“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning
salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy
anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
428
VOLONTYORLIKNING JAMIYAT FAROVONLIGIGA TA’SIRI:
MUAMMOLAR VA YECHIMLAR
Xushnazarova Ma’mura Nodirovna
Qo
ʻ
qon davlat pedagogika instituti,
pedagogika fanlari bo
ʻ
yicha falsafa doktori(PhD), dotsent
ORCID: 0000-0001-8643-7729
Annotatsiya:
Ushbu maqola talabalar volontyorligining jamiyat farovonligiga ta’siri,
muammolarni hal qilish hamda unga potentsial yechimlar taklif etadi. U jamiyatning barqaror
rivojlanishi uchun volontyorlarning sa’y-harakatlaridan foydalanish bo
ʻ
yicha qimmatli
adabiyotlarni va tushunchalarni o
ʻ
rganilgan va tahlil etilgan.
Kalit so
ʻ
zlar:
volontyorlik, jamiyat, farovonlik, ta’sir, muammolar, yechimlar,
rivojlanish, barqarorlik, ishtirok
ВЛИЯНИЕ
ВОЛОНТЕРСТВА
НА
БЛАГОПОЛУЧИЕ
ОБЩЕСТВА
:
ПРОБЛЕМЫ
И
РЕШЕНИЯ
Хушназарова
Маъмура
Нодировна
-
Кокандский
государственный
педагогический
институт
,
доктор
философии
в
педагогических
науках
(PhD),
доцент
тел
.: +998905561700 e-mail:xushnazarovamamura@kspi.uz
ORCID: 0000-0001-8643-7729
Аннотация
:
В
этой
статье
рассматривается
влияние
студенческого
волонтерства
на
благополучие
общества
,
проблемы
и
предлагаются
потенциальные
решения
.
Изучена
и
проанализирована
ценная
литература
и
концепции
использования
усилий
волонтеров
для
устойчивого
развития
общества
.
Ключевые
слова
:
волонтерство
,
сообщество
,
благополучие
,
воздействие
,
проблемы
,
решения
,
развитие
,
устойчивость
,
участие
.
THE IMPACT OF VOLUNTEERISM ON COMMUNITY WELL-BEING:
PROBLEMS AND SOLUTIONS
Khushnazarova Mamura Nodirovna - Kokand state pedagogical institute,
PhD in pedagogical sciences, associate professor
ph.: +998905561700 e-mail:xushnazarovamamura@kspi.uz
ORCID: 0000-0001-8643-7729
Annotation:
This article examines the impact of student volunteerism on community
well-being, challenges, and offers potential solutions. It has been studied and analyzed the
valuable literature and concepts on using the efforts of volunteers for the sustainable
development of society.
Key words:
volunteering, community, well-being, impact, challenges, solutions,
development, sustainability, participation
KIRISH
Volontyorlik uzoq vaqtdan beri jamiyat farovonligi va ijtimoiy hamjihatlikni
mustahkamlashning muhim tarkibiy qismi sifatida tan olingan. Volontyorlik harakati nafaqat
xizmatni oluvchilarga foyda keltiradi, balki volontyorlarning hayotini ham boyitadi. Biroq,
ko
ʻ
plab afzalliklariga qaramay, volontyorlik jamiyat farovonligiga potentsial ta’siriga
“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning
salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy
anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
429
to
ʻ
sqinlik qiladigan turli muammolarga duch keladi. Ushbu maqola volontyorlikning jamiyat
farovonligiga ko
ʻ
p qirrali ta’sirini o
ʻ
rganish, volontyorlik tashabbuslarida duch keladigan
muammolarni aniqlash va ushbu muammolarni hal qilish uchun samarali yechimlarni taklif
qilishga qaratilgan.
Volontyorlik faoliyati to
ʻ
g‘risidagi O
ʻ
zbekiston Respublikasining qonuni Qonunchilik
palatasi tomonidan 2019 yil 6 noyabrda qabul qilingan, Senat tomondan 2019 yil 30 noyabrda
ma’qullangan.[1] Volontyorlik faoliyati jamiyatning rivojlanishida yildan-yilga katta
ahamiyat kasb etmoqda va ilmiy-tadqiqot ishlarining yo
ʻ
nalishi sifatida qaralmoqda. Ushbu
masalaga pedagogik-kontseptual jihatdan yondoshgan holda o
ʻ
rganish muhim masalalardan
biri hisoblanadi.
Volontyor
— (o
ʻ
zbekcha — ko
ʻ
ngilli) — o
ʻ
z xohishi bilan vaqti va mehnatini biror-
bir jamoat ishiga, hech qanday manfaatsiz ixtiyoriy taklif etadigan shaxs yoki guruh. Bu ish
bilan shug‘ullanish jarayoni volontyorlik deb yuritiladi. Ko
ʻ
pgina volontyorlar tibbiyot,
ta
ʼ
lim yoki favqulodda vaziyatlarda qutqaruv kabi sohalarda maxsus o
ʻ
qitilgan. Boshqalar
esa kerak bo
ʻ
lganda, masalan, tabiiy ofatga javob sifatida xizmat qiladi. [2]
1-rasm. Volontyorlik uchun illyustrativ foto
So
ʻ
nggi yillarda volontyorlik tushunchasi an’anaviy xizmat shakllaridan tashqariga
chiqib, mahalliy hamjamiyat loyihalaridan tortib xalqaro gumanitar sa’y-harakatlargacha
bo
ʻ
lgan keng ko
ʻ
lamli faoliyatni qamrab oldi. Shunday qilib, volontyorlik dinamikasi va
uning jamiyat farovonligiga ta’sirini tushunish uning ijobiy ta’sirini maksimal darajada
oshirish uchun strategiyalarni ishlab chiqishda juda muhimdir. Volontyorlik samaradorligiga
to
ʻ
sqinlik qilayotgan to
ʻ
siqlarni o
ʻ
rganib, ushbu tadqiqot volontyorlar tashabbuslari
natijalarini yaxshilash va jamiyatning barqaror rivojlanishini rag‘batlantirish uchun amaliy
tavsiyalar berishga harakat qilinadi.
Mavjud adabiyotlar, empirik tadqiqotlar va amaliy tadqiqotlarni chuqur tahlil qilish
orqali ushbu maqola volontyorlikning murakkabliklarini va uning jamiyat farovonligiga
ta’sirini yoritishga harakat qiladi. Natijada, ushbu maqola orqali jamiyatlarda ijobiy
o
ʻ
zgarishlar va ijtimoiy taraqqiyot uchun katalizator sifatida volontyorlikni rivojlantirishga
hissa qo
ʻ
shishga qaratilgan.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODLAR
Volontyorlik jamiyat farovonligi sohasiga qiziqish ortib borayotgan mavzu bo
ʻ
lib,
ko
ʻ
plab tadqiqotlar uning ko
ʻ
p qirrali ta’sirini o
ʻ
rganadi. Tadqiqotlar shuni ko
ʻ
rsatadiki,
volontyorlik jamiyat farovonligining turli yo
ʻ
nalishlarini, jumladan, ijtimoiy hamjihatlikni,
individual qoniqishni va umumiy jamiyat hayotiyligini oshirishda muhim rol o
ʻ
ynaydi.
“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning
salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy
anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
430
Volontyorlikning jamiyat farovonligiga ta’sirining asosiy jihatlaridan biri uning
ijtimoiy hamjihatlikka qo
ʻ
shgan hissasidir. Olimlar tomonidan o
ʻ
tkazilgan tadqiqot shuni
ko
ʻ
rsatdiki, volontyorlik darajasi yuqori bo
ʻ
lgan jamoalar aholi o
ʻ
rtasida ishonch va ijtimoiy
kapitalning yuqori darajalarini namoyon qiladi. [3] Bu shuni ko
ʻ
rsatadiki, volontyorlik
jamiyat farovonligining muhim tarkibiy qismlari bo
ʻ
lgan kuchli shaxslararo munosabatlar va
vataparvarlik tuyg‘usini kuchaytiradi.
Bundan tashqari, volontyorlik shaxsiy rivojlanish va ruhiy salomatlik bilan bog‘liq.
Omoto va Snayderlar tomonidan olib borilgan meta-tahlil shuni ko
ʻ
rsatdiki, volontyorlar
faoliyati bilan shug‘ullanadigan odamlar hayotdan qoniqish darajasi yuqori va depressiya
darajasi pastroq bo
ʻ
lishi kuzatilgan. Bu shuni ko
ʻ
rsatadiki, volontyorlik nafaqat jamiyatga
foyda keltiradi, balki volontyorlarning o
ʻ
zlari ham hayotiy farovonligini oshiradi. [4]
Biroq, volontyorlikning jamiyat farovonligiga ta’siri o
ʻ
z muammolaridan holi emas.
Umumiy muammolardan biri vaqt o
ʻ
tishi bilan volontyorlarning sa’y-harakatlarini davom
ettirishdagi qiyinchilikdir. Fisher, Gwenithlar tomonidan olib borilgan tadqiqotlar shuni
ko
ʻ
rsatdiki, volontyorlar uchun resurslarning cheklanganligi, beqarorlik va volontyorlarni
boshqarishdagi noqulayliklar jamiyat farovonligi uchun uzoq muddatli foydasiga putur
etkazishi mumkin. [5] Ushbu muammolarni hal qilish volontyorlarni yollash, o
ʻ
qitish va
saqlab qolish uchun samarali strategiyalarni amalga oshirishni talab qiladi.
Bundan tashqari, turli demografik guruhlardagi volontyorlar ishtirokidagi
nomutanosibliklar volontyorlikning jamiyat farovonligiga ta’sirini maksimal darajada
oshirish uchun yana bir qiyinchilik tug‘diradi. Tadqiqotlar shuni ko
ʻ
rsatdiki, keksalar va
marginal guruhlar kabi ba’zi populyatsiyalar volontyorlik uchun to
ʻ
siqlarga duch kelishi
mumkin, bu esa volontyorlik tashabbuslarining inklyuzivligi va samaradorligini cheklaydi.
[6]
Volontyorlik turli ijtimoiy muammolarni hal qilish va yechimlarni taklif qilish orqali
ijtimoiy farovonlikni oshirishda hal qiluvchi rol o
ʻ
ynaydi. Volontyorlikning ijtimoiy
farovonlikka ta’siri va yuzaga kelishi mumkin bo
ʻ
lgan muammolar va yechimlarga oid ba’zi
asosiy fikrlar:
1. Yoshlar jamoasi ishtiroki:
Volontyorlik odamlarni umumiy maqsadlar uchun
birlashtirib, jamiyatning ishtiroki va birdamligini rivojlantiradi. Bu ijtimoiy rishtalarni
mustahkamlaydi va jamoalarda daxldorlik va mas’uliyat hissini rivojlantiradi.
2. Ijtimoiy muammolarni hal qilish:
Volontyorlar ko
ʻ
pincha qashshoqlik, uysizlik,
ta’lim sohasidagi tengsizlik, atrof-muhitni muhofaza qilish va sog‘liqni saqlash
xizmatlaridan foydalanish kabi dolzarb ijtimoiy muammolarni hal qilishga hissa qo
ʻ
shadilar.
Ular o
ʻ
z sa’y-harakatlari bilan aholining zaif qatlamlarini qo
ʻ
llab-quvvatlash va resurslar
bilan ta’minlaydi, umumiy ijtimoiy farovonlikka hissa qo
ʻ
shadi.
3. Potentsialni oshirish:
Volontyorlik malaka oshirish, ta’lim olish va imkoniyatlarni
kengaytirish orqali shaxslar va jamoalarning salohiyatini oshirishga yordam beradi.
Volontyorlar nafaqat o
ʻ
z vaqtlari va tajribasini taklif qilishadi, balki benefitsiarlar orasida
o
ʻ
rganish va o
ʻ
sishni osonlashtiradilar.
4. Fuqarolik ishtirokini targ‘ib qilish:
Volontyorlik fuqarolarning ishtirokini va faol
fuqarolikni rag‘batlantiradi, bu orqali shaxslarga o
ʻ
z jamiyatlarini shakllantirishda faol rol
o
ʻ
ynashga imkon beradi. U marginal guruhlarga ovoz berish va ularning huquqlarini himoya
qilish orqali demokratiya, ijtimoiy adolat va inklyuzivlikni targ‘ib qiladi. [7]
Muammolar va yechimlar:
1. Resurslarning cheklanganligi:
Volontyorlikning muammolaridan biri cheklangan
resurslar, jumladan, moliyalashtirish, ishchi kuchi va infratuzilma. Buni hal qilish uchun
davlat, notijorat tashkilotlari va xususiy sektorlar o
ʻ
rtasida resurslardan foydalanish va
volontyorlar tashabbuslarini qo
ʻ
llab-quvvatlash uchun hamkorlikni yo
ʻ
lga qo
ʻ
yish mumkin.
“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning
salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy
anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
431
2. Barqarorlik:
Volontyorlar loyihalari va tashabbuslarining barqarorligini ta’minlash
qiyin bo
ʻ
lishi mumkin. Uzoq muddatli strategiyalarni ishlab chiqish, aniq maqsad va
vazifalarni belgilash va jamiyat mulkini rivojlantirish volontyorlarning qisqa muddatli sa’y-
harakatlarini qo
ʻ
llab-quvvatlash uchun muhim ahamiyatga ega.
3. Volontyorlarni boshqarish:
Volontyorlarni samarali boshqarish volontyorlar
dasturlarining muvaffaqiyati uchun juda muhimdir. Volontyorlarga tegishli ta’lim, nazorat
va qo
ʻ
llab-quvvatlashni ta’minlash, shuningdek, ularning hissalarini tan olish ularning ta’siri
va qoniqishini maksimal darajada oshirishga yordam beradi.
4. Ogohlik va faollik:
Volontyorlikning ahamiyati haqida xabardorlikni oshirish va
ko
ʻ
proq odamlarni ishtirok etishga undash qiyin bo
ʻ
lishi mumkin. Ta’lim kampaniyalari,
targ‘ibot dasturlari va volontyorlikni rag‘batlantirish odamlarning keng doirasini jalb qilish
va jamiyatda volontyorlik madaniyatini rivojlantirishga yordam beradi.
Umuman olganda, volontyorlik turli muammolarni hal qilish va jamoalarning
imkoniyatlarini kengaytirish orqali ijtimoiy farovonlikni rag‘batlantirishda muhim rol
o
ʻ
ynaydi. Muammolarni hal qilish va yechimlarni amalga oshirish orqali volontyorlar
tashabbuslari jamiyatga ijobiy ta’sir ko
ʻ
rsatishda davom etishi mumkin.
Xulosa qilib aytadigan bo
ʻ
lsak, volontyorlik jamiyat farovonligini oshirish uchun katta
salohiyatga ega bo
ʻ
lsa-da, u bilan bog‘liq muammolarni hal qilish va samarali yechimlarni
amalga oshirish uning ta’sirini maksimal darajada oshirish uchun juda muhimdir. Ijtimoiy
birdamlikni, individual qoniqishni va inklyuzivlikni rag‘batlantirish orqali volontyorlik
barqaror va gullab-yashnayotgan jamoalarni rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
NATIJALAR VA MUHOKAMA
2024 yil 1 yanvardan boshlab respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari
tomonidan budjetdan tashqari mablag‘lar hisobidan har yili Qoraqalpog‘iston Respublikasi,
viloyatlar va Toshkent shahri bo
ʻ
yicha har bir hududdagi 5 ta eng yaxshi volontyorlik
loyihalarini amalga oshirish uchun har bir loyihaga bazaviy hisoblash miqdorining 200
baravarigacha miqdorda mablag‘ ajratish amaliyoti joriy qilinadi.
Bunda, har yili volontyorlar ishtirokida o
ʻ
tkaziladigan yirik tadbirlar to
ʻ
g‘risidagi
ma’lumotlar volontyor.uz elektron platformasiga joylashtirib boriladi va tadbirlarda ishtirok
etadigan volontyorlarni platforma orqali elektron ro
ʻ
yxatga olish tizimi yo
ʻ
lga qo
ʻ
yiladi. [8]
«Volontyorlik» deganda ko
ʻ
ngilli bo
ʻ
lib jamoat ishlarida qatnashish nazarda tutiladi.
Boshqacha aytganda, volontyorlar o
ʻ
zining shaxsiy manfaatidan tashqariga chiqib,
jamiyatdagi muammolarni hal qilishga ko
ʻ
maklashadi. Juda ko
ʻ
p hollarda buni noto
ʻ
g‘ri
talqin qilishadi va majburiy faoliyat turi sifatida talqin qilinadi. O
ʻ
zbekistonda majburiy-
ixtiyoriy volontyorlik asosan umumxalq bayramlarida hashar shaklida tashkil etiladi. Hozirgi
paytda yoshlar ko
ʻ
ngilli bo
ʻ
lib ma’lum joyda o
ʻ
z fuqarolik pozitsiyasini ko
ʻ
rsatishdan
qochishga harakat qilishadi. Nega shunday? Chunki bu yo
ʻ
nalishning mohiyati to
ʻ
liq
anglashilmagan. Natijada, tushuncha noto
ʻ
g‘ri shakllangan va yoshlarga ham shu taxlitda
singdirilgan.
Harvard Tibbiyot maktabi tadqiqotchisi Jamshid Jambulov: — AQSh maktablaridan
birida o
ʻ
qib yurgan paytimda volontyorlik dasturlariga qatnashganman. Darslardan keyin
kambag‘allarga ovqat, kiyim-kechak tarqatish, atrof-muhit tozaligiga ko
ʻ
maklashish kabi
ishlarni bajarganmiz. Misol uchun, har hafta kambag‘allar uyiga borib, kiyim tarqatish, taom
tayyorlash, tozalik ishlarini olib borishda yordamlashardik. Shu tariqa volontyorlik soatlari
hisoblab borilardi. Yig‘ilgan miqdorga qarab mukofot belgilanadi (oltin, kumush, bronza
medal). Oq uy qoshida Milliy va jamoatchilik xizmati bor. Shu tashkilot volontyorlarni
rag‘batlantirish uchun prezidentning volontyorlik xizmati mukofotini berishda vakillik
organi hisoblanadi. Jamoat ishlarida faollik ko
ʻ
rsatganlarga alohida e’tibor berishdan maqsad
“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning
salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy
anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
432
yoshlarda jamiyatga daxldorlik hissini uyg‘otishdir. Volontyorlikning yana bir ahamiyatli
tomoni shundaki, oliy o
ʻ
quv yurtiga hujjat topshirayotganda yoki ishga kirishda bu alohida
hisobga olinadi.
Volontyorlikning foydali jihatlari:
1. Mahalliy hamjihatlikni qaror toptiradi, odamlar orasida do
ʻ
stona munosabatlarni
shakllantiradi.
2. Ko
ʻ
ngilli bo
ʻ
lib jamoat ishlarida qatnashish boqimandalik kayfiyatini yo
ʻ
qotishga
yordam beradi
3. Volontyorlik jamoatchilik nazorati tizimini mustahkam bo
ʻ
g‘inga aylantiroladi
Umumiy qilib aytganda, volontyorlik inson resurslarini to
ʻ
g‘ri tomonga yo
ʻ
naltira
oladi. Uning quyidagi afzalliklari bor:
· qo
ʻ
shimcha inson resurslari;
· xarajatlarni iqtisod qilish;
· tashkilot nufuzini oshirish;
· yangi tajriba, bilim, g‘oyalarga ega bo
ʻ
lish.
YUNISEFning Yu-Report xalqaro yoshlar loyihasi rahbari Jamila Nurjanova: — Nega
bizda volontyorlik qilishni unchalik xohlashmaydi? Buning sababi, fikrimcha, volontyorlik
mohiyatini yetarlicha tushunmaslik va ayrim sabablarga ko
ʻ
ra, jamiyatimizda biroz salbiy
ko
ʻ
rinishga kelib qolganidir. Volontyorlik deganda, majburiyat yoki borib «massovka» qilib
berish tushuniladi. Shunday fikr bor: «Ishim, o
ʻ
qishim bor, uyda buni qilishim kerak.
Yelkamga yana bitta toshni olib nima qilaman». Aslini olganda, volontyorlikka yuk sifatida
qarash – xato. Unga imkoniyatlar nazaridan boqish darkor. [9]
Volontyorlikning uchta eng muhim afzalliklari
1. Netvorking.
Oddiy qilib aytganda, yangi odamlar, tanishuvlar va yon atrofdagi
doirangiz kengayishi. Kundalik hayotimizda o
ʻ
zimizning kichik «kontakt jamiyat»imiz
shakllanadi va undan uzoqqa chiqib ketishingiz imkoniyati juda past. Qanchalik ko
ʻ
p
volontyorlikda faol bo
ʻ
lsangiz, shunchalik ko
ʻ
proq insonlar bilan uchrashish va turli
soxalarga kirib borish imkoniyatini qo
ʻ
lga kiritasiz. Balki, aynan volontyorlik ortidan
bo
ʻ
lgan tanishuv hayotingizga keskin burilish yasashi, eng qadrli insonlarni tuhfa qilishi yoki
muhim yutuqlarga ega bo
ʻ
lishga turtki bo
ʻ
lar.
2. Shaxsiy o
ʻ
sish.
Auditoriyada o
ʻ
qitilmaydigan tajriba, ko
ʻ
nikma va bilimlarni qo
ʻ
lga
kirita olasiz. Bu insonlar bilan muloqot qilish, omma oldida chiqish qilish, notiqlik
mahoratini oshirish imkoniyatini beradi. O
ʻ
z volontyorlik jamoamdagilarga hamisha
aytaman: «Volontyorlik qilish bu katta hayot oldidan kichkina repititsiyalardir. Qanchalik
ko
ʻ
proq repetitsiya qilsangiz, shunchalik kuchliroq bo
ʻ
lib, katta hayot sahnasiga kirib
borasizlar. Volontyorlik bu kelajak tomon yo
ʻ
naltirilgan tuganmas investitsiyadir».
3. Hayotda ijobiy o
ʻ
zgarishlarga sababchi bo
ʻ
lish
, ya’ni biron narsaning ustida
ishlab, natijasidan zavq olish – bu juda muhim tajriba. O
ʻ
zini jamiyatga kerakli his qilish,
kimgadir yordam bera olish.
XULOSA
Xulosa qilib aytganda, volontyorlik jamiyat farovonligiga sezilarli ta’sir ko
ʻ
rsatadi, bu
esa ijtimoiy hamjihatlikni, individual qoniqishni va chidamlilikni rivojlantirishga yordam
beradi. Biroq, ko
ʻ
ngillilarning moliyalashtirish, ishchi kuchi, infratuzilma, ishtirok etishdagi
nomutanosiblik kabi muammolarni hal qilish kerak. Yechimlar orasida samarali ishga yollash
strategiyalarini amalga oshirish, ko
ʻ
ngillilarga tegishli yordam va treninglar berish hamda
inklyuzivlikni targ‘ib qilish kiradi. Ushbu muammolarni tan olish va hal qilish orqali
jamoalar volontyorlikning ijobiy ta’sirini maksimal darajada oshirishi mumkin, natijada
yanada jonli va qiyinchiliklarga bardoshli intiliuvchan jamiyatlarga olib keladi. Kelajakdagi
“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning
salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy
anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
433
tadqiqotlar volontyorlik tadbirlarining jamiyat farovonligiga uzoq muddatli ta’sirini baholash
uchun aniq tadqiqotlarga e’tibor qaratishi kerak.
ADABIYOTLAR RO
ʻ
YXATI: (REFERENCES)
1. O
ʻ
zbekiston Respublikasining 02.12.2019 yildagi "Volontyorlik faoliyati
to
ʻ
g‘risida" gi O
ʻ
RQ-585-son Qonuni, web manzil:( https://lex.uz/docs/-4623999)
2. https://grantgo.uz/blog/volontyorlik-faoliyati-va-uning-foydalari
3. Putnam, Robert D. Bowling alone: The collapse and revival of American
community. Simon and schuster, 2000.
4. Omoto, Allen M., and Mark Snyder. "Basic research in action: Volunteerism and
society's response to AIDS." Personality and social psychology Bulletin 16.1 (1990): 152-
165.
5. Fisher, Gwenith G., et al. "Cognitive functioning, aging, and work: A review and
recommendations for research and practice." Journal of occupational health psychology 22.3
(2017): 314.
6. Rutherford, Alasdair, et al. "Volunteering for All: national framework-literature
review." (2019).
7. Nodirovna, Khushnazarova Mamura. "THE IMPORTANCE OF PERSONAL
MOTIVATION IN STUDENT VOLUNTEERING." Open Access Repository 9.12 (2023):
1-8.
8. https://kun.uz/uz/60738117 Volontyorlik loyihalarini amalga oshirish uchun
mablag‘ ajratish boshlanadi
9. Muhabbat Ma'mirova "Volontyorlik majburiyatmi yoki imkoniyatlar eshigi? Jamiyat
volontyorlikdan qanday foyda ko‘radi?" online maqola.11.08.2019. (web manzil:
https://kun.uz/uz/73094896)
10.
Xushnazarova,
M.
“OLIY
TA’LIM
TALABALARI
ORASIDA
VOLONTYORLIKNING
MIKRO
DARAJADAGI
OMILLARIGA
E’TIBOR
QARATISH”. MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE, vol. 2, no. 12, Zenodo,
December 4, 2023, pp. 168–73, doi:10.5281/zenodo.10253647.
11.
Хушназарова
,
Маъмура
. "VOLONTYORLIK FAOLIYATINIG IJTIMOIY-
PEDAGOGIK
MUAMMOLARI."
Ижтимоий
-
гуманитар
фанларнинг
долзарб
муаммолари
/
Актуальные
проблемы
социально
-
гуманитарных
наук
/Actual Problems of
Humanities and Social Sciences. 3.12/2 (2023).
12.
Расулов
,
Эркин
, and
Мамура
Хушназарова
. "Talabalarning intellektual
qobiliyatlarini rivojlantirishda talaba portfoliosini muhim o ‘rni."
Современные
тенденции
инновационного
развития
науки
и
образования
в
глобальном
мире
1.4 (2022).
13. Khushnazarova, M. N., and E. M. Rasulov. "EFFECTIVE ASPECTS OF
APPLYING METACOGNITIVE METHODS TO UNIVERSITY STUDENTS."
(2023).
14. qizi Rasulova, Dilafruzxon Sharobiddin. "INGLIZ TILINI O
ʻ
RGANISH
MOTIVATSIYASINI OSHIRISHDAGI INTERFAOL TA’LIM USULLARINING
AHAMIYATI." Innovative Development in Educational Activities 2.15 (2023): 76-81.
15. Rasulov, Erkin Madraimovich. "ELEKTRON PORTFOLIO TALABANING
KASBIY VA IJODIY FAOLIYATLARINI RIVOJLANTIRISH VOSITASI SIFATIDA."
Innovative Development in Educational Activities 2.13 (2023): 41-46.
16.
Умарова
, M. M. "Maktabgacha ta’lim tashkilotida pedagog-tarbiyachilar
faoliyatini
tashkil
etishning
pedagogik
masalalari."
Современные
тенденции
инновационного
развития
науки
и
образования
в
глобальном
мире
1.4 (2022).
“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning
salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy
anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
434
17. Khushnazarova Mamura Nodirovna, "VOLUNTEERING AS A FORM OF
SOCIAL PROTECTION", GALAXY INTERNATIONAL INTERDISCIPLINARY
RESEARCH JOURNAL (GIIRJ)ISSN (E): 2347-6915, Vol. 11, Issue 11, November (2023)
18.
Xushnazarova
Ma’mura
Nodirovna,
"Oliy
ta’lim
talabalari
orasida
volontyorlikning mikro darajadagi omillariga e’tibor qaratish", Scientific Bulletin of
NamSU-
Научный
вестник
НамГУ
-NamDU ilmiy axborotnomasi–2023-yil_12-son
