www.sci-p.uz
II SON. 2025
268
TOʻQIMACHILIK KORXONALARIDA XALQARO SERTIFIKATLARNING JORIY ETILISHI VA
EKSPORT FAOLIYATI KOʻRSAT
KICHLARI
To‘xtayev Zayniddin Egamnazar o‘g‘li
Toshkent to‘qimachilik va yе
ngil sanoat instituti
ORCID: 0000-0001-8304-1171
Annotatsiya.
Ushbu maqolada
“O‘
zto
‘
qimachiliksanoat
” uyushmasi tarkibidagi
korxonalarga xalqaro standartlarning joriy etilish holati va sifat menejmenti tizimining nazariy
asoslari tadqiq etildi. Shuningdek toʻqimachilik mahsulotlarining eksport hajmi dinamikasi va FHI
% yoritilgan.
Kalit soʻzlar:
mahsulot sifati, sifat,
sifat menejmenti tizimi, Oeko tex100 standart, SEDEX,
BSCI, ISO 9001 va GOTS standartlari, eksport hajmi dinamikasi.
ВЫДАЧА МЕЖДУНАРОДНЫХ СЕРТИФИКАТОВ НА ТЕКСТИЛЬНЫХ ПРЕДПРИЯТИЯХ
И ПОКАЗАТЕЛЕЙ ЭКСПОРТНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
Тухтаев Зайниддина Эгамназарович
Ташкентский институт текстильной и легкой промышленности
Аннотация
.
В данной статье изучено состояние внедрения международных
стандартов и теоретических основ системы менеджмента качества на предприятиях
ассоциации “
O
‘
zto
‘
qimachiliksanoat
”. Также выделена динамика объёма экспорта
текстильной продукции и
FHI %.
Ключевые слова:
качество продукции, качество, система управления качеством,
стандарт
Oeko
tex100, стандарты SEDEX, BSCI, ISO 9001 и GOTS, динамика объемов
экспорта.
ISSUANCE OF INTERNATIONAL CERTIFICATES IN TEXTILE ENTERPRISES AND
INDICATORS OF EXPORT ACTIVITIES
Tukhtaev Zayniddin Egamnazar ugli
Tashkent Textile and Light Industry Institute
Abstract.
This article examines the state of implementation of international standards and
theoretical foundations of the quality management system at the enterprises of the
“O‘
zto
‘
qimachiliksanoat
”
association. The dynamics of the volume of textile exports and FHI% are
also highlighted.
Keywords:
quality products, quality, quality management system, Oeko tex100 standard,
standards of SEDEX , BSCI, ISO 9001 and GOTS, export dynamics.
UOʻK:
339.564
268-274
www.sci-p.uz
II SON. 2025
269
Kirish.
Bugungi kunda butun dunyoda to‘qimachilik
mahsulotlarining sifati katta ahamiyatga
ega. Sifatli mahsulotlar bozor raqobatida korxona va tashkilotlar muvaffaqiyatining asosiy
shartiga aylandi. Davlatimiz rahbarining sohani qo‘llab
-quvvatlash maqsadida Prezidentning
2025-yil 16-
yanvardagi “To‘qimach
ilik va tikuv-trikotaj sanoatida qayta ishlash zanjirini
rivojlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora
-
tadbirlar to‘g‘risida”gi PF
-6-
son qarori to‘qimachilik
sanoati iqtisodiyotimizning drayver tarmoqlaridan biri ekanligini ko‘rsatmoqda
(Farmon,
2025).
Mazkur f
armonga muvofiq, mahalliy to‘qimachilik mahsulotlarini tashqi bozorlarga
yanada kengroq kirib borishi uchun shart-sharoit yaratish maqsadida 2025-2027-yillarda
to‘qimachilik va trikotaj sanoatida texnologik zanjirni rivojlantirishning asosiy maqsadli
ko‘rsatkichlari belgilab berildi. To‘qimachilik eksportini 2025
-yilda 4,0 milliard AQSh dollariga,
2026-yilda 5,0 milliard AQSh dollariga va 2027-yilda 7,0 milliard dollarga oshirish.
Xususan, xalqaro brendlarni jalb qilish va xalqaro brendlarni jalb qilish orqali tayyor
trikotaj mahsulotlarining umumiy eksportdagi ulushini 70 foizga yetkazish maqsadida 5,0
milliard AQSh dollari miqdorida xorijiy sarmoya va kreditlar jalb etish orqali sohani qo‘llab
-
quvvatlash zarurligi ta’kidlandi. GOTS, OEKO
-TEX, BCI, Organic Cotton, SEDEX va ushbu
sertifikatlarni olish uchun talablarni qondirish uchun qilingan boshqa xarajatlar ham ushbu
sertifikatlarni olish bilan bog‘liq xarajatlarni to‘lash uchun ko‘rsatilgan moliyaviy yordam
miqdorida qoplanadi (Farmon, 2025).
Savdo-
sanoat palatasi mahalliy mahsulotlar va brendlarni xalqaro bozorlarda targ‘ib
qilish, joylashtirish va reklama qilish maqsadida “Made in Uzbekistan” dasturini amalga
oshirmoqda. Dastur doirasida tarmoq korxonalarini “bozorlar” bilan ishlashga o‘rgati
sh,
ularning asl mahsulotlarini “bozorlar”ga joylashtirishga ko‘maklashish, shuningdek, mahalliy
brendlarni yaratish va targ‘ib qilish bo‘yicha chora
-tadbirlarni amalga oshirish sohaning
mamlakat iqtisodiyotidagi ahamiyati isbotidir.
Adabiyotlar sharhi.
H
ozirgi kunda to‘qimachilik mahsulotlarining raqobatbardoshligini belgilovchi asosiy
omil bu mahsulot sifati desak xato bo‘lmaydi. Falsafiy nuqtai nazardan sifat obyektning
mustahkam, aniq ichki mohiyatini belgilovchi barcha tushunchalar bilan belgilanadi. Sifat
menejmenti tizimiga qo‘yiladigan talablar ISO 9000 xalqaro standartlarida, asosiy qoidalar esa
ISO 9001:2015 standartida ko‘rsatilgan
(ISO 9001:, 2015).
Oksford universiteti lug‘atida sifatga (1990) sifat ustunlik
yoki asllik ma‘nosida
ta‘riflanadi.
GOST 15467-70 talablariga muvofiq, mahsulot sifati deganda, odatda, mahsulotning
maqsadiga muvofiq ma’lum ehtiyojlarni qondirishga yaroqliligini belgilovchi xususiyatlar
majmui tushuniladi (
Коблякова
, 1980).
O‘zbekiston olimlaridan Kattaxoʻjayev toʻqimachilik korxonalarining asosiy
mahsulotlarini standartlashtirish masalasida dastlabki ilmiy tadqiqot ishlarini olib bordi
(Yusupov
va boshq.,
2021
)
.
Professor: Isaevga
(
2023
) fikriga
ko‘ra
- Sifat menejmenti tamoyillarga asoslangan
tizimdir: sifat menejmenti va strategik menejmentning yaxlit tizimi ikki yoki undan ortiq
xalqaro standartlar talablariga javob beradigan korxonaning umumiy boshqaruv tashkiliy
tuzilmasi elementlari, metodlari, jarayonlari va resurslari majmuidir.
Glichevning
(
2017
)
fikricha, “TQMning asl mohiyati korxona faoliyatining barcha
jabhalarini, shuning uchun ham barcha xodimlarni sifatni oshirish g‘oyasi bilan qamrab olish
vazifasidir.
Dorofevning
(
2008
)
fikricha, «sifat menejmenti tizimining
samaradorligi ko
‘
rsatkichlari
kadrlar tayyorlash rejasini bajarish darajasi va korxonaning malakali kadrlar bilan
ta'minlanganligidir». darajasiga bog‘
liq. Korxona mahsuloti (xizmati) sifati barcha xodimlarni
www.sci-p.uz
II SON. 2025
270
doimiy ravishda o‘qitishga asoslanadi. Sifat me
nejmenti tizimi bir nechta shunday tizimlarni
birlashtiradi.
Vruskaning va Yensen
(
1994
)
: “Umumiy sifat menejmenti modeli eng samarali sifat
menejmenti modeli sifatida tan olingan. TQM samaradorligi bir vaqtning o
‘
zida uchta elementni
- tashkilot, mahsulotlar va xodimlarni takomillashtirish asosida ishlab chiqarish xarajatlarini
kamaytirishdan iborat.
Eremenskaya
(
2021
)
Sifat menejmenti tizimi - bu kompaniyaning ichki siyosati va ishlash
usullarini tavsiflovchi maxsus amaliyotlar majmuasi bo
‘
lib, uning
maqsadi iste’molchilarni
sifatli tovarlar va xizmatlar bilan qondirishdir.
S.Shingo - o
‘
z vaqtida rejalashtirish va ishlab chiqarish tizimining asoschilaridan biri. U
SMED (One Minute Die Exchange), tez almashtirish usulini va Rock-Walk, xatolarni bartaraf
etish tizimini ishlab chiqdi
1
.
Zimonning (2016)
fikricha: «Sifatni boshqarish tizimini joriy etish jarayoni juda
murakkab, shuni yodda tutish kerakki, u hatto tashkilotni boshqarishda mavjud tizimni to
‘
liq
qayta ko
‘
rib chiqishni ham o
‘
z ichiga olishi mumkin.
Listopadovaning (2013)
fikricha: “Sifat menejmenti tizimi standartlarni ishlab chiqish va
ularning bajarilishini nazorat qilish, korxona faoliyati parametrlarining belgilangan talablarga
muvofiqligini ta’minlash maqsadida xodimlarning o‘zaro
hamkorligini muvofiqlashtirishdan
iborat boshqaruv vositasidir.
Goncharov (2007)
“Sifat menejmenti subʼyektlarining asosiy vazifalari sifat menejmenti
tizimining barcha quyi jarayonlarini aniqlash, har bir kichik jarayon boʻyicha asosiy
samaradorlik koʻrsatkichlarini shakllantirishdan iborat boʻlib, ular oxir
-oqibat butun jarayon
boʻyicha samaradorlik koʻrsatkichlari tizimiga birlashtiriladi” deb taʼkidladi.
Grexovaning
(
2010
)
fikricha: “Sifat tizimi mahsulot yoki xizmatlar sifatini oshirish,
shuningdek, ishlab chiqarish tannarxini va tovar narxini pasaytirish va natijada korxonaning
iqtisodiy faoliyati samaradorligini oshirish vositasidir”.
Tadqiqot metodologiyasi.
Emperik tadqiqot asosida sifat tushunchasi tadqiq etildi va sifat menejmenti tizimini joriy
qilish holati baholandi. Shuningdek, statistik ma’lumotlar asosida eksport hajmi dinamikasi
o‘rganildi.
Tahlil va natijalar muhokamasi.
To‘qimachilik korxonalarida sifat menejmenti tizimi
- bu mahsulot sifatini talab
darajasida amalga oshi
rish, ta’minlash va saqlash uchun loyihalash, tayyorlash va ishlatish
jarayonida amalga oshiriladigan harakatlar majmuyi. Sifatning talab darajasida amalga
oshirilishi tadqiqot va loyihalash bosqichida mamlakatimiz va xorijdagi eng ilg‘or fan va texnika
yu
tuqlarini tahlil qilish yo‘li bilan amalga oshiriladi
(
To‘xtayev, 2024)
.
SMTni joriy etish bo‘yicha xorijiy tajribani sarhisob qilar ekanmiz, shuni ta’kidlash
kerakki, to‘qimachilik sanoati korxonalari o‘z mahsulotlarining raqobatbardoshligini oshirish
uchun ISO 9000 seriyali SMTni joriy etishlari juda muhim.
Shu bois “O‘
zto
‘
qimachiliksanoat
” uyushmasi tarkibida faoliyat yuritayotgan
to‘qimachilik va tikuv
-
trikotaj korxonalariga joriy qilingan sertifikatlar ro‘yxati, joriy qilingan
korxonalar sonini
ko‘rib chiqamiz.
Ushbu jadvaldan ko‘rinib turibdiki, bugungi kunda to‘qimachilik va tikuv
-trikotaj
korxonalarida 101 ta Oeko tex 100 standarti, 25 ta BSCI (50 dan ortiq korxona ushbu standartni
joriy etish bo‘yicha o‘quv seminarlarida qatnashmoqda), 40 ta
Sedex, 8 ta GOTS, 8 ta Organik
EU, 8 ta OCS, 1 ta GRS, SE mark 3 ta, Wrap 11 ta, Better Work 16 ta, Better Cotton 12 ta va 1350
dan ortiq ISO 9001/14001/18001/45001/50001 xalqaro standartlari joriy etildi.
1
httрs://www.kрms.ru/Gеnеrаl_infо/Quаlitу_mаnаgеmеnt.htm
www.sci-p.uz
II SON. 2025
271
1-jadval
“O‘
zto
‘
qimachiliksanoat
”
uyushmasi tarkibidagi to‘qimachilik korxonalariga
berilgan sertifikatlar ro‘yxati
Manba:
O‘
zto
‘
qimachiliksanoat malumotlari asosida muallif ishlanmasi.
Yuqoridagi jadval asosida
“O‘
zto
‘
qimachiliksanoat
”
uyushmasi tarkibida faoliyat
yurituvchi korxonalarda keng joriy etilayotgan Oeko tex standart 100, SEDEX, BSCI, ISO 9001
va GOTS standartlarini ko‘rib chiqamiz.
To‘qimachilik sanoatida mahsulotlar ishlab chiqarish ko‘plab murakkab mexanik va
fizik-
kimyoviy jarayonlarni o‘z ichiga oladi. Jarayondan chiqadigan energiya, suv va kimyoviy
chiqindilar ham ishchilarga, ham atrof-muhitga juda salbiy ta
’sir ko‘rsatadi.
Oeko tex100 - bu
korxonalarda keng qo‘llaniladigan sertifikatlar
sirasiga kiradi. 1992 yilga kelib, Oeko-tex
standartlari Germaniya to‘qimachilik uyushmasi (MST) va Avstriya (OTN) tadqiqot institutlari
tomonidan ishlab chiqilgan. To‘qimachilik ishlab chiqarishning barcha darajalari uchun keng
qamrovli xavfsizlik darajasi - ip ishlab chiqarishdan tayyor mahsulotlarga, shu jumladan
tugmalar va fermuarlar kabi mahsulotlar.
Oeko tex100 standartining ahamiyati va foydasi shundaki, u nafaqat korxona ichida
xavfsiz va izchil to
‘
qimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarishni ta’minlaydi, balki ushbu
standartdan foydalanadigan to
‘
qimachilik korxonalarining obro
‘
si va ishonchliligini oshiradi.
Hozirda SEDEX dunyoning 150 dan ortiq mamlakatlarida 50 mingdan ortiq aʼzoga ega.
Xususan, “O‘
zto
‘
qimachiliksanoat
” uyushmasi tizimidagi 40 ta korxona ushbu
sertifikatni
olishga muvaffaq bo‘ldi.
SEDEX
–
korxonaning yuqori darajadagi ishbilarmonligi, xalqaro va milliy qonunchilik va
standartlar talablariga muvofiqligining tasdig‘idir.
SEDEX missiyasi kompaniyalarni global yetkazib beruvchilar bilan bogʻlash, bi
znes etikasi
boʻyicha maʼlumot almashish va axloqiy koʻrsatkichlarning doimiy yaxshilanishiga erishishdan
iborat.
BSCI (Business Social Compliance Initiative) tizimi Bryusselda joylashgan va Tashqi savdo
uyushmasi (FTA) tomonidan ishlab chiqilgan maxsus tizimdir. Ushbu tizim Xalqaro mehnat
tashkiloti (XMT) tomonidan tayyorlangan mehnat va mehnatni muhofaza qilish standartlari
asosida ishlab chiqilgan. BSCI maqsadi global savdoda ijtimoiy mas’uliyat monitoringini joriy
etish orqali yetkazib beruvchi mamlakatlar faoliyatini barqaror yaxshilash uchun asos
yaratishdir.
Bugungi kunda “O‘
zto
‘
qimachiliksanoat
” uyushmasi a’zosi bo‘lgan “Uztex Group” MChJ
O‘zbekistonda va MDH davlatlari orasida birinchi bo‘lib BSCI sertifikatining eng yuqori
reytingini qo‘lga kiritgan to‘qimachilik korxonasi hisoblanadi.
ISO 9000 seriyali xalqaro sertifikatlarning keng tarqalishi jahon iqtisodiyotida ularga
bo
‘
lgan talab yuqori ekanligini ko
‘
rsatadi. U iqtisodiy globallashuv jarayonlari ko‘lamini ham
o‘zida aks ettiradi. “O‘
zto
‘
qimachiliksanoat
” uyushmasi tizimidagi 1 ming 350 dan ortiq
korxonada ISO 9001 standarti joriy etildi.
“O‘
zto
‘
qimachiliksanoat
” uyushmasi tarkibida faoliyat yuritayotgan 8 ta to‘qimachilik
korxonasida GOTS standarti joriy etildi. GOTS Global Organic Textile standarti birinchi marta
2005-yilda Xalqaro ishchi guruhi tomonidan tashkil etilgan. GOTS sertifikatini olish uchun
minimal talab shundan iboratki, to
‘
qimachilik tolalarining kamida 70% organik bo
‘
lishi va
butun ishlab chiqarish jarayoni ekologik va ijti
moiy mezonlarga qat’iy rioya qilishi kerak.
№
OEKO-
Tex
Standard
100
BSCI
Sedex
GOTS
Organic
EU
OCS
GRS
C
Е
mark
WRAP
Better
Work
Better
Cotton
ISO
9001/
14001/
45001
1
101
25
40
8
8
8
1
3
11
16
12
1350
www.sci-p.uz
II SON. 2025
272
Agar to‘qimachilik ishlab chiqaruvchilari ushbu GOTS standartlariga rioya qilsalar, ular
sertifikatlangan organik matolar va kiyim-kechaklarni dunyoning barcha yirik bozorlariga
eksport qilishlari mumkin bo‘ladi.
Quyida to‘qimachilik korxonalari tomonidan ishlab chiqarilgan to‘qimachilik
mahsulotlari eksporti hajmi dinamikasini tahlil qilamiz.
Statistika agentligi maʼlumotlariga koʻra, 2024
-
yilda Oʻzbekistonda 89,5 trillion soʻmlik
toʻqimachilik mahsulotlari ishlab chiqarilgan boʻlsa, bu koʻrsatkich 2023
-yilning mos davriga
nisbatan 11,1 foizga oshgan. 2024-
yilda ishlab chiqarilgan toʻqimachilik mahsulotlarining
umumiy sanoat ishlab chiqarishidagi ulushi 10,1 foizni tashkil etadi.
Toʻqimachilik sanoati toʻqimachili
k tolalarini tayyorlash va yigirish, shuningdek,
toʻqimachilik iplari va tayyor toʻqimachilik mahsulotlari ishlab chiqarish, toʻqimachilik va
kiyim-kechaklarni pardozlash, kiyim-
kechakdan tashqari tayyor toʻqimachilik mahsulotlari
ishlab chiqarishni oʻz ic
higa oladi.
2-jadval
2024 yilda to
‘
qimachilik mahsulotlari eksporti hajmining dinamikasi
Jadvaldan ko‘rinib turibdiki, 2024
-
yilda O‘zbekiston 2,9 milliard dollarga yaqin mahsulot
eksport qilgan. Shundan ip-kalava
–
1237,3 million dollar, tayyor to‘qimachilik –
1124,5 million
dollar, trikotaj
–
292,1 million dollar, doka
–
145,9 million dollar, paypoq
–
42,6 million dollarni
tashkil etdi. Bu umumiy eksport hajmining 10,6 foizini tashkil etdi.
2025-
yil yanvar oyida ishlab chiqarish sanoatida to‘qimachilik mahsulotlarining ulushi
13,6 foizni tashkil etdi, fizik hajm indeksi o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 3,6 foizga o‘sdi,
mahsulot ishlab chiqarish hajmi 5986,7 milliard so‘mga to‘g‘ri keldi.
1-rasm.
Yillar boʻyicha toʻqimachilik mahsulotlari eksporti hajmining oʻsib
borish
dinamikasi (milliard dollar)
Manba:
O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi statistik agentlik ma'lumotlari asosida
muallif ishlanmasi.
1,3
1,5
1,9
2,9
3,2
3,1
2,9
0
0,5
1
1,5
2
2,5
3
3,5
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
eksport hajmi
IP-Kalava
1 237,3 million dollar
Tayyor to'qimachilik mahsulotlari
1 124,5 million dollar
Trikotaj mato
292,1 million dollar
Gazlama
145,9 million dollar
Paypoq
42,6 million dollar
Jami
2.9
milliard dollar
www.sci-p.uz
II SON. 2025
273
Statistik ma’lumotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, 2018
-
yilda to‘qimachilik mahsulotlari
eksporti
hajmi 1,3 milliard AQSH dollarini tashkil etgan bo‘lsa, 2019
-yilda bu miqdor 1,5
milliard AQSh dollarini, 2020-yilda
–
1,9 milliard AQSh dollarini, 2021-yilda
–
2,9 milliard AQSh
dollarini, 2022-yilda qariyb 3,3 milliard dollarni tashkil etadi. AQSh dollarida bo
‘
lgan bo
‘
lsa,
2023-yilda 3,1 milliard AQSh dollarini, 2024-yilda esa 2,9 milliard dollarni tashkil etganini
ko
‘
ramiz.
Xulosa va takliflar.
Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, 2024
-
yilda 89,5 trillion so‘mlik to‘qimachilik
mahsulotlari ishlab chiqarilgan
, qariyb 2,9 milliard AQSH dollari miqdoridagi to‘qimachilik
mahsulotlari eksport qilingan bo‘lib, bu umumiy eksport hajmining 10,6 foizini tashkil etgani
to‘qimachilik sanoati respublika iqtisodiyotining yetakchi tarmoqlaridan biri ekanidan
dalolatdir.
O‘
zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 16-
yanvardagi “To‘qimachilik va
tikuv-
trikotaj sanoatida qayta ishlash zanjirini rivojlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora
-
tadbirlar to‘g‘risida”gi PF
-6-
sonli farmoniga ko‘ra to‘qimachilik mahsulotlari eksporti
hajmini
2025-yilda 4,0 milliard AQSh dollariga, 2026-yilda 5,0 milliard AQSh dollariga, 2027-yilda esa
7 milliard AQSH dollarga yetgizish lozimligining qayd etilganligi. Ushbu sohada to‘qimachilik
mahsulotlari ishlab chiqarishda foydalanilmayotgan imkoniy
atlar mavjudligini ko‘rsatadi.
Ushbu ko‘rsatgichlarga erishish uchun soha tadbirkorlari bilan “O‘
zto
‘
qimachiliksanoat
”
uyushmasi hamkorlikda soha korxonalariga xalqaro standartlarning joriy etilishini
jadallashtirish, ishlab chiqarish jarayoniga resurs tejamkor texnologiyalarni bosqichma-
bosqich keng joriy qilib borish, kadrlar qo‘nimsizligiga barxam berish, mahsulot sifat
ini
boshqarishda korxonaning har bir bo‘limida statistik usullardan keng foydalanish, natijaga
erishishning muhim omili hisoblanib iqtisodiy samaradorlikni taminlaydi.
Adabiyotlar
/Литература/Reference:
Dоminik Zimоn (2016), Influеnсе оf quаlitу mаnаgеmеnt
sуstеm оn imрrоving рrосеssеs in
smаll аnd mеdium
-
sizеd оrgаnizаtiоns, Quаlitу ассеss tо suссеss, Vоl.17, Nо.150,Fеbruаrу, 61
-
64р.
Farmon (2025)
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025
-yil 16-yanvarda PF-6-sonli
“To‘qimachilik va tikuv
-
trikotaj sanoatida qayta ishlash zanjirini rivojlantirish bo‘yicha
qo‘shimcha chora
-
tadbirlar to‘g‘risida”gi prezident farmoni.
ISO 9001: (2015)
Системы менеджмента качества.
lug‘at
(1990) Oxford University Press (1990) lug‘ati
To‘xtayev,Z.(2024).To‘qimachilik korxonalarida mahsulot sifatini boshqarish tizimi va
samaradorlik.
Iqtisodiyot
va
ta’lim.25(2),99
-102.
https://cedr.tsue.uz/index.php/
journal/article/view/1497/1364
Wru
с
k, K.H., J
е
ns
е
n, M.
С
. (1994) S
с
i
е
n
се
, s
рес
ifi
с
kn
о
wl
е
dg
е
а
nd t
о
t
а
l qu
а
lit
у
m
а
n
а
g
е
m
е
nt/K.H.Wru
с
k,M.
С
.J
е
ns
е
n // J
о
urn
а
l
о
f
Ассо
unting
а
nd
Есо
n
о
mi
с
s. N
о
18.
рр
. 271-272.
Yusupov S.SH., Isayev R.A., Yuldashev S.N., Davronov O.A. (2021) Iqtisodiyot va menejment.-
T.”Factor books” 2021.
-611 b. S.SH.Yusupov.,Isayev R.A.,Yuldashev S.N.,Davronov O.A. Iqtisodiyot
va menejment.-
T.”Factor books”.
-611 b.
Глухов В.В. (2017) Управление качеством: Учебник/ В.В.Глухов.
-
СПб.:Питер,
-
592 с
Гончаров, Э.Н. (2007) Некоторые соображения по поводу идентификatsiи процессов
системы менеджмента качества / Э. Н. Гончаров // Стандарты и качество. № 9. –
С. 70.
Грехова, Т.В. (2010) Особенности управления проектами построения системы
менеджмента качества в современных организatsiях: автореф. дисс.канд. социол.
наук:22.00.08./Грехова Татьяна Владимировна.–
М
., -
С
. 3.
Дорофеев В.Д. (2008) Эффективность управления трудовыми ресурсами
предприятия при внедрении системы менеджмента качества: монография / В.
Д.Дорофеев, А. Н. Шмелева. –
Пенза : Информационно
-
издательский центр ПГУ, С. 12.
Еременская Л.И. (2021) Управление качеством методические указания. Ступино.
www.sci-p.uz
II SON. 2025
274
Исаев Р.А. (2023) Тўқимaчилик caноaтидa сифат менежменти тизими асосида
стратегик
бошқaришни
такомиллаштириш
методологияси
08.00.13
–
менежмент.иқтисодиёт фанлари доктори (DSc) диссертatsiяси автореферати.
Тошкент. ТДИУ 80 б
Коблякова Е.Б.
(1980)
Основы конструирования одежды.
Москва.
Листопадова, Е.В. (2013) Система менеджмента как эффективный управленческий
ресурс: организatsiонные и социально
-
психологические аспекты/ Е.В.Листопадова//
Ученые
записки
Комсомольского
-
на
-
Амуре
государственного
технического
университета. –
т.2. –
№ 4 (16). –
С. 98
-99.
