HAMKORLIK PEDAGOGIKASI VOSITASIDA OʻQUVCHILARNING IJTIMOIY MUNOSABATLARGA TAYYORLASH MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH

MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA

ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel

2025-yil

652

HAMKORLIK PEDAGOGIKASI VOSITASIDA O

ʻ

QUVCHILARNING IJTIMOIY

MUNOSABATLARGA TAYYORLASH MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH

Osiyo xalqaro universitet

Pedagogika yo‘nalishi magistri

Karimova Dilfuza Maxammadjanovna

Doi:

https://doi.org/10.5281/zenodo.15258053

Annotatsiya:

Ushbu maqolada hamkorlikda o’qitish texnologiyasi o’rni va ahamiyati

haqida ma’lumotlar yoritilgan.

Kalit so’zlar

: hamkorlikda o’qitish, an’anaviy ta’lim, kreativlik,jamoaviy ishlash.

Hamkorlik pedagogikasi an’anaviy

о

‘qitishdan farq qilib, bola bilan d

о

‘stona munosabat

о

‘rnatishga qaratiladi. Endi oldingi an’anaviy “Men”

о

‘rniga “Biz”, ya’ni hamkorlikda –

“subyekt”-“subyekt” munosabatlariga asoslangan holatda pedagogik faoliyat tashkil etiladi.
“Hamkorlikda ishlash” tamoyili bola shaxsini chuqur bilishga asoslanadi. Hamkorlik
pedagogikasining konsepsiyasi quyidagicha:

о

‘quvchi bilan hamkorlik munosabati;

о

‘quvchida ijobiy emotsional qoniqish hosil qilish;

maktab ta’limini muvaffaqiyatli amalga oshirish;
muloqot va mehnat qilish k

о

‘nikma va malakasini hosil qilish;

о

‘quvchilar bilan birgalikda mehnat qilish va yutuqqa erishishga ishontiriish;

о

‘quvchiga yordam berish g‘oyasi;

har bir

о

‘quvchi sinf ishida bemalol erkin qatnashishi imkoniyatiga ega b

о

‘lishi kerak;

bolalar ishini baholash ya’ni rag‘batlantirish. Darsni samarali tashkil etish uchun

о

‘qituvchilarga tavsiyalar:

О

‘quvchini mustaqil hayotga tayyorlash;

Sinfda ijobiy emostional (hissiy) muhit yaratish;
Darsga ishchanlik kayfiyatida kirishish;
Darsga mas’uliyat bilan kirishish;

О

‘quvchilar bilan hamkorlik qilish;

Zamonaviy usullar asosida dars

о

‘tish;

О

‘yin texnologiyalaridan foydalanish;

Ijodkorlik ya’ni muntazam

о

‘z ustida ishlash kabilardir.

Yangi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning shakllanishi davrida ta’lim tizimida amalga

oshirilayotgan keng ko‘lamli o‘zgarishlar va tub islohotlar, albatta, hayotning o‘zi taqozo qilgan u
yoki bu muammolar va masalalar bilan to‘qnashadi. Bu – qonuniy va tabiiy rivojlanish jarayoni.
Shu bois, ta’limining barcha bosqichlaridagi boshqaruvchilarning vazifasi – mazkur
muammolarga o‘z vaqtida yechim topish va shu orqali butun tizimning rivojlanishini
ta’minlashdan iborat.Bugungi o‘zgarishlar davrida jamiyatimiz hayotida murakkab, lekin davr
taqozo qilgan tub ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar amalga oshirilmoqda. Jamiyatda, iqtisodiyotda,
umuman, hayotimizning barcha jabhalaridagi bunday olamshumul o‘zgarishlarning amalga
oshirilishi o‘zimizning ham o‘zgarishimizni, ya’ni o‘zligimizni anglashni talab qiladi. Bu masala
oldimizga qo‘yilgan vazifalarning eng murakkabi desak, adashmaymiz.Davr taqozo qilayotgan
bunday vazifalarni muvaffaqiyat bilan bajarish uchun yosh avlod oldida – yangi bilimlarni egallash
va uni amaliyotga tatbiq etish masalasi dolzarb bo‘lib turibdi. Jahon tajribasining ko‘rsatishicha,
bu bilimlarning eng muhim tarkibiy qismi – boshqarish san’ati va fani ekanligini bildirmoqda.;

Hamkorlik pedagogikasi o

ʻ

quvchilarning mustaqil fikrlash va yechim qabul qilish

qobiliyatlarini rivojlantirishda ham muhim rol o

ʻ

ynaydi. O

ʻ

quvchilar birgalikda muammoni hal

qilish, g

ʻ

oyalarni muhokama qilish, yechimlarni topish va tanlashda ishtirok etadilar. Bu jarayonda

ular o

ʻ

z fikrlarini ifoda etish, tanqidiy fikrlash, bahslash, murosa qilish va mas'uliyatni o

ʻ

z

zimmalariga olishni o

ʻ

rganadilar.Hamkorlik pedagogikasi o

ʻ

quvchilarni mustaqil fikrlash va

MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA

ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel

2025-yil

653

yechim qabul qilishga o

ʻ

rgatishda quyidagi imkoniyatlarni beradi:O

ʻ

quvchilar o

ʻ

zaro

muloqot va muhokama qilish orqali turli xil nuqtai nazarlarni ko

ʻ

rib chiqadilar.Ular o

ʻ

z fikrlarini

ifoda etish, argumentlarni keltirish va boshqalarning fikrlarini eshitish imkoniga ega
bo

ʻ

ladilar.O

ʻ

quvchilar o

ʻ

zaro yordam berib, muammoni hal qilish strategiyasini birgalikda ishlab

chiqadilar.Ular o

ʻ

z fikrlarini himoya qilish, boshqalarga tushuntirish va ularning nuqtai nazarini

qabul qilishni o

ʻ

rganadilar.

Xulosa qilib shuni aytishimiz mumkinki hamkorlik pedagogikasi mustaqil fikrlash va

yechim qabul qilish qobiliyatlarini rivojlantirishda quyidagi afzalliklarni taklif etadi:
O

ʻ

quvchilarning o

ʻ

ziga bo

ʻ

lgan ishonchi ortib, ular o

ʻ

z fikrlarini ochiqchasiga ifoda etishga moyil

bo

ʻ

ladilar.Ularning tanqidiy fikrlash qobiliyati rivojlanadi va ular muammoni turli xil nuqtai

nazardan ko

ʻ

rib chiqishni o

ʻ

rganadilar.O

ʻ

quvchilar murosa qilish va boshqalar bilan hamkorlik

qilishni o

ʻ

rganadilar.Ular o

ʻ

z fikrlarini boshqalarga tushuntirish va ularning nuqtai nazarini qabul

qilish qobiliyatini oshiradilar.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1

. Nutq madaniyati-vikipediya

2.

1.

Абдуллаева

Ш

А

.

Хамкорлик

педагогикаси

. –

Т

.:

Фан

ва

техналогия

, 2017.

3. Perry, N. E., & Smart, J. C. (2020). Motivation in Education: Theory, Research, and

Applications. Educational Psychologist, 55(4), 235-245.

4. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and Extrinsic Motivations: Classic Definitions

and New Directions. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 54-67.