Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 6
250
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
UDK: 616.921.8:616.235-053.36.
KO‘KYO‘TAL BILAN KASALLANGAN ERTA YOSH BOLALARDA
BRONX-O‘PKA ASORATLARI SOLISHTIRMA TASHXISOTI
Odiljonov Ozodbek Odiljonovich
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti
Davolash ishi 2-kurs 23-16 guruh talabasi
ORCID ID 0009-0004-5765-8548
Annotatsiya
Ushbu maqolada respirator-sinsitial virus va ko‘kyo‘tal virusi bilan kasallangan erta
yosh bolalarda bronx-o‘pka asoratlari solishtirma tashxisotini Surxondaryo viloyati
Termiz shahar markaziy poliklinikasida 2023-2024 yillar mobaynida ko‘kyo‘tal bilan
kasallangan 50 nafar
bemor bolalarda olib borildi.
Ko‘kyo‘tal bilan kasallangan bolalarda bronx-o‘pka asoratlaridan, bronxopnevmoniya
o‘g‘il bolalarda 38% va qiz bolalarda esa o‘tkir bronxit 32% tekshiruvdagi barcha
bemorlarning 30% umuman emlanmagan, shulardan 10% emlash yoshiga еtmaganligi
aniqlandi.
Kalit so‘zlar
Ko‘kyo‘tal, erta yosh bolalar, bronxopnevmoniya, o‘tkir bronxit, laringit, emlash
kalendari, Surxondaryo, kasallik.
СРАВНИТЕЛЬНАЯ ДИАГНОСТИКА БРОНХОЛЕГОЧНЫХ
ОСЛОЖНЕНИЙ У ДЕТЕЙ РАННЕГО ВОЗРАСТА, БОЛЬНЫХ
КОКЛЮШЕМ
Одилжонов Озодбек Одилжонович
Термезский университет экономики и сервиса
Студент 2-го курса лечебного факультета
ORCID ID 0009-0004-5765-8548
Аннотaтция
В данной статье проведена сравнительная диагностика бронхолегочных
осложнений у детей раннего возраста с респираторно-синцитиальным вирусом и
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 6
251
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
вирусом коклюша в Центральной поликлинике города Термез Сурхандарьинской
области в течение 2023-2024 гг. у 50 больных детей с коклюшем.
Из бронхолегочных осложнений у детей с коклюшем, бронхопневмония у 38%
мальчиков и острый бронхит у 32% девочек было выявлено, что 30% всех
обследованных пatsiентов вообще не были вакцинированы, из них 10% не
достигли возраста вакцинatsiи.
Ключевые слова
Коклюш, дети раннего возраста, бронхопневмония, острый бронхит, ларингит,
календарь прививок, Сурхандарья, болезнь.
COMPARATIVE DIAGNOSTICS OF BRONCHOPULMONARY
COMPLICATIONS IN EARLY CHILDREN WITH COUGH
Odiljonov Ozodbek Odiljonovich
Termez University of Economics and Service
2nd-year student of Medicine
ORCID ID 0009-0004-5765-8548
Abstract
In this article, a comparative diagnosis of bronchopulmonary complications in young
children with respiratory syncytial virus and pertussis virus was conducted in 50
children with pertussis at the central polyclinic of the city of Termez, Surkhandarya
region, during 2023-2024.
Bronchopulmonary
complications
in
children
with
whooping
cough,
bronchopneumonia in 38% of boys and acute bronchitis in 32% of girls, 30% of all
examined patients were not vaccinated at all, of which 10% were not vaccinated.
Keywords
Whooping cough, young children, bronchopneumonia, acute bronchitis, laryngitis,
vaccination calendar, Surkhandarya, disease.
Muammoning dolzarbligi:
Ko‘kyo‘tal kasalligi butun dunyoda ko‘krak
yoshidagi bolalar orasida o‘lim holatlarining asosiy sababchilaridan bo‘lib qolmoqda
[1-2]. Rivojlangan mamlakatlarda ko‘kyo‘tal bilan kasallangan bolalarda
bronxopnevmoniya asorati taxminan 6% hollarda uchrasa, ko‘krak yoshidagi va 6
oygacha bo‘lgan bolalarda esa bu asorat darajasi 4 barobar ko‘p kuzatiladi [3-4-5].
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 6
252
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Ko‘kyo‘tal infeksiyasi yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va hayotining birinchi
oylaridagi bolalar uchun eng xavfli hisoblanadi [6-7], agar ular onaning seronegativligi
tufayli transplatsentar ona antitanachalarini olmagan bo‘lsa.
Erta yoshdagi bolalarda, shu jumladan hayotining birinchi yilida og‘ir, silliq
bo‘lmagan kechish va salbiy oqibat xavfi bo‘lgan eng keng tarqalgan yuqumli
kasalliklar ko‘kyo‘tal va respirator-sinsitial virusli infeksiya (RS-infeksiya) bo‘lib,
ko‘pincha ko‘kyo‘talga o‘xshash sindrom bilan kechadi. Rivojlanayotgan
mamlakatlarda erta yoshdagi bolalar orasida ko‘kyo‘tal infeksiyasidan o‘lim 23% ga
yetadi [1].
So‘nggi 10-yil ichida rivojlangan mamlakatlarda bolalarni emlash bilan butunlay
qamrab olish yuqori bo‘lishiga qaramay, ko‘kyo‘tal bilan kasallanish vaqti-vaqti bilan
ko‘tarilish va o‘lim holatlari uchrashligi saqlanib qolgan. AQShda so‘nggi 60-yil ichida
ko‘kyo‘tal bilan kasallanishning eng yuqori darajasi 2012-yilda qayd etilgan (48 277
ta kasallik holati, ulardan 20 tasi o‘lim bilan tugagan) [8].
Fransiyada ko‘kyo‘tal hayotning dastlabki uch oyidagi bolalarda o‘lim
ko‘rsatkichlari bo‘yicha bakterial infeksiyalar orasida yetakchilik qilgan [9].
Respirator-sinsitial virus va ko‘kyo‘tal bilan kasallanish erta yoshdagi bolalarda,
ayniqsa ikki yoshgacha bo‘lgan bolalarda bronxit, bronxiolit va pnevmoniyaning
isbotlangan asosiy etiologik sababidir [10].
Respirator-sinsitial virus (RSV) etiologiyali pnevmoniya rivojlanayotgan
mamlakatlarda bezgakdan keyin bolalar o‘limining ikkinchi eng ko‘p uchraydigan
sababchisidir [11].
300 dan ortiq olib borilgan tadqiqotlar tahliliga ko‘ra, 2015-yilda RS-infeksiya
(RS-infeksiya; Respirator-sinsitial virus) 3,2 million bemorlarni kasalxonaga
yotqizishga va dastlabki besh yil ichida 118 000 bolaning o‘limiga sabab bo‘ldi [12].
Respirator-sinsitial virusning klinik ko‘rinishlari yoshga ham bog‘liq bo‘ladi: 1
yoshgacha bo‘lgan bolalarda 63% hollarda obstruktiv bronxit va 12% da bronxiolit
holatlar qayd etilgan. 2 yoshdan 5 yoshgacha ko‘kyo‘tal kasalliklarida asosan
pnevmoniya kuzatiladi [13].
Shuni ta’kidlash kerakki Pulmonologlar, aynan respirator-sinsitial virus va
rinoviruslar bronxial astma rivojlanishining qo‘zg‘atuvchilari deb hisoblaydilar,
rekonvalessentlar ko‘kyo‘tal kasalligi shakllanishi mumkin. Bunda bronxlarning
giperreaktivligi, yo‘talning uzoq vaqt saqlanib qolishiga yordam beradi va keyinchalik
davom etishini talab qiladi [14].
Shu boisdan Respirator-sinsitial virus va ko‘kyo‘tal kasalligida mavjud bo‘lgan
morfofunksional o‘zgarishlar va uning asoratlari: bronxit, bronxiolit, pnevmoniya va
uning korreksiya qilishda yangicha yondoshuv hamda bolalarning jismoniy
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 6
253
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
rivojlanishini ko‘rsatib beruvchi nafas yo‘llari o‘tkazuvchanligi ko‘rsatkichlarni
kompleks o‘rganish mavzuning dolzarbligini ko‘rsatmoqda.
Tadqiqot maqsadi:
Respirator-sinsitial virus va ko‘kyo‘tal bilan kasallangan erta
yosh bolalarda bronx-o‘pka asoratlari solishtirma tashxisotini baholashdan iborat.
Tekshrish usullari va materiallari:
Tadqiqot Surxondaryo viloyati Termiz
shahar markaziy poliklinikasida 2023-2024 yillar mobaynida ko‘kyo‘tal bilan
kasallangan Erta bolalik (1-3 yosh) bo‘lgan 50 nafar bolalarda retrospektiv tahlil
asosida o‘tkazildi. Tadqiqotda bemor shikoyatlari, epidemiologik anamnez
ma’lumotlari, hayot anamnezi, kasallikning rivojlanish tarixi va laborator –
instrumental (umumiy qon tahlili va rentgenologik) tekshiruvlar asos qilib olindi.
Barcha 50 nafar ko‘kyo‘tal bilan kasallangan bolalar yoshi bo‘yicha taqsimlashda
quyidagi guruhlar asos qilib olindi. 1 yosh bolalar 1- guruhni, 2 yosh bolalar 2- guruhni,
3 yosh bolalar 3- guruhni tashkil qildi.
1- jadval
Guruhlarda bemor bolalarning yoshi haqida ma’lumot.
Yoshi
Qiz bolalar
N=20
O’g’ilbolalar
N=30
Jami N=50
M
%
M
%
M
%
1 yosh
9
18
11
22
20
40
2 yosh
7
14
13
26
20
40
3 yosh
4
8
6
12
10
20
Tadqiqot natijalari:
Ko‘kyo‘talning asoratlari, odatda, kasallikning og‘ir
shakllari bilan kasallangan bolalarda rivojlandi.
Kasallikning o‘z vaqtida aniqlanishi, to‘g‘ri davolash, bemorning yoshi,
kasallikning og‘irlik darajasi va yondosh kasalliklarning mavjudligi ko‘kyo‘tal
kechishiga ta’sir ko‘rsatadi. Kasallikdan so‘ng bir umrlik turg‘un immunitet
shakllanadi.
Kuzatuvga olgan bemorlarimizda ko‘kyo‘tal kasalligi bolalarda mavjud
kalendar bo‘yicha ko‘kyo‘talga qarshi emlanganlik darajasini o‘rgangamizda,
2-jadval
Bemorlarda bronx- o‘pka asoratlari bilan asoratlangan ko‘kyo‘talli
bolalarda jins buyicha emlanganlik darajasi taqsimlanishi
Belgilari
Qiz bolalar
N=20
O’g’ilbolalar
N=30
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 6
254
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Abs.
%
Abs.
%
Emlanmagan
6
12
9
18
AKDS-1
13
26
18
36
AKDS-2
15
30
22
44
AKDS-3
6
12
9
18
Emlash
oraliqlarining
buzilishi bo‘lganlar
9
18
14
28
Kuzatuvimizda bo‘lgan O‘g‘il bolalarda bronx-o‘pka asoratlari o‘z navbatida
onasining so‘zidan bemor shikoyatlari, kasallik klinik belgilari, obektiv va
instrumental tekshiruv natijalari asosida kichik guruxlarga bo‘lindi va quyidagicha
o‘rganildi: bronxopnevmoniya 18 nafar (36%) bemorlarda, o‘tkir bronxit 16 nafar
(32%) bemorlarda, laringit 6 nafar (12%) va bronxit+laringit 9 nafar (18%);
Qiz bolalarda esa bronx-o‘pka asoratlari kichik guruhlarga bo‘lib o‘rganilganda
quyidagicha: bronxopnevmoniya 6 nafar (12%) bemorlarda, o‘tkir bronxit 16 nafar
(32%) bemorlarda, laringit 15 nafar (30%) va bronxit+laringit 13 nafar (26%)
bemorlarda kuzatildi.
3- jadval
Bolalarda ko‘kyo‘talning bronx-o‘pka asoratlari nafas tizimi kasalliklar
kesimida tahlili
Belgilari
1 yosh
N=20
2 yosh
N=20
3 yosh
N=10
Jami
N=50
Abs.
%
Abs.
%
Abs.
%
Abs.
%
Bronxopnevmoniya
9
45
8
40
3
30
20
40
O‘tkir bronxit
4
20
6
30
5
50
15
30
Laringit
2
10
2
10
0
0
4
8
Bronxit+laringit
5
25
4
20
2
20
11
22
Ushbu ko‘kyo‘tal bo‘lgan bolalarda instrumental tekshiruvlardan ko‘krak qafasi
rentgenografiyasi o‘tkazganida o‘pkadagi rentgenologik o‘zgarishlar (o‘pka ildizini
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 6
255
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
simmetrik kengayishi, o‘pka soyasi tinikligini oshishi, atelektaz) 40% bemor bolalarda
pnevmoniya ko‘rsatdi.
1-diagramma
Bronx- o‘pka asoratlari rivojlangan bolalarda rengenologik ko‘rsatkichlar
Xulosa
Ko‘kyo‘tal bilan kasallangan bolalarda bronx-o‘pka asoratlaridan, bronxopnevmoniya
O‘g‘ilbolalarda 38% va Qiz bolalarda esa o‘tkir bronxit 32% tekshiruvdagi
bemorlarning 30% umuman emlanmagan, shulardan 10% emlash yoshiga еtmaganligi
aniqlandi.
Asosan erta bolalik (1-3 yosh) davrida bo‘lgan bolalarda ko‘kyo‘talga qarshi emlash
to‘liq tugallanmaganligi sababli ko‘kyo‘tal kasalligi og‘ir kechadi, ularga alohida
terapevtik yondoshish talab etiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Pramono R.X., S.A. Imtiaz, E. Rodriguez-Villegas. A cough-based algorithm for
automatic diagnosis of pertussis. PLoS One. 2016; 11 (9): e0162128.
2. Cherry, J. D., & R. M. H. Harrison. (2019). Whooping Cough: Epidemiology,
Diagnosis, and Treatment. Clinical Infectious Diseases, 68(3), 472-478.
3. Wang, X., & R. L. Jones. (2020). Pertussis in Adolescents and Adults: Current
Perspectives. Journal of Infection and Public Health, 13(6), 979-986. 2019.06.001.
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
40%
45%
50%
1-yosh
2-yosh
3-yosh
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 6
256
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
4. Gordis, L., & E. L. Shaw. (2021). Management of Whooping Cough. Pediatric
Clinics of North America, 68(4), 725-738. 2021.03.005.
5. Crawford, S., & L. P. Johnson. (2018). The Role of Vaccination in Preventing
Pertussis. Vaccine, 36(41), 6119-6125. 2018.07.066.
6. Петрова, М.С. Коклюш у детей раннего возраста / М.С. Петрова [и др.] //
Эпидемиология и инфекционные болезни. – 2012. – № 6. – С. 19–24. DOI:
10.17816/EID40704.
7. Paddock CD, Sanden GN, Cherry JD, et al. Pathology and pathogenesis of fatal
Bordetella pertussis infection in infants. // Clin Infect Dis. 2008 Aug;47(3):328-38.
DOI:10.1086/589753.
8. Cohen S., A. Black, A. Ross [et al.] Updated treatment and prevention guidelines for
pertussis. JAAPA. 2014; 27(1): P. 19—25.
9. Guillot S., G. Descours, Y. Gillet [et al.] Macrolide-resistant Bordetella pertussis
infection in newborn girl, France. Emerg. Infect. Dis. 2012; 18 (6): 966—968.
10. Бабаченко И.В., О.В. Самодова, В.А. Анохин. Клинико-эпидемиологические
особенности респираторно-синцитиальной вирусной инфекции у детей первого
года жизни. Журнал инфектологии. 2018; 10(3): 70 —76.
11. Perk Y., Özdil M. Respiratory syncytial virüs infections in neonates and infants.
Turk Pediatri Ars. 2018; 53(2): 63—70.
12. Shi T., McAllister D.A., O'Brien K.L., et al. Global, regional, and national disease
burden estimates of acute lower respiratory infections due to respiratory syncytial virus
in young children in 2015: a systematic review and modelling study. Lancet. 2017; 390:
946—58.
13. Ровный В.Б., Ю.В. Лобзин, И.В. Бабаченко [и др.]. Клинико-
эпидемиологические особенности респираторно-синцитиальной инфекции у
детей разного возраста. Журнал инфектологии. 2013; 5(2): 76—81.
14. Нестерова Ю.В. Клинико-лабораторные особенности коклюша у детей в
современных условиях: Автореф. дисс. ... к.м.н. СПб, 2021: 22.
