Page 27
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
“O‘ZBEKISTON SANOAT KLASTERLARIDA MOLIYAVIY
MEXANIZMLAR VA INNOVATSIYALAR:
RAQOBATBARDOSHLIKNI OSHIRISH YO‘LLARI”
Tojialiyev Sherdorbek Elmurod o‘g‘li
Namangan Davlat Texnika Universiteti,
Korporativ boshqaruv yo‘nalishi bakalavr talabasi
E-mail: tajialiyevsherdor@gmail.com
Telefon raqam: +998 93 565-20-24
UDC 331
https://doi.org/10.5281/zenodo.15854644
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 05-Iyul 2025 yil
Ma’qullandi: 07-Iyul 2025 yil
Nashr qilindi: 10-Iyul 2025 yil
Ushbu maqolada O‘zbekiston sanoat klasterlarida
moliyaviy mexanizmlar va innovatsiyalarni rivojlantirish
orqali raqobatbardoshlikni oshirish yo‘llari tahlil
qilinadi. Maqola sanoat ishlab chiqarishining hududiy
taqsimoti,
klasterlar
faoliyatining
iqtisodiy
samaradorligi,
investitsiyalar
va
innovatsion
texnologiyalarni joriy etishning ahamiyatini yoritadi.
Shuningdek, mavjud muammolar va ularni hal etish
bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan. Tadqiqot natijalari
sanoat
sohasi
mutaxassislari,
iqtisodchilar,
siyosatshunoslar va davlat boshqaruvi organlari uchun
foydali bo‘lib, mamlakat iqtisodiy barqarorligi va global
raqobatbardoshligini
oshirishga
qaratilgan
strategiyalarni shakllantirishda qo‘llanilishi mumkin
KEYWORDS
Sanoat klasterlari, moliyaviy
mexanizmlar, innovatsiyalar,
raqobatbardoshlik,
investitsiyalar, ishlab chiqarish
samaradorligi,
iqtisodiy
rivojlanish,
O‘zbekiston
iqtisodiyoti, hududiy sanoat,
texnologik yangilanish
Mashhur iqtisodchi Piter Druker taʼkidlaganidek,
“Innovatsiyalar va samarali moliyaviy
boshqaruv iqtisodiy rivojlanishning asosiy drayverlari hisoblanadi”
. O‘zbekiston sanoatining
raqobatbardoshligini oshirishda sanoat klasterlari muhim o‘rin tutadi. Prezident Shavkat
Mirziyoyevning 2025-yil 24-fevraldagi PF-27-sonli farmoni sanoat klasterlarini moliyaviy va
innovatsion jihatdan rivojlantirishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni belgilaydi. So‘nggi
yillarda mamlakat sanoatida barqaror o‘sish kuzatilmoqda: 2025-yilning birinchi choragida
sanoat ishlab chiqarish hajmi 4,3% ga o‘sdi, bu esa klasterlar samaradorligining
oshayotganidan dalolat beradi.
Ushbu maqolada sanoat klasterlarida moliyaviy mexanizmlar va innovatsiyalarni
rivojlantirish, mavjud muammolar va ularni hal etish yo‘llari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari
sanoat sohasi mutaxassislari, iqtisodchilar, siyosatshunoslar va investorlarga mo‘ljallangan.
Asosiy qism:
Ko‘rsatkichlar
Qiymat
Izohlar / Manbalar
Sanoat
mahsulotlari
ishlab
chiqarish hajmi (2025-yanvar)
55,8
trillion
so‘m
2024-yil yanvar oyiga nisbatan 4,3%
o‘sish (Statistika agentligi, 2025)
Eng yirik sanoat ishlab chiqarish
hududlari:
Sanoat ishlab chiqarish hajmidagi
ulushi
- Navoiy viloyati
23,3%
Page 28
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
- Toshkent shahri
18,2%
- Toshkent viloyati
14,8%
- Andijon viloyati
6,0%
- Farg‘ona viloyati
4,8%
Sanoat zonalari soni (2024)
766 ta
Sanoat
zonalarida
ishlab
chiqarilgan
mahsulot
hajmi
(2024)
53,4 trillion
so‘m
Sanoat
zonalarining
eksport
hajmi (2024)
972 million
dollar
Paxta-to‘qimachilik
klasterlari
soni (2019-2021)
75
tadan
122 taga
Tez rivojlanayotgan soha (inlibrary.uz,
2025)
Sanoat mahsulotlari o‘sish sur’ati
(2025)
- Kompyuter va elektronika
mahsulotlari
107,7%
MHTI, 2025
- Elektr jihozlari
114,5%
- Transport uskunalari
142,7%
- Oziq-ovqat sanoati
112,7%
- To‘qimachilik mahsulotlari
103,6%
- Mebel ishlab chiqarish
116,7%
Ushbu jadval O‘zbekiston sanoatining hududiy va tarmoqlar bo‘yicha rivojlanish
ko‘rsatkichlarini aniq aks ettiradi va mamlakat sanoat siyosatini shakllantirishda asosiy
ma’lumotlarni taqdim etadi.
2. Moliyaviy mexanizmlar va innovatsiyalar
Prezidentning PF-27-sonli farmoni sanoat klasterlarining moliyaviy samaradorligini
monitoring qilishni tartibga soladi va investitsiyalarni samarali taqsimlashni nazorat
qiladi
.
.2025-yilda sanoat klasterlariga 500 million AQSh dollari miqdorida investitsiya
yo‘naltirilishi rejalashtirilgan (Investitsiya va savdo vazirligi, 2025)
..
.Davlat tomonidan
subsidiya, soliq imtiyozlari va imtiyozli kreditlar orqali moliyaviy qo‘llab-quvvatlash tizimi
shakllantirilmoqda
.
.Innovatsiyalarni joriy etish uchun moliyaviy resurslar yuqori
texnologiyalarni sotib olish va ishlab chiqarishni avtomatlashtirishda qo‘llanilmoqda
.
.Raqamli
transformatsiya va avtomatlashtirish jarayonlari klasterlarning raqobatbardoshligini
oshirishga xizmat qilmoqda
..
.
3. Statistik ko‘rsatkichlar
Ko‘rsatkichlar
2023
2024
2025
(prognoz)
Manba
Sanoat ishlab chiqarish o‘sish sur’ati,
%
5,2
5,8
6,1
Milliy statistika
..
Klasterlar ishlab chiqarish hajmi, mlrd
so‘m
120
160
210
Investitsiya
vazirligi
.
Klasterlarga
yo‘naltirilgan
300
400
500
Prezident
Page 29
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
investitsiyalar, mln USD
farmoni
..
Eksport hajmi, mln USD
180
220
270
Milliy statistika
..
Innovatsion mahsulotlar ulushi, %
12
15
18
Ilmiy maqolalar
..
4. Mavjud muammolar va yechimlar
Moliyaviy qo‘llab-quvvatlash tizimining ayrim sohalarda yetarli emasligi va moliyaviy
resurslarning cheklanganligi
.
.
Innovatsiyalarni joriy etishda malakali kadrlar va zamonaviy infratuzilma
yetishmasligi
..
.
Eksport salohiyatini kengaytirishda logistika va xalqaro bozorlar bilan integratsiya
muammolari
.
.
Klasterlarning samaradorligini baholash uchun yagona monitoring tizimining yo‘qligi
..
.
Yechim sifatida moliyaviy qo‘llab-quvvatlashni kengaytirish, innovatsion loyihalarni
moliyalashtirish uchun maxsus fondlar tashkil etish, ta’lim va sanoat o‘rtasida integratsiyani
kuchaytirish, raqamli texnologiyalarni joriy etish, logistika tizimini modernizatsiya qilish va
monitoring tizimini yaratish tavsiya etiladi.
Xulosa
O‘zbekiston sanoat klasterlarida moliyaviy mexanizmlar va innovatsiyalarni
rivojlantirish raqobatbardoshlikni oshirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Davlat tomonidan
qo‘llab-quvvatlash va investitsiyalarni jalb qilish orqali klasterlar ishlab chiqarish hajmini
oshirib, eksport salohiyatini kuchaytirmoqda. Biroq, samaradorlikni oshirish uchun moliyaviy
resurslar, malakali kadrlar, zamonaviy infratuzilma va monitoring tizimini takomillashtirish
zarur. Ushbu chora-tadbirlar O‘zbekiston sanoatining barqaror rivojlanishi va global
raqobatbardoshligini ta’minlashga xizmat qiladi. Maqola sanoat sohasidagi mutaxassislar,
iqtisodchilar, siyosatshunoslar va investorlar uchun amaliy qo‘llanma bo‘lib xizmat qiladi
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Invexi.org, “O‘zbekiston sanoat ishlab chiqarishining o‘sishi – 2025-yil yanvar”, 2025.
2.
Lex.uz, PF-27-sonli farmon, 2025.
3.
Stat.uz, O‘zbekiston sanoat ishlab chiqarishi, 2025.
4.
Index Copernicus, “Statistik tahlil va kelgusi prognozlar”, 2023.
5.
Inlibrary.uz, “Sanoat sohasida klasterlarning o‘rni”, 2025.
6.
Samstat.uz, “Sanoat ishlab chiqarishi bo‘yicha ma’lumotlar”, 2025.
7.
Inlibrary.uz, “Hududlarda sanoat salohiyatini oshirishda klasterlarning roli”, 2025.
8.
Uza.uz, “O‘zbekiston sanoati: o‘sish sur’ati va iqtisodiy muvozanat”, 2025.
9.
Innovation.gov.uz, “Sanoat klasterlari va innovatsiyalar”, 2025.
Lex.uz, “2025-yil uchun Statistika dasturi”, 2025
