Jild 1 № 4 (2024)
Maqolalar
MAGISTRLARNI ILMIY TADQIQOT KOPITENTLIGINI RIVOJLANRISH MEXANIZMLARI
So‘nggi yillarda zamonaviy talablar asosida oliy ta’lim sifatini oshirish, jumladan
magistratura tizimini shakllantirish va rivojlantirishga alohida e’tibor qaratildi. Ta’lim
sohasida amalga oshirilgan keng qamrovli islohotlar natijasida, jumladan, magistraturaning
huquqiy-me’yoriy, ilmiy-metodik va moddiy-texnik ta’minoti mustahkamlandi,
magistratura mutaxassisliklarining Davlat ta’lim standartlari ishlab shiqildi, o‘quv jarayoniga
zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalari tatbiq qilindi. Shular bilan bir qatorda,
magistratura faoliyatini kompetentli yondashuv asosida yanada jadallashtirish zarurati
ko‘zga tashlanmoqda.
SHAXSLARARO NIZOLARNI BARTARAF ETISHNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK JIHATLARI
Ushbu maqolada shaxslararo nizo profilaktikasi tadqiq etish yo‘nalishlari, shaxslararo nizoning mexanizmlari va tuzilmaviy-dinamik xarakteristikalariga tegishli va istiqbolli modellar, nizoni profilaktik, propedevtik, diagnostika, rivojlantiruvshi, korrektsion, ma’rifiy va ekspert faoliyatini amalga oshirish bilan to‘ldirish, ularni psixologik xizmatning tegishli va istiqbolli modeli mafkurasiga muvofiq yeshish mansub faktik materiallar va uning amaliy ahamiyati, qo‘llanilish nuqtai nazaridan empirik va nazariy jihatdan taxlil qilingan.
TALABALARDA IJTIMOIY MAS’ULIYATNI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK ASOSLARI.
Ushbu maqola psixologning kasbiy faoliyatidagi ijtimoiy mas’uliyat masalalariga bag‘ishlangan. Psixolog faoliyati, axloqiy tamoyillarga rioya qilish - psixologning mas'uliyatli xulq-atvorining zarur tarkibiy qismi sifatida ko‘rib shiqilgan.Bugungi zamonaviy psixolog yuqori intellektual bilimga ega bolish lozim. Hozirgi ijtimoiy-iqtisodiy sharoitda ta'lim muassasalari bo‘lajak mutaxassislarni tarbiyalash jarayonida e'tiborni mustaqillik, ijtimoiy mas'uliyat, harakatshanlik va vakolatni rivojlantirishga yo‘naltirishlari talqin etiladi.
ЎЗБЕКИСТОНДА ОЛИЙ ТАЪЛИМ ТРАНСФОРМАЦИЯСИ
Ушбу мақолада Ўзбекистондаги олий таълим трансформацияси жараёнига ижтимоий қатламнинг муносабати ва бугунги кунда Ўзбекистонда мавжуд ресурслардан унумли фойдаланган ҳолда ҳалқаро тажрибанинг илғор ютуқларини юртимизга олиб кириш йўллари ёритиб берилади.
MAKTABGACHA TA’LIM TIZIMIDA TABIATSHUNOSLIK FANINING O‘QITISH METODLARI
Ushbu maqolada maktabgacha yosh davri bolalari orasida
tabiatshunoslik, geografiya kabi fanlarni o‘qitilishi, ularni ushbu fanlarga qiziqtirish usullari haqida ma’lumot keltirilgan. Bundan tashqari, maqolada tabiatshunoslik va geografiya fanlarini o‘qitish metodlari haqida ham ma’lumot taqdim etiladi
MAKTABGACHA TA’LIM TIZIMIDA TABIATSHUNOSLIK FANINING O‘QITISH METODLARI
Ushbu maqolada maktabgacha yosh davri bolalari orasida
tabiatshunoslik, geografiya kabi fanlarni o‘qitilishi, ularni ushbu fanlarga qiziqtirish usullari haqida ma’lumot keltirilgan. Bundan tashqari, maqolada tabiatshunoslik va geografiya fanlarini o‘qitish metodlari haqida ham ma’lumot taqdim etiladi.
TA’LIM MUASSASALARIDA SURDOPEDAGOGIKA TOIFASIDAGI BOLALARGA TA’LIM-TARBIYA BERISH
ushbu maqolada ta’lim muassasalarida surdopedagogika toifasidagi
bolalar va ularga ta’lim-tarbiya berish shakllari haqida bayon etiladi va metodik tavsiyalar
berib o‘tiladi.
MAKTABLARDA IMKONIYATI CHEKLANGAN BOLALARNI O‘QITISHDA TALIM TIZIMINING O‘RNI VA AHAMIYATI
Ushbu maqolada maktabdagi inklyuziv talim mohiyati hamda amaldagi
natijalariga to‘xtalib o‘tilgan. Shu bilan birga maktablarda inklyuziv ta’limni rivojlantirish to‘g‘risidagi Nizom to‘g‘risida ma’lumotlar berilgan.
KREDIT- MODUL OLIY TA’LIM TIZIMIDA TALABALARNING MUSTAQIL TA`LIM FAOLIYATI
Ushbu maqolada, kredit-modul o‘qitish tizimi, kredit-modulning asosiy
vazifalari haqida, modulning afzallik va muammoli jihatlari tog`risida ma`lumotlar keltirib
o‘tildi
TA'LIM SIFATINI SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA PEDAGOGLARNI KREATIVLIGI
Ta'lim - mamlakatning intellektual salohiyati shakllanadigan muhitdir.
Ta'lim sifatini yaxshilash bu borada qilinayotgan o‘zgarishlar, kelajak avlodni yuksak
darajadagi sifatli kadrlar boʻlib yetishishlari uchun, qulay imkoniyatlarni yaratilishi,
pedagoglarni dars faoliyatlarini oʻzgacha ruhda olib borishiga zamin yaratmoqda.
ABU NASR FAROBIYNING TA'LIM-TARBIYAGA OID FIKRLARINING BUGUNGI KUNDAGI DOLZARBLIGI
Mazkur maqolada Abu Nasr Farobiyning ma’rifatparvarlik uning
chuqur falsafiy kuzatishlari asosida yaratilgan asarlaridagi pedagogik qarashlari fikr va
gʻoyalari to‘g‘risidagi ma'lumotlar keltirilgan
TALABA YOSHLARNI IJTIMOIY- INNOVATSION FAOLLIGINI OSHIRISH
Bu maqolada bugungi kunda talaba yoshlarga yaratilgan shart -
sharoitlar va ularni ijtimoiy -innavatsion faoligini oshirish bo‘yicha qilinadigan tabdirlar va
Prezidentimiz tomonidan ta’lim sohasidagi qabul qilingan qonunlar haqida.
TALABALARNING KASBIY DEFORMATSIYASI VA PSIXODIOGNOSTIKASINING MOSLASHUVINING JIHATLARI
Mazkur maqolada pedagoglarning kasbiy deformatsiyasi va bu
jarayondagi turli psixologik buzilishlarning kelib chiqish sabablari, uni bartaraf etish kabi
omillari keltirilgan
TASVIRIY SANATDAGI JANRLAR
Ushbu tadqiqot o‘zbek tasviriy san’atining ko‘p qirrali rolini kontekstda o‘rganadi
global madaniy almashinuv. Turli xil adabiyotlar va ilmiy manbalarga tayanib,
kitoblar, akademik jurnallar va institutsional veb-saytlarni o'z ichiga olgan tadqiqot shuni ko'rsatadi
madaniy merosni asrab-avaylash, madaniyatlararo targ‘ibotda o‘zbek tasviriy san’atining ahamiyati
tushunish va jahon sahnasida badiiy innovatsiyalarni qo'llab-quvvatlash. Tahlil
oʻzbek tasviriy sanʼatining turli turlarini, jumladan kulolchilik, toʻqimachilik, miniatyurani oʻz ichiga oladi
rassomlik va an'anaviy me'morchilik, ularning tarixiy ahamiyatini ta'kidlab, badiiy
texnikasi va zamonaviy dolzarbligi. Case Studies, misollar va empirik orqali
tadqiqot oʻzbek tasviriy sanʼatining madaniy diplomatiya uchun vosita boʻlib xizmat qilishini koʻrsatadi.
iqtisodiy taraqqiyot va badiiy hamkorlik, boyitishga hissa qo‘shmoqda
global madaniy landshaft. Topilmalar e'tirof etish muhimligini ta'kidlaydi va
o‘zbek tasviriy san’atini madaniy o‘ziga xoslik, ijodkorlik va insoniyatning qimmatli ifodasi sifatida targ‘ib qilish.
tobora o'zaro bog'langan dunyoda meros.
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELLEKT VOSITASIDA TA’LIM MUHITINI RIVOJLANISHI
Ushbu maqolada raqamli texnologiyalarning ta’lim jarayonidagi o‘rni va
bu boradagi jaxon tajribasi qolaversa AI vositasida ta’lim jarayonini samarali tashkil etish
borasida amaliy tajribalar o‘rin olgan. Ta’lim jarayoniga ushbu texnologiyalarni jalb etish
uchun bir qancha maslahatlar ham mavjud
BO‘LAJAK TARBIYA FANI O‘QITUVCHILARIDA KREATIVLIK SIFATLARINI RIVOJLANTIRISH ORQALI ULARNI ZAMONAVIY PEDAGOGIK FAOLIYATGA TAYYORLASH
Ushbu maqolada bo‘lajak tarbiya fani o‘qituvchilarining kreativlik sifatlarini rivojlantirishning bir qancha usullari hamda uning qulay taraflari va hozirgi talaba
yoshlarni ertangi pedagogik faoliyatga tayyorlashning eng tezkor usullar va metodlari haqida, shu bilan birga talabalarda kreativlikni rivojlantirish yo‘llari, ularni pedagogik faoliyatga tayyorlashda zamonaviy texnologiyalar va kreativlikni muvofiqlashtirishgan holda dars o‘tish yo‘llarini izlab topish bo‘yicha ma`lumotlar keltirilgan
BO‘LG‘USI PEDAGOGLARDA KASBIY DEFORMATSIYA, PSIXODIAGNOSTIKASI VA PSIXOKORREKSIYASI
Mazkur maqolada bo‘lg‘usi pedagoglarning kasbiy deformatsiyasi,
psixodiognastikasi va psixikorreksiyasi hamda bu jarayonlardagi turli psixologik
buzilishlarning kelib chiqish sabablari, uni bartaraf etish omillari keltirilgan.
O‘QUVCHILARNI TA’LIM JARAYONIGA JALB ETISH VA ULARNI IJTIMOIYLASHTIRISHDA PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNI O‘RNI VA AHAMIYATI
Ushbu maqolada maktabda tashkil etilgan ta’lim jarayonida o‘quv
mashg‘ulotlarini tashkil etishda o‘quvchilar jamoasining o‘rni va ahamiyati, o‘quvchilarni
ta’lim olish jarayonida jamoada ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish to‘g‘risidagi
ma’lumotlar berilgan
BUGUNGI KUNDA TALABALARDA MILLIY MAFKURANI SHAKLLANTIRISHDA TARIXIY KOMPONENTLARNING O‘RNI VA ROLI
Maqolada yoshlarga tarix fanini oʻrganish borasidagi olib borilayotgan
islohotlar, Oʻzbekiston Respublikasida yoshlarning tarixiy savodxonligini oshirish
masalalariga ilmiy jihatdan toʻxtalib oʻtilgan, hamda xulosa va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar: Tarix, Oʻzbekiston, tarixiy savodxonlik, mustaqillik
OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA ECTS KREDIT-MODUL TIZIMI TAMOYILLARI
ECTS kredit - modul tizimi muayyan tamoyillari. Talabaga yo‘naltirgan
ta’limni tashkil etish (student-centered education). Ta’limda shaffoflikka erishish
(transparent education). Ta’limda moslashuvchanlikni kuchaytirishi (improving flexiblity).
Talabalar mobilligini kuchaytirish (improving student mobility)
TA`LIM JARAYONIDA KOMPETENTSIYALARNI RIVOJLANTIRISH FUNKTSIYALARI VA INNOVATSION MUAMMOLARI
Ushbu maqola yangi uyg‘onish davrida talabalarda innovatsion
kompitentsiyalarni rivojlantirish funktsiyalari xaqida bo‘lib, ta’lim — tarbiya jarayonining
samarali bo‘lishi ushun amalga oshirilayotgan shora tadbirlar, ta’limda nnovatsiya
muammolari va unga qaratilgan yeshimlar yoritilgan
TA'LIM STRATEGIYALARINING EVOLYUTSIYASI: OLIY TA'LIMDA KREDIT-MODUL TIZIMINING RIVOJLANISH BOSQISHLARI
Ushbu tezisda kredit-modul tizimini rivojlantirishga e'tibor qaratgan
holda oliy ta'limda ta'lim strategiyalarining evolyutsiyasini tahlil qilinadi. Tadqiqot ushbu
tizimning paydo bo‘lishidan to hozirgi tendentsiyalarigasha bo‘lgan asosiy rivojlanish
bosqishlarini ko‘rib shiqadi. Ish tarixiy ma'lumotlarni, shuningdek, oliy ta'lim sohasidagi
zamonaviy amaliyot va tadqiqotlarni tahlil qilishga asoslangan. Kredit-modul tizimining
o‘quv jarayoniga ta'siri va talabalarning malakasini oshirishga alohida e'tibor qaratilmoqda.
Tadqiqot natijalari ta'lim strategiyalarining rivojlanish dinamikasini va ularning zamonaviy
dunyoda ta'lim sifatiga ta'sirini yaxshiroq tushunishga imkon beradi
BO‘LAJAK O‘QITUVSHILARDA PEDAGOGIK MAS’ULIYATNI OSHIRISH ORQALI KASBIY JOZIBADORLIK SIFATLARINI TARKIB TOPTIRISH.
Bo‘lajak o‘qituvshi etuk va barkamol bo‘lishi, zamon talablariga mos, fan va
texnikaning eng yangi yutuqlarini o‘zlashtirgan, milliy va ma’naviy qadriyatlarimizni
qadrlaydigan va undan ta’lim tizimida maqsadli foydalana oladigan o‘qituvshidan endilikda
talablarga mos ravishda yangisha metodika va yangisha yondashuv talab qilinadi. Mana shu
yuqorida sanab o‘tilgan barsha jihatlar umumlashgan holda o‘qituvshi kasbi jozibadorligi va
ta’sirshanligini oshiradi. Pedagog mukammal bilim egasi bo‘lsa, albatta, ta’lim jozibador
bo‘ladi. Pedagogik jarayonning jozibadorligi o‘z navbatida uning ishtirokshilari faoliyatini
tizimli, maqsadli hamda samarali keshishini ta’minlashga xizmat qiladi.
OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA ECTS KREDIT-MODUL TIZIMI TAMOYILLARI
ECTS kredit - modul tizimi muayyan tamoyillari. Talabaga yo‘naltirgan
ta’limni tashkil etish (student-centered education). Ta’limda shaffoflikka erishish
(transparent education). Ta’limda moslashuvchanlikni kuchaytirishi (improving flexiblity).
Talabalar mobilligini kuchaytirish (improving student mobility)
AMIR TEMUR SHAXSI PSIXOLOGIYAYASI VA HOZIRGI YOSHLAR
Ushbu maqolada Amir Temur shaxsi psixologiyasi va hozirgi yoshlar
hayotida tutgan o`rni haqida ma`lumot keltirilgan.
TALABALARDA IJTIMOIY NORMA VA AXBOROT MUHITINING TRANSFORMATSIYASI
Ushbu maqolada talabalarda ijtimoiy norma va axborot muhitining
transformatsiyasi haqidagi fikr va mulohazalar bayon etilgan
PROFESSIONAL KARYERA – IJTIMOIY-PSIXOLOGIK MUAMMO SIFATIDA
Nazariy jihatdan karyera tushunshasi shaxsning o‘z taraqqiyoti davrlari
umumiy tizimida muayyan faoliyat sohasidagi harakatini ifodalaydi. Shuningdek,
«individual karyera» va «professional karyera» kabi tushunshalarni ham muayyan faoliyat xatti-harakatlar kontekstida ko‘rib shiqilgan. Individual karyera – xizmat pillapoyalarida ko‘tarilishning ham ongli, ham o‘z-o‘zidan amalga oshiriladigan xatti-harakatlar uslubi va ish tajribasini individual ravishda rivojlantirish ketma-ketligi yoritilgan.
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ISH SINF O‘QITUVSHILARINI KOMMUNIKATIV VA KOOPERATSIYA (HAMKORLIK) KOMPETENTSIYALARINI SHAKLLANTIRISH METODIKASI
ushbu maqolada o‘quvchining sinfdoshlariga savollar berish va tushunarli
tarzda javob bera olish, zarur hollarda, xabar yoki mulohazalarda aniqlik yetishmasa ularni oydinlashtirib berish ushun murojaat qilish va o‘z navbatida shaxsiy fikr, g‘oya va taklifini tushuntira olish qobiliyati, muloqotga kirishishda qo‘rquvning yo‘qligi, muloqotni tashkillashtirish, o‘zgalar savoliga javob berish va ularga savol berishga tayyorlik, turli vaziyatdagi muloqot chog‘ida kommunikatsiyaning verbal va noverbal usullaridan (jest,mimika, intonatsiya) qarama-qarshi tomonning emotsional holatini inobatga olgan holda foydalanish qobiliyati borasida fikrlar keltirilgan
BARMOQ IZLARI ORQALI SHAXSNI INDIVIDUAL XUSUSIYATLARINI ANIQLASH
ushbu maqolada “daktiloskopiya” — barmoq izlari orqali shaxsni
individual xususiyatlarini aniqlash yo‘llari bayyon qilingan
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELLEKT VOSITASIDA TA’LIM MUHITINI RIVOJLANISHI
Ushbu maqolada raqamli texnologiyalarning ta’lim jarayonidagi o‘rni va
bu boradagi jaxon tajribasi qolaversa AI vositasida ta’lim jarayonini samarali tashkil etish
borasida amaliy tajribalar o‘rin olgan. Ta’lim jarayoniga ushbu texnologiyalarni jalb etish
uchun bir qancha maslahatlar ham mavjud
BO‘LAJAK TARBIYA FANI O‘QITUVCHILARIDA KREATIVLIK SIFATLARINI RIVOJLANTIRISH ORQALI ULARNI ZAMONAVIY PEDAGOGIK FAOLIYATGA TAYYORLASH
Ushbu maqolada bo‘lajak tarbiya fani o‘qituvchilarining kreativlik sifatlarini rivojlantirishning bir qancha usullari hamda uning qulay taraflari va hozirgi talaba
yoshlarni ertangi pedagogik faoliyatga tayyorlashning eng tezkor usullar va metodlari haqida, shu bilan birga talabalarda kreativlikni rivojlantirish yo‘llari, ularni pedagogik faoliyatga tayyorlashda zamonaviy texnologiyalar va kreativlikni muvofiqlashtirishgan holda dars o‘tish yo‘llarini izlab topish bo‘yicha ma`lumotlar keltirilgan
BO‘LG‘USI PEDAGOGLARDA KASBIY DEFORMATSIYA, PSIXODIAGNOSTIKASI VA PSIXOKORREKSIYASI
Mazkur maqolada bo‘lg‘usi pedagoglarning kasbiy deformatsiyasi,
psixodiognastikasi va psixikorreksiyasi hamda bu jarayonlardagi turli psixologik
buzilishlarning kelib chiqish sabablari, uni bartaraf etish omillari keltirilgan.
O‘QUVCHILARNI TA’LIM JARAYONIGA JALB ETISH VA ULARNI IJTIMOIYLASHTIRISHDA PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNI O‘RNI VA AHAMIYATI
Ushbu maqolada maktabda tashkil etilgan ta’lim jarayonida o‘quv
mashg‘ulotlarini tashkil etishda o‘quvchilar jamoasining o‘rni va ahamiyati, o‘quvchilarni
ta’lim olish jarayonida jamoada ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish to‘g‘risidagi
ma’lumotlar berilgan
ABU NASR FAROBIYNING TA'LIM-TARBIYAGA OID FIKRLARINING BUGUNGI KUNDAGI DOLZARBLIGI
Mazkur maqolada Abu Nasr Farobiyning ma’rifatparvarlik uning
chuqur falsafiy kuzatishlari asosida yaratilgan asarlaridagi pedagogik qarashlari fikr va
gʻoyalari to‘g‘risidagi ma'lumotlar keltirilgan
TALABA YOSHLARNI IJTIMOIY- INNOVATSION FAOLLIGINI OSHIRISH
Bu maqolada bugungi kunda talaba yoshlarga yaratilgan shart -
sharoitlar va ularni ijtimoiy -innavatsion faoligini oshirish bo‘yicha qilinadigan tabdirlar va
Prezidentimiz tomonidan ta’lim sohasidagi qabul qilingan qonunlar haqida.
TALABALARNING KASBIY DEFORMATSIYASI VA PSIXODIOGNOSTIKASINING MOSLASHUVINING JIHATLARI
Mazkur maqolada pedagoglarning kasbiy deformatsiyasi va bu
jarayondagi turli psixologik buzilishlarning kelib chiqish sabablari, uni bartaraf etish kabi
omillari keltirilgan
TASVIRIY SANATDAGI JANRLAR
Ushbu tadqiqot o‘zbek tasviriy san’atining ko‘p qirrali rolini kontekstda o‘rganadi
global madaniy almashinuv. Turli xil adabiyotlar va ilmiy manbalarga tayanib,
kitoblar, akademik jurnallar va institutsional veb-saytlarni o'z ichiga olgan tadqiqot shuni ko'rsatadi
madaniy merosni asrab-avaylash, madaniyatlararo targ‘ibotda o‘zbek tasviriy san’atining ahamiyati
tushunish va jahon sahnasida badiiy innovatsiyalarni qo'llab-quvvatlash. Tahlil
oʻzbek tasviriy sanʼatining turli turlarini, jumladan kulolchilik, toʻqimachilik, miniatyurani oʻz ichiga oladi
rassomlik va an'anaviy me'morchilik, ularning tarixiy ahamiyatini ta'kidlab, badiiy
texnikasi va zamonaviy dolzarbligi. Case Studies, misollar va empirik orqali
tadqiqot oʻzbek tasviriy sanʼatining madaniy diplomatiya uchun vosita boʻlib xizmat qilishini koʻrsatadi.
iqtisodiy taraqqiyot va badiiy hamkorlik, boyitishga hissa qo‘shmoqda
global madaniy landshaft. Topilmalar e'tirof etish muhimligini ta'kidlaydi va
o‘zbek tasviriy san’atini madaniy o‘ziga xoslik, ijodkorlik va insoniyatning qimmatli ifodasi sifatida targ‘ib qilish.
tobora o'zaro bog'langan dunyoda meros.
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARIGA INTEGRASIYALASHGAN TA’LIM ASOSIDA O‘QITISHNI O‘RGATISH METODIKASI
Ushbu maqolada integratsiyalashgan ta’limda o‘quvchilarni o‘qitish va
tarbiyalashga yangi yondoshuvlar, boshlang‘ich sinflarda integratsiyalangan talimni amalga oshirish metodikasi va integratsiyalashgan darslarni amaliyotda qo‘llash va bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini integratsiyalashgan ta’lim berish ko‘nikmalarini yanada mahorat bilan o‘tishi uchun ommmalashgan hamda zamonaviy metodlar, texnologiyalar haqida ma’lumotlar berilgan.
METAFORA VA METONİMİYA O'RTISINI O'RNATISH
Ingliz tili butun dunyoda tarqalgan va u keng tarqalgan. U yerda
tildagi ko‘plab stilistik, leksik, fonetik elementlardir. Metafora va metonimiya adabiyotda va kundalik nutqda tez-tez qo'llaniladi. Metonimiya - bu boshqa so'z uchun ishlatiladigan so'z yoki ibora. Ba'zan metonimiya so'zning taniqli xususiyati bo'lgani uchun tanlanadi. Biz tez-tez ta'kidlaganmizki, metafora nafaqat til uchun, balki umuman bilish uchun asosdir. Metafora ishlaydi, chunki biz ikki xil tajriba o'rtasidagi o'xshashlikni sezamiz. Umuman olganda, o'xshashlik tajriba qismlari o'rtasidagi munosabatdadir. Til va idrok uchun bir xil darajada asos bo'lib ko'rinadigan, kamroq ma'lum bo'lgan yana bir jarayon - metonimiya. Metonimiya bizga tajribaning bir qismini yoki uning boshqa qismini (yoki butunligini) turish uchun foydalanishga imkon beradi.
tajriba. Ikki tajriba sohasini o'z ichiga olgan metaforadan farqli o'laroq, metonimiya faqat bitta narsani talab qiladi. O'xshashlikka asoslangan metaforadan farqli o'laroq, metonimiya assotsiatsiyaning "yaqinligini" talab qiladi. Aksariyat metonimiyalar shunchalik keng tarqalganki, biz ularni hech qachon sezmaymiz. Ushbu maqolada biz metafora va metonimiya o'rtasidagi munosabatni ko'rsatishga harakat qilamiz.
ZAMONAVIY PEDAGOGLARGA QO‘YILADIGАN TALABLAR
Ushbu tezisda ta'limning o‘zgaruvchan manzarasi va zamonaviy o‘qituvchilar uchun rivojlanayotgan talablar ko‘rib chiqiladi. Unda o‘qituvchilar bugungi sinflarning murakkabliklarini, shu jumladan texnologik mahorat, moslashuvchanlik, kuchli
muloqot qobiliyatlari va talabalarga yo‘naltirilgan ta'limga sodiqlikni o‘rganish uchun zarur bo‘lgan ko‘nikmalar va fazilatlar muhokama qilinadi. Mavjud adabiyotlar va tadqiqotlarga asoslanib, maqolada samarali o‘qituvchilar tomonidan qo‘llaniladigan usullar va ushbu talablarning o‘qitish amaliyoti va talabalar natijalariga ta'siri haqida tushuncha berilgan. Keng qamrovli tahlil orqali maqola o‘qituvchilar, siyosatchilar va manfaatdor tomonlarni zamonaviy ta'limni shakllantiruvchi muhim omillar va kasbiy rivojlanish va o‘qitishning oqibatlari to‘g‘risida xabardor qilishga qaratilgan.
KREDIT- MODUL OLIY TA’LIM TIZIMIDA TALABALARNING MUSTAQIL TA`LIM FAOLIYATI
Ushbu maqolada, kredit-modul o‘qitish tizimi, kredit-modulning asosiy
vazifalari haqida, modulning afzallik va muammoli jihatlari tog`risida ma`lumotlar keltirib
o‘tildi
TA'LIM SIFATINI SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA PEDAGOGLARNI KREATIVLIGI
Ta'lim - mamlakatning intellektual salohiyati shakllanadigan muhitdir.
Ta'lim sifatini yaxshilash bu borada qilinayotgan o‘zgarishlar, kelajak avlodni yuksak
darajadagi sifatli kadrlar boʻlib yetishishlari uchun, qulay imkoniyatlarni yaratilishi,
pedagoglarni dars faoliyatlarini oʻzgacha ruhda olib borishiga zamin yaratmoqda.
TILNING SISTEMAVIY XARAKTERI VA UNING BELGI SIFATIDAGI TABIATI
Ushbu maqolada tilning tizim sifatidagi xususiyatlari hamda semiotik tabiati haqida so‘z boradi.
EKOLOGIK MA’DANIYATNI YOSHLAR ONGIGA PEDAGOGIK METODLAR YORDAMIDA SINGDIRISH
Ushbu maqolada ekologik ta’lim tarbiya, ularning yoshlar ongiga singdirilishi, O‘zbekiston Respublikasidagi ekologik muammolar va ularning yechimlari, insonlarning tabiatga ta’siri hamda ekologik ta’lim tarbiya haqida qisqacha ma’lumotlar berilgan.
O‘QUUVCHILARNING PSIXOLOGIK SALOMATLIGINI TA’MINLASH
Ushbu maqolada pedagoglarning kasbiy faoliyatdagi deformatsiyasi va o‘quvchilarning psixodiognastikasi va psixikorreksiyasi hamda bu jarayonlardagi turli psixologik buzilishlarning kelib chiqish sabablari, uni oldini olish chora tadbirlari keltirib o‘tilgan.
TALABALARNING O‘QUV JARAYONIDAGI MOTIVATSIYASINING TA'LIM SIFATIGA TA'SIRI
Ushbu maqolada talabalarning o‘quv jarayonidagi motivatsiyasining
ta’lim sifatiga ta’siri va uning o‘ziga xos xususiyatlari haqida mulohaza yuritiladi.
INNOVАTSION TА’LIM SHАROITIDА TALABALARNING TANQIDIY TINNOVАTSION TА’LIM SHАROITIDА TALABALARNING TANQIDIY TAFAKKUR KOMPENTSIYALАRINI RIVOJLANTIRISH METODIKАSIAFAKKUR KOMPENTSIYALАRINI RIVOJLANTIRISH METODIKАSI
Ta'limning ko‘plab sohalarida bo‘lgani kabi, ijodiy faoliyatni tashkil etishda innovatsion jarayonlar o‘quvchilarning o‘zaro munosabatlarida yangi shakl va
mexanizmlarni joriy etishni talab qiladi.Bunday shakl va mexanizmlardan fan bilan bog‘liq bo‘lgan narsalarni yaratish ko‘zda tutilgan. Maqolada shaxsga yo‘naltirilgan ta'limni ta'minlaydigan usullarning o‘ziga xos xususiyatlariga asoslanib aniqlangan ijodiy usullarga batafsil e'tibor qaratilgan.
TILNING SISTEMAVIY XARAKTERI VA UNING BELGI SIFATIDAGI TABIATI
Ushbu maqolada tilning tizim sifatidagi xususiyatlari hamda semiotik tabiati haqida so‘z boradi.
EKOLOGIK MA’DANIYATNI YOSHLAR ONGIGA PEDAGOGIK METODLAR YORDAMIDA SINGDIRISH
Ushbu maqolada ekologik ta’lim tarbiya, ularning yoshlar ongiga singdirilishi, O‘zbekiston Respublikasidagi ekologik muammolar va ularning yechimlari, insonlarning tabiatga ta’siri hamda ekologik ta’lim tarbiya haqida qisqacha ma’lumotlar berilgan.
O‘QUUVCHILARNING PSIXOLOGIK SALOMATLIGINI TA’MINLASH
Ushbu maqolada pedagoglarning kasbiy faoliyatdagi deformatsiyasi va o‘quvchilarning psixodiognastikasi va psixikorreksiyasi hamda bu jarayonlardagi turli psixologik buzilishlarning kelib chiqish sabablari, uni oldini olish chora tadbirlari keltirib o‘tilgan.
TALABALARNING O‘QUV JARAYONIDAGI MOTIVATSIYASINING TA'LIM SIFATIGA TA'SIRI
Ushbu maqolada talabalarning o‘quv jarayonidagi motivatsiyasining
ta’lim sifatiga ta’siri va uning o‘ziga xos xususiyatlari haqida mulohaza yuritiladi.
INNOVАTSION TА’LIM SHАROITIDА TALABALARNING TANQIDIY TINNOVАTSION TА’LIM SHАROITIDА TALABALARNING TANQIDIY TAFAKKUR KOMPENTSIYALАRINI RIVOJLANTIRISH METODIKАSIAFAKKUR KOMPENTSIYALАRINI RIVOJLANTIRISH METODIKАSI
Ta'limning ko‘plab sohalarida bo‘lgani kabi, ijodiy faoliyatni tashkil etishda innovatsion jarayonlar o‘quvchilarning o‘zaro munosabatlarida yangi shakl va
mexanizmlarni joriy etishni talab qiladi.Bunday shakl va mexanizmlardan fan bilan bog‘liq bo‘lgan narsalarni yaratish ko‘zda tutilgan. Maqolada shaxsga yo‘naltirilgan ta'limni ta'minlaydigan usullarning o‘ziga xos xususiyatlariga asoslanib aniqlangan ijodiy usullarga batafsil e'tibor qaratilgan.
PEDAGOGIK TA’LIM JARAYONLARIDA INTERFAOL METODLAR QO‘LLANILISHI
Ushbu maqolada pedagogik ta’lim jarayonida samaradorlikni oshirishda interfaol metodli darslarning afzalliklari haqida yortilgan. Darslardagi interfaol metodlar
mazmun-mohiyati ochib berilgan.
PYTHON DASTURLASH TILIDA SONLAR USTIDA BAJARILADIGAN AMALLAR
Ushbu maqolada bugungi kunda juda muhim bo‘lgan soha kompyuter dasturlash sohasi, xususan python dasturlash tili va bu dasturlash tilida sonlar ustida
bajariladigan amallar haqida fikr yuritiladi.
PYTHON DASTURLASH TILIDA MATEMATIK FUNKSIYALARNI KENGAYTIRUVCHI MATH MODULI BILAN ISHLASH
ushbu maqolada python dasturlash tili va bu dasturlash tilining math moduli, uning bir qator funksiyalari haqida fikr yuritiladi.
YANGICHA YONDASHUVLAR ASOSIDA BO‘LAJAK MAKTABGACHA TA’LIM MUTAXASISLARIDA KASBIY VA KREATIV QOBILIYATLARINI SHAKLLANTIRISH
Ushbu maqolada yangıcha yondashuvlar asosıda bo‘lajak maktabgacha ta’lım mutaxasıslarıda kasbıy va kreatıv qobılıyatlarını shakllantırıshning pedagogik psixologik asoslari yoritilgan. Shu bilan birga, bo‘lajak maktabgacha ta’lım mutaxasıslarıda kasbıy va kreatıv qobılıyatlarını rivojlantirishning ayrim pedagogik shartlari xususida fikr yuritilgan.
OLIY TA’LIM MUASSASALARI TALABALARIDA INFORMATIKA FANI BO‘YICHA AXBOROT TEXNOLOGIK BILIMLARINI SHAKLLANTIRISH USULLARI
Ushbu maqolada pedagogika oliy taʼlim muassasalarida talabalarning informatikadan axborot texnologik bilimlarini va kasbiy tayyorgarligini rivojlantirishning
usullari keltirib o‘tilgan.
BO'LAJAK O'QITUVCHILARNING "RUS TILI" FANINI O'ZLASHTIRISH TIL” ANIMATSIYA YONDASHISHIGA ASOSLANGAN
Ushbu maqolada yangi yondashuv zarurligi muhokama qilinadi
rus tilini o'rgatish, xususan, animatsiya texnologiyalarini joriy etish
og'zaki va yozma muloqot qobiliyatlarini rivojlantirish maqsadida o'quv jarayoni.
БЎЛАЖАК ЎҚИТУВЧИЛАРДА ПЕДАГОГИК МАСЪУЛИЯТНИ ОШИРИШ ОРҚАЛИ КАСБИЙ ЖОЗИБАДОРЛИК СИФАТЛАРИНИ ТАРКИБ ТОПТИРИШ
Тaълим тизимидa aмaлгa оширилaётгaн иcлоҳотлaрнинг caмaрacи ундa фaолият
юритaётгaн ўқитувчи кaдрлaрнинг билим вa компeтeнциялaригa боғлиқ. Бу эca
бўлaжaк ўқитувчилaрнинг юкcaк мaҳорaтли вa кacбий билими юқори бўлишини
тaъминлaйди. Чунончи, ёшлaр тaълим-тaрбияcи олдидa жaвобгaрликни ҳиc этaдигaн
дaрaжaдa бўлиш долзaрб вaзифa бўлиб кeлгaн. Зeро тaълим бeришнинг зaмонaвий
инновaцион тeхнологиялaрини ўқув жaрaёнигa тaтбиқ этиш acоcидa тaрихий
қaдриятлaр вa миллий ғурурни ёшлaр онгигa янaдa мукaммaлроқ cингдириш
ўқитувчининг acоcий вaзифaлaридaн биридир.
ЎРГАНИШ – ТАЪЛИМ СИФАТИ ВА САМАРАДОРЛИГИНИ АСОСИ СИФАТИДА
Мақолада жаҳон тажрибаси асосида талабаларнинг фанларни ўзлаштиришлари жараёнидаги ўрганиш стратегиялари моҳиятига алоҳида тўхталиб
ўтилган. Ўрганиш жараёни педагогик, психологик, социологик, нейробиологик жиҳатдан тадқиқ қилинишига эътибор қаратилган.
TА’LIМNI МАZМUNАN YАNGILАSHDА INTELLEKTUАL IМКОNIYАTLАRNI RIVОJLАNTIRISH МАSАLАSI
Ushbu maqolada o‘quv-biluv jаrауоnidа о‘quvсhining о‘zigа xоsligini
pedаgоgik qо‘llаb-quvvаtlаsh сhоrаlаrini rivоjlаntirish muаmmоsining уeсhimlаrini izlаsh
bugungi kundаgi dolzarb muammo ekanligi. Hаr bir уоsh dаvridа о‘zigа xоs о‘quv
уuklаmаsini tаqdim qilаdigаn о‘quv-metоdik mаjmuаlаr zаrurligini, bu esa о‘quv jаrауоni
muvаffаqiуаtli keсhishining muhim shаrtlаridаn biri ekanligi haqida fikr yuritilgan.
ЛУҒАТШУНОСЛИКДА ТЕРМИНЛАР МУАММОСИ
Замоннинг асосий хусусиятларидан бири тез ривожланаётган фан-техника
йўналишлари қаторида иқтисодий, савдо-сотиқ, хизмат кўрсатиш тармоқларининг
миллий ҳамда халқаро миқёсда тармоқланишидир. Натижада кенг миқёсда ривож
топаётган илмий-амалий соҳа йўналишларининг терминлар “дунёси” янги тушунчалар
ва атамалар билан бойиб бормоқда. Уларнинг сони миллионлаб кўрсаткичга эга
бўлмоқда
BOLALARDA NUTQ VA TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHDA AXBOROT TEXNOLOGIYASIDAN FOYDALANISH
Maqolada mediasavodxonlik borasida fikr yuritilgan. Shuningdek, talabalarning nutq va tafakkurini rivojlantirishda medisavodxonlikni rivojlantirish,
texnologiyalar rivojlanganligi bois, mediamatnlar bilan ishlash bo‘yicha talabalar ijodkorligini ta’minlash kabi masalalar yoritilgan
BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARNI IQTIDORLI O‘QUVCHILAR BILAN ISHLASHGA TAYYORLASH: MUAMMO VA YECHIMLAR
Insoniyat tarixidan ma’lumki, iqtidorlilik turlicha namoyon bo‘ladi, lekin
odamlar u faqat aniq shaklda namoyon bo‘ladi, ya’ni iqtidorli o‘quvchi faoliyatining
natijalari yaqqol va shubhasiz ko‘rinadi deb o‘ylaydi. Ammo, aslida, aniq ko‘rinadigan
narsadan tashqari, odamlar odatda sezmaydigan va o‘zini kam ifodalagan, yashirin shaklda
namoyon qiladigan iste’dodlar ham mavjud. Tan olishimiz kerakki, boshlang‘ich sinflar
o‘quvchilari kamdan-kam hollarda o‘z iqtidorini namoyon etadi va shuning natijasida o‘z
iqtidorini rivojlantirish borasida e’tibordan chetda bo‘ladi. Shuning uchun ham boshlang‘ich
sinflardagi iqtidorli o‘quvchilar bilan ishlashda rivojlantiruvchi, boyituvchi yondashuv -
bugungi kunda dunyo pedagogikasiga “enrichment” tushunchasi bilan kirib kelayotgan
yondashuv asosida ish olib borish zarur. Maqolada mazkur muammo tahlil qilinadi.
VOLONTYORLIKNING JAMIYAT FAROVONLIGIGA TA’SIRI: MUAMMOLAR VA YECHIMLAR
Ushbu maqola talabalar volontyorligining jamiyat farovonligiga ta’siri,
muammolarni hal qilish hamda unga potentsial yechimlar taklif etadi. U jamiyatning barqaror rivojlanishi uchun volontyorlarning sa’y-harakatlaridan foydalanish boʻyicha qimmatli adabiyotlarni va tushunchalarni oʻrganilgan va tahlil etilgan
O‘SPIRINLIK DAVRINING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARINI KASB TANLASHDAGI AHAMIYATI
Ushbu maqolada o‘spirinlik davrining psixologik xususiyatlari borasida, shuningdek, ilk o‘spirinlar aql–idrokining xususiyatlari haqida atroflicha ma’lumotlar berib o‘tildi.
PSIXIK TARAQQIYOT VA TA'LIMNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada psixologiya fani zamonaviy ta’limotga asoslangan
holda inson shaxsining tarkib topishini asosan uchta omilning ta’siriga bog‘liqlini dalillar
asosida izoxlab berilgan. Bola tarbiyasidagi o‘zgarishlar hamda ta’lim-tarbiyaning o‘zaro
uzviy holda bog‘liq ekanligi va bola tarbiyasida to‘g‘ri ta’lim berishning usullari haqida so‘z
yuritilgan.
ONTOGENEZ TARAQQIYOTDA SHAXSNING TARKIB TOPISHI.
Ushbu maqolada shaxsning ontogenetik taraqqiyot davrida shaxsdagi
etnopsixologik xususiyatlarning tarkib topishi, dunyoqarashining shakillanishi,
ijtimoiylashuv jarayonida ta’lim va tarbiyaning hamda etnopsixologik ma’daniyatning
ijtimoiy va siyosiy hayotda muhim psixologik xususiyatlari.
TALABALARIDA PSIXOLOGIK MADANIYATNING RIVOJLANTIRISHNING ILMIY ASOSLARI
Ushbu maqolada psixologik madaniyat shaxsning tizimli xususiyati
sifatida shaxsning asosiy madaniyatining ajralmas qismi bo‘lgan, jamiyatda o‘zini o‘zi
belgilash va hayotda o‘zini o‘zi anglash imkonini berayotgan, o‘z-o‘zini rivojlantirish va
muvaffaqiyatli ijtimoiy moslashishga yordam berayotgan, o‘zidan qoniqish hosil qilayotgan. Hayot, shaxsning psixologik madaniyati, o‘zini (bo‘lajak mutaxassisning shaxsiyati sifatida) va boshqalarni bilishga bo‘lgan alohida ehtiyojlar majmuasi, individual va kasbiy qobiliyatlarni hisobga olgan holda pedagogik muloqot orqali samarali ta'lim faoliyati haqida fikrlar bildirilgan.
TA’LIM VA TARBIYA PSIXOLOGIYASI
Ushbu tezis ta'lim va tarbiya psixologiyasining asosiy tushunchalari va
o‘quv jarayonida psixologik omillarning rolini o‘rganishga bag‘ishlangan. Ta'lim-tarbiyaviy
jarayonlarda o‘quvchilarning motivatsiyasi, diqqatini jamlay olishiga va shaxsiy
rivojlanishiga ta'sir etuvchi psixologik mexanizmlar muhokama qilinadi. Shuningdek,
maktab psixologi vazifalari, pedagoglarning psixologik kompetentsiyalari va ta'lim
muassasalarida yaratiladigan psixologik muhitning ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Tezisning
maqsadi ta'lim sohasidagi mutaxassislar uchun pedagogik faoliyatda psixologik bilimlarni
qo‘llash bo‘yicha uslubiy ko‘rsatmalar ishlab chiqishdir.
INSON OMILLARI PSIXOLOGIYASINING ASOSLARI
Ushbu maqolada Inson omillari psixologiyasi inson salohiyatini
to‘ldirish va ishlash va xavfsizlikni maksimal darajaga ko‘tarish uchun mahsulot, uskunalar,
mashina va muhitni yaratish va takomillashtirish, psixologiyaning inson hayotidagi oʻrni,
psixologlarning jamiyat, insoniyat uchun foydalari, psixologlarning insonning ichki
ruhiyatini qanday oʻrganishi haqida maʼlumotlar berilgan
KICHIK MAKTAB DAVRIDA PSIXIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada kichik maktab yoshdagi bolalarning psixologik xususiyatlarning rivojlanishi haqida malumot beriladi. Jumladan maqolada kichik maktab
yoshidagi bolalarning maktabga tayyorgarlik jarayonida sodir bo‘ladigan psixologik
o‘zgarishlar haqida ma'lumotlar keltirilgan.
OILAVIY SHAXSLARARO MUNOSABATLARNING MUAMMOLARI, OILAVIY NIZOLAR
Hozirgi kunga kelib oilaviy shaxslararo munosabatlar ziddiyatli tarzda
bir necha salbiy oqibatlarni yuzaga keltirmoqda. Tanlangan mavzuning dolzarbligi oiladagi
ajralishlarning zamonaviy statistikasi bilan belgilanadi. Ushbu maqolada oiladagi
kelishmovchiliklarning sabab-oqibatlari, oilaviy nizolarning jamiyatga salbiy tasiri, oilaviy
nizolarni bartaraf etish yo‘llari haqida so‘z yuritiladi.
KICHIK MAKTAB YOSHINING PSIXIK RIVOJLANISHIDA O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Maqolada kichik maktab yoshidagi bolalarning psixologik
xususiyatlarining rivojlanishi haqida ma’lumot beriladi,Jumladan maqolada kichik maktab
yoshidagi bolalarning maktabga tayyorgarlik jarayonida sodir bo‘ladigan psixologik
o‘zgarishlar, haqida ma’lumotlar yoritilgan.
AXBOROT ASRINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI VA SHAXSNING AXBOROT - PSIXOLOGIK XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHNING ASOSIY YO‘NALISHLARI
Ushbu maqolada axborot asrining o‘ziga xos xususiyatlari, mazmun -
mohiyati haqida va shaxsning Axborot psixologik xavfsizligini ta’minlashning asosiy
yo‘nalishlari, uning xavfsizlik tug‘diruvchi subyektlari va omillari borasida keng tahlil olib
borilgan hamda fikrlar bildirilgan
RIVOJLANISH DAVRIDA ONG TARAQQIYOTI VA ONGSIZLIK
Ushbu maqola psixologiya va pedagogikada ilk ong tushunchasini keng
tadbiq qilgan holda ,bu tushuncha bilim ,ko‘nikmaga ega bo‘lish ,hamda insoniyat ongida
paydo bo‘ladiga yangidan –yangi tushunchalar hamda ular keltirib chqaradigan asosiy
voqealar haqida so‘z yuritiladi.
SHAXS RIVOJLANISHIDA PSIXOANALITIK RIVOJLANISH NAZARIYASI
Inson psixikasi va psixologiyasi murakkab o‘rganish sohasi bo‘lib,
ularning individualligi bilan ajralib turadi. Ammo olimlar hayotning ma'lum davrlarida
psixikaning rivojlanishiga oid asosiy qoidalarni aniqladilar. Hozirgi XXI asrda
psixoanalitiklar, psixiatrlar va psixoterapevtlar psixoanalitik nazariya kabi bilimlar tobora rivojlanib bormoqda. Bu soha rivojida esa psixoanalitik nazariya asoschisi Zigmund Freydning o‘rni beqiyos.
O‘SMIRLIK DAVRIDA PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARNING O‘ZGARISHI
Ushbu ilmiy maqola davr o‘smirlari psixologiyasi haqida. O‘smirlarning bilish jarayonlarining xususiyatlari qizlar va o‘smir bolalarda kechadigan
psixologik o‘zgarishlar, ularning rivojlanishiga ta’siri haqida tahlil qilindi.
O‘SMIRLIK DAVRIDAGI FIZIOLOGIK O‘ZGARISHLARNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Maqolada O‘smirlik davri haqida tushuncha, o‘smirlarning anatomik
fiziologik xususiyatlari va o‘smirlarning bilish jarayonlarining xususiyatlari taxlil qilindi.
O‘SMIRLIK DAVRIDA PSIXIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARIO‘SMIRLIK DAVRIDA PSIXIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Maqolada O‘smirlik davrida psixik rivojlanish holatlari, o‘smirlarning o‘tmishdoshlariga nisbatan holatlari, o‘smirlik yoshiga o‘tish, xarakterlari og‘irlashib borishi, psixik rivojlanishida nuqsonlar, xarakterlari tez o‘zgarib qolishi va o‘sish davrida
qizg‘onchiq bo‘lib qolishi haqida gap boradi.
OILADA E'TIQOD TARBIYASI, UNING PSIXOLOGIK MOHIYATI VA SOG‘LOM RUHIYATNI SHAKLLANTIRISHDAGI O‘RNI.
Ushbu maqola oilada diniy e'tiqod tarbiyasining psixologik mohiyatini
hamda uning sog‘lom psixikani shakllantirishdagi muhim ro‘lini o‘rganadi. Keng qamrovli
adabiyotlarni tahlil qilish orqali tadqiqot e'tiqodning turli o‘lchovlarini, uning psixologik
rivojlanishiga ta'sirini va e'tiqodga asoslangan tarbiyani tarbiyalashda qo‘llaniladigan
usullarni o‘rganadi. Natijalar oiladagi iymon va bardoshni hamda muvozanatli psixikani
shakllantirish o‘rtasidagi ijobiy bog‘liqlikni ta'kidlaydi. Muhokama bo‘limi ushbu
topilmalarning oqibatlari to‘g‘risida tushuncha beradi, bu esa oilaviy dinamikada iymonni
rivojlantirish bo‘yicha yakuniy mulohazalar va amaliy takliflarga olib keladi.
KEKSALIK VA KEKSAYISH DAVRINING AHAMIYATI
Ushbu maqolada keksalik davrining psixologik xususiyatlari,keksayish
jarayonlaridagi biologik va fiziologik o‘zgarishlar va uzoq umr ko‘rish uchun amal qilinishi kerak bo‘lgan vaziyatlar hamda jahon miqyosida keksalikning o‘rtacha umr ko‘rish statistikasi haqida mulohaza yuritilgan.
IJTIMOIYLASHUV JARAYONIDA TA'LIM TARBIYANING PSIXOLOGIK AHAMIYATI.
Ushbu maqolada butun respublikamizda ta’lim sifatini oshirish, uni
jahon miqyosida oldingi o‘rinlarga olib chiqish uchun kelajak avlodni yetishtirib beruvchi
kuch – pedagoglar jamoasini mukammal darajaga yetkazish masalasiga alohida e’tibor
qaratilgan. Buning uchun bo‘lajak pedagoglarni, ya’ni talabalarni yuqori ta’lim
texnologiyalari bilan ta’minlash, ularda ruhiy va ilmiy potensialini oshirish masalalari
muhokama qilingan.
O‘SMIRLIK DAVRINING PSIXIK RIVOJLANISHINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Maqolada O‘smirlik davri haqida tushuncha, o‘smirlarning anatomik
fiziologik xususiyatlari va o‘smirlarning bilish jarayonlarining xususiyatlari taxlil qilindi.
GERONTOPSIXOLOGIYA
Ushbu maqolada Gerontopsixologiya boshqa pisixologiyadan qanday
farqli tomonlar bor ekanligi haqida fikr yuritiladi.Bu psixologiya yosh va qarilar
psixologiyasidur.Psixologiyaning ummumiy vositalaridan qanday tartibda
foydalanib,hozirgi kunda keksalar ruhiyati va fe’lining o‘ziga xos xususiyati o‘rganilishi,
olimlar kishilarda keksayish tufayli paydo bo‘ladigon ruhiy xususiyat va o‘zgarishlarga
avvaldan qiziqib kelishgani va shuningdek ,ushbu maqolada qanday qilib qarigan paytlarda
ham bardam tetik yashashiga yordam beradigon vosita va yo‘llar ishlab chiqadi.
BOLALAR PSIXIKASINI RIVOJLANISHGA TA’SIR ETUVCHI OMILAR
Ushbu maqolada kelajak avlod egalari bo‘lgan bolalarni psixikasini
rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillar shuningdek, uning rivojlanish davrlari bayon qilingan.
ILK YOSHDAGI BOLALARNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada ilk yoshdagi bolalarning psixologik xususiyatlari
haqida so‘z yuritiladi. Bolada yoshlik chog‘idan boshlaboq o‘ziga xos xususiyatlari borligini ko‘ramiz. Bu xususiyatlar temprament bilan bog‘liq bo‘ladi.
MAKTABGACHA TA’LIM YOSHIDAGI BOLALAR RIVOJLANISHIDA MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARINING O‘RNI
Azaldan-azal tarbiya muhim masala bo‘lib kelgan. Ushbu maqolada
bola rivojlanishida maktabgacha ta’lim muassasalarining ahamiyati, yosh avlodga qaratilgan
e’tibor, ularning ham ma’nan, ham jismonan sog‘lom bo‘lib ulg‘ayishlari uchun
maktabgacha ta’lim muassasalarida yaratilayotgan shart-sharoitlar hamda ushbu
muassasalarda olib boriladigan mashg‘ulotlar va ularning bola rivojidagi o‘rni to‘g‘risida
fikrlar yuritiladi.
KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI BOLALARNING PSIXIK RIVOJLANISHINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarda motivatsiyaning ahamiyati, kichik maktab yoshi davrda bola maktab o‘quvchilariga qo‘yiladigan turli talablar bilan tanishish, shaxsiy tayyorgarlik. motivatsion sohaning rivojlanganlik darajasi borasida fiklar yuritilgan.
O‘ZBEKISTON TA’LIM TIZIMIGA “ 4 K ” MODELINING JORIY ETILISHI VA UNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada “4K” modeli haqida umumiy tushunchalar,
O‘zbekiston ta’lim tizimida “4K” modelining qo‘llanilishi, bu modelning ahamiyatli taraflari
to‘g‘risida ma’lumotlar keltirilgan.
DARSLARDA ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNING QO‘LLANISH AFZALLIKLARI
Ushbu maqolada pеdagoglarning innovatsion faoliyat ko‘nikma,
malakalariga ega bo‘lishlari muhim ahamiyatga ega. Pеdagoglar tomonidan innovatsion faoliyat ko‘nikma, malakalarini o‘zlashtira olishlarida ularning innovatsion yondashuvga ega bo‘lishlari to‘g‘risida fikrlar bayon etilgan.
UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA STEAM TA’LIMINING QO‘LLANISHI VA UNING SAMARADORLIG
Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida STEAM ta’lim tizimini
qo‘llash usullari uning samaradorligi, qanday ta’lim sohalarida qo‘llash mumkinligi haqida
ma’lumotlar berilgan.
STEAM TA’LIM TEXNOLOGIYASI
Ushbu maqolada STEAM ta’lim texnologiyasi va uning ahamiyat
yoritilgan
EKOLOGIK GLOBALLASHUV SHAROITIDA O‘ZBEKISTON TA’LIM MUASSASALARIDA EKOLOGIK MADANIYATNING SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISH BOSQICHLARI
Bugungi kunda ekologik inqirozning oldini olishda aholining ayniqsa,
o‘sib kelayotgan yosh avlodning ekologik-huquqiy ta’lim-tarbiyasi, madaniyati va
ma’naviyatini hal qiluvchi omillardan biri sanaladi. Maqolada ekologik globallashuv sharoitida yoshlarda ekologik madaniyatni oshirishda ekologik tarbiyaning o‘rni haqida ma’lumot berilgan.
ZAMONAVIY DARSLARNI TASHKIL ETISH - PEDAGOGIK MAHORATNI OSHIRISHNING VOSITASI SIFATIDA
Ushbu maqolada o‘qituvchining zamonaviy dars jaroyinini qanday tashkil
qilishi kerakligi, darsga pedagogik mas'uliyat bilan yondashishi lozimligi, darslarda gi
uchrab turadigan xato va kamchiliklar yoritib berilgan.
ZAMONAVIY TA’LIMGA 4K MODELI ASOSIDA YONDASHUV PEDOGOGIK JARAYONNI TAKOMILLASHTIRISH, INSONPARVARLASHTIRISHNING ASOSIY OMILI EKANLIGI
Ushbu maqolada hozirgi zamon ta’lim tizimida 4K modelini
qo‘llanilishi, uning fandagi asosiy samaradorligi, o‘qituvchilarning 4K modelidagi bilim salohiyatlari va o‘quvchilarga qo‘yiladigan talablar haqida fikrlar bilan yoritilgan
BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA TABIIY GEOGRAFIYA BOSHLANG‘ICH KURSINING TUTGAN O‘RNI VA ISTIQBOLLARI
Ushbu maqolada maktab tizimida tabiiy geografiya boshlang‘ich kursining o‘qitilishi va o‘quvchilarda ushbu fanga bo‘lgan qiziqishlarini oshirish chora
tadbirlari yoritib berilgan. Bundan tashqari tabiiy geografiya boshlang‘ich kursining o‘qitish
istiqbollari ham yoritib berilgan.
ZAMONAVIY TA'LIM TIZIMINING YANGI MODELI VA KONSEPTUAL ASOSLARI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi zamonaviy ta'lim tizimi va
yangi modelni amalga oshirilayotgan yangi islohotlar, ta'limga e'tibor berish va sifatini
oshirish haqida ma'lumotlar keltirilgan
BOSHLANG‘ICH SINFLARNING TA’LIM SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA 4 K TALIM MODELINING O‘RNI VA AHAMIYATI
Hozirgi kunda O‘zbekistonda boshlang‘ich sinf o‘quvchilari Yangi
avlod darsliklari asosida ta‘lim oladi. O‘zbekistonda yangi_innovatsiyalar orqali ta‘lim
sifatin yaxshilash maqsadida O‘zbekistonga 4K modeli olib kirildi. Ya‘ni bu tamoyilda quruq
ma‘lumotlarni yodlatish yoki o‘qish, yozishni o‘rgatish bilan cheklanilmaydi. O‘quvchilar
nafaqat fanlarni, balki XXI asrda zarur bo‘lgan hayotiy ko‘nikmalarni ham o‘rganadi.
KREATIV YONDASHUV ASOSIDA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR NUTQINI О‘STIRISH VA TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISH USTIDA ISHLASH
Kreativ yondashuv asosida maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini
о‘stirish va tafakkurini rivojlantirishda quyidagi tamoyillarga asoslanish lozimligini
kо‘rsatdi: yaxlit yondashuv; ta’lim oluvchiga – pedagogik qо‘llab-quvvatlashga ehtiyoj
sezuvchi, individual munosabatda bо‘lishni talab etuvchi shaxs deb qarash; ta’limiy ish
mazmuni, shakl va metodlarini tanlab olishda tabaqalashtirilgan yondashuv; tabiat bilan
uyg‘unlik; madaniyat bilan uyg‘unlik; ta’limiy tarbiyaviy jarayondagi munosabatlarni tashkil
etishga insonparvar yondashuv; qadriyatli-mazmunli yondashuv ifodalangan.
MAKTABGACHA TARBIYA YOSHIDAGI BOLALARDA TASHABBUSKORLIK XUSUSIYATINI SHAKLLANTIRISHDA O‘YIN FAOIYATINING AHAMIYATI
Ushbu maqolada bugungi shiddat bilan rivojlanayotgan vaqtda maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalarda axborot-psixologik urush davrida o‘yin iste’moli madaniyatini shakllantirishning muhim tomonlari yoritib berilgan.
BOSHLАNGʼICH SINFLАRDА CHET (INGLIZ ) TILI OʼQITISHNING O‘ZIGA XOS MUАMMOLАRI
Bugungi zamonaviy ta’lim tizimida chet tillarini, xususan ingliz tilini o‘rganish ta’lim tizimining ajralmas qismiga aylandi. Shu bois ham ushbu maqola ingliz tilini
boshlang‘ich sinflarga o‘qitishda yuzaga keladigan muammolar va ularning yechimlari
mavzusiga bag‘ishlangan. Ingliz tilini boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga innovatsion metodlar
va zamonaviy texnologiyalar vositasida turli interfaol psixologik o‘yinlar yordamida qiziqarli
tarzda o‘qitish usullari ham yoritilgan. Shuningdek, maqolada olib borilgan tadqiqotlar va
tahlillar natijasida ingliz tilini chet tili sifatida kichik yoshdagi o‘quvchilariga o‘qitishning
intensiv yo‘nalishlari, hamda metodik tavsiyalar keltirilgan.
ZAMONAVIY TA‘LIM MAZMUNINI 4 K MODULI ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
ushbu maqolada zamonaviy 4K moduli bolalarni har yo‘nalishda rivojlantira oladigan metadalogiya 4 ta asosiy kompetensiyalarini o‘z ichiga oladi.Bular:
Kollaborasiya, Kommunikativlik, Kreativ fikrlash, Kritik fikrlash kompetensiyalariga bo‘linadi. O‘quvchilarning intellektual salohiyatini oshirishda tanqidiy ,ijodiy fikrlashning roli ochib berilgan.
IMKONIYATI CHEKLANGAN BOLALARNI INKLYUZIV TA’LIM JARAYONIDA O‘QITISHDA INDIVIDUAL DASTURLARNI TUZISH, METODIK VA DIDAKTIK TA’MINOTINI YARATISH
Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan bolalarga inklyuziv ta’lim berish, ularning turlari, metodik ta’minoti bo‘yicha so‘z borgan bo‘lib, “Umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlarida inklyuziv ta’limni tashkil etish tartibi to‘g‘risida“ gi nizom bo‘yicha olib
borilayotgan ishlar yoritilgan .
ZAMONAVIY SHAROITDA ATROF-MUHITGA MAS’ULIYATLI MUNOSABATNING ZARURIYATI
Ushbu maqolada zamonaviy sharoitda atrof-muhitga mas’uliyatli munosabatning zaruriyatining nazariy asoslari yoritilgan. Shu bilan birga, maktabgacha
yoshdagi bolalarda ekologik madaniyat elementlarini, ya’ni tabiatga, atrof-muhitga
mas’uliyatli munosabatni shakllantirishga doir psixologik-pedagogik asoslar o‘rganilgan.
BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA 4K MODELIDAN FOYDALANISHNING PEDAGOGIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim tizimida 4K modeli va uning modelidan foydalanishning pedagogik xususiyatlari hamda shart-sharoitlari va pedagogik
jarayonlarda umumiy amaliy ahamiyati, shuningdek boshlang‘ich sinf matematika darsini samaradorligini oshirishda 4K modelidan foydalanishning ahamiyati haqida haqida bayon etilgan.
BO‘LAJAK PEAGOGLARDA KREATIVLIK QOBILIYATI RIVOJLANISH MASALALARI.
Mazkur maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarning kreativlik qobiliyatini o‘z
ijod mahsullarini mutahasisliklari bo‘yicha rivojlantirib, o‘quvchilarga ta’lim tarbiya orqali
namayon etib berishi kerakligi ifodalangan.
ZAMONAVIY TА’LIM SIFАTINI OSHIRISHDА INTERFАOL METODLАRNING АHАMIYATI
Ushbu maqola bugungi zamonaviy taʼlim jarayonining sifati, tarkibidagi
umumiy va xususiy jihatlarni, ularning oʼzaro bir-birini toʼldirishi va boyitib borishi muhim
masalalardan hisoblanadi. Shu – nuqtai nazardan kelib chiqib, boshlangʼich taʼlimda
zamonaviy pedagogik texnologiyalardan va interfaol metodlardan foydalanishning ahamiyati
asoslab berishga oid fikrlar bayon etilgan
BOSHLАNGʼICH SINF OʼQUVCHILАRI ONGI VА TАFАKKURINI RIVOJLАNTIRISHDА OILА VА MАKTАB HАMKORLIGI
Ushbu maqola mamlakatimizda yosh avlodning ongi va tafakkurining rivojlanishiga oilа vа mаktаb hаmkorligi ijobiy taʼsir etadi. Shuning uchun ham maktab va
oila hamkorligini uzluksiz ravishda yoʼlga qoʼyish zamon talabiga aylanganligi to‘g ‘risidagi fikrlar bayon etilgan.
INKLYUZIV TA`LIM SHAROITIDA FANLARNI O‘QITISH JARAYONIGA TADBIQ ETILGAN ZAMONAVIY PEDAGOGIK YONDASHUVLAR
Ushbu maqolada 2020-2025 yillarda xalq ta`lim tizimida inklyuziv ta`limni rivojlantirish konsepsiyasining pedagogik mohiyati, yuksaltirish masalalari hamda
inklyuziv ta`lim sharoitida ta`lim olayotgan bolalar uchun pedagogik yondashuvlar va nazariy hamda amaliy metodikalar qo‘llanilishi haqida ma`lumotlar berilgan.
TURLI DARAJADAGI INTELLEKTUAL YETISHMOVCHILIGI BO‘LGAN BOLALAR UCHUN INKLYUZIV TA’LIM STRATEGIYALARI VA ULARNI AMALGA OSHIRISH SHART-SHAROITLARI
Ushbu maqolada Inklyuziv ta’lim va boshlang‘ich tayanch korreksion
sinflar o‘quvchilarning bino ichida harakatlanishi va ta’lim olishlari uchun maxsus sharoitlar
yaratilgan maktablarda tashkil etilishi. Inklyuziv ta’lim va boshlang‘ich tayanch korreksion
sinflar tashkil etilgan maktablar faoliyati O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligining
O‘quvchilarni kasb-hunarga yo‘naltirish va psixologik-pedagogik respublika tashxis markazi
hamda hududiy xalq ta’limi boshqarmalari tomonidan metodik taminlanishi va
muvofiqlashtirilishi haqida bayon etilgan.
INKULYUZIV TA’LIMNING HUQUQIY ASOSLARI
Ushbu maqolada mamlakatimizda joriy qilinayotgan yangi ta’lim tizimi
ya’ni inkulyuziv ta’lim tizimining rivojlanishi va inkulyuziv ta’limning huquqiy asoslari
haqida fikr yuritiladi. Inkulyuziv ta’lim tizimini yanada rivojlantirish borasida qabul qilingan qarorlar va Prezident farmonlari to‘g‘risida bayon etilgan.
SHAXSLARDA TAVAKKALCHILIK BILAN BOGʻLIQ VIRTUAL OʻYINLARGA MOYILLIGINI PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada virtual oʻyinlarning shaxslar aro taʼsiri ularning
psixologik, fiziologik, aqliy rivojlanishida orqada qolishidagi ahamiyati, virtual oʻyinlarning
aksaryatlari islom diniga zid ekanligi toʻgʻrisida bayon qilingan.
YOSHLAR VA AXBOROT PSIXOLOGIK XAVFSIZLIGI MASALALARI
Maqolada o‘quvchilar hamda talabalarning ta'lim muhitidagi
psixologik xavfsizlik darajasi va ijtimoiy intellekt darajalari o‘rtasidagi bog‘liqlik bo‘yicha
bir qancha tadqiqot natijalari bilan tanishib chiqishingiz mumkin. Ushbu tadqiqotning asosiy
maqsadi mana shu munosabatlarni takror aniqlash hamda ta'lim tizimida turli darajadagi
psixologik xavfsizlik gipotezasini sinab ko‘rish. O‘smirlik hamda yoshlik davridagi ijtimoiy
intellekt darajasi va uning tarkibiy qismlarini o‘zgarishi bilan bog`liq.
KOMPYUTER O‘YINLARIGA TOBE O‘SMIRLARNI O‘RGANISHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI.
Ushbu maqolamizda hozirgi kunda barchamizning hayotimizda muhim
ahamiyat kasb etayotgan kompyuter texnologiyalari va internet tarmog‘i haqida so‘z
yuritilib, kompyuter o‘yinlari va ularning o‘smirlarga jismoniy, psixologik va ularning
ongiga salbiy ta’siri natijasida qaramlik paydo bo‘layotganligi va yoshlarni bu qaramlikdan
xalos etish bo‘yicha bir qator tavsiyalar xaqida.
ONALARNI INTERNETGA BOG‘LANIB QOLISHI NATIJASIDA OILADAGI NIZOLARNING KELIB CHIQISHI
Hozirgi globallashuv deb nomlanayotgan davrda inson ko‘proq
internetga (ijtimoiy tarmoqlarga) vaqt sarflashi odat tusiga aylandi. Bu bir qaraganda odatiy
holdek tuyulsada, lekin juda ham o‘ylashimiz va fikr yuritishimiz kerak bo‘lgan holat va
muammodir. Ushbu maqolada hozirgi zamonning eng asosiy muammolaridan biri hayotning
virtuallashib borayotgani va bu narsa yoshlarning, nafaqat kattalarning ham hayotida yaqqol
ko‘zga tashlangani haqida fikrlar tahlil qilingan.
SHAXSDAGI INTERNET VA KOMPYUTER ÒYINLARIGA TOBELIKNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI.
Maqolada globallashuv davrida turli yoshdagi shaxslarning internetdan
haddan ziyod ko‘p foydalanishi, turli internet o‘yinlari va ularning insonlar psixikasiga
zararli ta’sirlari haqida so‘z yuritilgan. Kompyuter o‘yinlariga tobelik nafaqat bolalar yoki
yoshlar balki yetuklik yoshidagi turli ijtimoiy kelib chiqishga ega bo‘lgan shaxslarda
kuzatilmoqda. Internet va kompyuter o‘yinlariga tobelikni omillari bugungi kunda
pedagoglar, psixologlar va shifokorlar tarafidan ko‘p izlanishlar bilan muammo sifatida
o‘rganilayotgani mavzuning nechog‘lik global muammo ekanidan darak bermoqda.
ONLAYN QIMOR O‘YINLARINING KELIB CHIQISH TARIXI
Mamlakatimizda qimor biznesining paydo bo‘lishi va yanada
rivojlanishi jamiyatda noaniq qabul qilindi. Ma’lumki, yoshlar o‘rtasida qimor o‘yinlariga
bo‘lgan ishtiyoq qimor o‘yinlarining paydo bo‘lishiga, jinoyatchilikning ko‘payishiga,
ijtimoiy axloqning parchalanishiga olib keladi. Ushbu maqola Onlayn qimor o‘yinlarining
kelib chiqish tarixi, ularni qanday rivojlanganligi xaqida mulohaza qilinadi.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA QIMOR BIZNESINI TASHKIL ETISHNI HUQUQIY TARTIBGA SOLISH MUAMMOLARI.
Ushbu maqola turli hil onlayn qimor o‘yinlarida ishtirok etib
totalizatorlarda katta mablag‘ni yutqazib qo‘yganlar duch kelayotgan moliyaviy
qiyinchiliklar sabab ular tomonidan sodir etilayotgan huquq buzarliklar soni ortib
borayotganligi haqida.
YOSHLAR VA AXBOROT PSIXOLOGIK XAVFSIZLIGI MASALALARI
Ushbu maqolada kelajagimiz bunyodkori bo‘lgan yoshlar va ularda
axborot psixologik xavfsizlik masalalariga e’tibor qaratiladi. Yoshlar va ularning axborot
psixologik xavfsizligi tushunchasi va mohiyati yoritib beriladi.
VIRTUAL O‘YINLAR VA ULARNING JAMIYATGA IJTIMOIY VA PSIXOLOGIK TA’SIRI.
Xozirgi globallashuv davrida virtual o‘yinlar butun dunyo bo‘ylab
millionlab odamlarning muntazam ravishda o‘ynaydigan bugungi jamiyatda toboro
ommalashib borayotganini ko‘rishimiz mumkin. Ushbu o‘yinlar o‘yinchilar uchun qiziqarli
va o‘ta hayajon baxsh etuvchidir. Ushbu maqola virtual o‘yinlarning yoshlarga va umuman
jamiyatga ijtimoiy va psixologik ta’sirini o‘rganadi.
O‘SMIRLIK DAVRIDA INTERNET TARMOG‘IGA TOBELIK
Ushbu maqola o‘sib kelayotgsn o‘smirlar o‘rtasida internet tarmog‘ida
no‘g‘ri foydalanish o‘smirlar tarbiyasining psixologik jihatlari, ularning ma’naviy-xulqiy
dunyoqarashini shakllantiruvchi omillardan biri bo‘lmish ijtimoiy tarmoqning psixologik
jihatlari haqida so‘z yuritildi.
MAKTABGACHA YOSH DAVRNING PSIXIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Ushbu tezisda bolalarning psixologik xususiyatlari bilan bogʻliq
ekanligini holatini oʻrganish har xil turdagi oʻyinlarga qiziqtirish ularga mativatsiya berish
lozimligi yoritilgan,
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING PSIXOLOGIYASIDA ERTAKLARNING AHAMIYATI
Yosh avlodni bilimli, dono va axloqli qilib tarbiyalashda ertaklarning
o‘rni juda muhim. Ertak bola uchun axloqiy ta’limot va nasihatlardan ko‘ra afzalroqdir.
U yaxshilikka ishonchni uyg‘otadi, qiyin vaziyatda yechim topishga, odamlar bilan
munosabatlarni o‘rnatishga yordam beradi. Ertak bolaning adolat, sevgi, do‘stlik,
yaxshilik va yomonlik haqidagi tasavvurini shakllantiradi. Maktabgacha ta’lim
tashkilotlarida olib borilayotgan faoliyatlarni bolalar uchun ham aqliy ham jismoniy
ahamiyati kattadir. Ushbu maqolada ertaklar orqali bola psixologiyasiga qanday ta’sir
o‘tkazish haqida so‘z boradi.
BOLALARNI INTERNETGA QARAMLIK - PSIXIK, NUTQIY KAMCHILIK SIFATIDA.
Ushbu maqolada bolalarni internetga qaramligi (internetdan haddan
ziyod foydalanish) ularning turli gadjetlarda multfilm tomosha qilishi, turli online o‘yinlar
o‘ynashga mukkasidan ketishi ularning psixik jarayonlari: sezgi, idrok, diqqat, xotira, hayol,
nutq va tafakkuri shakllanishiga salbiy ta’sir etishi haqida fikr yuritilgan.
O‘SMIR PSIXIKASI SHAKLLANISHIDA IJTIMOIY TARMOQLARNING AHAMIYATI.
Ushbu maqolada o‘smirlik davri haqida tushuncha va o‘smirlarning
anatomik, fiziologik, psixik xususiyatlari, ularning hayotiga ommaviy axborot vositalarining
ta’siri sabablari haqida bayon qilindi.
TA’LIMNI TASHKIL ETISHDA INTERNETNING INTELLEKTGA TA’SIRI
Ushbu maqolada internet, turli hil o‘yinlar va virtual olam va ularning
jamiyatga va insonlarga ta’siri, yoshlar va axborot psixologik xavfsizligi masalalari,
shaxslarda tavakkalchilik bilan bog‘liq virtual o‘yinlarga moyilligini psixologik xususiyatlari
haqida ma’lumotlar keltiriladi.
BO‘LAJAK BOSHLANGICH SINF O‘QITUVCHILARI VA O‘QUVCHILARINING O‘ZIGA HOS HUSUSIYATLARI
mazkur maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf oqituvchilari va o‘quvchilarining
o‘zaro munosabatlari hamda ularning individual psixologik xususiyatlari, yoshga hos xususiyatlari
haqida ma’lumotlar keltiriladi.
YETUKLIK DAVRIDA XULQ - ATROFDAGI O‘ZGARISHLAR
Ushbu maqolada yetuklik davrida sodir bo‘ladigan ijtimoiy o‘zgarishlar,
organizmdagi fiziologik holatlar, bilish jarayonlarining o‘zgarib turishi haqida ma'lumotlar
keltirilgan.
MAKTABGACHA YOSH DAVRIDA PSIXIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada maktabgacha yosh davri psixikasi, kichik guruhdan katta
guruhga qadar rivojlanish bosqichlari haqida ma`lumot berilgan.
ZAMONAVIY YOSHLAR PSIXOLOGIYASI VA XARAKTERISTIKASI
Zamonaviy yoshlar psixologiyasi va xarakteristikasi, bugungi yoshdagi boshqa
shaxslarga o‘xshash bo‘lishi mumkin, ammo ularning dunyoviy tajribalari va muhitlari yoshlarning
shaxsiy xarakter va psixologiyalari o‘zlarining o‘tmishdoshlaridan tubdan farq qilmoqda.Ushbu
maqolada texnologiyalar asri yoshlari hamda ularning o‘tmishdoshlari haqida so‘z boradi.
MAKTABGACHA TA`LIM YOSHIDAGI BOLALARNI BILISH JARAYONLARINI SHAKLLANTIRISH VA MAKTAKTABGA PSIXOLOGIK TAYYORLASH
Ushbu maqolada bolalarning xotirasini psixologik o‘yinlar yordamida
rivojlantirish haqida söz yuritildi. Va bu o‘yinlarni bevosita ota - onalar o‘z farzandlari bilan
o‘tkazishi va ota - onalarda psixologik bilimlarni shakllantirish haqida fikrlar baham korild
MAKTABGACHA YOSH DAVRIDA PSIXIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada bog‘cha yoshidagi bolalarning, maktab davrigacha bo‘lgan
faoliyatlari haqida ma’lumot berilgan,
BOLALARGA OMMAVIY AXBOROT TA’SIRI VA OQIBATLARI
Bolaning psixik rivojlanishi qanday bo‘ladi, u qanday shakllanadi va unga ta’sir
etuvchi omillar nimalardan iborat degan muammo juda qadim zamonlardan beri psixolog va
pedagoglarning diqqatini jalb etib kelmoqda. Bolalar psixologiyasi fanining asosiy masalasi bola
psixik taraqqiyotini o‘rganishdan iborat ekan, bu masalani hal qilishda, uni tushuntirib berishda turli
xil qarashlarni o‘rganish, tahlil qilish muhimdir.Bolalarning ommaviy axborot vositalaridan ko‘p
foydalanishi, ularni turli xil kasallikka chaqiradi.
IJTIMOIYLASHUV JARAYONIDA MAKTABGACHA YOSH DAVRIDA PSIXIK RIVOJLANISH
shaxs ijtimoiy munosabatlarga kirib borishi va ijtimoiylashuv jarayonida
o‘z o‘rniga ega bo‘lishi, uning o‘z-o‘ziga bahosi, o‘yin, ta’lim va mehnat faoliyatidagi muvaffaqiyati,
o‘z fikrini bayon eta olish ko‘nikmasi bolalik davridan uning psixik jarayonlari aks ettirilishida va
oilaviy muhit, ona-onasining bolaga munosabatlari, maktabgacha yosh davrida bola psixikasi atrof
olamni to‘la idrok etish jarayonida uning nutqi va ko‘p savollari kuzatuvchan va taqlidchanligida,
qiziquvchanligida bilimmlar ko‘lami ortib borishi borasida fikrlar keltirilgan
OILADA AYOLLARNING IJTIMOIY VA ETNOPSIXOLOGIK MOSLASHISH JARAYONLARI.
Ayolning – xotin-qizlarning jamiyat va oilada tutgan maqomlarining o‘zgarib
borayotganligi, ular malakalarining oshib borayotganligi va kasb-hunar, lavozim pog‘onalarida
erkaklardan qolishmaslikka intilayotganligi bilan izohlanadi. Xotin-qizlar huquqlarini himoya qilish,
intellektual, ishbilarmonlik salohiyatini rivojlantirishga ko‘maklashish hamda tashabbuslarini
rag`batlantirishga qaratilgan sa`y-harakatlar opa-singillarimizning oila va jamiyatdagi mavqei
yuksalib borishiga zamin yaratmoqda. Har bir qiz turmushga chiqar ekan yangi oila ostonasiga ulkan
orzu-umidlar bilan qadam qo‘yadi. U misoli bir navnihol. Kelinchakni oilada nafaqat turmush
o‘rtog`i, balki qaynona va shu oilaning boshqa a`zolari ham do‘stona qo‘llab-quvvatlashi zarur
INTELLEKT VA KREATIVLIKNING YOSHGA XOS XUSUSITYATLARI VA JIHATLARI
Ushbu maqolada intellekt vca kreativlikning nazariy asoslari va yoshga xos
bo‘lgan jihatlarini namoyon bo‘lishi haqida ma'lumotlar ko‘zda tutilgan.Shuningdek tafakkur
tarixida intellekt to‘g‘risida fikr-mulohazalar turlicha bo‘lgan. O‘rta asrlarda intellekt irodaga
bo‘ysunadimi yoki iroda intellektgami degan masala bo‘yicha qizg‘in munosabatlar bildirilgan.
SHAXSNI O‘RGANISHNING PSIXODIAGNOSTIK VOSITALARI VA UNGA QO‘YILADIGAN PSIXOLOGIK TALABLAR
Ushbu maqola psixologiya fanida shaxsni o‘rganishning psixodiagnostik
imkoniyatlari, bevosita shaxsni tarbiyalash va shakllantirish muammolarini o‘rganish bilan bog‘liq
bo‘lgan pedagogika va psixologiyada hozirgi vaqtda testlardan foydalanish, didaktik testlar va
psixodiagnostik testlarning bir-biridan farqi, ularda bir-biriga o‘xshagan tomonlari xaqida fikrlar
keltirilgan
VIRTUAL O‘YINLARNING YOSHLAR ONGIGA TA`SIRI
Ushbu tezisda kompyuter o‘yinlari inson psixologiyasi, tarbiyasi bilan
aloqadorligi, internet, virtual va vizual olamning yoshlar ongiga ta’siri , virtual o‘yinlarning salbiy
oqibatlari haqida fikrlar yuritiladi.
AXBOROT-PSIXOLOGIK XAVFSIZLIKNI TA’MINLASHNING ASOSIY FAOLIYAT YO‘NALISHLARI VA USLUBLARI
Maqola axborot texnologiyalari sohasidagi xavfsizlik muammolarini tahlil
qiladi va ularning psixologik ta’sirini ko‘rsatadi. Axborot xavfsizligi sohasidagi asosiy faoliyat
yo‘nalishlarini, ularning oziga xos xususiyatlarini, xavfsizlikni ta’minlashda muhim bolgan uslublar
va ulardan foydalanishning afzalliklarini ta`riflaydi.
OILADAGI NIZOLI VAZIYATLARNI BOLA PSIXIKASIGA TASIR
Maqolada bugungi kundagi oilalarda turli nizoli vaziyatlarning o‘sib, shakllanib
kelayotgan bolalarning psixikasiga salbiy ta’siri haqida so‘z boradi. Bugungi kunda ajrimlarning
ko‘paygani yoshlarni oila haqidagi tasavvurlarining to‘la shakllanmagani oilaning muqaddas ekani,
farzand uning taqdiri haqida ota-ona birdek javobgarligi er-xotin birdek
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNI RIVOJLANISHINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada Maktabgacha yoshdagi bolalarni rivojlanishining o‘ziga xos
xuxusiyatlari va bola hayotida tarbiya va ta’limning mazmuni, shaxsiy qobilyatlari haqida ma`lumot
keltrilgan.
O‘SMIRLIK DAVRI - PSIXOLOGIK “TOBE”LIK
Maqolada ontogenezda yosh davrlarining rivojlanishida o‘smirlik davrining
o‘ziga xos xususiyatlari, inqirozni yuzaga keltiruvchi sabablar va uning shaxs sifatida
shakllanishidagi omillari haqida fikr yuritilgan.
SHAXSNING KASBIY FAOLYATIDA DIQQATNING O‘RNI.
Ushbu maqolada shaxsning kasbiy faolyatida diqqatning o‘rni va diqqatning
sezish jaroyonida, idrok qilishda, xotira, xayol va tafakkur jaroyonlarida har doim ishtirok etishi
haqida fikr yuritiladi.
O‘SMIRLIK DAVRINING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Maqolada o‘smirlik davri haqida tushuncha, o‘smirlarning ta'lim-tarbiya
berishda uchraydigan ayrim qiyinchiliklar va psixologik xususiyatlar taxlil qilindi
TA’LIMMI YOKI TARBIYA?
Bugungi kunda ta’lim va tarbiya tushunchalariga juda ko‘p duch kelyapmiz. Bu
ikki tushuncha yonma-yon kelsada, bir-biridan farqli va inson umrida juda ahamiyatlidir. Ushbu
tezisda bu ikki tushunchaning inson hayotida muhimligi qaydarajada ekanligi haqida so‘z boradi.
OILAVIY MUNOSABATLARDA TAʼLIM-TARBIYANING OʻRNI
Ushbu maqolada oiladagi o‘zaro munosabatlar, bola tarbiyasida ota-ona
tomonidan beriladigan taʼlim-tarbiyaning oʻrni, sogʻlom oilaviy muhit yaratish uchun nimalarga
ahamiyat berish kerakligi toʻgʻrisida fikrlar bayon etilgan. Kattalar tomonidan yosh oilani barpo
etishda namuna sifatida koʻrsatilayotgan ta'lim-tarbiya usullari hamda yangi qurilgan oilalarni
qoʻllab-quvvatlash maqsadida qilinayotgan yordam va imkoniyatlarning yosh oilalar
mustahkamlanishidagi ahamiyati ochib berilgan.
KEKSALIK DAVRI INQIROZLARI VA ULARNING IJOBIY YECHIMLARI
Ushbu tezisda yosh davrlari psixologiyasidan gerontopsixologiyaga oid
xususiyatlar , ularni davrlashtirish muammolari va ko‘rib chiqiladi
O‘SMIRLIK DAVRIDA PSIXIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada o‘smir davrida bolaning psixik rovijlanish xususiyatlari,
o‘smirlik yoshining psixologik xususiyatlari, o‘smirlarning intelektual rivojlanishi, o‘smirlik davrida
shaxsning shakllanishi, o‘smirlik davrida yangi xislatlarning paydo bo‘lishi haqida so‘z yuritilgan.
Kalit so‘zlar: Yosh davrlari, psixologiya, xotira, o‘smirlik davri, psixologik o‘zgarish,
fiziologik o‘zgarish, «O‘tish davri», “Krizis davr”, «Qiyin davr».
KEKSALIK DAVRIDAGI INSONLARNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARINING FIZIOLOGIK JARAYONLARGA BOG‘LIQLIGI.
Maqolada ijtimoiylashuv jarayonida keksalik davrining o‘ziga xos psixologik va
fiziologik xususiyatlari va ularning bir-biriga bog‘liqligi haqida fikr yuritilgan.
INNOVАTSION TА’LIM SHАROITIDА TALABALARNING TANQIDIY TAFAKKUR KOMPENTSIYALАRINI RIVOJLANTIRISH METODIKАSI
Ta'limning ko‘plab sohalarida bo‘lgani kabi, ijodiy faoliyatni tashkil
etishda innovatsion jarayonlar o‘quvchilarning o‘zaro munosabatlarida yangi shakl va
mexanizmlarni joriy etishni talab qiladi.Bunday shakl va mexanizmlardan fan bilan bog‘liq bo‘lgan narsalarni yaratish ko‘zda tutilgan. Maqolada shaxsga yo‘naltirilgan ta'limni ta'minlaydigan usullarning o‘ziga xos xususiyatlariga asoslanib aniqlangan ijodiy usullarga batafsil e'tibor qaratilgan.
AXBOROT-PSIXOLOGIK XAVFSIZLIKNI TA’MINLASHNING ASOSIY FAOLIYAT YO‘NALISHLARI VA USLUBLARI
Maqola axborot texnologiyalari sohasidagi xavfsizlik muammolarini tahlil
qiladi va ularning psixologik ta’sirini ko‘rsatadi. Axborot xavfsizligi sohasidagi asosiy faoliyat yo‘nalishlarini, ularning oziga xos xususiyatlarini, xavfsizlikni ta’minlashda muhim bolgan uslublar va ulardan foydalanishning afzalliklarini ta`riflaydi.
PAST DARAJADA O‘ZLASHTIRUVCHI O‘QUVCHILARNI KOGNITIV EXTIYOJLARINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK OMILLARI.
Maqolada past darajada o‘zlashtiruvchi o‘quvchilarni kognitiv extiyojlarini
shakllantirishning psixologik omillari, past o‘zlashtiruvchi o‘quvchilar bilan ishlashda turli amaliy va
nazariy yondashuvlar olib boorish, o‘quvchilarni kognitiv extiyojlarini shakllantirish, ularni
muvaffaqiyatga yo‘naltirish, tushunchalari bilan qo‘llab-quvvatlash, xato qilishga ruxsat berish va
ularni o‘zlarini yaxshilashda erkinlik bermoq juda muhimligi ustida fikr yuritilgan
YOSHLAR VA AXBOROT PSIXOLOGIK XAVFSIZLIGI MASALALARI
Maqolada o‘quvchilar hamda talabalarning ta'lim muhitidagi psixologik
xavfsizlik darajasi va ijtimoiy intellekt darajalari o‘rtasidagi bog‘liqlik bo‘yicha bir qancha tadqiqot
natijalari bilan tanishib chiqishingiz mumkin. Ushbu tadqiqotning asosiy maqsadi mana shu
munosabatlarni takror aniqlash hamda ta'lim tizimida turli darajadagi psixologik xavfsizlik
gipotezasini sinab ko‘rish. O‘smirlik hamda yoshlik davridagi ijtimoiy intellekt darajasi va uning
tarkibiy qismlarini o‘zgarishi bilan bog`liq.
ONTOGENEZNING ILK BOSQICHLARIDA INSONNING PSIXIK RIVOJLANISHIGA XOS XUSUSISIYATLARI.
Ushbu tezis “Ontogenezning ilk bosqichlarida insonning psixik rivojlanishiga
xos xususiyatlari “ mavzusi haqida to‘la qonli ravishda qisqacha ma’lumotlar beriliga,siz bu tezisda
o‘zingiz bilmagan ma’lumotlarni olishingiz mumkin
O‘SMIRLIK DAVRI - SHAXSIY KAMOLOTNING SHAKLLANISHI SIFATIDA.
Bu mavzuda O‘smir yosh davridagi bolaning psixologik,fiziologik xususiyatlari,
muammolariva ularni bartaraf etishga qaratilgan.
MAKTABGACHA YOSH DAVRIDA PSIXOLOGIK RIVOJLANISH XUSUSIYATI VA MUAMMOSI
Ushbu maqolada maktabgacha yosh davridagi bolalarning psixik rivojlanishi
haqida va hamda maktab yoshidagi bolalarni psixik muammolarni ularni psixikasi haqida.
BOG‘CHA DAVRIDAGI BOLALAR PSIXIKASIDA MAS’ULIYAT
Ushbu maqolada maktabgacha yosh davrida rivojlanish xususiyatlari,
shuningdek, bog‘cha davridagi bolalar tarbiyasida ahamiyat berilishi kerak bo‘lgan jihatlar; ularning
psixikasidagi o‘zgarishlar , ba’zi holatlarda kuzatiladigan og‘ishlar, bartaraf etish zarur bo‘lgan
muammoli vaziyatlar izohlanadi
O‘SMIRLIK DAVRIDA TA’LIM VA TARBIYANING AHAMIYATI.
Ush bu maqolada o‘smirlik davri,osmirlarda yuzaga keladigan psixologik
o‘zgarishlar,o‘smirlik davrida ta’lim-tarbiyaning ahamiyati,o‘smirlik avtanomiyalari,agressivlik
holatlari,o‘smirlarda ikkinchi menni shakillanishi kabi holatlari keng yoritilgan.
BOLA NUTQI RIVOJLANISHIDA MUHIM SHART-SHAROITLAR.
Ushbu maqolada bola nutqi rivojlanishi uchun muhim bo‘lgan shart-sharoitlar va bola nutqi rivojlanshi uchun ko‘rsatib o‘tilgan davrlar hamda lug‘at boyligini oshirish to‘g‘risidagi masalalar keng tarzda o‘rganib chiqilgan.
O‘SPIRINLARNI KATTA HAYOTGA TAYYORLASHNING IJTIMOIY PSIXOLOGIK USULLARI
Maqolada ilk o‘spirinlarni kasbga yo‘naltirishning nafaqat ijtimoiy, balki
psixologik muammo ekanligi, bu ikki nuqtai nazar har doim bir – birini to‘ldirib kelishligi, shuningdek, kasbga yo‘naltirishning individual psixologik xususiyatlarining imkoniyatlari yoritilgan.
FAOLIYAT VA MOTIVATSIYA
Ushbu maqolada kishining anglanilgan maqsad bilan boshqarib turiladigan ichki (psixik) va tashqi (jismoniy) faolligi haqida, motiv va uning mazmun-mohiyati, motivlarning tuzilishi bilan bevosita borliq ongning bosqichli tuzilishi muammosi haqida so‘z yuritiladi.
MAKTABGACHA YOSH DAVRIDAGI BOLALARNI MAKTABGA PSIXOLOGIK TAYYORLASH
Maqolada maktabgacha yoshdagi bolalar psixologiyasini o‘rganilganlik holati
va ularga keraklicha tavsiyalar borasida fikr yuritiladi. Maktabgacha yoshdagi bolalar psixologiyasi
va ularning o‘rganilganlik sabablari o‘rganilib tahlil qilingan va bartaraf etish yo‘llari haqida
ma'lumotlar berilgan.
GO‘DAKLIK DAVRI PSIXOLOGIYASI, YANGILIK VA BIR YOSH INQIROZI
Ushbu tezis chaqaloq psixologiyasi, innovatsiyalar va avlod inqirozi o‘rtasidagi
dinamik o‘zaro ta'sirni o‘rganadi, bu erta tajribalar va texnologik yaxshilanishlarning individual va
jamoaviy rivojlanishga chuqur ta'sirini yoritadi. Bolalik - bu inson rivojlanishining muhim davri
bo‘lib, unda fundamental psixologik jarayonlar o‘rnatiladi. Ushbu tezis Erik Erikson tomonidan
ta'kidlanganidek, bolalik psixologiyasi, go‘daklik davridagi yangilikni izlash va ishonch inqirozi
o‘rtasidagi murakkab munosabatlarni o‘rganadi.
OʻSMIRLIK DAVRIDA XULQ-ATVOR XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada Oʻsmirlik davrida xulq –atvor xususiyatlari , oʻsmir shaxsnin
shakillanib kamolotga erishish yo‘llari ,ijtimoiylashuv jarayoni tahlil qilingan.
YOSH VA PEDAGOGIK PSIXOLOGIYA FANINNG TADQIQOT SOHASI VA MUAMMOLARI.
Yosh davrlari psixologiyasi va pedagogik psixologiya fanlari har tomonlama bir biriga bog‘liq
fan hisoblanadi.Yosh davrlari muammolari. Maktabgacha yoshdagi bolalarning psixologik
xususiyatlari. Bolalarda xarakter , yoshlik davri shaxs xususiyatlari ,,meni,, rivojlanish davri
hisoblanadi. Shaxsning , bolaning dunyoqarashi , Maktab va Maktabgacha yoshdagi bolaning
psixikasi bilan jiddiy shug‘ullanish kerak. Bolada diniy e’tiqodning shakllanishi, dunyoviy bilimlarni
egallashi, saviyasi ortishi, turli noto‘g‘ri yo‘llarga kirib ketmasligi uchun jamiyatda Tarbiyachi,
Psixolog va o‘qituvchilar mas’ul shaxs hisoblanadi va albatta ota -onasi , bolaning bolaning olia
a’zolari ham birdek javobgardir
ERIKSONNING SHAXS RIVOJLANISHIDA PSIXOIJTIMOIY NAZARIYASI
Ushbu maqolada E.Eriksonning sakkiz bosqichlik psixoijtimoiy nazariyasiga
ta`rif berilgan hamda ushbu nazariya bo‘yicha xulosa va qarashlar bayon etilgan
MAKTABGACHA YOSH DAVRNING PSIXIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Ushbu tezisda bolalarning psixologik xususiyatlari bilan bogʻliq ekanligini
holatini oʻrganish har xil turdagi oʻyinlarga qiziqtirish ularga mativatsiya berish lozimligi yoritilgan,
YETUKLIK VA KEKSALIK DAVRINING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada yetukli va keksalik davrining psixologik xususiyatlari haqida
mulohaza yuritilgan. Yetuklik davrining psixologik, fiziologik xususiyatlari o‘rganilgan
PSIXOLOGIYANING INSON HAYOTIDA TUTGAN O‘RNI
Ushbu maqolada psixologiyaning inson hayotiga ta’sir qilish darajasi, uning
inson hayotidagi o‘rni va ahamiyati haqida so‘z boradi.
KEKSALIK VA KEKSALIK PSIXOLOGIYASI
Ushbu maqolada keksalar psixologiyasini o‘rganish, kishilar yoshini uzaytirish,
keksa yosh kishilar salomatligini va faolligini saqlash, jamyiatning nuroniylar qatlamini muhofaza
etish, ularning bilimlaridan va faoliyatidan jamyiat uchun manfaatli foydalanish xaqida fikrlar
keltirilgan
ILK O‘SPIRINLIK DAVRIDA KASBIY TANLOV MUAMMOSI.
Maqolada ilk o‘spirinlarni kasbga yo‘naltirishning nafaqat ijtimoiy, balki
psixologik muammo ekanligi, bu ikki nuqtai nazar har doim bir - birini to‘ldirib kelishligi,
shuningdek, kasbga yo‘naltirishning individual psixologik xususiyatlarining imkoniyatlari yoritilgan.
ARILIK DAVRIDAGI SHAXSLARNING IJTIMOIY FAOLLIGI-UZOQ UMR KO‘RISH OMILI SIFATIDA
Ushbu maqolada inson organizmini qarish jarayoni,keksalik muammolari, biologik o‘zgarishlari,umumfiziologik va psixofiziologik xususiyatlari tahlil qilingan.
MAKTABGACHA YOSH DAVRIDA BOLALARNING PSIXIK VA NUTQIY RIVOJLANISHI.
Ushbu maqolada maktabgacha yosh davrida bolaning psixik va nutqiy
rivojlanishi, bolaning psixik tomonlama rivojlanishi va bola “men” ning shakllanishi, bolalar bilan
pedagogik ishlar olib borilayotganda ularni ko‘proq rag‘batlantirish, Maktabgacha yosh davrda
bolalar birinchi navbatda artikulyatsion jihatdan talaffuziga e’tibor haqida fikrlae ilgari surilgan
O‘SMIRLIK DAVRIDA PSIXOLOGIK VA FIZEOLOGIK O‘ZGARISHLARNING RIVOJLANISHDAGI AHAMIYATI.
Ushbu maqolada O‘smirlik davrida psixologik va fizeologik o‘zgarishlarning rivojlanishdagi ahamiyati hususida so‘z yuritilgan. O‘smirlik davri eng inqirozli davr sifatida yosh
davrlari ichida ajralib turadi. O‘smirlik davrida psixologik va fizeologik o‘zgarishlarning shaxs sifatida rivojhlanishidagi ahamiyati xususida so‘z yuritilgan.
YANGI O‘ZBEKISTONDA KEKSALARNI IJTIMOIY-PSIXOLOGIK QO‘LLAB QUVVATLASH – UZOQ UMR KO‘RISH GAROVI SIFATIDA
Ushbu maqolada keksalik davrining psixofiziolagik xususiyatlari, keksayish
jarayonidagi fiziologik o‘zgarishlar va uzoq umr ko‘rish xususida munozaralar yurutilgan.
Atrofdagilar va yaqin insonlari keksalarni hayotidagi o‘zgarishlarga moslashishiga intilishlari
kerakligi haqidagi g‘oya asoslanadi, chunki yoshi bilan moslashish mehanizmi bu davrda juda
zaiflashadi. Keksa odam uchun Kuchli motivatsiya uning yaqinlari uchun foydali ekanligini his qilishi
hisoblanadi.
O‘SPIRINLIK YOSHIDA KECHADIGAN O‘ZIGA XOS O‘ZGARISHLAR.
Ushbu maqolada o ‘spirinlik davrining psixik xususiyatlari, bu davrdagi aqliy va emotsional rivojlanish, shaxs xususiyatlari yoritiladi. Ularning ong va dunyoqarashining shakllanishi, o‘spirinlik yoshdagi bolalarning yosh va psixologik xususiyatlarini inobatga olgan holda ular bilan
ishlash, muammoli vaziyatlarni yechish ko ‘nikma-malakalarini rivojlantirish masalalariga to’xtalinadi.
IJTIMOIY JARAYONDA SHAXSNING SHAKLLANISHI HAYOT-(Yaxshi odatlarni rivojlantirish)
ushbu maqolada jarayonlar va natijalar muhokama qilinadi
ijtimoiylashuv, insonning ijtimoiy talablarga munosabati, sharoitlarga qarshilik
hayot, jamiyat taraqqiyotidagi salbiy tendentsiyalar va uning individualligi rivojlanishi;
asta-sekin evolyutsiya, kichik g'alabalarning uzoq seriyasi, yordam beradigan yaxshi narsalar
hayotimizni yaxshi tomonga o'zgartiring, yordam bilan kichik yutuqlarga qarang
odatlar. Yaxshi odatlarni rivojlantirish hayotingizni tom ma'noda o'zgartiradi va bu yo'ldir
taraqqiyot.
MAKTAB YOQSA BOLALARDA XOTIRA RIVOJLANISH
Ushbu maqola maktabgacha tarbiyachilar faoliyatining ahamiyatini anglagan holda,
qo'shimcha o'rganish maqsadida maktabgacha yoshdagi bolalarda xotirani rivojlantirishga qaratilgan
va ijtimoiylashuv, bolaning bu psixofiziologik xususiyatini belgilaydi, olib keladi
xotiraning turli tasniflari va uning bosqichma-bosqich rivojlanish jarayonini ko'rib chiqadi va
yoshiga qarab xususiyatlari. Asar zamonaviylikka ham e'tibor qaratadi
maktabgacha yoshdagi bolalarda xotirani rivojlantirish usullari va usullari, ularning samaradorligi va maqsadga muvofiqligi.
MAKTABGACHA YOSH DAVRIDA BOLANING “MENI” SHAKLLANISHIDA OTA-ONA VA OILANING AHAMIYATI.
Ushbu maqolada maktabgacha yosh davridagi bolalarda kechadigan inqiroz,bolalarning shaxs sifatida shakllanishida hamda “MEN”i shakllanishida ota-ona va oilaning
ahamiyati haqida so‘z boradi.
O‘SPIRINLIK YOSHIDA KECHADIGAN O‘ZIGA XOS O‘ZGARISHLAR.
Ushbu maqolada o ‘spirinlik davrining psixik xususiyatlari, bu davrdagi aqliy va emotsional rivojlanish, shaxs xususiyatlari yoritiladi. Ularning ong va dunyoqarashining shakllanishi, o‘spirinlik yoshdagi bolalarning yosh va psixologik xususiyatlarini inobatga olgan holda ular bilan
ishlash, muammoli vaziyatlarni yechish ko ‘nikma-malakalarini rivojlantirish masalalariga to’xtalinadi.
IJTIMOIY JARAYONDA SHAXSNING SHAKLLANISHI HAYOT-(Yaxshi odatlarni rivojlantirish)
ushbu maqolada jarayonlar va natijalar muhokama qilinadi
ijtimoiylashuv, insonning ijtimoiy talablarga munosabati, sharoitlarga qarshilik
hayot, jamiyat taraqqiyotidagi salbiy tendentsiyalar va uning individualligi rivojlanishi;
asta-sekin evolyutsiya, kichik g'alabalarning uzoq seriyasi, yordam beradigan yaxshi narsalar
hayotimizni yaxshi tomonga o'zgartiring, yordam bilan kichik yutuqlarga qarang
odatlar. Yaxshi odatlarni rivojlantirish hayotingizni tom ma'noda o'zgartiradi va bu yo'ldir
taraqqiyot.
MAKTAB YOQSA BOLALARDA XOTIRA RIVOJLANISH
Ushbu maqola maktabgacha tarbiyachilar faoliyatining ahamiyatini anglagan holda,
qo'shimcha o'rganish maqsadida maktabgacha yoshdagi bolalarda xotirani rivojlantirishga qaratilgan
va ijtimoiylashuv, bolaning bu psixofiziologik xususiyatini belgilaydi, olib keladi
xotiraning turli tasniflari va uning bosqichma-bosqich rivojlanish jarayonini ko'rib chiqadi va
yoshiga qarab xususiyatlari. Asar zamonaviylikka ham e'tibor qaratadi
maktabgacha yoshdagi bolalarda xotirani rivojlantirish usullari va usullari, ularning samaradorligi va maqsadga muvofiqligi.
MAKTABGACHA YOSH DAVRIDA BOLANING “MENI” SHAKLLANISHIDA OTA-ONA VA OILANING AHAMIYATI.
Ushbu maqolada maktabgacha yosh davridagi bolalarda kechadigan inqiroz,bolalarning shaxs sifatida shakllanishida hamda “MEN”i shakllanishida ota-ona va oilaning
ahamiyati haqida so‘z boradi.
ZAMONAVIY TA’LIM MAZMUNINI 4K MODELI ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu maqolada 4K modeli va uning tarkibiy qismlari, boshlang‘ich ta’lim tizimida 4K modelidan foydalanishning pedagogik xususuyatlari, ta’lim samaradorligini oshirishda 4K modelidan foydalanishning ahamiyati haqida so‘z boradi.
PEDAGOG FAOLIYATINING TA'LIM VA TARBIYA JARAYONIDAGI O‘ZIGA XOS TALABLARI
Ushbu maqolada pedagogning ta'lim tizimidagi faoliyatini o‘ziga xos talablari majburiyatlari va o‘quvchilar bilan o‘zaro munosabatining turli metodlari haqida,
shuningdek pedagogik jarayonda tarbiyaning qanday xolda ta'lim bilan hamohang xolda berish yo‘llari to‘g‘risida ham fikr bildilgan.
YOSHLAR VA AXBOROT-PSIXOLOGIK XAVFSIZLIK MASALALARI
Ushbu maqola axborot xavfsizligiga bo‘ladigan tahdidlarga bag‘ishlangan bo‘lib, unda tahdid haqida umumiy tushuncha, axborotni muhofaza qilishning
maqsadi, tahdidlarning kelib chiqishi, ularning sababi, axborot tizimidagi zaifliklar ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, axborot xavfsizligiga bo‘ladigan tahdidlarning turlari atroflicha o‘rganilgan va O‘zbekistonda 2020 yilda yuz bergan taxdidlar taxlil qilingan.
ZAMONAVIY TA’LIMDA YOSHLARNING AXBOROT XAVFSIZLIGINI TA’MINLASH
Ushbu maqolada bugungi zamonaviy jamiyatda axborot xavfsizligini
axamiyati, axborot xavfsizligining yoshlar psixologiyasiga ehtimoliy salbiy ta’sirlari
yoritilgan
INKLYUZIV TA’LIMDA PSIXOLOG VA UNING VAZIFALARI
Ushbu maqolada Inklyuziv ta’lim muassasasida ta’lim-tarbiya olayotgan maxsus yordamga muhtoj bolalarning ayrimlari doimiy ravishda tibbiy xizmatga muhtoj bo‘lishi mumkinligi yoritilgan .
INTERNET VA VIRTUAL O‘YINLAR UMR O‘G`RISI
Ushbu tezisda Internet va virtul o‘yinlar bolaligimiz vaqtimizni o‘zlashtirib o‘ziga qaram qilib qo‘ygani ko‘p yoshlarni ruhiy psixolagik va moddiy taraflama
tushkunlik va hattoki o‘liga ham olib keladigan holatlari haqida o‘z fikir va mulohazalarim yoritilgan.
INTELLEKT VA KREATIVLIK
Ushbu maqolada kishilarning voqea-hodisa mohiyatini to‘laligicha bilishga asoslangan va u orqali namoyon bo‘ladigan faoliyati; tor ma'noda: insonning
tafakkur, fikr yuritish salohiyati, kishilarning aql, idrok, zakovat, ma'naviy jihatdan yetuklik darajasini, tasavvur, idrok, sinchkovlik orqali jamlangan materialni bilish usullari, hozirgi zamonda sun'iy intellekt ham ancha rivojlanganligi, sun'iy intellekt natijasida bir qancha
yoshlar o‘z qobiliyatlaridan foydalangan holda mashinalar va turli-tuman texnologiyalarini kashf qilinishi. Sun'iy intellektning ijobiy va salbiy tomonlari borasida fikrlar keltirilgan.
TA’LIM-TARBIYA SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNING RO‘LI
Ushbu maqolada ta’lim-tarbiya jarayonida pedagogik texnologiyalar va ularning samaradorligi, zamonaviy pedagogik texnologiyalar haqida so‘z yuritiladi.
MULOQOT JARAYONIDA MOBIL OLAMNING SHAXSLARARO MUNOSABATDAGI O‘RNI
Ushbu maqolada insonlarning bir-biriga o‘zaro ta’sir olishi
munosabatlari, bir-biriga bo‘lgan e’tibor, do‘stona, qo‘ni-qoshni, qarindoshlik rishtalarini
mustahkamlash, birgalikdagi faolyatni tashkil etish bilan bog‘liq bo‘lib, ularni shakllantirish
uchun asos bo‘lishga xizmat qiluvchi yondashuvlari ochib berilgandir.
YOSHLAR HAYOTIDA VIRTUALLASHUV SABABLARI VA OMILLARI.
Maqolada yoshlar, xususan, o‘smirlik davridagi bolalar
virtuallashuv sabablari, omillari va bartaraf etish yo‘llari haqida so‘z boradi.
IJTIMOIY JARAYONLARDA XOTIRANING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada xotirani ishlash prinsiplari, xotira
turlari,jaronlari,individual xususiyatlari haqida batafsil yoritilgan.
SHAXSNING RIVOJLANISHIDA VIRTUAL MUHITNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolamizda virtual muhit, haqiqiy dunyo o‘zaro ta’siri va tajribalarini taqlid qiluvchi raqamli makon sifatida , odamlarning fikrlari, his-tuyg‘ulari va
xatti-harakatlariga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan bir qator psixalogik xususiyatlarni namoyish etadi. Virtual muhitning psixalogik xususiyatlari borasida fikr yuritiladi.
INTERNETDAGI GLOBAL MUAMMONING TA`LIM-TARBIYAGA TA`SIRI
Ushbu maqolada globallashuv jarayonlari hamda uning tarbiyaga ta'sir etayotgan salbiy oqibatlari haqida so‘z borildi. Yoshlar ma'naviyatiga qaratilga tahdidlarni
oldini olish, mavjud muammolarni bartaraf etish yo‘llari haqida fikr yuritildi.
ZAMONAVIY YOSHLAR VA AXBOROT PSIXOLOGIK XAVFSIZLIGI MASALALARI
Ushbu maqolada XXI asrda shaxs, jamiyat va davlat taraqqiyotida
axborot resurslari va texnologiyalarining rolini ortishi natijasida O‘zbekiston Respublikasida
fuqarolik jamiyatini axborotlashtirilgan jamiyat sifatida qurilish masalasini hal etish juda
dolzarb masaladir.[1.] Kelajak-yoshlar qo‘lida ekan, demak, biz urg‘uni aynan yoshlarga
qaratishimiz kerak. Ular bugun nima bilan band ekanligini, qanday saytlardan
foydalanayotganligini muntazam ravishda nazoratga olish kerakligi haqida fikrlar bayon
etilgan.
IJTIMOIY JAMIYATDA O‘SMIRLAR MUNOSABATLARIGA VIRTUAL OLAMNING TA’SIRI
Ushbu maqola texnika taraqqiyoti asrida inson hayotiga kirib kelgan virtual olam, uning jamiyatga ta’siri, o‘smir yoshlarning ongiga olib kirgan salbiy illatlari
hamda uni bartaraf etish istiqbollari haqidadir.
XXI ASR YOSHLARINING AXBOROT PSIXOLOGIK XAFSIZLIGINI TA’MINLASH MASALALARI
Bu maqola yoshlar va ota-onalar uchun axborot va psixologik xavfsizliklarini o‘zgartirishda ko‘maklashish usullari ko‘rib chiqilgan. Maqola yoshlarni internet, axborot va psixologik xafsizligi bilan bog‘liq muhim masalalarga e'tibor qaratishga chaqiradi.
GO‘DAKLIK DAVRI PSIXALOGIYASI.
Ushbu maqolada go‘daklik davrida bolaning himoyasiz kam harakat,atrofidagi hodisalarga juda kam reaksiyasi bo‘lgan boladan juda tez rivojlanadigan faol xarakatchan bolaga aylanish davri hisoblanadi.
NUTQ RIVOJLANISHIDA ILK BOLALIK DAVRI PSIXOLOGIYASINING O‘RNI VA AHAMIYATI
Ushbu maqolada ilk bolalik davrida nutqning paydo bo‘lishi,rivojlanishi
va uning kattalar va bola hayotidagi o‘rni va ahamiyati tushuntiriladi. So‘zlarni to‘ĝri
tanlagan holda,bolalarga fikrlarini toĝri yo‘naltirishini o‘rgatish jarayonida so‘zlarimiz bola
ongida tasvirli qiyofani paydo qiladi va undan harakatlarida ko‘rsatishi tushuntirilgan.
QADIMGI PSIXOLOGIYA. FALSAFIY PRINSİPLAR. O'QITISh DEMOKRITLAR RONGA.
Ushbu maqolada falsafaning kelib chiqishi muhokama qilinadi va
psixologiyaning paydo bo'lishi uchun u yaratgan dastlabki shartlar. Shuningdek
Demokritning yutuqlari ko'rib chiqiladi, bu erda birinchi yondashuvlar
ruhni va uning tanaga munosabatini tushunish.
KOʻP BOLALI OILALARDAGI OʻSMIRLAR DEVIATSIYASINING PSIXOLOGIK PREVENSIYASI
Zamonaviy dunyo oilaviy tuzilmalar ilgari yоʻnaltirilgan an'anaviy
chegaralar va qoidalarning “xiralashi” bilan tavsiflanadi. Shu bilan birga, oila tuzilishi
quriladigan poydevorning “silkitishi” mavjud bоʻlib, bu shaxsning psixologik xavfsizligining
buzilishiga, hissiy yaqinlik va mas’uliyatning pasayishiga, ota-onalarni tark etishga majbur qilishi mumkin. Oxirgi tadqiqotlarga kоʻra, oiladagi muhit va bolalarning xulq-atvori оʻrtasida bevosita bogʻliqlik bor. Oila muhiti bilan bogʻliq omillar bolalarda deviant yoki ijtimoiy maqbul xatti-harakatlarning shakllanishiga ta'siri nuqtayi nazaridan оʻrganildi. Oiladagi iqlim qanchalik qulay bоʻlsa, kelajakda bolalarda kamroq deviant xulq-atvor namoyon bоʻlish ehtimoli shunchalik yuqori bоʻladi. Maqolada koʻp bolalai oilalardagi oʻsmirlar deviatsiyasining psixoprofilaktik xususiyatlari haqida soʻz yuritiladi.
OILAVIY TADBIRKORLIKNING IJTIMOIY PSIXOLOGIK O‘ZIGA XOSLIGI
Amaliy hayotda oila ko‘pchilik hollarda erkak va ayolning o‘zaro juftlashishidan iborat
bo‘lib, u o‘zining uy xo‘jaligini mustakil ravishda yuritadi. An’anaga ko‘ra, oila nikohdan
boshlanadi. Iqtisodiyot nazariyasi nuqtai nazaridan, nikohlar erkak va ayolning bir-biriga
mosligini aniqlaydigan "bozor"da shakllanadi. Samarali bozorda erkak va ayolning bir-
birlariga mosligi nazariyasi asosida o‘zaro tanlashlari yuz beradi.Oilada har bir tomon ochik
yoki bilvosita holda ma’lum majburiyatlarni o‘z zimmalariga oladilar. Bunda ular
tomonlarning huquq va imtiyozlarini tan oladilar.
TА’LIМNI МАZМUNАN YАNGILАSHDА INTELLEKTUАL IМKОNIYАTLАRNI RIVОJLАNTIRISH МАSАLАSI
Ushbu maqolada o‘quv-biluv jаrауоnidа о‘quvсhining о‘zigа xоsligini
pedаgоgik qо‘llаb-quvvаtlаsh сhоrаlаrini rivоjlаntirish muаmmоsining уeсhimlаrini izlаsh
bugungi kundаgi dolzarb muammo ekanligi. Hаr bir уоsh dаvridа о‘zigа xоs о‘quv
уuklаmаsini tаqdim qilаdigаn о‘quv-metоdik mаjmuаlаr zаrurligini, bu esa о‘quv jаrауоni
muvаffаqiуаtli keсhishining muhim shаrtlаridаn biri ekanligi haqida fikr yuritilgan.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARGA CHET TILLARINI O‘RGATISHNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada chet tillarining inson hayotidagi o‘rni, yurtimizda xorijiy
tillarga bo‘lgan e’tibor, davlatimiz rahbari tomonidan qabul qilinayotgan qonun va qarorlar haqida so‘z boradi.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING NUTQIY KAMCHILIKLARINI BARTARAF ETISHDA O‘YINNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarning nutqiy
xususiyatlari , nutq kamchiliklari hamda ulardagi nutq nuqsonlarni bartartar etishda o‘yining ahamiyat haqida so‘z boradi.
INKLYUZIV TA’LIMNING MAQSADI VA VAZIFALARI
Inklyuziv ta’lim-maxsus ta’limga muhtoj bolalar, o’smirlar
rivojlanishida uchraydigan nuqsonlar yoki iqtisodiy qiyinchiliklardan qa’tiy nazar ijtimoiy
hayotga moslashtirishga yo’naltirilgan umumta’lim jarayoniga qo’shishni ifodalovchi ta’lim
turli xil ehtiyojli bolalarni ta’lim olish haqida fikrlar yuritilgan.
SHAXSLARDA TAVAKKALCHILIK BILAN BOG‘LIQ VIRTUAL O‘YINLARGA MOYILLIGINI PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Bu maqola virtual o‘yinlarning insonlar ustida qanday ta’sir qilishi va shaxslarda
mavjud bo‘lgan tavakkalchilik bilan bog‘liq psixologik xususiyatlarni o‘rganadi. Shaxslarda virtual
o‘yinlar bilan bog‘liq tavakkalchilikning psixologik taraqqiyotga olib keladigan asoslari va
oqibatlarini tahlil qilinadi.
OTA-ONALAR BILAN ISHLASHNING SHAKL VA METODLARI
Mazkur maqola ota-onalar bilan ishlashga jamoa bilan birgalikda olib borilsa
maqsadga muvofiq bo'ladi Bundan maqsad, faqatgina o’quvchilarning xulqi, savodliligi va boshqa
xususiyatlari bilan ota-onani tanishtirish emas, balki shu bilan birgalikda ota-onalarga pedagogik va
ruhiy maslahatlari bayon etilgan
SHAXSNI TARBIYALASHDA OILA, MAHALLA VA TA’LIM MUASSASASI HAMKORLIGINI AMALGA OSHIRISH TAMOYILLARI VA BOSQICHLARI
Mazkur mahallada shaxsni tarbiyalashda oila, mahalla va ta’lim muassasasi
hamkorligini amalga oshirish tamoyillari va bosqichlari xususida fikr yuritilgan. Shuningdek, shaxsni
tarbiyalashda hamkorlik ishlarining samaradorligi hamda ularni amalga oshirish jarayolari haqida
mulohazalar bayon etilgan.
ILK BOLALIK DAVRI PSIXOLOGIYASI
Maqolada ilk bolalik davrida tashqi muhitning ta’siri. Ilk bolalik davri
psixologiyasi va bolalik davrida fiziologik va jismoniy rivojlanish, nutq va tafakkurning
rivojlanishi. Aqliy rivojlanish, ilk bolalik davri muomolari va yechimlari haqida sõz boradi.
INKLYUZIV TA’LIMNING MAQSADI VA VAZIFALARI
Inklyuziv ta’lim-maxsus ta’limga muhtoj bolalar, o’smirlar
rivojlanishida uchraydigan nuqsonlar yoki iqtisodiy qiyinchiliklardan qa’tiy nazar ijtimoiy
hayotga moslashtirishga yo’naltirilgan umumta’lim jarayoniga qo’shishni ifodalovchi ta’lim
turli xil ehtiyojli bolalarni ta’lim olish haqida fikrlar yuritilgan.
Kalit so’z va iboralar: Inklyuziv, strategiya, fe’l-atvor, k
MOLIYAVIY RESURSLARIDAN FOYDALANIB, KICHIK BIZNESNING SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING PSIXOLOGIK OMILARI
Ushbu maqolada kichik biznes moliyaviy resurslari samaradorligi
omillari va ularning o‘ziga xos jihatlari, kichik biznes sub’ektlari faoliyatini
moliyalashtirishning metodologik va amaliy jihatlari tadqiq qilingan va uni
takomillashtirishga qaratilgan ilmiy qarashlarlar to’grisida ma’lumotlar keltirilgan
ZAMONAVIY TA’LIM MAZMUNINI 4K MODELI ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu maqolada 4K modeli va uning tarkibiy qismlari, boshlang’ich
ta’lim tizimida 4K modelidan foydalanishning pedagogik xususuyatlari, ta’lim
samaradorligini oshirishda 4K modelidan foydalanishning ahamiyati haqida so‘z boradi.
МАКТАБГАЧА ЁШДАГИ БОЛЛАРДА ЎЗ “МЕН”ИНИ ШАКЛЛАНТИРИШВА УЛАР БИЛАНТЎҒРИ МУЛОҚОТ.
Ушбу мақолада болаларда нима учун “мен” тушунчасини
шакллантириш кераклиги ёритилган. Шунингдек, oта-оналарнинг болалар билан тўғри
мулоқоти, ота-оналар мулокоти болаларга қандай таъсир кўрсатади? Ўз “мен”и
шаклланган бола худбин бўлиб қолмайдими? Ёки айнан “Мен”и ривожланган боладан
етук шахслар етишиб чиқадими? Ота-оналарнинг болалар билан гаплашиши қандай
таъсир кўрсатади? каби саволларга жавоб олишингиз мумкин.
TA’LIM TIZIMIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELEKTDAN FOYDALANISH.
Ushbu maqola orqali ta’lim tizimida raqamli texnologiyalar va sun’iy
intelektlardan foydalanish va ularni afzalliklari haqida ma’lumot berilgan
OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA TALABALARNING FAN,TA’LIM MASALALARIDAGI PSIXOLOGIK QARASHLARI
Talabalarning ilk talabalik yillaridan boshlab moslashuvchanligi ularga
ko’rsatiladigan yordam, bilim olishga bo’lgan ishtiyoqi yokida bilimning qadrsiz va
qiymatsiz bo’lib qolmasligi uchun kurash xalqimizda shunday gap bor “Talabalik oltin davr”
bu yosh talabaning fikricha xaqiqatdan xam oltin davr bo’la oladimi? Xamma talabalar xam
bu davrning oltinga teng ekanligini tusgunib yetganmi? Talabalar bilan til topishishi va
talabalik psixologiyasi xaqida.
YETUKLIK DAVRINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Maqolada shaxsning ontogenezdagi nisbatan uzoq davom etadigan
yetuklikning umumpsixologik tavsifi, bu davrdagi inqiroz, mas’uliyat va ijtimoiy faollik
hamda keksalik davrida emotsional sohaning xususiyati, ijtimoiy faoliyat tizimini o‘zgarishi to‘g’risida ma’lumotlar keltirilgan.
ZAMONAVIY TА’LIM SIFАTINI OSHIRISHDА INTERFАOL METODLАRNING АHАMIYATI
Ushbu maqola bugungi zamonaviy taʼlim jarayonining sifati,
tarkibidagi umumiy va xususiy jihatlarni, ularning oʼzaro bir-birini toʼldirishi va boyitib
borishi muhim masalalardan hisoblanadi. Shu – nuqtai nazardan kelib chiqib, boshlangʼich
taʼlimda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan va interfaol metodlardan foydalanishning
ahamiyati asoslab berishga oid fikrlar bayon etilgan.
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARIDA TA’LIM–TARBIYA PSIXOLOGIYASI
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bolalarga ta’lim - tarbiya berishning
ahamiyati juda katta. Bolalarga ta’lim - tarbiya berishda har xil pedagogik faoliyatlardan
foydalanish ma’quldir. Shu borada tarbiyachi bir jihatdan psixologik ta’lim - tarbiya berishda ham asosiy o’rin egallaydi.
BOLALIK DAVRIDA 7 YOSH INQIROZI VA UNI OSON YENGIB O'TISH UCHUN PSIXOLOGIK TAVSIYALAR
Ushbu tezisda yosh davrlar psixologiyasida 7 Yosh inqirozi davrlari
alohida e'tirof etiladi. Bu inqirozning ijobiy va salbiy tomonlari ko'rsatib o'tiladi.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA PSIFIZIOLOGIK RIVOHLANISH VA FAOLIYAT
Ushbu maqolada bolalik davri psixologiyasi , go'daklik davridan
boshlab rivojlanish bosqichlari va inqirozi haqida ma'lumot berilgan.
TA’LIM JARAYONIDA TARBIYANING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Maqolada tarbiya haqida tushuncha , tarbiyaning asosiy turlari , shaxs
shakllanishida tarbiyaning o’rni va oilada mehnat tarbiyasi, kichik yoshdagi bolalarda
tarbiyaning o’ziga xosliklari, tarbiya tog’risida fikrlar haqida so’z boradi.
YOSHLIK DAVRI PSIXOLOGIYASINING OILALARDAGI AHAMIYATI.
Bu maqolada yoshlik davri psixologiyasining oilalardagi ahamiyati,
oilaning inson va jamiyat hayotidagi o’rni haqidagi fikr va mulohazalar bayon etilgan.
MAKTABGACHA YOSH DAVRDA PSIXIK RIVOJLANISHDA O'YIN FAOLIYATINING XUSUSIYATLARI
Tezisda kichik maktab yoshidagi bolani maktab ta'lim tizimiga
tayyorlashda maktabgacha ta'lim tizimining samaradorligi juda katta ahamiyat kasb etishi haqida so'z boradi.
KEKSALIK DAVRI PSIXOLOGIYASI VA KEKSALIK BILAN BOG’LIQ O’ZGARISHLAR
Ushbu maqolada keksalik davri psixologiyasi va keksalik bilan bog’liq
o’zgarishlar, keksa insonlarning o’z-o’ziga ta’siri haqida fikr mulohazalar berilgan.
SHAXS RIVOJLANISHIDA ONGLILIK DARAJASI
Ushbu maqolada individning shaxs bo’lib shakllanishi va bunda
onglilik darajasi nechog’lik muhum axamiyat kasb etishi, jahon olimlarining bu haqidagi nazaryalaridan misollar ketirib o’tilgan.
KICHIK MAKTAB YOSHI DAVRIDA PSIXIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada kichik maktab yoshi davridagi bolaning psixikasida
kechayotgan o’zgarishlar, uni maktab yoshiga tayyorlash va o’quv jarayonlariga bo’lgan qiziqishini orttirish borsida so’z yuritilgan.
TA’LIM VA TARBIYA PSIXOLOGIYASIDA O’QITUVCHI VA O’QUVCHI MUNOSABATI
Ushbu maqolada, ta’lim va tarbiya psixologiyasida o’qituvchi va
o’quvchi munosabatlarining ahamiyati hamda o’qitish usulining to’g’ri tanlanilishi haqida so’z boradi.
BOLALARNING KOGNITIV JARAYONLARINI RIVOJLANTIRISHDA ERTAK VA PROEKTIV TESTLARNING AHAMIYATI
Tezisda maktabgacha ta’lim yoshidagi bola psixikasini o‘rganish va
rivojlantirishda proektiv testlarning ahamiyati va qo‘llash yo‘llari yoritib berilgan.
OILA PSIXOLOGIYASI VA U HAQIDAQI TADQIQOTLARNING NAZARIY TAHLILI
Ushbu maqola “Oila psixologiyasi “ haqida qiziqarli ma’lumotlar haqida
va siz bilmagan ma’lumotlarga ega bo;lishingiz mumkin.
GOʻDAKLIK DAVRI RIVOJLANISHI, PSIXOLOGIYASI VA EMOTSIONAL MULOQOTNING AHAMIYATI
Hozirgi vaqtda rivojlanish inson shaxsining tarkib topishi jarayonidir.
Rivojlanish o'zaro uzviy bog'liq bo'lgan qator bosqichlarda amalga oshadi. Bola aql
zakovatining ko'rsatkichi, sifati, xarakteri uning atrofdagi odamlar bilan kundalik muloqotlari
va amaliy faoliyatida vujudga keladi. Goʻdaklik davri psixologiyasi har bir yosh davrning
qaytarilmas xususiyatlarini, yillar o'tgan sari, asta-sekinlik bilan bola qanday qilib inson
boʻlib shakllanishi, shaxs sifatida o'zini ijtimoiy munosabatlarda namoyon qilishi va
emotsional muloqotni shakllantirib borishi bilan kechadi.
MAKTABGACHA YOSH DAVRIDAGI BOLALARNING PSIXIK VA PSIXOFIZIOLOGIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada maktabgacha yosh davridagi bolalarning psixik
rivojlanish xususiyatlari, ijtimoy muhit va undagi shaxslarning bola rivojlanishiga ta’siri haqigi fikr va mulohazalar bayon qilingan.
ILK BOLALIK DAVRIDA PSIXOFIZIOLOGIK RIVOJLANISH VA TASHQI MUHITNING TA’SIRI
Maqolada ilk bolalik davrida tashqi muhitning ta’siri, ilk bolalik davri
psixologiyasi va ota-ona o’rtasidagi muloqot, ilk bolalik davri muamolari va yechimlari haqida so’z boradi.
MAKTABGACHA YOSH DAVRIDAGI BOLALARNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada maktabgacha yosh davridagi bolalarning
psixologik xususiyatlari, ularning psixologik rivojlanishida ijtimoiy muhitning o’rni haqida
fikr va mulohazalar bayon qilingan.
MAKTABGACHA YOSH DAVRI PSIXOFIZIOLOGIYASI VA SHAXS SHAKLLANISHIDA MULOQOTNING O'RNI
Ushbu maqolada maktabgacha yosh davrida psixofiziologik
o'zgarishlar hamda, ushbu davrda shaxs shakkillanishida muloqotning tutgan o'rni, oiladagi tarbiyaning ahamiyati haqida so'z boradi.
O’SPIRINLIK DAVRIDA PSIXIK RIVOJLANISHNINGNAZARIY TAHLILI
Ushbu maqolada o`spirinlik davrining psixologik xususiyatlari
borasida, shuningdek his tuyg’u, rivojlanish xususiyatlari haqida atroflicha ma’lumotlar berib
o‘tildi.
TALABALARDA AXBOROT PSIXOLOGIK XAVFSIZLIGI IMMUNITETINI RIVOJLANTIRISH OMILLARI
Ushbu maqolada talabalarda axborot psixologik xavfsizligi immunitetini
rivojlantirish omillari mavzusi yoritilgan. Shu bilan birga, talabalarda axborot-psixologik
xavfsizlik immunitetining dolzarb masalalari va rivojlantirish jarayoni, axborot-psixologik
xavfsizlik immunitetini rivojlantirishning milliy ijtimoiy-madaniy, ildizlari haqida soʻz
ketgan.
AXBOROT XAVFSIZLIGI TUSHUNCHASINING PSIXOLOGIK MOHIYATI
Ushbu maqolada axborot xavfsizligi tushunchasi psixologik.
mavzu va uning mohiyati ochib beriladi. Axborot va psixologik xavfsizlik muammosi tarixan qo'yilgan.
har qanday davlat va jamiyatda ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy shakllanishini hisobga olish
manfaatlar va ularning mafkuraviy sohada ifodalanishi.
Shuningdek, axborot va psixologik xavfsizlik muammosi bundan buyon barqarorlik,
rivojlanish bilan birga ma'lum bir xarakterdagi axborot va psixologik xavf, axloqiy
Mafkuraviy tahdidlar ham paydo bo'ladi
MAKTAB YOSHGACHA BOLALARDA KOGNITIV KO‘NATLARNI SHAKLLANTIRISH ZAMONAVIY AXBOROT MUHITDAGI YOSH
Tadqiqot kognitiv shakllanishini o'rganishga bag'ishlangan
zamonaviy axborot sharoitida maktabgacha yoshdagi bolalarda ko'nikmalar
muhit. Texnologiyaning jadal rivojlanishi va foydalanishning ortib borishini hisobga olgan holda
axborot resurslari, bu o'zgarishlar jarayonlarga qanday ta'sir qilishini tushunish muhimdir
bilimlarni egallash va bolalarning kognitiv qobiliyatlarini rivojlantirish. Tadqiqot maqsadi
zamonaviy axborot muhitining ta'sirini aniqlashdan iborat
maktabgacha yoshdagi bolalarda kognitiv qobiliyatlarni shakllantirish.
ТАЪЛИМ СИФАТИ – ОЛИЙ ТАЪЛИМ ТИЗИМИ РАҚОБАТБАРДОШЛИГИНИНГ МУҲИМ ОМИЛИДИР
Ушбу мақолада Ўзбекистондаги олий таълим тизимида таълим
сифати масаласи ҳамда бу жараёнга Болонья декларациясининг аҳамияти ҳақида
муаллифнинг илмий изланишлари ёритилган
O’SMIRLARDA VIRTUAL O’YINLARGA MOYILLIGINI ANIQLASHNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada virtual o‘yinlar, ularni jamiyatda keng tarqalganligi,
butun dunyo bo‘ylab millionlab odamlar muntazam ravishda o‘yinlarga qaramligi ko’payib
borayotgani, jamoalarda onlayn ta'qib va zaharli xatti-harakatlar keng tarqalganligi, ularning
ruhiy salomatlikka ta'siri haqida xavotirlarga olib kelishi, virtual o'yinlarning shaxsga va
umuman jamiyatga ijtimoiy va psixologik ta'sirini o'rganayotganligi, o’smirlarda virtual
o’yinlarga moyilligini aniqlashning psixologik xususiyatlari borasida fikrlar keltirilgan
YOSHLAR HAYOTIDA VIRTUALLASHUV SABABLARI VA OMILLARI.
Maqolada yoshlar, xususan, o’smirlik davridagi bolalar
virtuallashuv sabablari, omillari va bartaraf etish yo’llari haqida so’z boradi.
AXBOROTNI INSON HAYOTIGA TA’SIR O’TKAZISH OMILLARI
Ushbu maqolada axborotlarni insonlar, ayniqsa yoshlar hayotiga qaday
ta’sir o‘tkazishi va bu jarayonda odamlarda kechadigan hissiyotlar va ularni boshqarish
haqida ma’lumotlar keltirib o‘tilgan.
AXBOROT-PSIXOLOGIK URUSH DAVRIDA MEDIAISTEʼMOLI MADANIYATIINI SHAKLLANTIRISH
Ushbu maqolada bugungi texnologiyalar shiddat bilan rivojlanayotgan
vaqtda yoshlarda axborot-psixologik urush davrida mediaiste’moli madaniyatini
shakllantirishning muhim tomonlari yoritib berilgan.
INTERNETNING SALB TA'SIRINING HOZIRGI MUAMMOLARI O'quvchilar va talabalar VA IX GA QAYTISH YO'LLARI HAQIDA HAQIQIY HAYOT, KITOBLARGA
Ushbu maqolada dolzarb masalalar muhokama qilinadi
Internetning o‘quvchilarga salbiy ta’siri va singdirishga misollar keltiradi
kitob o'qishni sevish
VIRTUAL O‘YINLARNING YOSHLAR ONGIGA TA`SIRI VA UNING ASORATLARI
Maqolada hozirgi kunda hayotimizga kirib kelgan va jamiyatimizning
barcha qatlamlari orasida keng tarqalayotgan virtual o‘yinlar va shuning bizning yashash
tarzimizga ta’siri va uning salbiy jihatlari haqida so‘z yu ritiladi. Shu bilan birqa torda
quyidagi maqola virtual olam o‘zi nima? U bizning hayotimizga qanday kirib keladi? Yoshlar
rivojlanishiga ta’siri qanday?- kabi savollarning javobini topishga yordam beradi
TOTALIZATOR O‘YINI QIMOR VA TAVAKKALCHILIKKA ASOSLANGAN O‘YINLARNING SALBIY OMILLARI
Ushbu maqolada totalizator o‘yini qimor va tavakkalchilikka asoslangan
o‘yinlarning salbiy omillari bayon etilgan.
GLOBALLASHUV DAVRIDA INTERNETNING YOSHLAR ONGIGA TA'SIRI.
Ushbu maqolada globallashuv davrida internetning yoshlar ongiga ta’siri
haqida fikr yuritilgan. Bugungi kunda o‘rgimcha to‘ridek butun dunyoni o‘z to‘rlari bilan
o‘rab turli yoshdagi shaxslarni o‘z domiga tortayotgan internet olami yoshlarni ham chetlab
o‘tmadi. Internetning ijobiy taraflari, foydalari bo‘lgani singari uning zararlari ham yo‘q
emas albatta. Maqolada ushbu xususida, internetning o‘sib, rivojlanib kelayotgan yoshlar
ongiga ta’siri haqida so‘z boradi.
BOLALARGA OMMAVIY AXBOROT TA’SIRI VA OQIBATLARI
Bolaning psixik rivojlanishi qanday bo‘ladi, u qanday shakllanadi va
unga ta’sir etuvchi omillar nimalardan iborat degan muammo juda qadim zamonlardan beri
psixolog va pedagoglarning diqqatini jalb etib kelmoqda.
Bolalar psixologiyasi fanining asosiy masalasi bola psixik taraqqiyotini
o‘rganishdan iborat ekan, bu masalani hal qilishda, uni tushuntirib berishda turli xil
qarashlarni o‘rganish, tahlil qilish muhimdir.Bolalarning ommaviy axborot vositalaridan
ko‘p foydalanishi, ularni turli xil kasallikka chaqiradi.
SHAXSLARDA TAVAKKALCHILIK BILAN BOG‘LIQ VIRTUAL O‘YINLARGA MOYILLIKNINNG PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada bugungi kunda yoshlar o‘rtasida tobora ommalashib
borayotgan oyinlardan biri bo‘lgan virtual o‘yinlar va ularga tobelik, shaxslarda
tavakkalchilik bilan bog‘liq virtual o‘yinlarga moyillikni, yoshlar ongiga ta’sirini psixologik
xususiyatlari kuchli depressiya, xulq-atvorning yomonligi, diqqatning pasayishi, aqliy
jihatdan o‘ylamay, fikrlamay qolishi, muloqotning yo‘qligi, kuchli stress, irodaning sustligi
borasida fikrlar bildirilgan
VIRTUAL O‘YINLARNING YOSHLAR ONGIGA TA`SIRI
Ushbu tezisda kompyuter o‘yinlari inson psixologiyasi, tarbiyasi
bilan aloqadorligi, internet, virtual va vizual olamning yoshlar ongiga ta’siri , virtual
o‘yinlarning salbiy oqibatlari haqida fikrlar yuritiladi.
МТТ ДА ДИДАКТИК ВА МНЕМОНИК ЎЙИНЛАРНИНГ ТАЪЛИМИЙ ВА ТАРБИЯВИЙ АҲАМИЯТИ
Ушбу мақола болаларни мактаб таълимига умумий ва махсус
тайёрлаш Ушбу мақолада боланинг индивидуал хусусиятларини, атроф-муҳитни
англаш ва идрок этиш, уни такомиллаштиришда мактабгача таълим тарбиячиларининг
машғулотларда дидактик ўйинлар, мнемоник машқлардан тўғри фойдаланиши анча
катта ёрдам бериши мумкинлигини ёритиб беришга харакат қилинган.