Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
318
T
LIM MUASSASALARI RAHBARLARIDA IJTIMOIY-PEDAGOGIK
KOMPETENSIYALARNI RIVOJLANTIRISH STRATEGIYALARI
Yusupova Feruza Murtazoxonovna Q qon universiteti
T lim muassasalarining boshqaruvi y nalishi magistranti
Annotatsiya:
T lim muassasalari rahbarlari
quv jarayonini shakllantirish va
quvchilarning rivojlanishiga k mak berishda hal qiluvchi r l
ynaydi. T lim
muassasalariga samarali rahbarlik qilish uchun t lim muassasalari rahbarlari kuchli
ijtimoiy-pedagogik kompetensiyalarga ega b lishlari zarur. Bu kompetentsiyalar ijtimoiy
dinamikani tushunish, inklyuziv amaliyotni tar ib qilish va samarali pedagogik
strategiyalarni amalga oshirish bilan bo liq bir qator k nikma va bilimlarni
z ichiga
oladi. Ushbu maqolada biz t lim muassasalari rahbarlarida ijtimoiy-pedagogik
kompetentsiyalarni shakllantirish strategiyalarini
rganamiz.
Kalit
s zlar:
Ijtimoiy-pedagogik
kompetensiya,
Ijtimoiy-pedagogik
kompetentsiyalarni rivojlantirish strategiyalari, Uzluksiz kasbiy rivojlanish, Mentorlik va
murabbiylik, Hamkorlikdagi t lim hamjamiyatlari, Reflektiv amaliyot, Jamoatchilikni jalb
qilish
Abstract:
Heads of educational institutions play a decisive role in shaping the
educational process and supporting the development of students. In order to effectively
lead educational institutions, it is necessary for the heads of educational institutions to
have strong socio-pedagogical competencies. These competencies include a range of skills
and knowledge related to understanding social dynamics, promoting inclusive practice,
and implementing effective pedagogical strategies. In this article, we study the strategies
of formation of socio-pedagogical competences in the heads of educational institutions.
Keywords:
Socio-pedagogical competence, Strategies for developing socio-
pedagogical competences, Continuous professional development, Mentoring and coaching,
Collaborative learning communities, Reflective practice, Public engagement
:
-
-
-
-
Kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan o qitishning asosiy mohiyati kasbga
yo naltiruvchi fanlardan tashkil qilingan ta lim-tarbiya jarayonida o quvchilar tomonidan
egallangan bilim, ko nikma va malakalarni o z shaxsiy hayoti davomida, shuningdek,
kelgusi kasbiy va ijtimoiy faoliyatlarida qo llay olish kompetensiyalarini shakllantirishga
yo naltirish sanaladi. O quvchilar kelgusi hayoti davomida shaxsiy, ijtimoiy, iqtisodiy va
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
319
kasbiy munosabatlarga kirishishi, jamiyatda o z o rnini egallashi, mazkur jarayonda duch
keladigan muammolarning
chimini hal etishi, eng muhimi o z sohasi, kasbi bo yicha
raqobatbardosh bo lishi uchun zaruriy tayanch kompetensiyalarga ega bo lishi lozim.[1]
O zbekiston Respublikasi Xalq ta limi tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish
konsepsiyasida - uzluksiz ta lim tizimi mazmunini sifat jihatidan yangilash, o qitish
metodikasini takomillashtirish, asosiy fanlarni chuqur o rganishga e tiborni qaratish,
davlat ta lim standartlarida ko zda tutilgan kompetensiyalarga asoslangan pedagogik
faoliyatni baholash mezonlarini ishlab chiqish kabi vazifalar belgilangan.[2]
Ijtimoiy-pedagogik
kompetensiyalarning
ahamiyati:
Ijtimoiy-pedagogik
kompetentsiyalar ta lim muassasasi rahbarlari uchun ijobiy maktab madaniyatini yaratish,
ta lim muassasasi xodimlari va o quvchilarni qo llab-quvvatlash va akademik yuksaklikka
erishishlari uchun zarurdir. Ushbu vakolatlar rahbarlarga manfaatdor tomonlar bilan
samarali muloqot qilish, hamkorlik aloqalarini o rnatish va butun maktab jamoasi uchun
foydali qarorlar qabul qilish imkonini beradi. Ijtimoiy-pedagogik kompetentsiyalarni
rivojlantirish orqali ta lim muassasalari rahbarlari empatiya, madaniy kompetentsiya va
o quvchilar muvaffaqiyatiga yordam beradigan ta lim amaliyotini chuqur anglash bilan
takchilik qilishlari mumkin.
Ijtimoiy-pedagogik kompetentsiyalarni rivojlantirish strategiyalari:
1. Uzluksiz kasbiy rivojlanish: T lim muassasasi rahbarlari ijtimoiy-pedagogik
kompetentsiyalarga e'tibor qaratadigan doimiy kasbiy rivojlanish imkoniyatlari bilan
shu ullanishlari kerak. Bu ularning ijtimoiy muammolar, pedagogik yondashuvlar va
takchilik amaliyotlarini tushunishlarini kuchaytiradigan seminarlar, konferentsiyalar va
kurslarda qatnashishlarini
z ichiga olishi mumkin.
2. Mentorlik va murabbiylik: Tajribali t lim muassasasi rahbarlari bilan
murabbiylik aloqalarini
rnatish ijtimoiy-pedagogik kompetentsiyalarni rivojlantirishda
qimmatli y l-y riq va yordam berishi mumkin. Rahbarlar murabbiylik mash ulotlari
orqali fikr-mulohazalarini olishlari,
z amaliyotlari haqida fikr yuritishlari va muloqot,
nizolarni hal qilish va inklyuziv takchilik kabi sohalarda
z mahoratlarini oshirishlari
mumkin.
3. Hamkorlikdagi t lim hamjamiyatlari: T lim muassasalari rahbarlarining boshqa
tashkilotlar bilan hamkorlik qilish imkoniyatlarini yaratish ijtimoiy-pedagogik
kompetensiyalarni rivojlantirish uchun
oyalar, il or tajribalar va innovatsion
strategiyalar almashinuviga yordam beradi. Hamkorlik orqali liderlar turli nuqtai
nazarlardan, muammolarni birgalikda hal qilishdan va
rganish tajribasidan bahramand
b lishlari mumkin.
4. Reflektiv amaliyot: T lim muassasalari rahbarlarini reflektiv amaliyotga jalb
qilish ularning ijtimoiy-pedagogik masalalarni chuqur anglashi va takchi sifatida
zini-
zi anglashini oshirishi mumkin. Reflektor mashqlari orqali
takchilar
z xatti-
-pedagogik
kompetentsiyalarining
sishi va takomillashuvi y nalishlarini aniqlashlari mumkin.
5. Jamoatchilikni jalb qilish: Oilalar, jamoat tashkilotlari va mahalliy manfaatdor
tomonlar bilan mustahkam hamkorlikni y lga q yish t lim muassasalari rahbarlariga
z
t lim muassasasining ijtimoiy konteksti va
quvchilarining ehtiyojlari haqida qimmatli
tushunchalar berishi mumkin. Jamiyatdagi ijtimoiy normalarga amal qilish orqali
takchilar madaniy kompetensiyani, hamdardlik va ijtimoiy-pedagogik muammolarni hal
qilishda hamkorli yondashuvni rivojlantirishi mumkin.
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
320
Xulosa qilib aytadigan b lsak, t lim muassasalari rahbarlarida ijtimoiy-pedagogik
kompetensiyalarni shakllantirish inklyuziv, q llab-quvvatlovchi va yuqori samarali t lim
muhitini yaratish uchun muhim ahamiyatga ega. Rahbarlarda ijtimoiy-pedagogik
kompetensiyalarni shakllantirish uzluksiz kasbiy rivojlanish, murabbiylik kabi
faoliyatlarni amalga oshirish jarayonida amalga oshiriladi.
Foydalanilgan adabiyotlar r yhati:
1.
Qoraev, S. (2016). Specific features of interdisciplinary coherence and
-50.
2.
,
.
(2016).
.
- 50.
