Ustozlar uchun
pedagoglar.org
73-son 1–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 257
MUVAFFAQIYATNI PSIXOLOGIK JIHATDAN QABUL QILISH
FarDU psixologiya kafedrasi o’qituvchisi
Toshboltayeva Nodiraxon Ibrohimjonovna
FarDU Sport psixologiyasi mutaxassisligi talabasi
Murodov Nurullo
Annotation:
This article will analyze how success in sports is perceived
psychologically. Based on the views of Uzbek and foreign scientists, individual, social and
mental factors of success in sports are highlighted. It also analyzes the relationship of
success to Relativity, intrinsic motivation, social recognition, and personal criteria.
Annotatsiya:
Ushbu maqolada sport sohasida muvaffaqiyatni psixologik jihatdan
qanday qabul qilinishi tahlil qilinadi. O‘zbek va xorijiy olimlarning qarashlari asosida
sportdagi muvaffaqiyatning individual, ijtimoiy va ruhiy omillari yoritiladi. Shuningdek,
muvaffaqiyatning nisbiyligi, ichki motivatsiya, ijtimoiy e’tirof va shaxsiy mezonlar bilan
bog‘liqligi tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar:
muvaffaqiyat, sport psixologiyasi, ruhiy barqarorlik, motivatsiya,
individual mezonlar, o‘sish mentaliteti
Muvaffaqiyat – bu insonning o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlariga erishishi va bu
jarayonda ijobiy his-tuyg‘ularni boshdan kechirishi bilan bog‘liq holatdir. Ayniqsa, sport
sohasida muvaffaqiyat nafaqat tashqi yutuqlar bilan, balki sportchining ichki qoniqishi,
o‘zini baholashi va ruhiy barqarorligi bilan ham belgilanadi. Ushbu maqolada sportdagi
muvaffaqiyatning psixologik jihatlari, uning qabul qilinishi va baholanishi tahlil qilinadi.
O‘zbekiston olimlari sport muvaffaqiyatini milliy g‘urur va madaniyat bilan
bog‘laydilar. “O‘zbekiston – sport davlati” konsepsiyasi asosida sportchilarga sharoit
yaratish va ularni ruhiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash muhim omil sifatida e’tirof etiladi.
Toshkent davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti olimlari ruhiy barqarorlik va
motivatsiyani asosiy faktorlar deb hisoblaydi.
Xorijiy olimlar esa sport muvaffaqiyatini texnologiyalar, ilmiy yondashuvlar va
psixologik tayyorgarlik orqali tahlil qiladilar. Dr. Carol Dweckning “Growth Mindset”
nazariyasi sportchining fikrlash uslubi muvaffaqiyatda hal qiluvchi rol o‘ynashini
ko‘rsatadi. Norvegiya tajribasi esa ijtimoiy tenglik va moliyaviy qo‘llab-quvvatlash
muhimligini ta’kidlaydi.
Muvaffaqiyatning psixologik jihatlari
- Individual qoniqish: Sportchi o‘z mehnatining samarasini his qilganda, ijobiy his-
tuyg‘ular paydo bo‘ladi.
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
73-son 1–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 258
-Ijtimoiy e’tirof: Jamiyat va yaqinlar tomonidan tan olinishi sportchining ruhiyatiga
ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
-Ichki motivatsiya: Yangi maqsadlar sari intilishda asosiy harakatlantiruvchi kuch
hisoblanadi.
-Stressga chidamlilik: Muvaffaqiyat o‘z-o‘zini baholashni oshiradi, bu esa
sportchining psixologik barqarorligiga xizmat qiladi.
Muvaffaqiyatni haddan ortiq ulug‘lash yoki uni yetarlicha qadrlamaslik
sportchining keyingi faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Psixologlar
muvaffaqiyatni muvozanatli qabul qilish, uni yangi marralar sari motivatsiyaga
aylantirishni tavsiya etadilar. Har bir sportchi muvaffaqiyatni turlicha talqin qiladi.
Ba’zilar uchun finalga chiqish yutuq bo‘lsa, boshqalar uchun bu oddiy bosqichdir. Shuning
uchun sport psixologiyasi muvaffaqiyatni individual mezonlar asosida baholashni taklif
qiladi.
Xulosa qilib aytganda portdagi muvaffaqiyat – bu nafaqat natijaga erishish, balki
ruhiy jihatdan barqarorlikka erishishdir. To‘g‘ri qabul qilingan muvaffaqiyat sportchining
kelajakdagi faoliyatida muhim tayanch bo‘ladi. O‘zbekiston va xorijiy tajribalar
muvaffaqiyatning jismoniy, psixologik va ijtimoiy omillarning uyg‘unligiga bog‘liqligini
ko‘rsatadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Ibrokhimjonovna T. N. PERSONAL EDUCATION AS A MAIN BASIS OF
SOCIETY'S DEVELOPMENT //Academicia Globe: Inderscience Research. – 2021.
– Т. 2. – №. 03. – С. 1-2.
2.
Тошболтаева Нодира Иброхимжоновна// Билиш жараёнлари риволанишида
шахсни тараққий этиши// Journal of innovations in scientific and
educationalresearch volume-2, Issue-13 (26-Desember).472-475 . 2022
3.
Toshboltayeva Nodira Ibrohimjonovna// The importance of thinking IN he complex
process of individual activity// International conference on Studies in Humanities,
Education and Sciences.January 10 th,2022.69-70
