Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 6
43
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
UO’K: 633/635
КВК: 42.14
M – 89
TURKISTON ARSLONQUYRUGʻI OʻSIMLIGINING URUGʻCHILIGI VA
KOʻCHATCHILIGI
Moʻsinova Muxlisa Tolibjon qizi
Termiz Davlat Muhandislik va Agrotexnologiya Universiteti talabasi
Annotatsiya:
Mazkur maqolada dorivor o‘simliklar qatoriga kiruvchi Turkiston
arslonquyrug‘ining (Leonurus turkestanicus) urug‘chiligi va ko‘chatchiligi usullari
o‘rganilgan. Urug‘larning tabiiy unuvchanlik darajasi, ularni ekish va parvarishlash
texnologiyasi, ko‘chat yetishtirish va ochiq dalaga ko‘chirish bo‘yicha ilmiy
ma’lumotlar keltirilgan. Tadqiqot natijalari ushbu o‘simlikni dorivor hamda ekologik
maqsadlarda keng miqyosda yetishtirish imkoniyatini beradi.
Abstract:
This article studies the seed propagation and seedling cultivation methods
of Turkestan Motherwort (Leonurus turkestanicus), a plant belonging to the group of
medicinal herbs. Data are presented on the natural germination rate of seeds, planting
and maintenance technologies, seedling growing techniques, and transplantation into
open fields. The research results provide opportunities for the widespread cultivation
of this plant for both medicinal and ecological purposes.
Kalit soʻzlar:
Turkiston arslonquyrug‘i, Leonurus turkestanicus, urug‘chiligi,
ko‘chatchiligi, dorivor o‘simlik.
Keywords:
Turkestan Motherwort, Leonurus turkestanicus, seed propagation, seedling
cultivation, medicinal plant.
Kirish.
Turkiston arslonquyrug‘i (Leonurus turkestanicus) — labguldoshlar oilasiga
mansub dorivor o‘simliklardan biridir. U asosan O‘zbekiston, Tojikiston, Qirg‘iziston
va boshqa Markaziy Osiyo hududlarida uchraydi. Bu o‘simlik xalq tabobatida yurak-
tomir kasalliklari, asab tizimi buzilishlari va boshqa turli dardlarga qarshi keng
qo‘llaniladi. Mazkur maqolada Turkiston arslonquyrug‘ining urug‘chiligi va
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 6
44
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
ko‘chatchilik usullari haqida batafsil ma’lumot beriladi.Turkiston arslonquyrug‘i tabiiy
sharoitda urug‘i orqali ko‘payadi. Urug‘lar yoz oylarida, o‘simlik gullash davridan
so‘ng yetiladi. Urug‘lar qora-jigarrang, kichik va yengil bo‘lib, tuproq ustiga sepiladi.
Ekishdan oldin urug‘larni 12 soat davomida iliq suvda ivitish ularning unuvchanligini
oshiradi.
Asosiy qism.
Urug‘lar erta bahorda yoki kech kuzda ochiq dalaga yoki issiqxonaga ekiladi.
Unuvchanlik muddati 7–10 kunni tashkil etadiTurkiston arslonquyrug‘ining
ko‘chatchilik usuli ham keng qo‘llaniladi. Buning uchun urug‘lar issiqxonaga ekilib,
3-4 yaproq chiqarguncha parvarish qilinadi. Ko‘chatlar ochiq dalaga ko‘chirib
o‘tkazishdan oldin 20-25 kun davomida chiniqtiriladi. Ko‘chatlar orasidagi masofa 30-
40 sm, qatorlar orasida esa 50-60 sm bo‘lishi tavsiya etiladi. Sug‘orish, begona o‘tlarni
tozalash va yumshatish muntazam bajarilishi kerak.
Urugʻchiligi: Turkiston arslonquyrug‘i tabiiy sharoitda urug‘i orqali ko‘payadi.
Urug‘lar yoz oylarida, o‘simlik gullash davridan so‘ng yetiladi. Urug‘lar qora-
jigarrang, kichik va yengil bo‘lib, tuproq ustiga sepiladi. Ekishdan oldin urug‘larni 12
soat davomida iliq suvda ivitish ularning unuvchanligini oshiradi. Urug‘lar erta
bahorda yoki kech kuzda ochiq dalaga yoki issiqxonaga ekiladi. Unuvchanlik muddati
7–10 kunni tashkil etadi.
Koʻchatchiligi: Turkiston arslonquyrug‘ining ko‘chatchilik usuli ham keng
qo‘llaniladi. Buning uchun urug‘lar issiqxonaga ekilib, 3-4 yaproq chiqarguncha
parvarish qilinadi. Ko‘chatlar ochiq dalaga ko‘chirib o‘tkazishdan oldin 20-25 kun
davomida chiniqtiriladi. Ko‘chatlar orasidagi masofa 30-40 sm, qatorlar orasida esa
50-60 sm bo‘lishi tavsiya etiladi. Sug‘orish, begona o‘tlarni tozalash va yumshatish
muntazam
Xulosa:
Turkiston arslonquyrug‘i dorivor va ekologik jihatdan ahamiyatli
o‘simlik hisoblanadi. Uning urug‘chiligi va ko‘chatchilik usullarini ilmiy asosda
amalga oshirish, o‘simlikning tabiatda saqlanib qolishi va madaniy holda yetishtirish
imkonini beradi. Bu esa nafaqat xalq tabobatini rivojlantirish, balki ekologik
muvozanatni saqlashda ham muhim ahamiyat kasb etadi. Kelgusida ushbu o‘simlikni
keng miqyosda ekish va dorivor
xususiyatlarini yanada chuqur o‘rganish zarur.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 6
45
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Karimov N.K., “O‘zbekiston florasi va dorivor o‘simliklari”, Toshkent, 2020.
2. Rasulova D.M., “Dorivor o‘simliklarni yetishtirish va ularni ko‘paytirish usullari”,
Samarqand, 2018.
3. Ismoilova F., “Markaziy Osiyo dorivor o‘simliklari”, Toshkent, 2019.
4. Turakulov M., “Botanika asoslari”, Toshkent, 2017
