Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
162
QITUVCHI VA
QUVCHI
RTASIDAGI NIZOLAR VA ULARNING
ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Andijon viloyati shahrixon tumani
42-
lim maktabi psixologi
Annotatsiya:
ushbu maqolada
qituvchi va
quvchi
rtasidagi nizolar va
ularning
ziga xos xususiyatlari xaqida s z yuritilib, pedagogik konfliktga t xtalib
tilgan.
Kalit s zlar:
konfliktologiya, konflikt, ziddiyat, tarbiya, t lim,qobiliyat,
muloqat,layoqat.
:
Annotation:
This article talks about the conflicts between the teacher and the
student and their specific features, and touches on the pedagogical conflict.
Key words:
conflictology, conflict, conflict, upbringing, education, ability,
communication, competence.
Pedagogik konfliktologiya bu
qituvchi va
quvchi
rtasidagi ziddiyatlarni,
nizolarni
rganuvchi fandir. Pedagogik va psixologik adabiyotlarda ziddiyatlar va nizolar
pedagogik konfliktlar ham deb yuritiladi. Pedagogik konfliktlar deganda biz
qituvchi va
quvchi
rtasidagi
t lim
jarayonida
kuzatiladigan
ziddiyatlar,
tortishuvlar
kelishmovchiliklar, qarama-qarshiliklarni tushunamiz.
Konflikt tushunchasi ilmiy adabiyotlarda bir xil m noda q llanilmaydi. Turli soxa
va y nalishlarda uchrashi mumkin.
p t riflari mavjud.
ra, u ziddiyatga umumiy
tushuncha sifatida, eng avvalo, ijtimoiy ziddiyat sifatida qaraladigan tushunchadir.
Har qanday ziddiyatning rivojlanishi murakkab jarayon b
ziddiyatlarning yuzaga kelishi, avj olishi va hal etilishi asosida r y beradi. Ziddiyatlarga
faylasuflar esa ziddiyatlari bu ishlab chiqaruvchi kuchlar bilan ishlab chiqarish
munosabatlari
rtasidagi, b
rtasidagi, eski bilan
yangi
rtasidagi kelishmovchilikni ziddiyat deb tushunganlar[3].
ziga tortgan.Bu holatni
konfliktlar nazariyasiga taalluqli deb xisoblash mumkin. Bundan k rinib turibdiki,
ziddiyatlar va konfliktlat xamda nizolar deyarli bir m noga egadir.
Pedagogika va psixologiyada umuman olganda pedagogika soxasida nizolar va
ularni bartaraf etish masalasi har doim dolzarblikni kasib etib kelmoqda.
rganishlardan m lum b lishicha pedagogika soxasida xususan
qituvchi va
quvchi
rtasida bu borada qilinishi kerak b lgan ishlar k p.
qituvchi y niy pedagog har tomonlama
quvchilarga bilimlarini berishi uchun
avvolo
zi bilimli va tarbiyali b lishi lozimdir.
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
163
Pedagog
z mutaxassisligini puxta egallashi keng bilim doirasiga ega b lishi
t lim jarayonini olib borayotgan paitda t limni hayot bilan bo lashi lozimdir.
qituvchining pedagogik mahorati, qobiliyati asosan sinf auditoriya mash ulotlari,
konferentsiyalar jonli m ruzalarni tushuntirishida yaqqol k zga tashlanadi.
qituvchi t lim tarbiya jarayonini
rgatish bilan birgalikda,
quvchilarni ham
jonli muloqotga chorlay olishi
quvchilarni mustaqil fikrlarini tinglay olishi,
qituvchi va
quvchi
rtasidagi samimiy munosabtni y lga q yishi lozim.
qituvchi-pedagog
guruh bilan ishlashda guruhdagi har bir
quvchini temperamenti, xarakter qobiliyati,
ruhiyati, oilaviy muhiti, hulq-atvorini, bilim saviyasini
rganib, shunga qarab har bir
quvchiga qanday yondashishni
rganishi lozimdir. Masalan sinfda 32 ta talaba
qiydigan b lsa har bir bolani xarakteri jihatidan farqli tomonlarini k rishimiz mumkin.
Jamiyatda yashovchi shaxslarimiz tashqi k rinishlaridan gavdasini tuzilishi, oz in
semizligi yoki boshqa belgilari yuz tuzilishlari bilan
xshishi mumkin, lekin xarakterlari
jihatdan keskin farqlanadi.
Olimlarimiz
z tajribalarida shuni aniqladiki bitta tuxumda rivojlangan
egizaklarimiz ham tashqi k rinishdan bir-birlariga juda
xshasalarda lekin xarakter
xususiyatlariga k ra farqlanadi. Masalan, biri qiziqqon k p narsalarni
zlashtirishga
harakat qilishi kirishuvchanligi bilan farqlansa ikkinchisi tabiatan o ir suragan savolaga
javob beruvchi b lishi mumkin. Endi guruh misolida t xtalar ekanmiz, har bir guruhda
iqtidorli, talantli qiziquvchan yoshlar bilan bir qatorda layoqatsiz qobiliyati jihatidan sust,
yoki tabiatan o ir kamgap va serjahl qiziqquvchan
quvchilar ham b ladi.
qituvchining asosiy vazifasi har tomonlama tuk shaxslarni tarbiyalashda yangi
kadrlarni tarbiyalab berishdir. Pedagog
quvchilar bilan ishlash jarayonida ularga yakka
individual yoki kompleks holatlarida yondashmo i lozimdir. Sinf yoki auditoriyalardagi
lumotni birdaniga
zlashtira olmaydilar, bunday hollarda albatta pedagog t lim jarayonida individuallikka
tayanishi mumkin.
Pedagogning kompleks yondashishi
z navbatida ota-onalari bilan hamkorlikda
b lishi, k proq ota-onalar bilan muloqotda b lib, sinf majlislarida echilayotgan
masalalarda ota-onalarni ham fikrlarini inobatga olishi lozimdi. Agar
qituvchi tomonidan
qituvchi va
quvchi
rtasidagi konflikt paydo
b lishi bartarf etiladi.
quvchi ham
qituvchiga nisbatan samimiy munosabatda
b lishi, hurmatini joyiga q yishi kerak.
qituvchi va
quvchi
rtasida m lum bir
masofa kontakt b lishi lozimdir.
Adabiyotlar:
1. Azizxodjaeva N. Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat. T.: Fan, 2006.
2. Saidaxmedov N, Ochilov M.Yangi pedagogik texnologiyalar mohiyati va zamonaviy loyihasi
-T.,PTM, 1999.
.23.
