Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 1, Issue 5
457
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
OLIMPIYA O’YINLARIDA ENG ESDA QOLARLI YENGIL ATLETIKA
VOQEALARI
THE MOST MEMORABLE ATHLETICS EVENTS AT THE OLYMPIC
GAMES
САМЫЕ ЗАПОМИНАЮЩИЕСЯ ЛЕГКИЕ СОБЫТИЯ НА
ОЛИМПИЙСКИХ ИГРАХ
Mirzalimov Muslimbek Soatbek o’g’li
- Andijon davlat pedagogika institute,
Jismoniy madaniyat fakulteti talabasi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada Olimpiya o‘yinlaridagi eng esda qolarli yengil
atletika voqealari va ularning sport tarixiga ta’siri yoritilgan. Jessi Ovensning 1936-
yilgi irqiy tenglik uchun ramz bo‘lgan g‘alabalari, Bob Bimonning uzunlikka
sakrashda o‘rnatgan "Mukammal sakrashi", Florens Griffit-Joynerning buzilmas
yugurish rekordlari, Usain Boltning chaqmoq tezligidagi yugurishlari va Eliud
Kipchogening marafon yugurishdagi afsonaviy muvaffaqiyatlari tahlil qilinadi.
Mazkur maqola ushbu voqealarning sport texnikasi, inson irodasi va motivatsiya kuchi
borasida qanday ilhomlantiruvchi bo‘lganini ochib beradi.
Kalit so‘zlar:
Olimpiya o‘yinlari, yengil atletika, Jessi Ovens, Bob Bimon,
Florens Griffit-Joyner, Usain Bolt, Eliud Kipchoge, tarixiy voqealar, sport
muvaffaqiyatlari, rekordlar, motivatsiya.
Abstract:
This article examines the most memorable athletics events at the
Olympic Games and their impact on the history of the sport. Jesse Owens' 1936
triumphs, which symbolized racial equality, Bob Beamon's "Perfect Leap" in the long
jump, Florence Griffith-Joyner's unbreakable running records, Usain Bolt's lightning-
fast sprints, and Eliud Kipchoge's legendary marathon achievements, are analyzed.
This article reveals how these events inspired athletic technique, human willpower, and
the power of motivation.
Keywords:
Olympic Games, athletics, Jesse Owens, Bob Beamon, Florence
Griffith-Joyner, Usain Bolt, Eliud Kipchoge, historical events, sporting achievements,
records, motivation.
Аннотация:
В данной статье рассматриваются наиболее запоминающиеся
легкоатлетические соревнования Олимпийских игр и их влияние на историю
Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 1, Issue 5
458
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
спорта. Анализируются триумфы расового равенства Джесси Оуэнса 1936 года,
прыжок в длину Боба Бимона «Идеальный прыжок», непрерывные рекорды
Флоренс Гриффит-Джойнер в беге, молниеносный бег Усейна Болта и
легендарные марафонские подвиги Элиуда Кипчоге. В этой статье показано, как
эти события повлияли на спортивную технику, человеческую волю и мотивацию.
Ключевые слова:
Олимпийские игры, легкая атлетика, Джесси Оуэнс,
Боб Бимон, Флоренс Гриффит-Джойнер, Усэйн Болт, Элиуд Кипчоге,
исторические события, спортивные достижения, рекорды, мотивация.
Olimpiya o‘yinlari sport tarixida eng nufuzli musobaqalardan biri hisoblanadi.
Har to‘rt yilda bir marta o‘tkaziladigan ushbu o‘yinlar nafaqat sportchilar uchun, balki
butun dunyo tomoshabinlari uchun ham o‘ziga xos ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa,
yengil atletika musobaqalari Olimpiya o‘yinlarining eng muhim qismlaridan biri
bo‘lib, u yerda ko‘plab esda qolarli voqealar ro‘y beradi. Ushbu maqolada Olimpiya
tarixidagi eng muhim yengil atletika hodisalari haqida so‘z yuritamiz. Yengil atletika
sport dunyosida alohida o‘rin tutadigan sohalardan biri bo‘lib, u inson jismoniy
salohiyatining barcha jihatlarini – tezlik, chidamlilik, kuch, chaqqonlik va texnikani
o‘zida mujassam etadi. Ushbu sport turi qadimiy davrlardan beri insonlarning e’tibor
markazida bo‘lib kelgan va bugungi kunda ham Olimpiya o‘yinlarining eng nufuzli
yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
Yengil atletika ko‘plab boshqa sport turlarining poydevori hisoblanadi.
Yugurish, sakrash va uloqtirish kabi mashqlar insonning asosiy harakat qobiliyatlarini
rivojlantiradi. Boks, futbol, basketbol yoki tennis kabi sport turlarida ham tezlik va
chidamlilik yengil atletikadan kelib chiqadi. Bu sababli yengil atletika ko‘plab sport
turlari uchun bazaviy mashg‘ulot sifatida xizmat qiladi. Yengil atletikaning Olimpiya
o‘yinlaridagi roli yuqori hisoblanadi. Yengil atletika Olimpiya o‘yinlarining yuragi
hisoblanadi. Ushbu sport turi dasturdagi eng ko‘p qamrovli yo‘nalishlarni o‘z ichiga
oladi: yugurish masofalari, sakrash va uloqtirish turlari, ko‘pkurash musobaqalari va
boshqa yo‘nalishlar. Olimpiya o‘yinlarining har bir ochilish marosimida stadionda
yengil atletika musobaqalari o‘tkaziladigan maydon markaziy o‘rinda bo‘ladi. Bu
yengil atletikaning Olimpiya o‘yinlaridagi asosiy yo‘nalishlardan biri ekanligini
namoyish etadi. Yengil atletika butun dunyo bo‘ylab millionlab tomoshabinlarni o‘ziga
jalb qiladi. Jahon chempionatlari va Olimpiya o‘yinlaridagi yengil atletika
musobaqalari sport muxlislari tomonidan katta qiziqish bilan kuzatiladi. Usain
Boltning tezligi, Eliud Kipchogening chidamliligi yoki Jessi Ovensning tarixiy
g‘alabalari yengil atletikaning nafaqat sportchilar uchun, balki insoniyat ruhiyati uchun
ham qanchalik muhim ekanligini ko‘rsatadi. Tarbiyaviy ahamiyati shundaki yengil
Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 1, Issue 5
459
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
atletika nafaqat sportchilarni jismonan rivojlantiradi, balki ularda iroda, intizom,
maqsadga intilish kabi sifatlarni shakllantiradi. Ayniqsa, yosh sportchilar uchun yengil
atletika mashg‘ulotlari sog‘lom hayot tarzini shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi.
Ushbu sport turidagi musobaqalar sportchilarni bir-birlari bilan raqobat qilish orqali
o‘zlarini doimiy ravishda yaxshilashga undaydi. Yengil atletika barcha sport turlari
ichida alohida o‘ringa ega bo‘lib, insonning jismoniy imkoniyatlarini sinovdan
o‘tkazish va rivojlantirishning eng muhim vositasi hisoblanadi. Bu sport turi nafaqat
sportchilar uchun, balki butun jamiyat uchun ilhom manbai bo‘lib xizmat qiladi. Yengil
atletika orqali inson nafaqat o‘zining jismoniy salohiyatini, balki ruhiy kuchini ham
namoyish etadi, bu esa uni barcha sport turlari ichida o‘zgacha mavqega ega qiladi.
Jessi Ovensning 1936-yilgi muvaffaqiyati
1936-yil Berlindagi Olimpiya o‘yinlarida amerikalik yengil atlet Jessi Ovens
tarixga o‘z nomini oltin harflar bilan yozdi. U to‘rtta oltin medalni qo‘lga kiritib, 100
metr, 200 metr yugurish, uzunlikka sakrash va 4x100 metr estafeta bo‘yicha g‘olib
bo‘ldi. Ovensning bu muvaffaqiyati nafaqat sport yutug‘i, balki irqiy tenglik uchun
ramz bo‘lib qoldi. Nemis rejimining irqiy ustunlik g‘oyasiga qarshi turib, Ovensning
g‘alabalari butun dunyoga kuchli signal bo‘ldi.
Bob Bimonning 1968-yilgi "Mukammal sakrashi"
1968-yil Meksika shahridagi Olimpiya o‘yinlarida amerikalik sportchi Bob
Bimon uzunlikka sakrash bo‘yicha yangi dunyo rekordini o‘rnatdi. Uning sakrashi 8,90
metrni tashkil etdi, bu oldingi rekorddan 55 sm uzoqroq edi. Ushbu natija sport
dunyosida inqilobiy voqea bo‘ldi va "Mukammal sakrash" nomini oldi. Bob
Bimonning rekordi keyingi 23 yil davomida buzilmagan holda qolgan.
Florens Griffit-Joynerning 1988-yildagi yugurishlari
Florens Griffit-Joyner, "Flo-Jo" laqabi bilan mashhur bo‘lgan sportchi, 1988-yil
Seul Olimpiya o‘yinlarida 100 va 200 metr yugurish bo‘yicha oltin medalni qo‘lga
kiritdi. Uning 200 metrga yugurishda o‘rnatgan rekordi – 21,34 soniya – hanuzgacha
buzilmagan. Flo-Jo o‘zining tezligi bilan birga, o‘ziga xos uslubi va g‘ayrioddiy
liboslari bilan ham mashhur edi.
Usain Boltning 2008-yilgi "Chaqmoq yurgan kuni"
2008-yil Pekin Olimpiya o‘yinlarida yamaykalik sprinter Usain Bolt dunyo
sporti tarixidagi eng yorqin voqealardan birini yaratdi. U 100 metr masofani 9,69
soniyada, 200 metrni esa 19,30 soniyada bosib o‘tdi va ikkala masofada ham yangi
dunyo rekordini o‘rnatdi. Boltning yugurish paytida qo‘llarini yengil silkib, quvonchli
Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 1, Issue 5
460
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
harakatlar qilishiga qaramay, u rekord o‘rnatgan. Uning "Chaqmoq" pozasi butun
dunyo tomoshabinlari yodida qolgan.
Eliud Kipchoge va uzoq masofaga yugurish san’ati
Keniyalik uzoq masofa yugurish bo‘yicha mutaxassis Eliud Kipchoge 2016-yil
Rio-de-Janeyro va 2020-yil Tokio Olimpiya o‘yinlarida marafon musobaqalarida oltin
medalni qo‘lga kiritdi. Kipchoge marafon yugurishda insonning cheksiz
imkoniyatlarini namoyish etib, yengil atletikaning yangi chegaralarini ochdi. U
o‘zining barqarorligi va chidamliligi bilan tomoshabinlarni hayratda qoldirdi.
Emil Zatopekning uch karra g‘alabasi (1952-yil, Helsinki Olimpiadasi)
Chexoslovakiyalik uzoq masofaga yuguruvchi Emil Zatopek 1952-yilgi
Helsinki Olimpiya o‘yinlarida 5000 metr, 10 000 metr va marafon yugurish
musobaqalarida oltin medalni qo‘lga kiritdi. Qizig‘i shundaki, u marafon masofasini
birinchi marta shu musobaqada yugurdi va shunda ham g‘olib chiqdi. Zatopekning bu
yutug‘i uning qat’iyati va chidamliligi ramziga aylangan.
Dikk Fosberining "Fosberi uslubi" (1968-yil, Meksika Olimpiadasi)
Amerikalik sakrovchi Dikk Fosberi balandlikka sakrash bo‘yicha yangi uslub –
"Fosberi Flop"ni joriy qildi. U sakrash paytida orqa bilan to‘siqdan o‘tishni taklif qildi,
bu texnika sport tarixida inqilob yasadi. Fosberi ushbu uslub yordamida oltin medalni
qo‘lga kiritdi va bu uslub bugungi kunda ham balandlikka sakrash musobaqalarida
qo‘llaniladi.
Karl Lyuisning sakkizta oltin medali (1984-yil, Los-Anjeles Olimpiadasi)
Amerikalik yengil atlet Karl Lyuis 1984-yilda bir Olimpiya o‘yinlarida to‘rtta
oltin medalni qo‘lga kiritdi: 100 metr, 200 metr, uzunlikka sakrash va 4x100 metr
estafeta. Uning uzoq muddatli muvaffaqiyatlari (1984-1996-yillarda sakkizta oltin
medal) uni yengil atletika tarixidagi eng buyuk sportchilardan biriga aylantirdi.
Marita Kochning 400 metrga yugurish bo‘yicha rekordi (1985-yil)
Germaniyalik Marita Koch 1985-yilda 400 metrga yugurish bo‘yicha dunyo
rekordini o‘rnatdi – 47,60 soniya. Ushbu rekord hanuzgacha buzilmagan va yengil
atletika tarixidagi eng uzoq davom etgan rekordlardan biri hisoblanadi.
Hisham El-Gerujning ikki karra oltin g‘alabasi (2004-yil, Afina Olimpiadasi)
Marokashlik yuguruvchi Hisham El-Geruj 2004-yilda 1500 metr va 5000 metr
yugurish bo‘yicha oltin medalni qo‘lga kiritdi. Bu g‘alabalar uzoq masofaga
Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 1, Issue 5
461
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
yugurishda texnik mukammallik va chidamlilikning yuksak namunasidir. U 1500 metr
bo‘yicha hamon dunyo rekordiga ega.
Katerina Johnson-Tompsonning ko‘pkurashdagi yorqin muvaffaqiyati (2019-
yil)
Britaniyalik sportchi Katerina Johnson-Tompson 2019-yilda ko‘pkurash
bo‘yicha Jahon chempionatida yangi yutuqlarga erishdi. U sakkizta turdan iborat
musobaqada o‘zining kuchli texnikasi va universalligi bilan g‘alaba qozondi.
Armand Duplantisning balandlikka tayoq bilan sakrashdagi rekordi (2020-yil)
Shvetsiyalik Armand Duplantis 2020-yilda 6,18 metrga tayoq bilan sakrab,
yangi dunyo rekordini o‘rnatdi. Bu natija balandlikka sakrash texnikasida zamonaviy
yondashuvlar va yosh sportchilar salohiyatining yorqin ifodasidir.
Yengil atletika tarixidagi ushbu voqealar insonning jismoniy va ruhiy
imkoniyatlari cheksiz ekanligini ko‘rsatadi. Har bir g‘alaba va rekord o‘ziga xos ilhom
manbai bo‘lib, sportning barcha jabhalarida yangi avlod sportchilarini motivatsiyaga
undaydi. Bu voqealar yengil atletikaning faqat musobaqalar emas, balki butun dunyo
uchun ilhomlantiruvchi kuch ekanligini yana bir bor isbotlaydi. Biz bu sportchilardan
ilhom olsak arzidi. Olimpiya o‘yinlaridagi yengil atletika musobaqalari nafaqat sport
texnikasining mukammalligi, balki inson ruhining kuchini ham namoyish etadi. Jessi
Ovensning irodasi, Bob Bimonning mukammal sakrashi yoki Usain Boltning tezligi
sportning cheksiz imkoniyatlarini ifodalaydi. Bu voqealar bizga inson o‘z oldiga
qanday maqsad qo‘ysa, unga erisha olishini ko‘rsatadi. Yengil atletika barcha sport
turlari ichida o‘zining universal xususiyatlari bilan ajralib turadi. Ushbu sport turi
insonning jismoniy salohiyatini, intizomini va iroda kuchini namoyon etishning eng
muhim vositasi hisoblanadi. Yengil atletika nafaqat sportchilar uchun, balki jamiyat
uchun ham ahamiyatlidir, chunki u sog‘lom turmush tarzini targ‘ib etadi va motivatsiya
manbai bo‘lib xizmat qiladi. Olimpiya o‘yinlaridagi yengil atletika musobaqalari
insonning eng yuksak maqsadlariga erishish qobiliyatini namoyish etuvchi yorqin
misollarni taqdim etdi. Jessi Ovensning tarixiy g‘alabalari, Bob Bimonning
"Mukammal sakrashi", Usain Boltning chaqmoqdek yugurishlari va Eliud
Kipchogening marafon yugurishdagi muvaffaqiyatlari barchamizga kuchli irodaga ega
bo‘lish va o‘z imkoniyatlarimizni rivojlantirish zarurligini eslatadi.
Xulosa qilib aytganda, Olimpiya o‘yinlaridagi yengil atletika voqealari sport
tarixida muhim sahifalarni yaratgan. Bu voqealar nafaqat sport yutuqlari, balki
insoniyatning buyuk imkoniyatlari, irodasi va orzularining ramzidir. Olimpiya
o‘yinlarida yozilgan ushbu sahifalar butun dunyo sportchilari va tomoshabinlari uchun
Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 1, Issue 5
462
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
abadiy ilhom manbai bo‘lib qolaveradi. Yengil atletikaning barcha sport turlaridagi
o‘rni beqiyos. U boshqa sport turlarining asosi bo‘lib xizmat qiladi va har bir insonni
o‘zining jismoniy va ruhiy imkoniyatlarini yaxshilashga ilhomlantiradi. Shu sababli,
yengil atletika sport dunyosida nafaqat jismoniy faollik, balki insoniyatning buyuk
maqsadlariga erishishda ramziy ma’no kasb etadi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Abdullayev, M. A. (2019). Yengil atletika va o‘smirlar sporti: Nazariya va
metodika. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligi.
2. Harrison, J. K. (2021). Impact of track and field on youth athletes' physical
and psychological development. Journal of Sports Science and Medicine.
3. Shatilov, A. S. (2018). Sport va jamiyat: Olimpiya o‘yinlari tarixi. Moskva:
Fizkultura va sport.
4. International Association of Athletics Federations (IAAF). Athletics history
and records database. IAAF rasmiy saytida chop etilgan statistik materiallar.
