Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue
3
75
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
XORIJIY TILLARNI NOFILOLOGIK YO‘NALISHLARDA INTEGRATSION
YONDASHUV ASOSIDA O‘QITISH METODIKASINI
TAKOMILLASHTIRISH.
G.J.Mexmonaliyeva
Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti
Jizzax filiali, xorijiy tillar kafedrasi o‘qituvchisi.
Annotatsiya
Ushbu maqola nofilologik yo‘nalishlarda xorijiy tillarni o‘qitishda integratsion
yondashuvni qo‘llash va ushbu metodikani takomillashtirishga qaratilgan. Zamonaviy
kasbiy ta’lim sohalarida, masalan, tibbiyot, IT va texnika yo‘nalishlarida xorijiy tilni
o‘rganishning ahamiyati ortib bormoqda. Integratsion yondashuv esa tilni o‘rganishni
talabalarning kasbiy bilim va ko‘nikmalari bilan uyg‘unlashtirib, ularning kasbiy
faoliyatida muvaffaqiyatli foydalanish imkoniyatini beradi. Ushbu maqolada
innovatsion usullar va texnologiyalar yordamida til o‘rgatish jarayonini
takomillashtirish, talabalarning qiziqishi va bilimlarni samarali o‘zlashtirish darajasini
oshirish yo‘llari tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar:
integratsion yondashuv, xorijiy til o‘qitish, nofilologik yo‘nalish,
innovatsion metodika, tibbiyot, IT, kasbiy til o‘rganish.
Zamonaviy jamiyatda xorijiy tillarni bilish talabalardan nafaqat lingvistik, balki
kasbiy ko‘nikmalarni ham shakllantirishni talab etadi. Ayniqsa, nofilologik
yo‘nalishlarda, masalan, tibbiyot, iqtisodiyot, texnika kabi sohalarda xorijiy til kasbiy
fanlar bilan bog‘langan holda o‘qitilishi zarur. Shu boisdan xorijiy tillarni o‘qitishda
integratsion yondashuvning qo‘llanilishi muhimdir. Integratsion yondashuv orqali
talabalar o‘z kasbiy fanlari bilan bog‘liq xorijiy til ko‘nikmalarini rivojlantiradi, bu esa
ularni kelajakda o‘z sohalarida raqobatbardosh mutaxassis bo‘lishlariga yordam
beradi. Ushbu maqolada xorijiy tillarni nofilologik yo‘nalishlarda o‘qitishda
integratsion yondashuvning mohiyati, uning afzalliklari hamda takomillashtirish
yo‘nalishlari haqida tahliliy fikrlar keltiriladi.
Integratsion yondashuv xorijiy tilni faqat aloqa vositasi sifatida emas, balki
kasbiy bilim va ko‘nikmalarni rivojlantirish uchun ham vosita sifatida o‘rgatishni
nazarda tutadi. Bu yondashuv o‘quvchilarning real hayotdagi ehtiyojlariga javob
beradigan ta'lim jarayonini tashkil etishga yordam beradi. Masalan, talaba tibbiyot
yo‘nalishida o‘qiyotgan bo‘lsa, u tibbiy ma'lumotlarni xorijiy tilda tahlil qilish, kasbiy
suhbatlarni olib borish yoki xalqaro tibbiyot adabiyotlari bilan ishlash ko‘nikmalarini
rivojlantiradi.
Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue
3
76
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Nofilologik yo‘nalishlarda til o‘qitishning asosiy muammolari o‘quvchilar
orasida tilning kasbiy hayotdagi amaliy qo‘llanishiga yetarlicha e'tibor berilmasligidir.
O‘quv jarayonida kasbiy va lingvistik fanlar o‘rtasidagi bog‘liqlikni mustahkamlashga
e'tibor qaratilmaydi, bu esa talabalarning tilni amaliy qo‘llash bo‘yicha qobiliyatini
cheklaydi. Shuning uchun integratsion yondashuv, ya'ni kasbiy va lingvistik bilimlarni
birlashtiruvchi metodika samaradorligini oshirishi mumkin.
Integratsion yondashuv asosida xorijiy tillarni o‘qitish metodikasini
takomillashtirish yo‘nalishlari:
1. Xorijiy til va kasbiy fanlarni birgalikda o‘rgatish usullari
Nofilologik yo‘nalishdagi talabalar xorijiy tilni o‘z kasbiy faoliyatlariga tegishli
sohalarda o‘rgatish orqali yanada samarali natijalarga erishishadi. Bu usul
talabalarning o‘z kasbiy sohalaridagi muammolarni xorijiy tilda hal qilish
qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan. Misol tariqasida CLIL (Content and
Language Integrated Learning) usulini keltirish mumkin. CLIL metodikasida tilni
o‘rganish va kasbiy bilimlar olish bir vaqtning o‘zida amalga oshiriladi. Masalan,
tibbiyot yo‘nalishida o‘quvchilar xalqaro tibbiyot adabiyotlaridan foydalangan holda
xorijiy tilni o‘zlashtiradilar, bu esa ularning kelajakdagi kasbiy faoliyatlari uchun
muhim.
2. Interaktiv metodlar va texnologiyalarni o‘quv jarayoniga kiritish
Zamonaviy texnologiyalar va interaktiv usullar xorijiy tillarni o‘qitishda katta
ahamiyat kasb etadi. Talabalar onlayn platformalar orqali xorijiy tilni o‘rganishlari
mumkin. Masalan, tibbiyot talabalari xalqaro ilmiy tadqiqotlar bazalariga kirib,
zamonaviy tibbiy yutuqlarni xorijiy tilda o‘rganish imkoniyatiga ega. Shu bilan birga,
jamoaviy ishlash, muammolarni birgalikda hal qilish kabi interaktiv yondashuvlar
xorijiy tilni amaliy qo‘llashda katta natijalar beradi. Misol uchun, iqtisodiyot
yo‘nalishidagi talabalarga xorijiy tilda xalqaro moliya bozorlaridagi yangiliklarni tahlil
qilish yoki xalqaro konferensiyalarda ishtirok etish vazifalari berilishi mumkin. Bu
usul orqali ular nafaqat tilni, balki kasbiy ko‘nikmalarni ham rivojlantiradilar.
3. Tilni kasbiy ehtiyojlarga moslashtirish
Til o‘rganish jarayonida talabalar kasbiy ehtiyojlariga mos ravishda maxsus
terminologiyani o‘zlashtirishlari zarur. Masalan, tibbiyot talabalariga bemor bilan
xorijiy tilda suhbat qurish, diagnostikani xorijiy tilda tushuntirish kabi vazifalar
berilishi lozim. Bunday usul talabalarning nafaqat lingvistik, balki kasbiy muloqot
ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi. Kasbiy sohalarga moslashtirilgan o‘quv
materiallarini yaratish va o‘quvchilarni real kasbiy muhitda ishlashga tayyorlash bu
Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue
3
77
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
jarayonning muhim qismidir. Masalan, texnika yo‘nalishidagi talabalarga xorijiy til
darslarida texnik hujjatlarni o‘qish va ularni tahlil qilish vazifalari berilishi mumkin.
4. O‘qituvchilar malakasini oshirish
Integratsion yondashuvni muvaffaqiyatli tatbiq etish uchun o‘qituvchilarning
malakasini oshirish zarur. Ular nafaqat lingvistika, balki kasbiy sohalar bo‘yicha ham
ma’lumotga ega bo‘lishlari kerak. Maxsus treninglar va kurslar orqali o‘qituvchilarga
CLIL va boshqa integratsion usullar bo‘yicha bilim va ko‘nikmalar berilishi talab
etiladi.
Bundan tashqari, o‘qituvchilar kasbiy fanlar o‘qituvchilari bilan hamkorlikda
darslarni tashkil etish orqali darslarni yanada interaktiv va samarali o‘tkazishlari
mumkin. Bu jarayonda o‘qituvchilar real hayotdagi kasbiy vaziyatlar asosida darslar
ishlab chiqib, talabalarni tayyorlashda sezilarli natijalarga erishadilar.
Xulosa
Xorijiy tillarni nofilologik yo‘nalishlarda integratsion yondashuv asosida
o‘qitish metodikasini takomillashtirish orqali talabalarning nafaqat lingvistik, balki
kasbiy ko‘nikmalari ham rivojlanadi. Zamonaviy texnologiyalar va interaktiv usullar
yordamida o‘quv jarayoni yanada samarali bo‘lib, talabalar real hayotdagi kasbiy
vaziyatlarda xorijiy tilni muvaffaqiyatli qo‘llashga tayyor bo‘ladilar. O‘qituvchilar
malakasini oshirish va kasbiy fanlar bilan til o‘qitishni birlashtirish kelajakda xorijiy
tillarni o‘qitishda yuqori natijalarga erishish imkonini beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Coyle, D., Hood, P., & Marsh, D. (2010). CLIL: Content and Language Integrated
Learning. Cambridge University Press.
2. Brown, H. D. (2014). Principles of Language Learning and Teaching. Pearson
Education.
3. Marsh, D. (2012). Blended Learning: Creating Opportunities for Language
Acquisition. Cambridge University Press.
4. Richards, J. C., & Rodgers, T. S. (2014). Approaches and Methods in Language
Teaching. Cambridge University Press.
5. Liddicoat, A. J., & Scarino, A. (2013). Intercultural Language Teaching and
Learning. Wiley-Blackwell.
Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue
3
78
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
6. Mehisto, P., Marsh, D., & Frigols, M. J. (2008). Uncovering CLIL: Content and
Language Integrated Learning in Bilingual and Multilingual Education. Macmillan
Education.
7. Sharma, P., & Barrett, B. (2011). Blended Learning: Using Technology in and
Beyond the Language Classroom. Macmillan.
8. Fernández, F. V. (2019). Integrating professional skills into foreign language
teaching: A framework for medical and IT disciplines. Journal of Language Teaching
& Research, 10(3), 455-467.
