Page 36
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF EDUCATION
AND INNOVATION
IF = 5.281
Volume 4, Issue 06, Part 2 Iyun 2025
www.in-academy.uz
“LAGOVIN” TABLETKASINING SIFAT
KO`RSATKICHLARIGA PRESSLANADIGAN MASSADAGI
QOLDIQ NAMLIK VA BOSIM KUCHINING TA`SIRINI
O`RGANISH
Anvar Muxammadjanovich Usubbayev
Shahnoza Muxammadjanovna Usubbayeva
Toshkent farmasevtika instituti
Uzbekistan, Ташкент, Oybek 45
https://doi.org/10.5281/zenodo.15684710
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 10-Iyun 2025 yil
Ma’qullandi: 14-Iyun 2025 yil
Nashr qilindi: 17-Iyun 2025 yil
Olib borilgan tadqiqotlarning asosiy maqsadi
presslanadigan massadagi qoldiq namlikni va bosim
kuchini “Lagovin” tabletkasining sifat ko‘rsatkichlariga
ta’sirini o‘rganishdan iborat.
“Lagovin”
tabletkasining
presslanadigan
massasidagi qoldiq namlikni aniqlashda Yaponiyaning
«Kett» firmasining namlik o‘lchagich asbobidadan
foydalanildi.
KEY WORDS
lagovin, substansiya, texnologiya,
tabletka, granulyasiya.
Respublikamizning boy tabiiy
zahiralaridan foydalanib, yangi,
mahalliy xom ashyolar asosida
tayyorlanadigan,
yuqori
samaradorlikka
ega
bo‘lgan,
bezarar, import o‘rnini bosuvchi
dori vositalari texnologiyalarini
ishlab
chiqish
va
tibbiyot
amaliyotiga
joriy
etish,
farmasevtik
texnologiyaning
dolzarb
vazifalaridan
biri
hisoblanadi
Shularni inobatga olib, vatanimiz boy tabiiy zahiralaridan oqilona foydalanib gemostatik
ta’sirga ega, qon to‘htatuvchi tabletka dori shaklini tarkibi va texnologiyasini ishlab chiqishni
lozim deb topdik. Shuni alohida takidlash lozimki, Respublikmizda xirurgiya va akusherlik
amaliyotida tashqi va ichki qon ketishini to‘xtatuvchi gemostatik ta’sirga ega, yuqori
samarador mahalliy dori vositalari yetarli miqdorda ishlab chiqarilmaydi.
O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasining O.S.Sodiqov nomidagi Bioorganik
kimyo instituti olimlari tomonidan logoxolinni polivenilpirolidon bilan hosil qilgan
supromolekulyar birikmasi “Lagovin” olingan. Olib borilgan dastlabki farmakologik
tadqiqotlar “Lagovin” faol substansiyasi 0,01 g dozada yuqori samarali qon to‘xtatuvchi
ta’sirga ega dori vositasi ekanligini ko‘rsatdi. Yuqoridagilarni inobatga olib, Toshkent
farmasevtika institutining mutaxasisilari tomonidan gemostatik ta’sirga ega qon to‘htatuvchi
“Lagovin” tabletkasining ilmiy jihatdan asoslangan tarkibi va texnologiyasi ishlab chiqildi.
Zamonaviy tabletka mashinalarida sifatli tabletka olish uchun presslanadigan
massadagi mo‘tadil qoldiq namlikni belgilash va presslash jarayoni uchun bosim kuchini
tanlash katta amaliy ahamiyatga ega. Qoldiq namlik presslanadigan massaning fraksion
Page 37
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF EDUCATION
AND INNOVATION
IF = 5.281
Volume 4, Issue 06, Part 2 Iyun 2025
www.in-academy.uz
tarkibi, sochiluvchanligi, sochiluvchan zichligi ka’bi texnologik ko‘rsatkichlariga to‘g‘ridan-
to‘g‘ri ta’sir ko‘rsatadigan muhim omillardan biri hisoblanadi.
Presslanadigan massada qoldiq namlik me’yoridan ko‘p bo‘lsa, yirik fraksiyalar
miqdori ortib ketadi va natijada tabletkaning sirti xoldor bo‘lib qoladi. Qoldiq namlikni
me’yoridan kam bo‘lishi esa, massaning sochiluvchanligi va sochiluvchan zichligiga ta’sir etib,
tabletkalarning cheti uqalanib, tashqi ko‘rinishida qoniqarsiz holat bo‘lishi kuzatiladi. [1]
Tajriba qismi:
Olib borilgan tadqiqotlarning asosiy maqsadi presslanadigan
massadagi qoldiq namlikni va bosim kuchini “Lagovin” tabletkasining sifat ko‘rsatkichlariga
ta’sirini o‘rganishdan iborat.
“Lagovin” tabletkasining presslanadigan massasidagi qoldiq namlikni aniqlashda
Yaponiyaning «Kett» firmasining namlik o‘lchagich asbobidadan foydalanildi.
«Lagovin» tabletkasining sifat ko‘rsatkichlarini baholash TST TSt 42-01:2002 «Dori
vositalar sifatini standartlash. Asosiy qoidalar» yo‘riqnomasi va XI DF asosida olib borildi.
Tabletkalar quyidagi ko‘rsatkichlar bo‘yicha baholandi: tashqi ko‘rinishi, parchalanuvchanligi,
sinishga va ishqalanishga bo‘lgan qattiqligi. Tabletkalarning tashqiy ko‘rinishi qurollanmagan
ko‘z bilan 20 ta tabletkani vizual tekshirish orqali amalga oshirildi. Tabletkalarning sinishga
bo‘lgan qattiqligi «ERRWEKA» firmasining TBH-30 rusumli asbobida tekshirildi.
«Lagovin» tabletkalarining suyuqlikdagi parchalanishi «ERRWEKA» DT-identifikator
asbobida aniqlandi. [4]
Ishimizning birinchi bosqichida alohida-alohida taklif etilgan tarkib va texnologiya
asosida, turli seriyalarda presslanadigan massalar tayyorlandi, hamda quritgich javonida 40
0
C haroratda quritildi. Quritish davomida har 5 daqiqada presslanadigan massalardan 10,0 g
dan namunalar olinib, Yaponiyaning «Kett» firmasining namlik o‘lchagich asbobida, har bir
seriyadagi massaning qoldiq namligi aniqlab borildi..
Mo‘tadil namlikkacha quritilgan massalardan qo‘l gidropressida standart sharoitda
andoza tabletkalar olinib, ular tashqi ko‘rinishi, sinishga bo‘lgan qattiqligi va parchalanishi
bo‘yicha baholandi. Tadqiqot natijalari 1-jadvalda keltirilgan bo‘lib, undan ko‘rinib turibdiki
presslanadigan massaning mo‘tadil qoldiq namligi 2,2-4,0 % oralig‘ida bo‘lishi maqsadga
muvofiq deb topildi [3].
1-jadval.
“Lagovin” tabletkasining sifat ko‘rsatkichlariga qoldiq namlikni ta’siri
Presslanadigan massaning
qoldiq namligi, %
Andoza tabletkalarning sifat ko‘rsatkichlari
Tashqi
ko‘rinishi
Sinishga
bo‘lgan
qattiqligi, N
Parchalanishi,
daqiqa
9,0
qoniqarsiz
100,0
24
7,6
qoniqarsiz
80
16
4,0
qoniqarli
60
9,0
3,5
qoniqarli
40
7,0
2,2
qoniqarli
30
5,0
1,3
qoniqarsiz
15
1,0
Page 38
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF EDUCATION
AND INNOVATION
IF = 5.281
Volume 4, Issue 06, Part 2 Iyun 2025
www.in-academy.uz
Tadqiqotlarimizning keyingi bosqichi presslash jarayoni uchun bosim kuchini
belgilashga bag‘ishlangan bo‘lib, har bir seriyadagi quritilgan massalardan qo‘l gidropressida,
standart sharoitda turli bosimlarda andoza tabletkalar tayyorlandi.
Tayyorlangan andoza tabletkalar: tashqi ko‘rinishi, sinishga bo‘lgan qattiqligi va
parchalanishi bo‘yicha baholandi. Olingan natijalar 2-jadvalda keltirilgan. Natijalarning
ko‘rsatishicha, bosim kuchining ortib borishi bilan andoza tabletkalarining tashqi ko‘rinishida
xoldorliklar kuzatildi, tabletkalarning qattiqligi va parchalanish vaqti ortib bordi. Olib
borilgan tajribalar natijasiga ko‘ra bosim kuchi 100-120 MPa diapazonida bo‘lishi maqsadga
muvofiq deb topildi. 90 MPa va undan past bosimda olingan tabletkalar tashqi ko‘rinishi va
sinishga bo‘lgan qattiqligi ko‘rsatkichlari bo‘yicha talab darajasida bo‘lmadi. 140 MPa va
undan yuqori bosimda olingan tabletkalar esa parchalanishi bo‘yicha MH lar talabiga javob
bermadi.
2 – jadval
“Lagovin” tabletkasining sifat ko‘rsatkichlariga bosim kuchining ta’siri
Bosim kuchi,
MPa
Andoza tabletkalarning sifat ko‘rsatkichlari
Tashqi
ko‘rinishi
Parchalanishi,
soniya
Sinishga
bo‘lgan
qattiqlik, N
80
qoniqarsiz
265
15
100
qoniqarli
420
30
120
qoniqarli
590
50
140
qoniqarsiz
950
90
Shunday qilib, olib borilgan texnologik tadqiqotlar “Lagovin” presslanadigan
massasining mo‘tadil qoldiq namligi 2,2,-4,0 % diapazonida bo‘lishi maqsadga muvofiqligini
ko‘rsatdi. Optimal presslash bosim kuchi 100-120 MPa deb belgilandi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
1.S.V. Shcherbakov, A.M. Usubbayev, Sh.M. Usubbayeva / Study of physic-chemical and
bulk-technological properties of the active substance “Bioalbendazole”/ / Eurasian journal of
academic research Volume 2, Issure 6, June 2024.-p 35-48
2.
2.Sh.M.
Usubbaeva
/Otsenko
fiziko-mexanicheskix
pokazateley
tabletok
«Bioalbendazola»/Eurasian journal of Medical and Natural sciences/Collection of materials
from the scientific and practical conference “Modern Achievements and prospects of
pharmaceutical technology” 2024-22 february-Volume 4. Issue 2. Special issue. P-435.
3.
3.Gosudarstvennaya farmakopeya SSSR.- XI izd. - Moskva.: Meditsina, 1987.- Vыp, 1. – S.
334.
4.
4.Gosudarstvennaya farmakopeya SSSR.- XI izd. - Moskva.: Meditsina, 1989.- Vыp. 2. – S.
398.
5.
5.A.M. Usubbaev., Sh.M. Usubbaeva., Development of the scientific based composition and
technology of the “Antivirus tablet” / Eurasian journal of academic research Volume 3 Issure
6, June 2023.-p 39-42
