Page 14
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF EDUCATION
AND INNOVATION
IF = 5.281
Volume 4, Issue 05,May 2025
www.in-academy.uz
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARGA TA`LIM
BERISHDA KOMPETENSIYAVIY YONDASHUV
D.Iminova
Andijon davlat pedagogika instituti
o‘qituvchisi
H. Yaqubjonova
Maktabgacha ta`lim yo`nalishi
1- bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15363456
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 01-May 2025 yil
Ma’qullandi: 05-May 2025 yil
Nashr qilindi: 08-May 2025 yil
Mazkur maqolada “Ilk qadam” davlat o`quv
dasturining 3-4-boblari chuqur tahlil qilinadi hamda
mazkur boblarning maktabgacha yoshdagi bolalarni
har tomonlama rivojlantirishdagi o`rni yoritiladi. 3-bob
“Maktabgacha yoshdagi bolalarga ta`lim berishda
kompetensiyaviy yondashuv” bo‘lib, bu bo`limda
bolaning rivojlanish kompetensiyalari bayon etilgan.
KEY WORDS
ilk qadam, o`yin, kompetensiya,
bola, pedagog..
Takomillashtirilgan “Ilk qadam” davlat o‘quv Dasturi maktabgacha ta`lim tashkilotlari
direktor va mutaxassislarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti ilmiy
kengashining 2021-yil 23-dekabrdagi 10-sonli bayonnomasi, O`zbekiston Respublikasi ta`lim
vazirligining Muvofiqlashtiruvchi kengashining 2022-yil 4-fevraldagi 1-sonli bayonnomasi
bilan tasdiqlangan va nashr qilish uchun tavsiya etilgan.
Davlat o`quv dasturi – bu bolaning barkamol shaxs sifatida shakllanishiga qaratilgan
bo`lib, ta`lim va tarbiya jarayonining maqsadlari, vazifalari, tamoyillari, kutilayotgan natijalari,
mazmuni va tashkil etilishini belgilaydigan tayanch hujjat hisoblanadi.
Maktabgacha yoshdagi bolalarga taʼlim berishda kompetensiyaviy yondashuv oʻsib
borayotgan bola shaxsini hayotga tayyorlash, unda hayotiy muhim masalalarni hal qilish
uchun zarur boʻlgan, axloqiy meʼyor va qadriyatlarni oʻzlashtirish, boshqa insonlar bilan
muloqot qilish, “Men” obrazini qurish bilan bogʻliq boʻlgan faoliyat usullarini shakllantirishga
tayyorgarlikni koʻzda tutadi.
1
Maktabgacha ta`lim bolaning tayanch kompetensiyalarini rivojlantirish uchun asos
bo`lib xizmat qiladi. U ta`limning keyingi bosqichlarida, shuningdek, butun hayoti davomida
rivojlanib boradi.
Davlat o`quv dasturi kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan. Bu maktabgacha ta`lim
va va tarbiya jarayonida bolalar faoliyatining turli-tuman turlarida shakllanadigan
kompetensiyalarni rivojlantirishga qaratilgan.
Kompetensiya-bolaning bilim, ko`nikma, malaka va qadriyatlari majmuidir.
Maktabgacha yoshdagi bolalarga ta`lim berishda kompetensiyaviy yondashuv
bolalarning bilish bilan bog`liq bo`lgan ehtiyojlari, muammolar va imkoniyatlarga samarali
javob berish qobiliyatini shakllantirish, axloqiy me`yorlar va qadriyatlarni rivojlantirish,
Page 15
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF EDUCATION
AND INNOVATION
IF = 5.281
Volume 4, Issue 05,May 2025
www.in-academy.uz
boshqa insonlar bilan muloqot qilish, shaxsiy “Men” konsepsiyasini shakllantirishni o`z ichiga
oladi. Maktabgacha yoshdagi (6-7 yosh) bolaning tayanch kompetensiyalari quyidagilar:
Kommunikativ.
Ijtimoiy.
Shaxsiy (“Men” kontsepsiyasini qurish).
Bilish.
Bolaning rivojlanish sohalari kompetensiyalari:
Rivojlanish sohalari bo`yicha kompetensiyalarni o`zaro bog`liq holda takomillashtirish
bolaning har tomonlama rivojlanishini ta`minlash, shuningdek, uning maktab ta`limi bo`lgan
keyingi bosqichiga muammosiz o`tishi va unga tayyor bo`lishi, boshlang`ich ta`limda
kompetensiyalarni shakllantirishi uchun zarurdir.
Kompetensiyalarni bola maktabgacha yosh davrida egallab borishini tarbiyachi-
pedagoglarkuzatib nazorat qilib boradilar va shu orqali bolaning maktabga tayyorgarlik
darajasi belgilanadishunday ekan, bola maktabgacha ta`lim tashkilotida har tomonlama
maktabga tayyorlanadi. Maktabgacha ta'lim tashkilotida ta’lim va tarbiya jarayonining
maqsadi bolaning tayanch kompetensiyalari va rivojlanish sohalarining kompetensiyalarini
shakllantirish
uchunshart-sharoitlarni
yaratishdir.
Rivojlanish
sohalari
bo‘yicha
kompetensiyalarni o‘zaro bog‘liq holda takomillashtirish bolaning har tomonlama
rivojlanishini ta'minlash, shuningdek, uning maktab ta'limi bo‘lgan keying bosqichiga
muammosiz o‘tishi va unga tayyor bo‘lishi, boshlang‘ich ta'limda kompetensiyalarni
shakllantirishi uchun zarurdir.
2
Bolaning kompetensiyalari bola rivojining quyidagi sohalarida belgilanadi:
Jismoniy rivojlanish va sog`lom turmush tarzining shakllanishi;
Ijtimoiy-hissiy rivojlanish;
Nutq, muloqot, o`qish va yozish malakalari;
Bilish jarayonining rivojlanishi;
Ijodiy rivojlanish.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Toshpo`latova SH. Q. Kayumova N.M A`zamova M.N.Maktabgacha ta`llim pedagogika.
2.Ilk qadam davlat o`quv dasturi 2022.
3.Sodiqova.Sh Maktabgacha pedagogika. O`quv qo`llanma. “Metodist nashriyoti” 2023.
4. Karimova M “MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARGA TAʼLIM BERISHDA
KOMPETENSIYAVIY YONDASHUV”. «Maktabgacha taʼlim tizimi xodimlarini rivojlantirish:
amaliyot va xorijiy tajriba» respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi 2024 yil 23-24 may
