishi moliyaviy
xizmatlarni rivojlantirish uchun ko'plab
imkoniyatlarni ochib beradi”.
Evropa
axborot
texnologiyalari
korporatsiyasi
tomonidan
o'tkazilgan
tadqiqotga ko'ra, kelgusi 5 yil ichida
bankning
kelajagi
uchun
to'rtta
transformatsion muammo va imkoniyatlar
mavjud, shu jumladan mijozlarning keng
ehtiyojlarini
qondirish;
narxlarni
optimallashtirish, bunda raqamli raqobat
samaradorligi tufayli banklar va kredit
uyushmalari nodavlat operatsiyalardan
ajratish va aqlli avtomatlashtirishdan
foydalanishni o'ylashlari kerak; yangi
daromad oqimlarini yaratish; xavfsizlik va
muvofiqlashtirish
tizimlarining
rivojlanishi bularni kamaytirishi mumkin
xarajatlar va biznesning o'sishiga olib
keladi.
XULOSA VA TAKLIFLAR
Chakana
bank
sohasidagi
innovatsiyalar hisobot, 2023 tijorat
banklari endi iste'molchilar talabini
qondirish uchun bulutli texnologiyalar,
ilg'or tahlillar va yangi tarqatish
alternativalari
kabi
bulutli
texnologiyalardan
foydalangan
holda
raqamlashtirish
va
innovatsion
tashabbuslarni
oshirishga
e'tibor
qaratishlari kerak. Bank sektoridagi
innovatsion
texnologiyalar
kelajakda
harakatlantiruvchi kuch bo'ladi, ular
bozorda raqobatbardosh bo'lish va bozor
ehtiyojlarini qondirish uchun o'zlarini
qayta aniqlay oladilar.
Axborot
texnologiyalari
korporatsiyasi texnologiyalarning biznesga
ta’sirini va kelgusi besh yil ichida
integratsiya vaqtini hisobga oladigan juda
foydali Global bank texnologiyalari
Universal International Scientific Journal
10
radarini ishlab chiqdi. Shuningdek, IBM
(International
Business
Machines)
ma’lumotlariga ko'ra, xalqaro biznes
operatorlari bank sohasiga bulutli (gibrid
bulut) hisoblari bilan kirishgan va aksariyat
banklar an'anaviy IT, davlat va xususiy
bulutlarning
optimal
aralashmasini
qidirmoqdalar.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Mirziyoev Sh.M. Banklar endi “O‘z aravasini o‘zi tortishi kerak”.
https://sputniknews-uz.com/economy/20191026/2694075.
2. 2020 yil 12 maydagi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-5992-sonli
“2020-2025 yillarga muljallangan O‘zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish
strategiyasi to‘g‘risida” gi Farmoni.
3. O‘zR Markaziy bankining 2022 yil yarim yillik uchun Moliyaviy barqarorlik
sharxi, 27-bet.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947-sonli
farmoni. O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha xarakatlar strategiyasi
to‘grisida // O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami.- Toshkent, 2017. - № 6
(766). - 32-b.
5. Mirziyoev Sh.M. Banklar endi “O‘z aravasini o‘zi tortishi kerak”.
https://sputniknewsuz. com/economy/20191026/2694075.
6. Ortiqov O.A., Qulliev I.Ya. (2015) Bank menejmenti va marketingi. Tafakkur
Boʻstoni. –Toshkent., — 224.
7. Qoraliyev T.M., Norqobilov S. (2009) “Bank resurslari va ularni boshqarish”.
Monografiya./ –T.: “Iqtisod-Moliya”. -3 bet.
8. Sayfiddinov I.F., Qulliev I. (2006) “Tijorat banklari kapitali va uni boshqarish”.
Oʻquv qoʻllanma./ –T.: “Iqtisod-Moliya”.-3 bet.
9. Sharx (2022) OʻzR Markaziy bankining 2022 yil yarim yillik uchun Moliyaviy
barqarorlik sharxi, 4-bet.
10. Ombaba K.B Mwengei, (2014). Assessing the Factors Contributing to Non –
Performance Loans in Kenyan Banks, European Journal of Business and Management 5
(32), 2014.;
11. https://uzbekistan 2035.uz
12. https://thefinancialbrand.com
