“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning
salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy
anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
55
BUGUNGI KUNDA TALABALARDA MILLIY MAFKURANI
SHAKLLANTIRISHDA TARIXIY KOMPONENTLARNING O‘RNI VA ROLI
G‘anijonova Dilafruz Noiljon qizi
Andijon davlat pedagogika instituti o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Maqolada yoshlarga tarix fanini o
ʻ
rganish borasidagi olib borilayotgan
islohotlar, O
ʻ
zbekiston Respublikasida yoshlarning tarixiy savodxonligini oshirish
masalalariga ilmiy jihatdan to
ʻ
xtalib o
ʻ
tilgan, hamda xulosa va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar:
Tarix, O
ʻ
zbekiston, tarixiy savodxonlik, mustaqillik
Bugun o
ʻ
zining turli xil, rang-barang o
ʻ
zgarishlari bilan, dunyo ahlini hayrat va
tashvishga solib kelayotgan global muammolar, insoniyatni bir talay sinovlar girdobiga
tashlamoqda. Dunyoning qaysi bir mintaqasida tabiiy ofatlar avj olib insoniyat ushbu
ofatlarning og
ʻ
ir azob va uqubatlarini tortib kelayotgan bo
ʻ
lsa, ayrim mintaqalarida esa odam
savdosi, ekstremizm va terrorizm, qurol savdosi, narkomaniya, ijtimoiy tengsizlik, gender
muammolari avj olayotganligi dunyo hamjamiyatini chuqur o
ʻ
yga solmoqda. Binobarin,
xalqaro hamjamiyatni, xalqaro tashkilotlarni o
ʻ
yga solib kelayotgan bunday zo
ʻ
ravonliklarga
qarshi kurashishda, ma
ʼ
lum bir tashkilotlar yoki gegemon davlatlar emas, balki butun
insoniyatni o
ʻ
zi o
ʻ
zining qadr-qimmati, huquq va erkinligini ta
ʼ
minlash uchun kurashishi
kerak ekanligini ko
ʻ
rsatmoqda.
Bu esa, biz oldimizga qo
ʻ
ygan maqsad, xalqparvar davlat va adolatli fuqarolik
jamiyatini qurish yo
ʻ
lidagi islohotlarimizni amalga oshirishimizda bir talay qiyinchiliklarni
tug
ʻ
dirmoqda.
Mustaqillik yillarida O
ʻ
zbekiston olimlarining samarali tadqiqotlari natijasida milliy
tariximizning ilgari noma
ʼ
lum bo
ʻ
lgan sahifalari ochildi, tarixiy o
ʻ
tmishimizning ko
ʻ
p
jihatlari kashf etildi. Natijada tarix fani – xalqqa jamiyatning ma
ʼ
naviy taraqqiyotiga xizmat
qilishdek azaliy vazifasini qayta tikladi. Milliy mafkura va ma
ʼ
naviy-axloqiy barkamollikni
shakllantirishda tarixiy komponentlarni o
ʻ
rni beqiyos ekanligi o‘z isbotini topdi. Tarix
fanining ta
ʼ
limiy va tarbiyaviy vazifasi ham aynan mana shu komponentlarni yoshlarda
shakllantirishga xizmat qiladi. “Ta
ʼ
lim to
ʻ
g
ʻ
risida”gi Qonun va “Kadrlar tayyorlash milliy
dasturi”ga, 2021-2025 – yillarga mo
ʻ
ljallangan “O
ʻ
zbekiston Respublikasini yanada
rivojlantirish bo
ʻ
yicha Harakatlar strategiyasi”ga muvofiq ta
ʼ
lim bosqichlarining uzluksizligi
va izchilligini ta
ʼ
minlash, ta
ʼ
limning zamonaviy metodologiyasini yaratish xamda ular
asosida bo
ʻ
lajak tarix o
ʻ
qituvchilarini kasbiy kompetentligini oshirishni taqozo etadi.
O
ʻ
zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoniga ko
ʻ
ra 2017-2021- yillarda O
ʻ
zbekiston
Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo
ʻ
nalishi bo
ʻ
yicha Harakatlar strategiyasi
taraqqiyotning yangi bosqichini boshlab berdi. Unga ko
ʻ
ra uzluksiz ta
ʼ
lim tizimini yanada
takomillashtirish, sifatli ta
ʼ
lim xizmatlari imkoniyatlarini oshirish, shuningdek bu borada
pedagog va mutaxassislarning malaka darajasini yuksaltirishga katta ahamiyat berilgan.
O
ʻ
zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning “Milliy taraqqiyot
yo
ʻ
limizni qat
ʼ
iyat bilin davom ettirib, yangi bosqichga ko
ʻ
taramiz” nomli asarida “Biz
yoshlarga doir davlat siyosatini hech og
ʻ
ishmasdan, qat
ʼ
iyat bilan davom ettiramiz, balki bu
siyosatni eng ustuvor vazifamiz sifatida bugun zamon talab qilayotgan yuksak darajaga
ko
ʻ
taramiz. Yoshlarimizning mustaqil fikrlaydigan, yuksak intellektual va ma
ʼ
naviy
salohiyatga ega bo
ʻ
lib, dunyo miqyosidan o
ʻ
z tengdoshlariga hech qaysi sohada bo
ʻ
sh
kelmaydigan insonlar bo
ʻ
lib kamol topishi, baxtli bo
ʻ
lishi uchun davlatimiz va
jamiyatimizning bor kuch va imkoniyatlarini safarbar etamiz”, — degan fikri bugungi kunda
ta
ʼ
lim tarbiyaga davlat siyosati darajasida e
ʼ
tibor berilayotganidan dalolatdir. Binobarin,
mamlakatimizning taraqqiy etishi, rivojlanishi, jahon hamjamiyatida tutgan o
ʻ
rni,
“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning
salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy
anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
56
kelajagining kafolatlari bugungi kundagi yoshlarimizning qay darajada tarixiy bilimdonligi,
milliy ongining yuksakligi va tarixiy madaniyatiga bog
ʻ
liqdir. Shuningdek, Prezidentimiz
Sh.M. Mirziyoyevning “Milliy taraqqiyot yo
ʻ
limizni qat
ʼ
iyat bilan davom ettirib, yangi
bosqichga ko
ʻ
taramiz” asarida O
ʻ
zbekiston o
ʻ
qituvchi va murabbiylariga tabrigida, “ ... ayni
paytida bugungi kunda oldimizda yanada muhim va dolzarb vazifalar turganini hammamiz
yaxshi tushunamiz. Shu borada ilm-fan va ta
ʼ
lim – tarbiya sohasining moddiy texnik bazasini
yanada mustahkamlash, uning nafaqat davr bilan hamohang bo
ʻ
lishini, balki zamondan
oldinda yurishini ta
ʼ
minlash, pedagog kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlashning ilg
ʻ
or
usullaridan keng foydalanish, bu ishlarni xorijdagi nufuzli markazlar bilan hamkorlikda olib
borish, sohaga zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, o
ʻ
qituvchi va domlalarning
mashaqqatli va mas
ʼ
uliyatli mehnatini har taraflama rag
ʻ
batlantirish bilan bog
ʻ
liq vazifalarni
amalga oshirish, qisqa qilib aytganda, hayotimizga katta kuch bilan kirayotgan yangi
avlodimizni kamol toptirish uchun davlatimiz tomonidan barcha imkoniyatlar safarbar
etiladi”.
Tarixni o
ʻ
rgatish yoshlarga milliy g
ʻ
oyani singdirish va ularda ilmiy dunyoqarashni
shakllantirish, hozirgi zamon taraqqiyotining asosiy tendensiyalari va ziddiyatlari mohiyatini
to
ʻ
g
ʻ
ri tushunishga tayyorlashning muhim vositasidir. Ushbu masalani yanada
takomillashtirish, nafaqat o
ʻ
sib kelayotgan yoshlarni, balki yurtimizdagi barcha
fuqarolarning ham tarixiy qadriyatga ega bo
ʻ
lishini ta
ʼ
minlovchi tizimni yaratish maqsadida
23-sentyabri 2020-yildagi O
ʻ
zbekiston Respublikasining Ta
ʼ
lim to
ʻ
g
ʻ
risida qonuni qabul
qilindi. Ushbu qonunni qabul qilishdan maqsad, avvalo yoshlar o
ʻ
rtasida tarixiy ta
ʼ
lim va
tarbiya tizimini yaxshilash, o
ʻ
quvchi yoshlarni yurtimiz tarixiga hurmat bilan munosabatda
bo
ʻ
lishlariga erishish, yoshlarimizning milliy qadriyatlari va madaniyatini oshirishdan iborat.
Shunday qilib, tarix fanini o
ʻ
qitish talabalar milliy ongini o
ʻ
stirish, ularni milliy g
ʻ
urur
va iftixor, vatanparvarlik, insoniylik, yuksak ma
ʼ
naviyat kabi oliyjanob an
ʼ
analar ruhida
tarbiyalashda bitmas-tuganmas imkoniyatlarga egadir. Demak, ta
ʼ
lim va o
ʻ
qitish sifatini
baholashning xalqaro standartlarini joriy etish asosida ta
ʼ
lim muassasalarining sifati hamda
samaradorligini oshirish bugungi kunning davlat siyosati darajasida turgan asosiy
masalalardan biridir. Yoshlarga oid davlat siyosatini takomillashtirishda mustaqil fikrlashga
katta e
ʼ
tibor berilishi – davlatning ustuvor vazifalaridir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Harakatlar strategiyasi asosida jadal taraqqiyot va yangilanish sari/ Nashrga
tayyorlovchilar: M. Bekmurodov, Q. Quronboyev, L. Tangiyev. – Toshkent: G
ʻ
afur G
ʻ
ulom
nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2017. – B. 70-72.
2. Mirziyoyev Sh.M. Milliy taraqiyot yo
ʻ
limizni qat
ʼ
iyat bilan davom ettirib, yangi
bosqichga ko
ʻ
taramiz. I jild. – Toshkent: O
ʻ
zbekiston, NMIU, 2017. – B.146.
3. Mirziyoyev Sh.M. Milliy taraqqiyot yo
ʻ
limizni qat
ʼ
iyat bilan davom ettirib, yangi
bosqichga ko
ʻ
taramiz. – Toshkent, O
ʻ
zbekiston, 2018. – B. 24-25.
4. Nematov, O. (2018). Historical and religious monument of muhammad sharif
(Mevlanagrekushoh). Asian Journal of Multidimensional Research (AJMR), 7(9), 448-452.
5. Odilov, B. A., & Karimov, N. R. (2020). Analysis of Targeted Research in 20-30
Years of the XX Century. PalArch
ʼ
s Journal of Archaeology of Egypt/Egyptology, 17(6),
8887-8893.
6.
Дониёров
,
А
.
Х
., &
Каримов
,
Н
.
Р
. (2018). "
КИТАБ
АЛ
-
ХИКМА
"
И
"
ХИКМА
"
В
НАУЧНОМ
НАСЛЕДИИ
ХАКИМА
ТИРМИЗИ
. In
лучшая
научная
статья
2018 (pp.
48-52).
7. Karimov, N. R. (2019). SOME BRIEF INFORMATION ON AL-SIHAH ALSITTA.
Theoretical & Applied Science, (5), 611-620.
“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning
salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy
anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
57
8. Karimov, N. R. (2018). Some researches on Abu Isa Tirmidhi in European countries.
International Journal of Current Research, 10(12), 76170-76173.
9. Mavlyanov, U. N. (2021). FAHRUDDIN ALI SAFI
ʼ
S TEACHING ABOUT
BEING. Bulletin of Gulistan State University, 2021(2), 61-67.
10. Davlatova, K., & Nematov, O. (2021). TRADITIONAL CLOTHES OF JIZZAKH
PEOPLE. Theoretical & Applied Science, (5), 366-369.
11. Mavlyanov, U. (2022). ABOUT “THE ART ACADEMY OF BAYSUNKUR”.
European International Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies,
2(06), 133-138.
