Page 13
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 6, Part 2 June 2025
www.in-academy.uz
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARI UCHUN AXLOQIY
TARBIYANING MAZMUNI VA MOHIYATI
Jo‘rayeva Turg‘unoy Umarjonovna
Namangan davlat pedagogika instituti
Boshlang‘ich ta’lim innovatsiyalari kafedrasi o‘qituvchisi
Yuldasheva Dilnoza Tolif qizi
Boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi 1-bosqich talabasi
https://doi.org/
10.5281/zenodo.15679570
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Received: 01
st
June 2025
Accepted: 05
th
June 2025
Published: 17
th
June 2025
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga
axloqiy tarbiya berishning mazmuni va mohiyati chuqur
yoritilgan. Unda axloqiy tarbiyaning asosiy yo‘nalishlari,
uning tarkibiy qismlari, pedagogik ahamiyati hamda bu
jarayonda o‘qituvchi, ota-ona va ijtimoiy muhitning
tutgan o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, tarbiyaning
samarali kechishi uchun qo‘llanishi lozim bo‘lgan dars
jarayonidagi axloqiy yondashuvlar va tashkiliy ishlarning
o‘rni yoritilgan. Mazkur maqola boshlang‘ich ta’lim
sohasida faoliyat yuritayotgan pedagoglar, talabalar
hamda tarbiya masalasiga qiziqadigan kitobxonlar
ommasi uchun foydali bo‘lishi va shu bilan birga,
boshlang‘ich
ta’limda
axloqiy
tarbiyani
takomillashtirishga xizmat qilishi mumkin.
KEYWORDS
axloq, axloqiy tarbiya,
milliy qadriyat, odob, shaxs
shakllanishi, o‘qituvchi roli, ota-
ona
mas’uliyati,
insoniy
fazilatlar,
pedagogik
yondashuv, ijtimoiy muhit, ota-
ona va maktab hamkorligi,
zamonaviy tarbiya konsepsiyasi.
Yosh avlodni har tomonlama yetuk inson etib tarbiyalash bugungi kunda eng dolzarb
masalalardan biri hisoblanadi. Inson jamiyatda yashar ekan, u doimo o‘z atrofidagi odamlar
bilan muomala qiladi, jamiyat orasida o‘zini tutish, boshqalar bilan oson til topishish va odob-
axloq qoidalariga rioya qilishga harakat qiladi. Bularning barchasi har bir insonning bolalik
paytlaridan beri olayotgan axloqiy tarbiyasiga bog‘liqligi va uning hayotida muhim o‘ringa ega
ekanligi barchamizga ma’lum. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun
axloqiy tarbiya
tarbiyaning uzluksizligini ta’minlashda eng muhim bo‘g‘inlardan biridir. Shu sababdan o‘sib
kelayotgan kelajak avlodga axloqiy tarbiyani o‘rgatish faqat darslikdagi mavzu emas, balki
hayotiy ehtiyojdir.
O‘quvchilarni tarbiyalash jarayoniga nafaqat odamlar balki jamiyat ham mas’uldir. Bu
esa O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-sonli farmonida
ham o‘z aksini topgan deya olamiz. Ushbu farmon “2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi
O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida” bo‘lib, unda axloqiy tarbiya, ma’naviyat va
milliy qadriyatlar asosida yosh avlodni shakllantirish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishi
sifatida belgilangan.
Axloq arabcha so‘z bo‘lib, “xulqning ko‘rinishi” degan ma’noni anglatadi. Lotin tilida esa bu
so‘z “xulq-atvor” degan ma’noni bildiradi. Axloq — ruhiy-ma’naviy hayotning bir qismi,
ijtimoiy ong shakllaridan biri bo‘lib, ma’naviyatga oid muhim tushunchalardan sanaladi.
Kishilarning qadimdan shakllanib kelgan xulq-atvori, yurish-turishi, jamiyatdagi o‘zaro
aloqalari, shuningdek, jamiyatda mavjud bo‘lgan munosabatlarni tartibga soluvchi, barqaror,
aniq me’yorlar va qoidalarning yig‘indisidir. Axloq avvalo halollik, adolat, e’tiqod va insof kabi
tushunchalarni o‘z ichiga oladi. Ajdodlarimiz komil inson haqida to‘liq axloqiy me’yorlar
majmuasini shakllantirishgan. Hozirgi tilda aytganda, bu — sharqona axloq normalari
sanaladi. Inson qalbida harom narsalardan tiyilish, nopok ishlardan nafratlanish,
Page 14
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 6, Part 2 June 2025
www.in-academy.uz
adolatsizlikka qarshi bo‘lish sifati bo‘lishi kerak. Bunday inson bergan so‘zida turadi, birovga
xiyonat qilmaydi, vataniga sadoqatli bo‘ladi, xalq va yurt manfaatlari yo‘lida jonini ham fido
qilishga tayyor bo‘ladi. Axloq normalari kishilarning fe’l-atvori va amaliy harakatlarida
namoyon bo‘ladi. Ba’zan ayrim harakatlar va xulq-atvorlar axloqiy me’yorlarga zid
hisoblanadi. Axloq - bu insonning xulq-atvori, odob-axloqi, ichki dunyosi va odatlari majmui
bo‘lib, u qanday yashashi, atrofidagi insonlar bilan qanday munosabatda bo‘lishi, yaxshi-
yomonni ajrata olishi va jamiyatda o‘zini qanday tutishini belgilaydi. Axloqiy tarbiyaga
keladigan bo‘lsak, bu shaxsning ichki dunyosida ezgulik, halollik, vijdon, mas’uliyat, adolat,
sabr-toqat va insonparvarlik singari insonning hayotiga ahamiyatli bo‘lgan axloqiy fazilatlarni
shakllantirish va mustahkamlashga qaratilgan maqsadli, tizimli va uzluksiz pedagogik
jarayondir. U insonning o‘zini tutishi, boshqalar bilan munosabatini axloqiy me’yorlar asosida
yo‘naltiradi. Axloqiy tarbiya orqali yosh avlodda nafaqat odob-axloq shakllanadi, balki
ularning vijdoni, qalbi va tafakkuri ma’naviy jihatdan uyg‘onadi. Yana qo‘shimcha qilib
aytadigan bo‘lsak, axloqiy tarbiya yordamida inson faqat jamiyatda emas, balki o‘z vijdoni
oldida ham mas’uliyatli bo‘ladi. Bu tarbiya nafaqat yaxshi muomala qilishni, balki
yomonlikdan tiyilishni, o‘zini nazorat qilishni, boshqalarni tushunishni ham o‘rgatadi.
Har bir bolada axloqiy fazilatlar shakllanishi uchun, avvalo, sog‘lom tarbiya kerak. Bu
tarbiyaning boshlanishi va eng asosiy qismi esa bolaning o‘z oilasida amalga oshadi. Oila
axloqiy tarbiyaning markazi hisoblanadi. Ota-onaning har bir so‘zi, harakati, hatto ularning
bir-biriga bo‘lgan munosabati farzandda axloqiy tuyg‘ularni shakllantiradi. Ota-ona
farzandning birinchi ustozlari va eng ta’sirchan namoyondalaridir. Farzand, odatda, oilada
ota-ona va boshqa oila a’zolarini kuzatib, ularning harakatlariga qarab o‘z xulqini
shakllantiradi. Ota-ona bolani nafaqat o‘z hayot tajribasi bilan, balki axloqiy qadriyatlar bilan
ham boyitishadi. Ota o‘zining mehnatsevarligi, halolligi va adolati orqali farzandiga yaxshi
xulqni o‘rgatadi. Ona esa mehr-oqibati, sabr-toqati va e’tibori orqali farzandiga insoflilik, sabr
va mehrni o‘rgatadi. Ota-onaning o‘zaro hurmati, bir-biriga mehribon va adolatli munosabati
farzandga oiladagi ahillikni, mehrni va mas’uliyatni tushunishga yordam beradi. Shuningdek,
ota-onaning yaxshi axloqi farzandga namuna bo‘ladi va u bolaga yaxshi muomala qilishni,
boshqalarga yordam berishni va hayotda to‘g‘ri yo‘lni tanlashni o‘rgatadi. Oila, shuningdek,
bolaning qaror qabul qilish ko‘nikmalarini shakllantiradi. Bola oilada to‘g‘ri va noto‘g‘ri xulqni
ajratishni o‘raganadi. Ota-onalar oilaviy nizolarni hal qilishda adolatni, tinchlikni va murosani
namoyish etib beradilar. Ota-onalar o‘z farzandlariga axloqiy qadriyatlar va insoniy
fazilatlarni o‘rgatish orqali ularni jamiyatda yaxshi insonlar bo‘lishga tayyorlaydi.
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini tarbiyalash jarayoni eng muhim bosqich hisoblanadi. Bunday
muhim paytda ularga milliy va diniy qadriyatlar asosida axloqiy saboqlar berish ularning
hayotiga va kelajakda ulkan zafarlarga erishishiga zamin yaratib beradi. Ushbu davr inson
shaxsining ildizlari qo‘yiladigan davrdir. Bu ildizlar kuchli bo‘lishi uchun unga milliy va diniy
qadriyatlarni chuqur anglatish kerak. Masalan, kattalarga salom berish, ularning duolarini
olish, ota-onani hurmat qilish, ustozlarni qadrlash kabilar. Bu qadriyatlar orqali axloqiy
tarbiya mustahkamlanadi, bola nafaqat bilimli, balki odobli, vijdonli, halol va mehribon inson
sifatida voyaga yetadi. Bugun biz yosh avlodga bergan tarbiyamizni, ertaga jamiyatdan olamiz.
Shunday ekan, tarbiyaning kalitini qo‘ldan boy bermaslik kelajakdagi eng katta yutuq
hisoblanadi.
Page 15
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 6, Part 2 June 2025
www.in-academy.uz
Xalq og‘zaki ijodi ham boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining axloqiy tarbiyasida katta ahamiyatga
ega. Xalq og‘zaki ijodi – bu ajdodlarimizning ko‘p asrlik tajribasi, donishmandligi, hayotiy
qarashlari, axloqiy me’yorlari va orzu-umidlarining ifodasidir. U insonning ruhiy-ma’naviy
olamini, qadriyatlarini avloddan-avlodga yetkazib keladigan qudratli vosita sifatida xizmat
qiladi. Ayniqsa, ertaklar, dostonlar, maqollar, topishmoqlar va rivoyatlar axloqiy tarbiyada
muhim o‘rin tutadi. Shular qatorida “Zumrad bilan Qimmat” ertagi – o‘zining chuqur ma’nosi,
sodda, lekin kuchli tarbiyaviy mazmuni bilan alohida o‘rin tutadi. Bu ertak nafaqat qiziqarli
voqealar, balki bolalarning ruhiyatiga bevosita ta’sir qiladigan axloqiy saboqlar bilan to‘la.
Ertakda bosh qahramonlar – Zumrad va Qimmat qarama-qarshi xulqdagi ikki qiz obrazidir.
Zumrad – sabrli, kamtar, mehnatkash, yaxshi niyatli oqila qiz. Qimmat – yalqov, ochko‘z,
mag‘rur va ishyoqmas. Bu ertak xalq donishmandligining bebaho namunasi bo‘lib, u axloqiy
tarbiyaning eng samarali vositalaridan biri hisoblanadi. Bu ertak o‘quvchiga faqat voqeani
emas, balki hayoti davomida qanday inson bo‘lishi kerakligini o‘rgatadi. U orqali farzand
sabrli, halol, odobli va mehnatkash bo‘lishga intiladi. Shu bois, bu kabi ertaklarni bolalarga
nafaqat o‘qib berish, balki ular bilan muhokama qilish, tahlil qilish lozim. Chunki ertakda
berilgan axloqiy saboqlar - bu bola onggiga chuqr o‘rnashadigan hayotiy darslardir.
O‘qituvchi ham boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining axloqiy tarbiyasi shakllanishida muhim rol
o‘ynaydi. Bolalar ko‘p vaqtlarini maktabda o‘tkazadilar. Shuning uchun o‘qituvchi faqat bilim
beruvchi emas, balki tarbiyachi hamdir. Maktab davrida bola o‘qituvchini ikkinchi ota-ona
sifatida qabul qiladi. O‘qituvchining har bir so‘zi,
xatti-harakati, qanday muomala qilishi, qanday
kiyinishidan tortib, qanday holatda munosabatda
bo‘lishigacha – hammasi o‘quvchiga ta’sir qiladi.
Mutafakkirlar aytadilar: “Tarbiyada eng kuchli
vosita – bu o‘rnak bo‘lishdir.”
Shunday ekan, o‘qituvchi o‘zining halolligi,
rostgo‘yligi, odob-axloqi, muomala madaniyati
orqali o‘quvchiga tarbiya beradi – bu esa bir
umrga yodda qoladi. O‘quvchilar darsdan avval
ustozining so‘zidan, yuz ifodasidan, odobidan va
muomala madaniyatidan ta’sirlanadi. Agar
o‘qituvchining qalbi pok, so‘zi rost, muomalasi
chiroyli bo‘lsa – bu o‘quvchilar qalbiga chuqur o‘rnashadi. Shuning uchun o‘qituvchi axloqiy
tarbiyada so‘z bilan emas, avvalo o‘zining shaxsiy namunasi bilan tarbiya beradi.
Zamonaviy ta’lim jarayonida bilim berish bilan bir qatorda tarbiya berish masalasi tobora
muhim ahamiyat kasb etmoqda. Chunki kelajakda jamiyatni boshqaradigan, uni ilgari
siljitadigan avlod bugungi maktab o‘quvchilari hisoblanadi. Ularning faqat bilimli emas, balki
tarbiyali, axloqli, ma’naviyatli, halol va mas’uliyatli bo‘lib voyaga yetishi esa, o‘qituvchining
darsda qo‘yadigan tarbiyaviy maqsadlariga bevosita bog‘liqdir.
Ta’lim-tarbiya bir butun jarayon hisoblanadi. Bilimning mazmuni, darsda tanlangan metodlar,
berilayotgan topshiriqlar, o‘qituvchining shaxsiy namuna ko‘rsatishi – bularning barchasi
o‘quvchining ichki dunyosiga, ya’ni uning shaxs sifatida shakllanishiga bevosita ta’sir
ko‘rsatadi. Shu sababli har bir darsda faqat mavzuga oid bilimlar emas, balki shu bilimlar
orqali qaysi insoniy fazilatlar, ijtimoiy qadriyatlar, milliy g‘urur va axloqiy qarashlar
singdirilishini ham ko‘zda tutish zarur. Tarbiyaviy maqsad esa bu dars davomida
o‘quvchilarda ma’lum bir ijobiy fazilatlarni shakllantirishga qaratilgan ahamiyatli
yo‘nalishlardan biridir. Bu fazilatlar shaxsning axloqiy kamoloti, vatanparvarligi,
mehnatsevarligi, madaniyati, estetik didi va fuqarolik pozitsiyasini shakllantiradi. Agar darsda
faqat bilim berilsa-yu, insoniylikka da’vat bo‘lmasa, bunday ta’lim samarasiz bo‘ladi. Shu
uchun, darslar har doim axloqiy ruhda olib borilishi, o‘quvchining his tuyg‘ulariga ta’sir qilishi,
Page 16
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 6, Part 2 June 2025
www.in-academy.uz
hayotiy qadriyatlarni singdirishi, o‘qituvchining shaxsiy namunasi bilan mustahkamlanishi
zarur.
Tarbiyaviy maqsadlar darsning o‘ziga xosligiga qarab quyidagicha ifodalanadi:
O‘quvchilarda o‘z fikrini erkin va madaniyatli ifoda etishga o‘rgatish;
Do‘stlik, hamjihatlik, tengdoshlarga hurmatni shakllantirish;
Kitobxonlik orqali bilimga muhabbat uyg‘otish;
Milliy g‘urur va ajdodlarga sadoqat ruhida tarbiyalash;
Halollik va to‘g‘rilikni qadrlashga o‘rgatish;
Atrof-muhitga, oila a’zolariga, maktabga mehrli bo‘lishga undash.
Darsning tarbiyaviy maqsadi o‘quvchining ruhiyatiga ijobiy ta’sir qilish orqali o‘ziga bo‘lgan
ishonchini rivojlantiradi. Tarbiyasiz ta’lim – poydevorsiz binoga o‘xshaydi. Har bir dars
o‘zining tarbiyaviy yo‘nalishiga ega bo‘lmasa, bilimni hayotga tadbiq etish qiyin bo‘ladi.
Ayniqsa, bugungi tezkor information asrda bolalarning qalbini ezgulikka to‘ldirish, ularni turli
ma’naviy bo‘shliqdan himoya qilish – o‘qituvchining eng muhim vazifalaridandir. Shu sababli
har bir o‘qituvchi dars o’tishga kirishishdan avval, o‘z oldiga maqsad qo‘yib olsa, tashkil
etilgan har bir dars, kelajakda ongli, axloqli, kamtarin, vatanga sadoqatli avlod yetishishiga
xizmat qiladi.
Ilmning boshi – odob
Bir olim odobning ko‘rinishlari haqida suhbatlashish uchun o‘z shogirdlarini uyiga chaqiribdi.
Bu suhbatga keksayib qolgan ustozini ham taklif qilibdi.
Uyiga yig‘ilganlar tarbiya, odob-axloq haqida qizg‘in suhbatni boshlab yuborishibdi, olim taom
tayyorlash uchun chiqib ketibdi.
Olimning ustozi mehmondorchilikka biroz kechikib, poygakka kelib o‘tiribdi. Odmi kiyingan
qariyaga hech kim e’tibor ham bermabdi.
Yig‘ilganlarning hammasi bir-birlarini kutmay, tovushlarini ko‘tarib o‘z fikrlarini aytishar edi.
Shu orada xonaga olim kirib kelibdi va ustozi bilan suhbatlasha boshlabdi. Shu payt
yig‘ilganlardan biri olimdan o‘zaro munozaraga sabab bo‘layotgan masala haqida fikr so‘rabdi.
Olim bu haqida ustozining fikrini bilishi kerakligini aytibdi…
Bu matndan shuni anglashimiz mumkinki, insonning ilmi agar uning axloqi bo‘lmasa hech
qanday ahamiyatga ega emas. Insoniyat tarixidagi eng ulug‘ martaba bu ilm egasining
martabasi bo‘lib kelgan. Ammo bu yuksak maqomga yetishish faqatgina bilim to‘plash bilan
emas, balki odobni o‘zlashtirish bilan boshlanadi. Zero, ilmning boshi – odobdir. Bu so‘zlar
chuqur hikmat va hayotiy haqiqatni o‘zida mujassam etadi.
Odob – bu insonning o‘zini va boshqalarni hurmat qilishda namoyon bo‘ladigan axloqiy
mezon, jamiyatda munosabatlar me’yori, qalbdagi insof va e’tiborning amaliy ifodasidir. Ilmni
egallashdan avval shaxsda odob bo‘lmasa, u holda bilim halokatga sabab bo‘lishi, g‘urur,
takabburlik va adashuvga yetaklashi mumkin. Chunki odobsiz ilm – qurolsiz askardek ojiz,
maqsadsiz kuchga o‘xshaydi. Bugungi kunda bilimli insonlar ko‘p, biroq odobli, halim, kamtar
va sabrli ilm sohiblari kam. Ilm egasi – faqat kitoblarni yod olgan emas, balki o‘zini jamiyatda
qanday tutishni bilgan, ustozini e’zozlaydigan, boshqalarga o‘rnak bo‘ladigan shaxsdir.
Ustozlar: “Avval odob, keyin adab, so‘ng ilm” deganlar. Chunki odobsiz inson qancha bilimli
bo‘lmasin, odamlar qalbiga yo‘l topolmaydi.
Bugungi zamonaviy texnologiyalar asrida bilim olish osonlashdi, ammo odobli, axloqli bo‘lish
tobora qiyinlashmoqda. Telefon, internet, ijtimoiy tarmoqlar orqali ilm olish bilan birga,
ba’zida beodoblik, hurmatsizlik, kattalarni mensimaslik kabi illatlar ham kirib kelmoqda.
Shunday sharoitda har bir yosh avvalo o‘zini tarbiyalashi, odobli bo‘lishga intilishi zarur. Zero,
ilm yurakka faqatgina odob orqali kiradi. Ota-onasining duosi, ustozning rizoligi ham –
odobga bog‘liq. Demak, haqiqiy ilmga eltuvchi yo‘l – odob bilan, axloq bilan boshlanadi. Ilm
egasi bo‘lishni istagan har bir inson, avvalo, qalbini tozalashi, o‘zini tarbiyalashi, ustozini
Page 17
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 6, Part 2 June 2025
www.in-academy.uz
hurmat qilishi va jamiyatda ibratli bo‘lishi kerak. Chunki odobsiz ilm g‘ururga, odobli ilm
nurga eltadi.
Hikmat: “
Ilmsiz axloq bo‘lishi mumkin, lekin axloqsiz ilm musibatdir,”
Xulosa qilib aytganda, boshlang‘ich sinf davrida o‘quvchining shaxsiyati, dunyoqarashi,
axloqiy me’yorlarga bo‘lgan munosabati shakllanadi. Ushbu jarayonda axloqiy tarbiyaning roli
beqiyosdir. Maqolada ta’kidlanganidek, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun axloqiy tarbiya
berishda o‘qituvchi, ota-ona, maktab muhiti va jamiyat birgalikda harakat qilishi lozim.
O‘qituvchi dars jarayonida bilim berish bilan birga, har bir harakati, so‘zi, muomalasi bilan
o‘quvchiga namuna bo‘lishi kerak. Ota-onalar esa o‘z farzandlariga mehribonlik va
qattiqqo‘llik uyg‘unligida, aniq maqsadli axloqiy yo‘l-yo‘riqlar orqali tarbiya berishlari zarur.
Bundan tashqari, badiiy adabiyotlar, milliy qadriyatlarni singdiruvchi tadbirlar ham axloqiy
tarbiyaning samaradorligini oshiradi. Shu boisdan, boshlang‘ich sinfda berilgan axloqiy
tarbiya – bu kelajak avlodning ma’naviy poydevori, sog‘lom jamiyatning asosi, millatning
ertangi taqdirini belgilovchi hal qiluvchi bosqichdir. Axloqiy tarbiya puxta yo‘lga qo‘yilgan
taqdirda, biz kelajakda nafaqat bilimli, balki odobli, mas’uliyatli, mehribon, vatanparvar va
sog‘lom tafakkurga ega yoshlarni voyaga yetkazamiz. Bu esa har bir shaxsning eng buyuk
yutug‘idir.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022-2026-yillarga
mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60 sonli
farmoni// Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 29.01.2022-y., 06/22/60/0082-son.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Yoshlarni ma’naviy-axloqiy va jismoniy
barkamol etib tarbiyalash, ularga ta’lim-tarbiya berish tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga
ko‘tarish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. 2018-yil 14-avgust, PQ–3907-son.
3. Berdiyeva G.Sh. Faoliyatli yondashuv – o‘quvchilarda qadriyatli muloqot madaniyatini
shakllantirish omili sifatida. Ta’lim va innovasion tadqiqotlar (2022 yil №2). DOI:
httrs://doi.org/10.53885/yedinryes.2022.14.62.013
4. Raxmonqulova.Z, Jo‘rayev.D “Axloqiy tarbiya nazariyasi va amaliyoti” Samarqand-2020
5. Usmanova O.V., Risyukova Y.V. Tarbiya 2-sinf. Umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun
darslik. Novda nashriyoti Toshkent-2023.
6. OCHILOVA, F. (2025). PHILOSOPHICAL AND RELIGIOUS REFLECTION ON HEALTH AS
THE HIGHEST VALUE OF HUMAN LIFE.
News of the NUUz
,
1
(1.2), 198-200.
7. Mahmudova, M. D., & Quldasheva, M. N. (2019). USING FROM THE LEADING
INNOVATIONAL METHODS IN TEACING ON THE THEME “SOCIAL-ECONOMICAL GROUPS OF
THE WORLD COUNTRIES”, THE POLITICAL MAP OF THE WORLD AT THE PRESENT
TIME.
Scientific Bulletin of Namangan State University
,
1
(4), 270-275.
8. Тажибоева, Г. (2023). Описание технологий формирования критического
мышления у студентов в процессе преподавания предмета воспитание.
Общество и
инновации
,
4
(3/S), 70-79.
9. Umarjonovna, J. T. (2024). Competency-Based Approach in Higher Education and
Prospects for The Development of The Uzbek Language.
International Journal of Scientific
Trends
,
3
(11), 65-69.
10. Nuraliyeva, K. I. (2021). BOSHLANGICH SINF OQUVCHILARINING KREATIV
SALOHIYATINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI.
Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences
,
1
(6), 208-214.
11. Isakov, A. (2023). Approaches to Teaching Art in a Digital Age: An Analytical Review of
Research between 2000-2021.
Best Journal of Innovation in Science, Research and
Development
,
2
(10), 8-19.
12. Ibraximjonovna, J. M. (2022). Analytical reading is the basis of integration between
subjects.
ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal
,
12
(5), 1114-1118.
Page 18
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 6, Part 2 June 2025
www.in-academy.uz
13. Rano, L. X. (2022). Formation of communicative competence in primary school students
through productive learning.
Asian Journal of Research in Social Sciences and Humanities
,
12
(4),
300-307.
14. Abduraxmonova
Gulasal
Ravshanovna.
(2024).
O’QISH
DARSLARI
ORQALI
O’QUVCHILARNING BOG’LANISHLI NUTQINI RIVOJLANTIRUVCHI TEXNOLOGIYALAR.
Proceedings of International Conference on Educational Discoveries and Humanities, 3(2),
40–46. Retrieved from
https://econferenceseries.com/index.php/icedh/article/view/3676
15.
Mamayusupova Muattar Qosimjonovna.(2025).
The Importance Of Implementing
Effective Management Mechanisms In Educational Organizations. Pedagogical Cluster-Journal
of Pedagogical Developments.
,79-83
