www.sci-p.uz
II SON. 2025
768
IJTIMOIY BАRQАRORLIK VА FАROVONLIKNI TА’MINLАSH
–
DАVR TАLАBI
Djuraeva Dildora
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti
Аnnotatsiya
.
Ushbu maqolada aholi turmush darajasining dolzarb masalalarini tahlil
qilish bilan birga, ular oladigan daromadlar dinamikasi va hukumat tomonidan bu borada
amalga oshiralayotgan islohotlar atroflicha o‘rganilgan. Shuningdek, “Oʼzbekiston –
2030”
strategiyasi doirasida amalga oshiralayotgan chora-tadbirlar va aholining moddiy hamda
ma
’
naviy farovonligini oshirishga qaratilgan
dolzarb vazifalarga e’tibor qaratiladi. O’z navbatida
kam ta’minlangan aholi qatlamini moddiy jihatdan qo‘llab
-quvvatlash mexanizmlarini ishlab
chiqish borasida kelgusidagi rivojlanish yo‘nalishlari muho
kama qilinadi.
Kalit so‘zlar:
aholi turmush darajasi, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish, daromadlar,
kambag‘allik, “Oʼzbekiston –
2030” strategiyasi, ijtimoiy siyosat, mahallabay ishlash tizimi
.
ОБЕСПЕЧЕНИЕ СОЦИАЛЬНОЙ СТАБИЛЬНОСТИ И БЛАГОПОЛУЧИЯ –
ТРЕБОВАНИЕ ВРЕМЕНИ
Джураева Дилдора
Самаркандский институт экономики и сервиса
Аннотация
.
В статье анализируются актуальные вопросы, связанные с уровнем
жизни населения, а также динамикой его доходов. Также будет уделено внимание
реализуемым мерам в рамках стратегии «Узбекистан –
2030» и актуальным задачам,
направленным на повышение материального и духовного благосостояния населения. В
свою очередь, будут обсуждаться направления дальнейшего развития с точки зрения
разработки механизмов материальной поддержки малообеспеченных слоев населения.
Ключевые слова
:
уровень жизни населения, социально
-
экономическое развитие,
доходы, бедность, стратегия «Узбекистан
-
2030», социальная политика, система труда
в махалле
.
ENSURING SOCIAL STABILITY AND WELL-BEING IS THE DEMAND OF THE TIMES
Djuraeva Dildora
Samarkand Institute of Economics and Service
Abstract.
The article analyzes current issues related to the standard of living of the
population, as well as the dynamics of its income. Attention will also be paid to the measures being
implemented within the framework of the strategy "Uzbekistan - 2030" and current tasks aimed
at improving the material and spiritual well-being of the population. In turn, directions for further
development will be discussed in terms of developing mechanisms for material support for low-
income groups of the population.
Keywords:
standard of living of the population, socio-economic development, income,
poverty, strategy "Uzbekistan - 2030", social policy, labor system in the mahalla.
UOʻK:
369.014
768-774
www.sci-p.uz
II SON. 2025
769
Kirish.
Har bir mamlakat aholisining
turmush darajasini yaxshilash ijtimoiy-iqtisodiy
taraqqiyotinning muhim mezonlaridan biri hisoblanadi. Yashash sharoitining yuqori bo‘lishi
jamiyatning barqaror rivojlanishig
a, iqtisodiy o‘sishni ta’minlashga, ijtimoiy adolatning
tiklanishiga xizmat qilishi shax-shubxasizdir.
Shu boisdan, aholini turmush darajasini
oshirishga qaratish borasida olib borilayotgan davlat siyosati aholi farovonligini yuksaltirishda
muhim ahamiyatga ega.
O’zbekistonda amalga oshirilayotgan hozirjavob iqtisodiy va ijtimoiy islohotlar, aholi
daromadlarning muntazam oshirilishi barobarida kambag‘allikni qisqartirish yo‘nalishida olib
borilayotgan ishlar masalaning nechog‘li dolzarligini anglatadi. O’z
navbatida aholi turmush
darajasining to‘kin
-
sochinlik, yetarlilik, meʼyoriy daraja, kambag‘allik va qashshoqlik
borasidagi muammolarni izchillik bilan hal etish - davr talabidir.
Аdabiyotlar sharhi
.
Shuni taʼkidlash lozimki aholining turmush darajasini tadqiq qilishga qaratilgan ilmiy
izlanishlar ko‘p bo‘lib, ushbu masalalar mamlakatimiz va xorijlik olimlar tomonidan yetarlicha
tadqiq qilingan. Oʼtmishga tegishli bo‘lgan ilmiy tadqiqotlarda ijtimoiy i
shlab chiqarish va
farovonlik, turmush tarzi, uning darajasiga doir nazariy yondashuvlar asosan klassik iqtisod
vakillari hisoblangan А.Smit, А.Marshal va shu kabilarning nazariy qarashlariga monand
ravishda amalga oshirilgan.
O‘z navbatida O‘zbekistonda
qashshoqlikni kamaytirish va aholining turmush darajasini
oshirish muammolari
Аbduraxmonov
(2020)
, Аbduraxmanova, Gʼoyibnazarova, Qurbanova
(2021), Muhammedov, Isxaqova (2016), Qudbiev (2020) va boshqalarning ilmiy ishlarida ham
keng o‘rganilgan. Shuningdek, tadqiqotchilarning ilmiy izlanishlarida “turmush darajasi”,
“turmush sifati”, “turmush sharoitlari” va “turmush tarzi” tushunchalari bir biri bilan sinonim
tarzda qo‘llanilib kelinayotganl
igi, bu boradagi ilmiy-nazariy tahlillarni yanada kengaytirish
zaruratini keltirib chiqarmoqda.
Аyniqsa, rossiyalik olimlari Bobkov va Bobkovalar
(2022)
“...turmush darаjаsini insоnlar,
ijtimоiy guruhlar va jamiyat aʼzolarining hayotiy faoliyatining rcha jabhalaridagi isteʼmolini aks
ettiradi va hayot kechirishning o‘ziga xosligini u yoki bu sifatini nisbiy qiymat ko‘rsatkichlarida
(
Беркинов
и
др.,
2024).
ifodalaydi”, deb bu boradagi fikrlarni yanada oydinlashtirdi.
Yana bir tadqiqotchi Gorelovning (2003)
taʼkidlashicha, turmush darajasi “...insonlarning
moddiy va maʼnaviy ehtiyojlarining muayyan davrda qondirilganlik darajasini anglatuvchi
parametrik ko‘rsatkich” deb hisoblaydi. Demak, turmush darajasi isteʼmol qilingan neʼmatlar
va xizm
atlarning miqdor hamda sifat ko‘rsatkichlarini aks ettirib, ushbu masalaga mos bo‘lgan
ko‘rsatkichlar tizimi orqali baholanadi.
Shuni inobatga olish kerakki bir qator olimlarning bu boradagi ko‘p yillik olib borilgan
tadqiqotlarida turmush darajasi tushunc
hasini yoritishga qaratilgan o‘ziga xos qarashlar keng
qamrovli bo‘lishi bilan birga, ijtimoiy
-iqtisodiy qadriyatlarga ustuvorlik berilganligi bilan
izohlanadi.
Tahlil va natijalar muhokamasi.
Ko‘p yillik ilmiy izlanishlar shuni qo‘rsatadiki, aholi
turmush darajasining bir biriga
o‘xshash va umumiy jihatlarini quyidagicha ko‘rib chiqish mumkin, yani:
• ijtimoiy
-iqtisodiy qadriyatlar, moddiy farovonlikka olib kelishi mumkin ekanligiga
alohida e’tibor qaratish;
• aholining turmush darajasi muayyan tovarlarga bo‘lgan ehtiyojining darajasi, bir
biridan jozibador va xaridbop bo‘lgan xizmatlar ko‘rsatish va maʼnaviy neʼmatlarga bo‘lgan
talabini qondirish bilan tavsiflanadi;
• yalpi aholi yoki uy xo‘jaligi a’zolarining daromadi va isteʼmol darajasini har t
omonlama
taqqoslama tahlil qilishga asoslanadi. Shuni taʼkidlash joizki, “turmush darajasi”
www.sci-p.uz
II SON. 2025
770
tushunchasining iqtisodiy ma’nosi, ko‘p jihatdan “iqtisodiy o‘sish” sharti bilan ham uzviy
bog‘liqdir.
Bu borada ilmiy ish olib borgan xorijlik olimlar R.Аdams, M.
Ravayon fikriga kura,
“...iqtisodiy o‘sish insonlarni qashshoqlikdan chiqarish va yaxshi hayot kechirish maqsadlariga
erishish (Ranieri, Ramos, 2015)
”ning eng samarali usuli hisoblanadi. Mualliflarning tadqiqot
natijalari shuni ko‘rsatadiki, o‘rtacha daromad darajasining 10% ga ko‘tarilishi qashshoqlikni
20-
30% ga kamaytirib, aholi jon boshiga o‘rtacha daromadning 1% ga foizga oshishi esa
qashshoqlikni 1,7 % ga kamaytiradi.
Аholining o‘ziga to‘q hisoblangan toifasi daromadlarining 1% o‘sishi kelgusi 5 yi
lda yalpi
ichki mahsulot ko‘tariliish surʼatini 0,08% kamayitirar ekan. Olimlarning fikriga ko‘ra
“...jamiyatda o‘rta sinf va kam tʼaminlangan oilalalar daromadlarining 1 % ko‘tarilishi YaIM
0,38% ga o‘sishiga olib kelishi mumkin”. Mualliflarning tadqiqotlari shuni ko‘rsatdiki, turmush
darajasi bilan bog‘liq masalalarida ko‘p qirralilik va murakkablik mavjud bo‘lib, ularni o‘rganish
va hal qilishda turli xil yondashuvlarni qo‘llash lozim. Shu bilan birga, aholining turmush
darajasini yaxshilash va kambagal
likni qisqartirishda mahalliy sharoit va hududlarning o‘ziga
xos jihatlarini ham hisobga olish zarur.
Turmush darajasini yaxshilashga imkon beradigan milliy iqtisodiyotda aholi bandligini
ta’minlashning muayyan darajasini bir meyorda, ayniqsa, inqirozli v
aziyatlarda barqaror
ushlab turishning iloji yo‘q.
O‘z
-
o‘zidan aholi hayot davomida duch keladigan turli hil vaziyatlarda yashash tarzini bir
maromda saqlab turish, bu holatni o‘z vaqtida aniqlash, kerak bo‘lsa, muammolarni zudlik bilan
bartaraf etgan hol
da hayotiy ko‘niqmalarni tanlash huquqini yaratib berish ayniqsa muhimdir.
Shularga asoslab aytish mumkinki, uy ho‘jaliklarida daromad topayotgan oila a’zolarining
turmush darajasini belgilovchi ko‘rsatkichlar doirasida, O‘zbekistonning
amaliy
makroiqtiso
diy o‘sish dinamikasini bugungi kunda imkoni aholi turmush darajasini
yaxshilashda asosiy vositasi bo‘layotgan yo‘q, ammo bu turmush darajasini yaxshilashga
mahallalarda ibratli ishlar misolida tahlil etmoq maqsadga muvofiqdir.
Bu fikrning yanada oydinroq
namoyon bo‘lishi uchun O‘zbekistondagi jahon tajribasiga
tayangan holda amalga oshiralayotgan islohotlar evaziga erishilgan makroiqtisodiy yutuqlarni
keltirib o‘tish joiz. 2019
-2023 yillarda aholi jon boshiga YaIMning hajmi 1,8 baravar oshgan
holda 29291,
4 ming so‘mni tashkil etdi. O‘
z navbatda sanoat ishlab chiqarish 9604,9 (2019) dan
18011 (2023) ming
so‘mga oshdi. Ushbu davrda respublikamizda ishlab chiqarilgan isteʼmol
tovarlari 3285,3 ming so‘mdan 5190,8 ming so‘mgacha yaʼni 1,6 marotaba, ko‘rsatilgan
xizmatlar hajmi esa 2,2 barobar oshdi.
2023 yilda O‘zbekistonda aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan qishloq xo‘jaligi, o‘rmon
xo‘jaligi va baliqchilik mahsulotlari (xizmatlari) yetkazib berish hajmi 11706,7 ming so‘mni
tashkil etmoqda, vaholanki bu raqam
2019 yilga nisbatan 1,8 barobar ko‘paydi. Bunga asosan,
qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, shu jumladan, go‘sht, sut, tuxum, don, kartoshka, uzum, baliq va
boshqa mahsulotlarni ishlab chiqarishning rivojlanishi bilan erishildi.
Shuni ta’kidlash
lozimki, mamlakatimizda shahar va qishloq joylarida kichik biznesni
rivojlantirish muhim ahamiyatga ega bo‘lib, bu borada amalga oshirilayotgan islohotlar va
ko‘rilayotgan chora
-
tadbirlar ularning salmoqli ishtirokini taʼminlash imkonini bermoqda.
2023 yilda kichik biznesning YaIMdagi ulush 51,2%, sanoat mahsulotlari ishlab chiqarishda
26,9%, qishloq, o‘rmon va baliqchilik mahsulotlari ishlab chiqarishda 94,8% ni tashkil
etayotgani fikrimiz dalilidir (1-jadval).
2024 yil yakuni bo‘yicha mamlakatimizda doimi
y aholi soni 36799,7 ming kishini tashkil
etgan bo‘lsa, ulardan 50,9%i shaharlarda, va 49,1%i qishloq joylarda yashaydi. Mamlakatimiz
shahar va qishloqlarida 9349 ta mahalla mavjud bo‘lib, ularda 7257,8 ming xonadon
joylashgan.
www.sci-p.uz
II SON. 2025
771
1-jadval
O
‘zbekiston Respublikasida iqtisodiy ko‘rsatkislarning aholi jon boshiga
nisbatan o‘sish dinamikasi (ming so‘m)
1
Ko‘rsatkichlar
2019 y.
2020 y.
2021 y.
2022 y.
2023 y.
Yalpi Ichki Mahsulot
15862,8
17687,5
21149,3
24919,8
29292,4
Ishlab chiqarish (sanoat)
9605,9
10772,8
12936,0
15521,0
18012,0
Ishlab chiqarish
(isteʼmol tovarlari
3286,3
3779,6
4355,6
5552,3
5191,8
Qishloq xo‘jaligi, o‘rmon xo‘jaligi va
baliqchilik mahsulotlarini ishlab
chiqarish
6778
7660
9090
10236
11707,6
Investitsiyalar (asosiy fondga)
5835,6
6141,3
7016,9
7469,6
9668,9
Daromad (jami)
10891,2
12122,3
14869,9
17773,8
20016,9
хizmаtlar ulushi
5769,2
6426,2
8145,2
10293,0
12915,7
Bugungi kunda ro‘y berayotgan demografik o‘zgarishlar va yuzaga
kelayotgan shart-
sharoitdan kelib chiqqan xolda keksalar, ayollar, yosh avlod vakillarining iqtisodiy
muammolarni hal etish borasida dolzarb masalalar o‘z vaqtida yechimini topish barobarida
mahalla ahlining turmush darajasini muntazam yaxshilab borish muhim hisoblanadi.
Aholi yashash sharoitini tubdan yaxshilash borasida qabul qilingan “Oʼzbekiston
-
2030”
strategiyasini alohida ko‘rsatib o‘tmoq zarur. Shu bilan birga ushbu muhim hujjatni qo‘llab
-
quvvatlovchi huqumatning tegishli qarorlari asosida ko‘zlang
an natijaga erishish maqsadida
zarur vazifalar belgilanib, kerakli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.
Ushbu qarorlarda ko‘zlangan maqsadlarga erishish uchun eng avvalo, milliy iqtisodiyotni
tubdan isloh etgan holda aholining ijtimoiy qo‘llab
-quvvatlashga xizmat qiluvchi sohalarning
barqaror rivojlanishini yulga quymoq lozim. O’z navbatida uy ho‘jaliklarida ish bilan band
bo‘lgan aholi qatlami daromadlarini oshirish borasida davlat tomonidan ko‘rsatilayotgan
yordam muhimdir.
Ayniqsa, kam ta’minlangan oilalarga ko‘maklashishdan iborat bo‘lgan milliy model yulga
qo‘ylganligini ta’qidlamoq darkor. Bu boradagi “Mahallabay” ishlash tizimining haraqatga
kelgani ayni muddaodir. O’z navbatida mahallarga bir qator huquqlar va imtiyozlar berilib,
ularning o‘z vaqtida bajarilishni nazorat qilish tartibi o‘rnatilgan.
Jumladan, 2022-
2024 yillar davomida “Mahallabay” dasturi doirasida aholiga 1,7 mlrd
АQSh dollari miqdoridagi kam foizli kreditlar ajratilib, 977,6 ming oilaviy biznes tashabbuslari
inobatga olindi.
Ula
rni moliyalashtirishga imkon berilgani ayni muddao bo‘ldi. Aholi turmush darajasini
yaxshilashga xizmat qiladigan tashabbuslarni qo‘llab
-quvvatlash uchun 152 ming oila uchun
subsidiyalar shaklida 52 mln.АQSh dollari miqdorida mablag‘ ajratilgan.
Shuningde
k, “Yagona ijtimoiy himoya reestri” axborot tizimi joriy etilib, “ayollar daftari”,
“yoshlar daftari” va “temir daftar”ga kiritilgan aholini manzilli qo‘llab
-quvvatlash
taʼminlanmoqda. Bu esa aholi turmush darajasini oshirish bilan bir qatorda o‘zini o‘zi
band
qilish borasidagi yangi imkoniyatlarni yaratishga xizmat qilishi shubxasizdir.
Mamlakatimizda ijtimoiy himoyaga muhtoj bo‘lgan barcha aholini izchil qamrab olish
doirasida kasb-
hunarga o‘qitish tizimi ham joriy etildi. Buning natijasida aholining kam
taʼminlanganlik darajasi 2020 yilda 2017 yilga nisbatan 11,9% dan 11% gacha, shu jumladan,
qishloq joylarda 14,8% dan 13,9% gacha kamaydi. 2021-2023 yillarda respublikaning statistik
ko‘rsatkichlarida qashshoqlik darajasiga baho berila boshlandi va uning
darajasini 6,6 %
kamaytirishga erishildi.
Аholining daromadlari va ish haqi, taʼlim xususiyatlari va aholining sog‘lig‘i bilan bir
qatorda, turmush va rivojlanish darajasiga bevosita taʼsir ko‘rsatuvchi asosiy ko‘rsatkichlar
1
https://stat.uz/uz/nashrlar/3683-o-zbekiston-raqamlarda
www.sci-p.uz
II SON. 2025
772
hisoblanadi. Tahlil qilinayotgan davr (2019-
2023 yy)da aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan
umumiy daromad 10891,3 ming so‘mdan 20015,9 ming so‘mga yoki 1,8 baravarga oshgan.
Tahlil qilingan davrda respublikamizda ish haqi barqaror o‘sish surʼatiga ega bo‘lish bilan
birga uning hajmi or
tishi bilan tavsiflanadi. Mamlakatimizda o‘rtacha nominal oylik ish haqi
21,2 yilda 2022 yilda 21,2% ga (2021 yilda +20,3 %) oshgan, 2018-2022 yillar mobaynida esa
2,1 baravarga ko‘paygan. Eng kam ish haqi darajasining oshishi natijasida ish haqining o‘sis
hi
kuzatilgan.
Shuni ta’qidlash lozimki, mahallalarda aholini daromadli ish bilan taʼminlash imkoniyati
jamiyat turmush darajasi va farovonligi oshishida muhim hisoblanadi. Mamlakatimizda amalga
oshirilayotgan ijtimoiy islohotlar tufayli 3,5 mln aholining daromadi yaxshilanib, ularni ijtimoiy
himoya qilish qamrovi
4,5 marotaba oshirildi. O’z navbatida ijtimoiy nafaqa oladiganlarning
umumiy aholidagi ulushi (16 yoshgacha bo‘lgan nogironlar uchun nafaqalar, boquvchisini
yo‘qotganlik) 1% dan (2001 y) 1,7% ga
cha (2022 y) oshdi.
2023 yilda aholini ijtimoiy himoya qilish maqsadida yo‘naltirilgan mablag‘lar miqdori
12,3 trln. so‘mni tashkil qilganini ta’qidlash darkor. Bundan tashqari, 800 ming ishsizlarga,
asosan yoshlarga dehqonchilik uchun qishloq xo‘jaligida
muhim hisoblangan 260 ming gektar
yer ajratildi.
Аholi umumiy daromadining har bir mahallaga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha ko‘rsatkichlari,
jumladan, yalpi daromad, real jami daromadi va real jami daromadi ham muntazam oshib
borganligini kuzatish mumkin (2-jadval).
2-jadval
2023 yilda o‘rtacha har bir mahallaga to‘g‘ri keladigan aholi jami
daromadlarining turlari va hududlar bo‘yicha o‘rtacha hajmi
2
Hududlar
Аholining yalpi
daromadi
А
holining real
yalpi daromadlari
hajmi
А
holining real real
umumiy
daromadlari hajmi
Qoraqalpog‘iston Respublikasi
68,4
62,2
58,6
Аndijon viloyati
69,1
62,9
59,3
Buxoro viloyati
87,5
79,7
76,0
Jizzax viloyati
86,4
78,5
75,2
Qashqadaryo viloyati
69,7
63,5
60,9
Navoiy viloyati
101,5
92,5
86,9
Namangan viloyati
58,4
53,3
50,6
Samarqand viloyati
62,4
56,8
53,9
Surxondaryo viloyati
62,3
56,8
54,7
Sirdaryo viloyati
64,5
58,6
55,7
Toshkent viloyati
61,4
55,9
52,3
Farg‘ona viloyati
59,5
54,3
50,8
Xorazm viloyati
75,5
68,7
66,0
Toshkent shahri
230, 1
206,7
161,8
Respublikamizda uy xo‘jaliklari tomonidan isteʼmol sarflari tarkibida oziq
-ovqat
mahsulotlari ulushi sezilarli darajada bo‘lib, 55% ni tashkil etmoqda. Uy xo‘jaliklarining sarflari
tarkibida isteʼmol sarflari asosiy hisoblanib, deyarli 90% ni tashkil qilad
i. 2023 yilga kelib,
uning ulushi 5.2% ga ortgan.
Umuman olganda, 2019 yilga nisbatan taqqoslaydigan bo‘lsak, 2023 yilda isteʼmol
sarflari tarkibida o‘zgarish xizmatlar ulushida (
-3.4%) va nooziq-ovqat tovarlari ulushida (-
2.2%) kuzatilgan. Uy xo‘jalikla
ri sarflari tarkibida ham nooziq-ovqat mahsulotlari ulushida
pasyish kuzatilgan (-5.4%) (3-jadval)
2
https://stat.uz/uz/nashrlar/3683-o-zbekiston-raqamlarda
www.sci-p.uz
II SON. 2025
773
3-jadval
2019-
2023 yillarda Oʼzbekiston Respublikasi bo‘yicha uy xo‘jaliklari
xarajatlari tuzilishi, %
3
Ko‘rsatkichlar
2019-y. 2020- y. 2021- y. 2022- y. 2023- y.
2023 yilda
2019 yilga
nisbatan
o‘zgarish,+
-
Uy xo‘jaliklari sarflari, jami
Isteʼmol sarflari
84,7
88
91
91,2
89,9
5,3
Oziq-ovqat sarflari
38,9
40,4
51,9
52,3
49,9
12
Xizmatlar sarflari
17,9
17,7
14,7
13,8
14,5
-3,5
Nooziq-ovqat mahsulotlari
29
28,8
22,6
25,3
25,7
-2,3
Isteʼmol
uchun sarflar
Oziq-ovqat mahsulotlari
45,7
46,2
57,7
57,2
55,6
9,8
Xizmatlar uchun sarflar
22
20,5
16,4
15
17
-5,1
Nooziq-ovqat tov.
33,3
33,2
26,2
27,8
28,6
-4,8
Noisteʼmol sarflar
i
15,5
13,1
10,2
8,91
10,2
-5,5
Keyingi yillarda Oʼzbekistonda aholining turmush darajasini yaxshilash, qambag‘allikni
qisqartirish borasida meʼyoriy
-
huquqiy xujjatlarni ishlab chiqish ko‘lami kengayib, qator
xujjatlar qabul
qilindi. Mamlakatimiz Prezidenti tomonidan qabul qilingan “Oʼzbekiston —
2030” strategiyasi doirasida Yangi Oʼzbekiston taraqqiyot strategiyasida belgilangan va amalga
oshirilishi davom etayotgan vazifalarda
4
qashshoqlikni kamaytirish va aholi farovonligini
oshirish, davlat ijtimoiy-iqtisodiy siyosati samarasi sifatida 2025 yilda 1 mln., 2030 yilga borib
1,1 mln aholini qashshoqlikdan chiqarish ko‘zda tutilgan
(Farmon, 2022).
Xulosa va takliflar.
Аholi daroma
dlarini oshirish, mehnat bozorini rivojlantirish va ijtimoiy kafolatlarni
mustahkamlash masalalari davlat siyosatida ustuvor yo‘nalishlar sifatida belgilangan. Shu
maqsadda, iqtisodiy rivojlanish va aholi farovonligini taʼminlash uchun kompleks chora
-
tadbirlarni amalga oshirish muhim ahamiyatga ega.
Hozirgi sharoitda kambag‘allikni qisqartirish, ish o‘rinlarini ko‘paytirish va ijtimoiy
himoya tizimini yanada samarali tashkil etish bo‘yicha qator takliflar ilgari surish maqsadga
muvofiqdir:
1. Turmush daraj
asini oshirish uchun aholi daromadlarini ko‘paytirishga yo‘naltirilgan
yangi iqtisodiy strategiyani ishlab chiqish.
2. Kam taʼminlangan oilalar uchun qo‘shimcha ijtimoiy yordam mexanizmlarini joriy
etish.
3. Mahalliy biznesni rivojlantirish orqali
yangi ish o‘rinlari yaratish maqsadida
tadbirkorlarni qo‘llab
-quvvatlash dasturlarini kengaytirish.
4. Bandlik darajasini oshirish uchun kasbiy tayyorgarlik va qayta o‘qitish dasturlarini
takomillashtirish.
5. "Mahallabay" tizimini takomillashtirib, uning samaradorligini oshirish maqsadida
jamoatchilik nazoratini kuchaytirish.
6. Ijtimoiy himoya tizimini takomillashtirib, ehtiyojmand oilalarga moddiy yordamni
ko‘rsatish muntazam ravishda aniqlash tizimini joriy etish.
3
https://stat.uz/uz/nashrlar/3683-o-zbekiston-raqamlarda
4
https://lex.uz/ru/docs/-6600413
www.sci-p.uz
II SON. 2025
774
Adabiyotlar /
Литература
/Reference:
Bobkov V.N., Bobkova T.E. I dr. (2022) Uroven i kachestvo jizni naseleniya Rossii: ot
realьnosti k proektirovaniyu budu
sh
ego. / monografiya / FNISTs RАN.
-
M.: FNISTs RАN,
- 274 s.
Farmon (2022)
Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 22
yanvardagi PF-60-son
“2022
-
2026 yillarga moʼljallangan Yangi Oʼzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʼg‘risida”
Farmoni
Gorelov N.А.
(2003) Politika doxodov i kachestvo jizni naseleniya. - SPb. : Piter, - 119-120 s.
Kudbiev Sh.D. (2020) Otsenka razviti
ya rыnka truda i zanyatosti naseleniya. [Elektron
resurs]. “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” ilmiy elektron jurnali. № 6, noyabr
-dekabr,
URL: iqtisodiyot.tsue.uz
Muxammedov M.M., Isxakova S.А.
(2016)
Zanyatostь, doxodы i urovenь jizni. / Monograf
iya.
- T.: Iqtisodiet, - 255 s.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. (2023). O‘zbekiston raqamlarda
(Statistik to‘plam).
https://stat.uz/uz/nashrlar/3683-o-zbekiston-raqamlarda
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2023). O‘zbekiston –
2030 strategiyasi. Farmon PF-
158.
O‘zbekiston
Respublikasi
Qonun
hujjatlari
malumotlari
milliy
bazasi.
https://lex.uz/ru/docs/-6600413
Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 22 yanvardag
i PF-60-
son “2022
- 2026
yillarga mo‘ljallangan Yangi Oʼzbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida” Farmoni
Ranieri R., Ramos R.A. (2015) After All, what is Indusive Growth? International Polky Centre
for Indusive Growth (IPC-IG). Originally published as IPC-IGs One Pager No. 188.
Аbduraxmanov K.X.
(2020) Ekonomika truda: Teoriya i praktika. / Uchebnik. - Moskva:
FGBOU VO «REU im. G.V. Plexanova».
- 664 s.
Аbduraxmanova G.K., Gayibnazarov T.B., Kurbanov S.P.
(2021)
Sokraщenie bednosti:
voz¬mojnosti, deystviya i rezulьtatы. / Monografiya. –T.: «Innovatsion rivojlanish nashriet
-
matbaa uyi»,
- 164 s.
Б.Б. Беркинов, Н.И. Неделькина and С.С. Амирджанова (2024). Современные реалии
повышения уровня жизни населения в махаллях в условиях развития нового Узбекистана.
Journal of Economics Entrepreneurship and Law, [online] 14(11), pp.7011
–
7026.
doi:https://doi.org/10.18334/epp.14.11.122031.
