Jild 2 № 1 (2025)

Ushbu maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining hozirgi rivojlanishi va kelajagi haqidagi istiqbollar tahlil qilingan. Maqola sun’iy intellektning dastlabki rivojlanish bosqichlaridan tortib, bugungi kunda ko‘plab sohalarda, jumladan tibbiyot, moliya, avtomobilsozlik va ta’limda qo‘llanilishiga qadar kengayadigan imkoniyatlarini muhokama qiladi. Kelajakda sun’iy intellektning iqtisodiy o‘sish, ish o‘rinlarini yaratish va xavfsizlikka doir ta’siri haqida ham so‘z boradi. Shuningdek, O‘zbekistonning raqamli iqtisodiyotga o‘tishi va sun’iy intellekt texnologiyalarini rivojlantirishdagi istiqbollarini ko‘rib chiqadi

Mazkur ishda analitik geometriya bo‘limiga oid muhim mavzulardan biri ikkinchi tartibli egri chiziqlarning kanonik tenglamalari yoritilgan. Egri chiziqlarning umumiy tenglamasi asosida ularning klassifikatsiyasi, geometrik xossalari, hamda koordinatalar o‘qini burish orqali tenglamani soddalashtirish usullari tahlil qilingan. Shuningdek, ellips, giperbola va parabola kabi ikkinchi tartibli egri chiziqlarning kanonik tenglamalari, ularning grafigini qurish, markaz va simmetriya xossalari keng yoritilgan.

В частности появились задачи со свободной границей для нагруженного уравнения теплопроводности, где правая часть уравнении содержить значения решения или его производных на многообразиях меньшей размерности

Bu ishda umumiy oʻrta maktablar va akademik litseylarda kvant fizikasi fanini va OTM larda kvant mexanikasi fanini izchillik prinsipi asosida oʻqitish metodikasi bayon etilgan

Amalga oshirishning asosiy qiyinchiliklari - yangi natijalarni olishning noaniqligi, innovatsion mablag'larning cheklanganligi, amalga oshirishga to'sqinlik qiluvchi ko'plab ijtimoiy-psixologik omillarning mavjudligi, ishlab chiqarish jarayonining inertsiyasi bilan bog'liq xavflar ko'rib chiqiladi. Shu bilan birga, menejmentdagi noaniqlikning asosiy manbalaridan biri sun'iy muhitda sifat o'zgarishlarini keltirib chiqaradigan ilmiy-texnikaviy yangiliklardir. Shuningdek, innovatsion jarayonlar xavfini tahlil qilishning matematik modellari, natijada innovatsiyalar

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida ijtimoiy xizmat tizimining shakllanishi, rivojlanishi va takomillashtirish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Ijtimoiy himoyaga muhtoj aholi qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash maqsadida amalga oshirilayotgan islohotlar, shu jumladan, nogironligi bo‘lgan shaxslar, keksalar, yoshlar va ijtimoiy zaif guruhlar uchun ko‘rsatilayotgan xizmatlar yoritiladi. Shuningdek, davlat va xususiy sektor hamkorligi, raqamlashtirish jarayonlari va xalqaro tajribadan foydalanish masalalariga e’tibor qaratiladi. Maqolada O‘zbekiston ijtimoiy xizmat tizimini yanada rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar ham ko‘rsatilib, kelajakdagi istiqbollar tahlil qilinadi

Ushbu maqolada ertakterapiyaning tarixi, kelib chiqishi, olimlarning fikrlari, ertakteriyaning bola hayotida qanday rol o'ynashi, bolaning xatti-harakatini qanday to'g'ri shakllantirish, bolada qo'rquvni qanday yo'qotish, har biriga hurmat va mehrni oshirish haqida so'z boradi. boshqa.

Ushbu maqolada yurtimizdagi qurilish materiallari sanoati hamda barqaror qurilish va qayta ishlaydigan materiallar haqida so’z boradi. Shuningdek qurilish materiallarining sifati , tur tarkibi, hamda ishlab chiqarish hajmlari to’g’risida fikr va mulohazalar yuritilgan

Amalga oshirishning asosiy qiyinchiliklari - yangi natijalarni olishning noaniqligi, innovatsion mablag'larning cheklanganligi, amalga oshirishga to'sqinlik qiluvchi ko'plab ijtimoiy-psixologik omillarning mavjudligi, ishlab chiqarish jarayonining inertsiyasi bilan bog'liq xavflar ko'rib chiqiladi. Shu bilan birga, menejmentdagi noaniqlikning asosiy manbalaridan biri sun'iy muhitda sifat o'zgarishlarini keltirib chiqaradigan ilmiy-texnikaviy yangiliklardir. Shuningdek, innovatsion jarayonlar xavfini tahlil qilishning matematik modellari, natijada innovatsiyalar.

Xorijiy investitsiyalar iqtisodiyotning rivojlanishiga sezilarli ta'sir ko‘rsatadi, ayniqsa, iqtisodiy diversifikatsiya, yangi ish o‘rinlarini yaratish va mahalliy aholi farovonligini oshirishda muhim o‘rin tutadi. Andijon viloyati, qishloq xo‘jaligi, oziq-ovqat sanoati, engil sanoat, avtomobilsozlik va elektronika kabi sohalarda xorijiy investitsiyalarning o‘sishiga guvoh bo‘lmoqda. Tezistagi tahlillar, Andijon viloyatida xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda yuzaga keladigan qiyinchiliklar va muammolarni yoritib, ularni bartaraf etish uchun takliflar ishlab chiqilgan

Ushbu maqolada issiqlik texnikasi fanlarini o‘qitishda raqamli texnologiyalarni qo‘llashning ilmiy-uslubiy asoslari va ta’lim samaradorligini oshirishga qaratilgan innovatsion yondashuvlar o‘rganiladi. Raqamli vositalar, masalan, simulyatsiyalar va virtual laboratoriyalarning o‘quv jarayonidagi o‘rni tahlil qilinadi. Mazkur yondashuvlarning ta’lim sifatiga ijobiy ta’siri amaliy misollar bilan ko‘rsatib beriladi.

Sun'iy intellekt (AI) va saraton genomikasining integratsiyasi aniq onkologiyani o'zgartirib, erta aniqlash va shaxsiylashtirilgan davolash strategiyalarini yaratishga imkon berdi. AI texnikasi, jumladan, mashinani o'rganish va chuqur o'rganish, mutatsiyalarni aniqlash va biomarkerlarni aniqlash uchun murakkab genomik ma'lumotlarni tahlil qiladi. Ushbu yondashuvlar suyuq biopsiya kabi vositalar orqali saratonni erta aniqlashni yaxshilaydi va dori reaktsiyalarini bashorat qilish va immunoterapiyani takomillashtirish orqali shaxsiylashtirilgan davolanishni optimallashtiradi. Muhim yutuqlarga qaramay, ma'lumotlarning maxfiyligi, modelni talqin qilish va klinik integratsiya kabi muammolar saqlanib qolmoqda. Kelajakdagi sa'y-harakatlar fanlararo hamkorlik, tushuntiriladigan AI va ushbu to'siqlarni engib o'tish va saraton kasalligini davolashni yanada inqilob qilish uchun federal o'rganishga qaratilgan.

Mazkur maqolada yasmiq tarkibidagi vitaminlarning sog‘lom oziqlanishdagi ahamiyati va inson salomatligiga ta’siri tahlil qilinadi. Xususan, B guruhi vitaminlari, antioksidant xususiyatga ega C va E vitaminlari hamda foliy kislotasining organizm uchun ahamiyati yoritib berilgan. Yasmiq donlari tarkibidagi suvda eriydigan vitaminlar miqdori YuSSX metodi yordamida aniqlangan. Bunda o`rganilgan o`simlik materialida eng ko`p miqdorda folat kislotasi, ya`ni vitamin B9 mavjudligi qayd etilgan.

Ushbu maqolada qoqio‘ti (Tribulus terrestris) tarkibidagi vitaminlar va ularning inson organizmiga ta’siri ilmiy asosda tahlil qilingan. Qoqio‘ti tarkibidagi C vitamini, B guruhi vitaminlari va minerallarning immunitetni mustahkamlash, gormonal muvozanatni saqlash, qon aylanishini yaxshilash va asab tizimini qo‘llab-quvvatlashdagi ro’li yoritilgan. Maqolada qoqio‘tining antioksidant xususiyatlari, yallig‘lanishga qarshi ta’siri va uning jismoniy faollikni oshirishdagi ahamiyati batafsil tushuntirilgan. Shuningdek, zamonaviy ilmiy tadqiqotlar natijalariga asoslangan holda qoqio‘tining salomatlik uchun foydalari va ehtiyotkorlik bilan ishlatilishi zarurligi ta’kidlangan. Mazkur tahlil qoqio‘tining tabiiy shifobaxsh vositasi fatidagi qimmatini yanada anglatishga xizmatqiladi

Xorijiy investitsiyalar mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirishda, va  hududiy iqtisodiy o‘sishni ta'minlashda muhim omil hisoblanadi. Andijon viloyati, o'zining strategik joylashuvi, resurslarga boyligi va ishlab chiqarish salohiyati bilan xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda alohida o'rin tutadi. Maqolada viloyatidagi xorijiy investitsiyalarning hudud iqtisodiyotiga qo'shgan hissasi va ularning rivojlanishdagi roli tahlil qilinadi

Tijorat banklari aktivlar portfellarining sifatini ta’minlash ularning moliyaviy barqarorligi va likvidliligini ta’minlashning zarurligi hozirgi kundagi dolzarb masalalardina biri bo‘lib hisoblanadi. Ushbu ilmiy maqolada tijorat banklari aktivlarini samaradorligini oshirish yo‘llari bo‘yicha ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga harakat qilindi

Ushbu tadqiqot burun qanotlarining furunkullarida morfofunksional o‘zgarishlarga olib keladigan xavf omillarini, ularning etiologiyasi, patogenezi va bog‘liq asoratlariga e’tibor qaratgan holda o‘rganadi. Gigiyenik amaliyotlar, erta davolash va rekonstruktiv usullarni o‘z ichiga olgan profilaktik va terapevtik yondashuvlar tahlil qilinadi. Natijalarni yaxshilash va uzoq muddatli deformatsiyalarning oldini olish uchun mavjud bilimlardagi bo‘shliqlar va ko‘p tarmoqli strategiyalar imkoniyatlari ta’kidlanadi. Yuqori xavf ostidagi shaxslarni aniqlash va profilaktikani takomillashtirish uchun rivojlanayotgan texnologiyalar va bioinformatikaning potentsiali o‘rganiladi

Maqolada Bobojon Tarroh Xodimning hayoti va ijodi, uning XIX asrning oxiri – XX asr boshlaridagi Xorazm adabiy muhitida tutgan oʻrni haqida soʻz yuritiladi. Bobojon Tarroh Xodim, Xiva xoni Muhammad Rahimxon II saroyida xattotlik va shoirlik sohalarida faoliyat koʻrsatgan. Maqolada Xodimning ijodiy, xattotlik bilan bogʻliq faoliyati, oʻzining ilmiy va adabiy merosi haqida ham soʻz boradi. Shuningdek, uning devonlaridagi qimmatli yozma manbalarni tahlil qilish orqali adabiyotshunoslikda yangi istiqbollarni ochish mumkinligi koʻrsatiladi. Maqola Bobojon Tarroh Xodimning asarlari va uning adabiyotga qoʻshgan hissasini oʻrganishda muhim manba hisoblanadi

Pediatriya yo‘nalishidagi tibbiyot talabalari bilimini samarali baholash uchun turli xil kompetensiyalarni qamrab olish maqsadida an’anaviy va innovatsion usullarni uyg‘unlashtirish zarur. Ushbu sharh Minnesota usuli, OSCE (Ob’ektiv strukturlashtirilgan klinik imtihon), multimedia vositalari hamda virtual simulyatsiyalar va sun’iy intellekt kabi ilg‘or yondashuvlarni tahlil qiladi. U dasturiy baholash va simulyatsiyaga asoslangan ta’limning muhimligini ta’kidlaydi, shu bilan birga resurs cheklanganligi va o‘qituvchilarni tayyorlash kabi muammolarni hal etishga e’tibor qaratadi. Tavsiyalar talabalarni klinik amaliyotga yaxshiroq tayyorlash maqsadida infratuzilmani takomillashtirish, professor-o‘qituvchilar salohiyatini oshirish va hamkorlikdagi sa’y-harakatlarni kuchaytirish masalalariga qaratilgan

Diabetik vegetativ neyropatiyaning (DVN) urogenital shakli diabetning keng tarqalgan, ammo tashxislanmagan asorati bo‘lib, hayot sifatiga jiddiy ta’sir qiladi. Ushbu sharhda siydik pufagi va erektil disfunksiyasi, diagnostika usullari va davolash usullari, jumladan glikemik nazorat, PDE5 ingibitorlari, neyromodulyatsiya va rivojlanayotgan terapiya kabi klinik ko‘rinishlar yoritilgan. Doimiy muammolar ko‘p tarmoqli yondashuvlar va shaxsiylashtirilgan strategiyalarni yanada tadqiq qilish zarurligini ta’kidlaydi

Maqolada yulg’un o’simligining guli va novda qismidagi suvda eruvchan B1, B2, B3, B6, B9, B12, C va PP vitaminlarning miqdorini YSSX metodi yordamida aniqlash bo‘yicha olib borilgan tadqiqot natijalari bayon qilingan. Olingan natijalar yulg`unning o`rganilgan qismlarida mazkur vitaminlar sezilarli darajada mavjud ekanligini, gulida B2, B9 va PP vitaminlari nisbatan ko`proq, poya qismida esa C vitamini ko`proqligini ko`rsatdi. Yulg’un o’simligida B12 vitamini topilmadi

Abstract:

This article explores the origins, development, and contributions of algebra and geometry to modern science. Algebra began in ancient Babylon, where quadratic equations were solved using arithmetic methods. During the Islamic Golden Age, Al-Khwarizmi systematized algebra and his works profoundly influenced European mathematics. Geometry, on the other hand, originated from practical needs in ancient Egypt and Mesopotamia, such as land measurement and construction. Greek scholars transformed it into a theoretical science, with Euclid’s "Elements" serving as a cornerstone. The 19th century saw the emergence of non-Euclidean geometry, which opened new horizons for mathematics and physics.

Algebra and geometry have evolved from practical tools into theoretical disciplines, playing a critical role in fields like engineering, physics, and computer science. This article highlights the intellectual progress of humanity through the history of these mathematical _branches.

Ushbu maqolada islom dinining kelib chiqishi, uning din sifatida shakllanishi asoslari, hozirgi roli va muammolari muhokama qilinadi. Islomni qanchalik chuqur anglasak, hayotimiz shunchalik mukammal va go‘zal bo‘ladi. Islom ta’limotidagi ma’naviy, axloqiy va aqliy o‘sishni ta’minlovchi tamoyillar inson hayotini shakllantirishda muhim o‘rin tutadi. Bu asoslar Qur'on oyatlaridan, Muhammad payg'ambar (s.a.v.) urf-odatlari va musulmon faylasuflarining qarashlaridan kelib chiqqan. Maqolada adolat, donolik, iroda erkinligi, mas'uliyat hissi kabi tushunchalar ko'rib chiqiladi, ular shaxs va jamiyatni yuksaltirishda yetakchi tamoyil bo'lib xizmat qiladi. Muallif islomiy qadriyatlarning umuminsoniy axloqdagi dolzarbligini va ularning zamonaviy falsafiy tafakkur bilan uyg'unligini ta'kidlab, inson hayotining mazmuni va maqsadini tushunishga islomiy yondashuvni ko'rsatadi. Maqolada islom falsafiy tamoyillarining zamonaviy kontekstdagi doimiy ahamiyati tasdiqlanib, ularning barqaror va adolatli jamiyatni barpo etish salohiyatiga urg‘u berilgan

Kichik burchakka og`dirilgan mayatniklar uchun, kichik burchaklarni soddalashtirish foydali bo‘lsa-da, katta burchakli mayatniklar uchun bu yondashuv ishlamaydi va oddiy mayatniklarni hisoblash modellarida katta muammolarga olib kelishi mumkin. Ushbu maqola kichik burchakli va katta burchakli mayatniklarning tebranish davrlari orasidagi farqlarni o‘rganadi hamda ikkala modeldagi davrni tabiatning asosiy qonunlaridan keltirib chiqarishni ko`rsatadi. Shuningdek, ushbu maqola fizik hodisalardan elliptik integralni chiqarishning umumiy usulini taqdim etadi. Nihoyat, maqola matematik mayatniklarni o‘rganishni kengaytirish uchun bir qator takliflarni ilgari suradi. Mazkur maqola qat’iy matematik isbot sifatida mo‘ljallanmagan bo‘lsa-da, mayatniklarning aniq davrlarini chiqarishni yoritishga va ushbu jarayonga bog‘liq matematikani batafsil tushuntirishga qaratilgan

Ushbu ilmiy ishda Namangan viloyatidagi qurilish materiallari ishlab chiqarish korxonalarining boshqaruv samaradorligini oshirish masalalari o‘rganilgan. Qayd etilgan korxonalar iqtisodiy faoliyatining tahlili orqali ularning ishlab chiqarish va boshqaruv jarayonlaridagi mavjud muammolar aniqlanib, samarali boshqaruv usullarining qo‘llanilishi zarurati ko‘rsatilgan. Shuningdek, zamonaviy menejment texnikalari va innovatsion boshqaruv tizimlarining o‘rnatilishi orqali korxonalar faoliyatining samaradorligini oshirish imkoniyatlari muhokama qilingan. Ishda Namangan viloyatidagi qurilish materiallari ishlab chiqarish korxonalarining iqtisodiy o‘sishiga, raqobatbardoshlikni oshirishga va resurslardan samarali foydalanishga qaratilgan boshqaruv strategiyalari ishlab chiqilgan. Ushbu tadqiqot natijalari, viloyatdagi qurilish materiallari sanoatini rivojlantirish va uning iqtisodiy ahamiyatini mustahkamlash uchun amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi

Dunyodagi eng yirik iqtisodiyotlardan biri bo‘lib qolgan Yaponiya demografik dinamikaning yomonlashishi, ya’ni aholining tabiiy kamayishi fonida keskin ichki ijtimoiy-iqtisodiy inqirozni boshdan kechirmoqda. Yaponiya jamiyati uchun bir vaqtning o‘zida munozarali yechimlar bor, bunday chet ellik mehnat bilan bog‘liq migratsiya qonunlariga tasalli sifatida. Yuqori malakali va past malakali ishchilar yetishmasligini to‘ldirish uchun  turli xil migratsiya siyosatini olib bormoqda maqolamizda shu haqda to‘xtalib o‘tamiz

Tadqiqot natijalariga ko‘ra uy xizmatchilarining katta qismi  ushbu faoliyatni boshlashdan oldin ishsiz yoki uy bekalari bo‘lganliklarini ko‘rsatdi. Shuningdek, ularning aksariyati uy ishlarida yordamchi sifatida ishlashsa, 28,7 foizi bola parvarishi bilan, 20,4 foizi qariyalarga qarash bilan shug‘ullanishadi. Uy xizmatchilari kasb sifatida doimo mahorat talab etishini tan olishadi, lekin ayrim hollarda bu faoliyat mahorat talab etmasligi mumkinligini ham ta’kidlashgan

Maqolada tiniq neft maxsulotlarini saqlash davridagi yoʻqolishlarini atroflicha taxlil qilingan. Yoʻqotilish sabablari oʻrganilgan. Ularni kamaytiruvchi qurilmalar haqida ma'lumotlar berilgan. Qurilmalar taxlili keltirilgan, ularni foyda va kamchiliklari koʻrsatib oʻtilgan. Tiniq neft maxsulotlarini kamaytiruvchi yangi avlod qurilmasini tuzilishi va ishlash prinsipi berilgan

Orbital tenglamalar matematik fizikaning muhim bo‘limlaridan biri bo‘lib, ular osmon mexanikasida va sun’iy yo‘ldoshlar harakatini o‘rganishda keng qo‘llaniladi. Ushbu maqolada orbital tenglamalarning kelib chiqishi va ularni chiqarishning turli usullari ko‘rib chiqiladi. Asosiy diqqat e’tibori Nyutonning tortishish qonuni va Kepler qonunlaridan foydalanishga, shuningdek, zamonaviy matematik va sonli usullar yordamida orbital harakatni modellashtirishga qaratilgan. Shuningdek, maqolada klassik va zamonaviy yondashuvlarning afzalliklari va kamchiliklari muhokama qilinadi. Ushbu tadqiqot orbital harakatlarni chuqurroq tushunish va turli sohalarda qo‘llash imkoniyatlarini oshirishga qaratilgan