SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
424
TA’LIMDA SUN'IY INTELLEKT IMKONIYATLARI
Azimova Ziyodaxon Ergashevna
Andijon davlat pedagogika instituti professori,
pedagogika fanlari doktori (DSc)
Badalxodjayev Tolqinjon Ikramiddinovich
Andijon davlat universiteti,
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15357655
Kompyuter injiniringi kafedrasi o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Maqola sun'iy intellekt (AI)dan foydalanish usullariga bag'ishlangan bo'lib, ular
allaqachon ta'limga har tomonlama ta'sir ko'rsatgan va ta'sir qilishda davom etadi. Ushbu maqolada
biz ta'limda sun'iy intellektdan foydalanishning turli usullari, ularning afzalliklari va mumkin bo'lgan
kamchiliklarini ko'rib chiqamiz. Ta'limda sun'iy intellektning ijobiy va salbiy tomonlari keltiriladi.
Shaxsiylashtirilgan ta'lim, virtual o'qituvchilar, adaptiv testlar va ma'lumotlar tahlili qamrab olingan.
Kalit so'zlar:
Shaxsiylashtirilgan ta'lim, virtual o'qituvchilar, adaptiv testlar va ma'lumotlarni
tahlil qilish.
Annotation:
The article is dedicated to the methods of using artificial intelligence (AI), which
have already had a comprehensive impact on education and continue to influence it. This paper
examines various ways of applying AI in education, along with its advantages and potential
drawbacks. Both the positive and negative aspects of using AI in the educational process are
presented. The topics covered include personalized learning, virtual teachers, adaptive testing, and
data analysis.
Keywords:
Personalized learning, virtual teachers, adaptive testing, data analysis.
Texnologiyaning rivojlanishi va ta'limni raqamlashtirish bilan sun'iy intellekt (AI) ta'lim
jarayonining ajralmas qismiga aylanmoqda. Ushbu maqolada biz ta'limda sun'iy intellektdan
foydalanish qanday imkoniyatlarni ochib berishini, shuningdek, ushbu texnologiyani samarali amalga
oshirish uchun qanday qiyinchiliklarni yengish kerakligini ko'rib chiqamiz.
O'qitish algoritmlarini ishlab chiqish: Sun'iy intellekt har bir talabaning ehtiyojlariga moslasha
oladigan shaxsiylashtirilgan ta'lim platformalarini yaratishga imkon beradi.[1] Mashinani o'rganish
algoritmlari o'quv ma'lumotlarini tahlil qilish, talabalarning individual zaif tomonlarini aniqlash va
ularga mos o'quv materiallari va topshiriqlarini taklif qilish imkonini beradi.
Sun'iy intellektdan talabalarga interfaol tarzda dars bera oladigan virtual o'qituvchilarni yaratish
uchun ham foydalanish mumkin. Ushbu virtual o'qituvchilar har bir talabaning shaxsiy ehtiyojlariga
moslasha oladi, shaxsiy savollarni so'raydi va o'rganishni yaxshilash uchun qo'shimcha
tushuntirishlarni taklif qiladi.[2]
Ta'lim sifatini oshirish: Ta'limda sun'iy intellektdan foydalanish ta'lim jarayoni sifatini
yaxshilashga yordam beradi. Uy vazifasini baholash yoki test o'tkazish kabi muntazam vazifalarni
avtomatlashtirish o'qituvchilarga o'quvchilar bilan yanada ijodiy va individual ishlashga e'tibor
qaratish imkonini beradi.[3] Bundan tashqari, sun'iy intellekt kurslar va o'quv dasturlarini
optimallashtirishga, ularni mehnat bozorining o'zgaruvchan ehtiyojlariga moslashtirishga yordam
beradi.
Ta'limda sun'iy intellektdan foydalanishning yana bir usuli - bu ovoz va matnni aniqlash
texnologiyasidan foydalangan holda ta'lim dasturlari va kurslarini ishlab chiqish. Bu talabalarga real
vaqt rejimida fikr-mulohaza va ko'rsatmalar olish imkonini beradi, ularning materialni tushunishini
yaxshilaydi va o'rganishni yanada samaraliroq qiladi.[4]
Sun'iy intellektni dasturlashni o'rgatishda qo'llash: Sun'iy intellekt dasturlashni o'rgatishda
muvaffaqiyatli qo'llanilishi mumkin. Masalan, Codecademy platformasi interaktiv dasturlash
kurslarini yaratish uchun mashinani o'rganish algoritmlaridan foydalanadi.[5] Tizim talabalarning
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
425
muammoni hal qilish jarayonini tahlil qiladi va ularning dasturlash ko'nikmalarini oshirish uchun
shaxsiy maslahat va tavsiyalar beradi.
Sun'iy intellektni bilimlarni tekshirishda qo'llash: Sun'iy intellektdan avtomatlashtirilgan
baholash tizimlarini yaratish orqali talabalar bilimini tekshirishda ham foydalanish mumkin. Masalan,
Gradescope platformasi testlar va uy vazifalariga javoblarni tahlil qilish, ularni oldindan belgilangan
mezonlar bo‘yicha avtomatik ravishda baholab, ob’ektiv va izchil baholashni ta’minlash uchun sun’iy
intellektdan foydalanadi.
Ta'lim jarayonida sun'iy intellektdan foydalanish Khan Academy platformasi kabi intellektual
ta'lim platformalarini yaratish orqali o'zini namoyon qilishi mumkin. Khan Academy o
ʻ
quv
materiallarini har bir talabaning malaka darajasi va ehtiyojlariga moslashtirish uchun mashinani
o
ʻ
rganish algoritmlaridan foydalanadi.
Masalan, tizim o‘quvchining ma’lum bir matematik tushunchani egallash bo’yicha qiyinchilik
ko’rayotgan bo’lsa avtomatik ravishda bu holatni aniqlashi va materialni mustahkamlash uchun
qo‘shimcha tushuntirishlar yoki mashqlarni taklif qilishi mumkin. Ushbu yondashuv talabalarga o'z
tezligida o'rganish va ular uchun eng muhim mavzularni o'rganishga e'tibor berish imkonini beradi.
Ta'limda sun'iy intellektdan yana bir muhim foydalanish bu adaptiv testlardir. Mashinani
o'rganish algoritmlari tufayli talabalar bilim darajasiga qarab avtomatik ravishda sozlanadigan
testlarni topshirishlari mumkin. Bu har bir talabaning bilim darajasini yanada aniqroq baholash va
shaxsiy o‘quv dasturlarini yaratish imkonini beradi.[6]
Qiyinchiliklarni yengib o'tish: Biroq, ta'limga sun'iy intellektni joriy etish muayyan
qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi. Raqamli tafovutning kengayishiga yo'l qo'ymaslik uchun
texnologiya barcha talabalar uchun ochiq bo'lishini ta'minlash muhimdir. Shuningdek, mumkin
bo'lgan maxfiylik buzilishining oldini olish uchun talabalar ma'lumotlarining maxfiyligi va
xavfsizligini ta'minlash kerak.
Xulosa: Sun'iy intellekt ta'limni o'zgartirish, uning qulayligi va sifatini oshirish uchun kuchli
vositadir. Biroq, ushbu texnologiyani muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun turli jihatlar, jumladan,
foydalanish imkoniyati, ma'lumotlar maxfiyligi va o'qituvchilar malakasini oshirishni hisobga olish
kerak. Kelajakda ta'limda sun'iy intellektdan foydalanish rivojlanishda davom etadi va talabalar va
o'qituvchilar uchun yangi imkoniyatlar ochadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Bostrom N. Sun’iy intellekt: bosqichlar, tahdidlar, strategiyalar. — M.: Alpina
Publisher, 2019.
2.
Russell S., Norvig P. Sun’iy intellekt: zamonaviy yondashuv. — 4-nashr. — M.:
Williams, 2021.
3.
Floridi L. Sun’iy intellekt etikasi. — M.: Gaidar Instituti nashriyoti, 2020.
4.
Бадалходжаев
,
Т
.
И
.
Искусственный
интеллект
в
образовании
/
Информационно
-
коммуникационные
технологии
в
педагогическом
образовании
. – 2022. –
№
5(80).
5.
Badalxodjayev T. Informatika kursida sun’iy intellekt asoslarini o‘qitish metodikasi /
Til va adabiyot.uz – 2024 y. 11-son.
6.
Бадалходжаев
Т
.
И
.
Технологии
искусственного
интеллекта
в
образовании
//
Интернаука
:
электрон
.
научн
.
журн
.
2022.
№
20(243).
URL:
https://internauka.org/journal/science/internauka/243
