Universal International Scientific Journal
151
Yusupov Muxiddin Maxamadaminovich
O‘zbekiston Respublikasi
Vazirlar Mahkamasi huzuridagi
biznes va tadbirkorlikni rivojlantirish
oliy maktabi MBA-Moliya yo‘nalishi magistranti
Uzbekistan
Annotatsiya:
Xorijiy investitsiyalar iqtisodiyotning rivojlanishiga sezilarli ta'sir ko‘rsatadi, ayniqsa,
iqtisodiy diversifikatsiya, yangi ish o‘rinlarini yaratish va mahalliy aholi farovonligini oshirishda muhim
o‘rin tutadi. Andijon viloyati, qishloq xo‘jaligi, oziq-ovqat sanoati, engil sanoat, avtomobilsozlik va
elektronika kabi sohalarda xorijiy investitsiyalarning o‘sishiga guvoh bo‘lmoqda. Tezistagi tahlillar,
Andijon viloyatida xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda yuzaga keladigan qiyinchiliklar va muammolarni
yoritib, ularni bartaraf etish uchun takliflar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar:
xorijiy investitsiyalar, iqtisodiy rivojlanish, iqtisodiyotning diversifikatsiyasi,
iqtisodiyotning diversifikatsiyasi, ish o‘rinlari yaratish, aholi farovonligini oshirish, xorijiy to‘g‘ridan-
to‘g‘ri investitsiyalar (xtti), xorijiy portfel investitsiyalari, texnologiya va bilim transferi, asosiy investorlar.
Аннотация:
Иностранные инвестиции оказывают значителное влияние на економическое
развитие, особенно на диверсификацию економики, создание рабочих мест и повышение
благосостояния местного населения. В Андижанской области наблюдаеця рост иностранных
UNIVERSAL XALQARO ILMIY
JURNAL
Jurnalning bosh sahifasi:
XORIJIY INVESTITSIYALARNING ANDIJON IQTISODIYOTIDAGI O‘RNI
Universal International Scientific
Year: 2025 Issue: 2 Volume: 1
Published: 28.01.2025
International indexes
Universal International Scientific Journal
15
2
инвестиций в такие отрасли, как селское хозяйство, пищевая промышленност, легкая
промышленност, автомобилестроение и електроника. В диссертационной работе анализируюця
трудности и проблемы, возникающие при привлечении иностранных инвестиций в Андижанскую
област, и разрабатываюця предложения по их устранению.
Ключевые слова:
иностранные инвестиции, економическое развитие, економическая
диверсификация, економическая диверсификация, создание рабочих мест, повышение
благосостояния населения, прямые иностранные инвестиции (пии), иностранные портфелные
инвестиции, передача технологий и знаний, крупные инвесторы.
Abstract:
Foreign investment has a significant impact on economic development, especially on
economic diversification, job creation and improving the well-being of the local population. In Andijan
region, there is an increase in foreign investment in such sectors as agriculture, food industry, light industry,
automotive industry and electronics. The dissertation analyzes the difficulties and problems that arise in
attracting foreign investment to Andijan region, and develops proposals for their elimination.
Keywords:
foreign investment, economic development, economic diversification, economic
diversification, job creation, improving the well-being of the population, foreign direct investment (fdi),
foreign portfolio investment, transfer of technology and knowledge, large investors.
Language:
Uzbek
Citation:
Yusupov , M. (2025). THE ROLE OF FOREIGN INVESTMENTS IN THE ANDIJAN
ECONOMY.
Universal
International
Scientific
Journal,
2(1),
151–155.
Retrieved
from
https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1421
https://doi.org/10.5281/zenodo.14769267
Google scholar:
Kirish: Xorijiy investitsiyalar — bu
davlat chegaralaridan tashqaridan kiritilgan
moliyaviy resurslar bo‘lib, ular xudud
iqtisodiyotining
o‘sishiga
ta'sir
ko‘rsatadi.O‘zbekistonning
iqtisodiy
rivojlanishida xorijiy investitsiyalarning
roli muhim ahamiyatga ega. Ayniqsa,
Andijon viloyati kabi rivojlanayotgan
hududlarda bu investitsiyalar iqtisodiyotni
diversifikatsiya qilish, ish o‘rinlari yaratish
va mahalliy aholi farovonligini oshirishga
yordam beradi.
Xorijiy investitsiyalar tushunchasi va
turlari:
Xorijiy
to‘g‘ridan-to‘g‘ri
investitsiyalar
(XTTI):
Xorijiy
kompaniyalar tomonidan to‘g‘ridan-to‘g‘ri
kapital kiritilishi (korxonalar, zavodlar,
xizmatlar). Xorijiy portfel investitsiyalari:
Aksiyalar,
obligatsiyalar
va
boshqa
moliyaviy vositalarga investitsiyalar.
Texnologiya
va bilim transferi:
Xorijiy
investitsiyalar
orqali
yuqori
texnologiyalar va menejment tajribasining
hududga kirib kelishi.
Andijon
viloyatida
xorijiy
investitsiyalarning rivojlanishi: Andijon
viloyati O‘zbekistonning iqtisodiy jihatdan
muhim hududlaridan biridir. Bu yerda
ishlab chiqarish, qishloq xo‘jaligi, va
xizmat ko‘rsatish sohalarida xorijiy
Universal International Scientific Journal
15
3
investitsiyalarning
salmoqli
o‘rni
bor.Andijon
viloyatida
xorijiy
investitsiyalarning asosiy sohalari: qishloq
xo‘jaligi, oziq-ovqat sanoati, engil sanoat
(matolar, poyabzal ishlab chiqarish),
avtomobilsozlik va elektronika sanoati.
1-Diargamma Andijon viloyatidagi iqtisodiy faoliyat boʻyicha investisiyalar turlari.
2024-yil yanvar-dekabr oylarida Andijon
viloyatida ishlab chiqarish sanoatida xorijiy
investitsiya va kreditlar salmoqli o‘zlashtirilib,
13123,6mlrd so‘mni yoki jami asosiy kapitalga
o‘zlashtirilgan investitsiyalarning 61,8 % ini
tashkil etdi. Elektr va gaz bilan ta’minlash faoliyat
turida bu ko‘rsatkich 3999,7 mlrd so‘mni yoki
jami xorijiy investitsiya va kreditlarning 18,8 % ini
qayd etdi.
Xorijiy investitsiyalarning iqtisodiy o‘sishga
ta'siri:
Ish
o‘rinlarini
yaratish:
Xorijiy
investitsiyalar, yangi korxonalar ochilishiga va
mahalliy aholiga ish o‘rinlari yaratishga yordam
beradi.Mahalliy
sanoatni
rivojlantirish:
Investitsiyalar
sanoatning
zamonaviy
texnologiyalar bilan yangilanishini ta'minlab,
ishlab
chiqarish
samaradorligini
oshiradi.Ekonomik
diversifikatsiya:
Xorijiy
investitsiyalar, iqtisodiyotning bir necha sohalarini
rivojlantirishga imkon beradi, bu esa iqtisodiy
barqarorlikni
oshiradi.Eksport
salohiyatini
oshirish: Xorijiy investitsiyalar nafaqat ichki
bozorda,
balki
tashqi
bozorlarda
ham
mahsulotlarni sotish imkoniyatlarini yaratadi.
Andijon viloyatidagi asosiy xorijiy investorlar
va
loyihalar:Andijon
viloyatida
faoliyat
yuritayotgan xorijiy kompaniyalar, ularning
investitsiyalari va amalga oshirilayotgan loyihalar
haqida batafsil ma'lumot.Misol uchun: yirik
xalqaro kompaniyalar, o‘zbek va xorijiy
Universal International Scientific Journal
15
4
hamkorlar bilan birgalikda amalga oshirayotgan
sanoat va qishloq xo‘jaligi loyihalari.
Investitsiyalarning
o‘zgarishlari,
yangi
texnologiyalarni kiritish va mahalliy sanoatni
qo‘llab-quvvatlashga
ko‘rsatilayotgan
yordami.Xorijiy investitsiyalarning ijtimoiy ta'siri:
Ijtimoiy infratuzilma (ta'lim, sog‘liqni saqlash,
transport
va
kommunikatsiya)
sohalariga
qo‘shimcha investitsiyalar kiritilishi.Mahalliy
aholining
malakasini
oshirish,
xorijiy
kompaniyalar tomonidan amalga oshirilayotgan
treninglar va ta'lim dasturlari.
Jamiyatda iqtisodiy barqarorlikni ta'minlash
va aholi daromadlarini oshirish.Qiyinchiliklar va
muammolar: Xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda
yuzaga keladigan to‘siqlar, masalan, siyosiy va
iqtisodiy beqarorlik, soliq tizimi, ruxsatnomalar va
byurokratik jarayonlar.
O‘zbekistonning boshqa hududlari bilan
solishtirganda,
Andijon
viloyatida
xorijiy
investitsiyalarni jalb qilishda yuzaga keladigan
o‘ziga xos muammolar.
Xulosa va takliflar:
Andijon viloyatida xorijiy investitsiyalarni
jalb qilishni yanada rag‘batlantirish uchun
qonuniy va iqtisodiy chora-tadbirlar taklif
etish.Yangi investitsiya strategiyalarini ishlab
chiqish, xorijiy investorlar uchun sharoitlar
yaratish va mahalliy biznesni qo‘llab-quvvatlash.
Investisiyaviy jozibadorlikni oshirish va
barqaror iqtisodiy o‘sishning asosiy omillaridan
biri
bo‘lgan
infratuzilmaga
yo‘naltirilgan
investisiyalarining jadal o‘sishini ta’minlash
maqsadida davlat-xususiy sheriklik va loyihalarni
moliyalashtirish vositalarini rivojlantirish orqali
investisiyaviy faoliyatni rag‘batlantirish ham faol
tarzda olib borish.
Raqamlashtirish
va
davlat
xizmatlarini
masofaviy
taqdim
etish
orqali
investisiya
loyihalarini
amalga
oshirishda
byurokratik
to‘siqlar va cheklovlarni to‘liq bartaraf etish uchun
investorlar va davlat o‘rtasidagi munosabatlar
optimallashtirilmoqda. Shaffoflikni maksimal
darajada ta’minlash va korrupsiyaning oldini olish
uchun xorijiy investorlarning murojaatlari va
so‘rovlari bilan ishlashni tashkil etish sifati
yaxshilash.
Ish kuchi va kapitalning iqtisodiyotning
qonuniy sektorlaridan yashirin iqtisodiyotga oqib
ketishiga
olib
keladigan
tranzaksiya
xarajatlarining
kamaytirish.
Beshinchidan,
kelgusida
texnologik
yutuqlarga
erishish
nuqtasiga aylanishi va keyingi 20-30 yil davomida
mamlakat
ishlab
chiqarish
quvvatlarini
rivojlanishi uchun zamin yaratishi mumkin
bo‘lgan O‘zbekistonning eng istiqbolli sohalariga
yo‘naltirilgan investisiya siyosati strategiyasi
ishlab chiqish.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Raimjonova M.A. O‘zbekistonda erkin iqtisodiy hududlarga investisiyalarni jalb qilishni
faollashtirish. Iqt. fan. nom. ilm. dar. olish uchun yoz. diss. avtoref. – T.: «BMA», 2012
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 10 yanvardagi «Iqtisodiy rivojlanish sohasida
davlat siyosatini amalga oshirish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PF-5621-
son Farmoni.
3. “O‘zbekiston Respublikasining 2021-2023 yillarga mo‘ljallangan Investisiya dasturini amalga
oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” PK-4937-son.
4. Vazirlar Mahkamasining 2019 yil 18 maydagi “O‘zbekiston Respublikasining to‘g‘ridan-to‘g‘ri
investisiyalar jamg‘armasi faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida”gi 420-sonli qarori.
Universal International Scientific Journal
155
5 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 29 apreldagi “Respublika iqtisodiyotiga to‘g‘ridan-
to‘g‘ri xorijiy investisiyalarni jalb qilish mexanizmlarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida” PQ-4300 sonli qarori.
6. “Innovatsiya: iqtisod va fan” iqtisodiy ilmiy-amaliy oylik nashr., T.: 2020yil.
7.Andijon viloyati iqtisodiy rivojlanish tahlili: Xorijiy investitsiyalar va iqtisodiy o'sish. Andijon viloyati
Iqtisodiyot va Davlat boshqaruvi institutining ilmiy tadqiqotlari. – Andijon: Andijon, 2020.
8.O'zbekiston Respublikasi statistika qo'mitasi. "O'zbekistonning iqtisodiy o'sishi: statistika va tahlil". –
Toshkent: O'zbekiston statistika qo'mitasi, 2021.
9.Isayev, A. A. "Xalqaro Turizmni Rivojantirishda Havo Transportining Ahamiyati." Ekonomika i
sotsium 9 (112) (2023): 132-137.
10.Rabiev, Bobomurod Baxadirovich. "O‘zbekistonlik Ayollar Migratsiyasi (Rossiya Federatsiyasi
Misolida)." Gospodarka I Innowacje. 34 (2023): 82-86
