Page 46
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 6, Part 4 Iyun 2025
www.in-academy.uz
KURASH ELEMENTLARI VOSITALARIDA TALABALARNI
JISMONIY QOBILIYATLARINI OSHIRISH METODIKASINI
TAKOMILLASHTIRISH
Jo’rayev Alibek Botir o’g’li
Buxoro davlat universiteti
jismoniy tarbiya va sport fakulteti
sport faoliyati kafedrasi o’qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15791312
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 25-Iyun 2025 yil
Ma’qullandi: 28-Iyun 2025 yil
Nashr qilindi: 31-Iyun 2025 yil
Mazkur maqolada kurash elementlariga asoslangan
mashg‘ulotlar
vositasida
talabalar
jismoniy
qobiliyatlarini rivojlantirish va unga oid metodikani
takomillashtirish muammosi o‘rganilgan. Eksperimental
tadqiqotlar orqali talabalar jismoniy holatini baholash
va
takomillashtirilgan
mashg‘ulot
dasturining
samaradorligi tahlil qilingan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki,
kurash elementlari asosida tashkil etilgan mashg‘ulotlar
talabalarning kuch, chidamlilik, chaqqonlik va
koordinatsiya kabi jismoniy sifatlarini sezilarli darajada
rivojlantiradi.
KEYWORDS
kurash,
jismoniy
qobiliyat,
metodika, talabalar, jismoniy
tayyorgarlik, pedagogika.
Zamonaviy sport pedagogikasining asosiy maqsadlaridan biri – yosh avlodning jismoniy
qobiliyatlarini har tomonlama rivojlantirishdir. Oliy ta’lim tizimida jismoniy tarbiya
mashg‘ulotlari orqali talabalarni sog‘lomlashtirish va ularning ijtimoiy faolligini oshirishga
alohida e’tibor qaratilmoqda. Ayniqsa, milliy sport turlaridan biri bo‘lgan kurash
elementlarini jismoniy tayyorgarlik jarayoniga tatbiq etish orqali talabalar jismoniy
salohiyatini oshirish imkoniyati mavjud. Biroq mavjud metodikalar kurash elementlarini
samarali va tizimli qo‘llashga to‘liq yo‘naltirilmagan. Shu sababli, mazkur tadqiqot kurash
elementlari asosida jismoniy mashg‘ulotlarni tashkil etish metodikasini takomillashtirishni
maqsad qilib qo‘yadi.
Metod
Tadqiqot Buxoro davlat universitetining 2-bosqich talabalari (40 nafar: 20 nafari
eksperimental, 20 nafari nazorat guruhi) ishtirokida olib borildi. Tadqiqot 3 oy davomida
amalga oshirildi.
Eksperimental guruhga quyidagi mashg‘ulotlar metodikasi asosida darslar o‘tkazildi:
Milliy kurash texnikasi asosida ushlash, uloqtirish, turtish, muvozanatni yo‘qotish
texnikalari;
Kurashga xos umumjismoniy mashqlar: polga tushish, muvozanatni saqlash,
qarshilikda harakat qilish;
Tezlik va chidamlilikka qaratilgan intervalli yuklamalar (masalan, 30 soniyalik faol
harakat + 15 soniyalik dam olish);
Harakatli o‘yinlar orqali koordinatsiyani rivojlantirish.
Nazorat guruhi odatiy jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarini davom ettirdi. Har ikki guruhda
mashg‘ulotlar haftasiga 3 marotaba, 60 daqiqadan tashkil etildi.
Page 47
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 6, Part 4 Iyun 2025
www.in-academy.uz
Baholash mezonlari:
30 metrga yugurish (tezlik),
1000 metrga yugurish (chidamlilik),
Press (qorinning kuchi),
Vertikal sakrash (eksploziv kuch),
Harakatlarni muvofiqlashtirish testi (koordinatsiya).
Natijalar
3 oylik eksperimentdan so‘ng quyidagi ijobiy o‘zgarishlar qayd etildi:
Ko‘rsatkichlar
Eksperimental guruh (foiz o‘zgarish) Nazorat guruhi (foiz o‘zgarish)
30 m yugurish
5,2% tezlashuv
1,1%
1000 m yugurish
7,8% yaxshilanish
2,0%
Press (30 soniya)
18% ortish
5%
Vertikal sakrash
11,4% balandlash
2,7%
Koordinatsiya testi
14,5% yaxshilanish
3,5%
Natijalar shuni ko‘rsatadiki, kurash elementlariga asoslangan mashg‘ulotlar talabalar
jismoniy qobiliyatlariga sezilarli darajada ijobiy ta’sir ko‘rsatgan.
Munozara
Tadqiqot natijalari avvalgi ilmiy izlanishlar bilan hamohang bo‘lib, kurash elementlari
vositasida mashg‘ulotlar o‘tkazish talabalarda faollikni, sportga bo‘lgan qiziqishni,
shuningdek, jismoniy va psixik chidamlilikni oshirishga yordam berishini isbotlaydi. Kurash
elementlari yordamida mashg‘ulotlar talabaning harakat tajribasini boyitadi, shaxsiy irodasini
mustahkamlaydi hamda o‘ziga ishonchini oshiradi.
Bundan tashqari, kurash texnikalarini o‘zlashtirish uchun zarur bo‘lgan motorika,
reflekslar, qarshilikda harakat qilish, tanani boshqarish kabi ko‘nikmalar jismoniy
tayyorgarlik darajasining ortishiga olib keladi.
Xulosa
Kurash elementlari vositasida tashkil etilgan mashg‘ulotlar talabalar jismoniy
qobiliyatlarini kompleks ravishda rivojlantirishda yuqori samaradorlikka ega ekanligi
isbotlandi. Takomillashtirilgan metodika yordamida nafaqat jismoniy ko‘rsatkichlar, balki
ijtimoiy-psixologik jihatlar – motivatsiya, o‘zini baholash, irodaviy sifatlar ham kuchaydi.
Mazkur metodikani oliy ta’lim muassasalarida jismoniy tarbiya mashg‘ulotlariga tatbiq etish
maqsadga muvofiqdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Jо’Rаyеv А. B. Bоshlаng’ich sinf о’quvchilаridа hаrаkаtli о’yinlаr оrqаli jismоniy sifаtlаrni
rivоjlаntirish (kurаsh) //Sciеncе аnd Еducаtiоn. – 2024. – Т. 5. – №. 2. – С. 473-479.
2.Жураев А. Б. Обучения к нагрузкам физической подготовки как деятельность
подготовке школьников //Sciеncе аnd Еducаtiоn. – 2024. – Т. 5. – №. 2. – С. 574-579.
3.Jurаеv А. B. MОRPHОFUNCTIОNАL STАTЕ ОF JUDОKА АTHLЕTЕS FОR THЕ PRЕPАRАTIОN
ОF PRОFЕSSIОNАL TЕАCHING АCTIVITIЕS //Multidisciplinаry Jоurnаl оf Sciеncе аnd
Tеchnоlоgy. – 2024. – Т. 4. – №. 5. – С. 579-583.
4.Жураев А. Б. Формирования развития спортсменов дзюдоистов к подготовке
профессиональной педагогической деятельности //Sciеncе аnd Еducаtiоn. – 2024. – Т. 5.
– №. 6. – С. 254-258.
