Page 103
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
YOSHLARNING HUQUQIY ONGI VA MADANIYATINI
YUKSALTIRISH: O‘ZBEKISTONDA AMALGA
OSHIRILAYOTGAN TADBIRLAR VA YONDASHUVLAR
G‘aniyev Elyor G‘aniyevich
Sirdaryo viloyati Adliya boshqarmasi Boyovut tumani Adliya
bo‘limi bosh maslahatchisi
https://doi.org/
10.5281/zenodo.16400900
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Received:18
th
July 2025
Accepted:20 th July 2025
Published: 24th July 2025
Ushbu
maqola
O‘zbekiston
Respublikasida
yoshlarning huquqiy ongi va madaniyatini yuksaltirishga
qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni ko‘rib chiqadi.
“Mamlakat
kelajagi
—
qonunga
itoatkor
va
huquqbuzarlikka toqatsiz yoshlar bilan” g‘oyasi asosida
adliya organlari, Toshkent davlat yuridik universiteti va
yuridik texnikumlar tomonidan amalga oshirilayotgan
tadbirlar tahlil qilinadi. Maqolada huquqiy targ‘ibot
tadbirlari, “Tengdoshimga huquqiy yordam” aksiyalari,
huquqshunoslik kasbining obro‘sini oshirish, onlayn
huquqiy savodxonlik maktabi va “Huquqiy bilimlar oyligi”
kabi tashabbuslarning ahamiyati yoritilgan hamda
olimlarning
tadqiqotlariga
asoslanib,
yoshlarning
huquqiy madaniyatini oshirishda amaliy va nazariy
yondashuvlarning muhimligi ta’kidlanadi. Maqola
yoshlarning
qonunga
itoatkorligi,
vatanparvarlik
tuyg‘ulari va ijtimoiy faolligini oshirish orqali
jamiyatning barqaror rivojlanishiga qo‘shayotgan
hissasini ko‘rsatadi.
KEYWORDS
huquqiy ong, huquqiy
madaniyat, yoshlar siyosati,
qonun ustuvorligi, huquqiy
targ‘ibot,
vatanparvarlik,
ijtimoiy mas’uliyat, onlayn
ta’lim, yuridik ta’lim, huquqiy
savodxonlik.
O‘zbekiston Respublikasida yoshlar siyosati davlatning ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida
e’tirof etilgan bo‘lib, yoshlarning huquqiy ongi va madaniyatini oshirishga alohida e’tibor
qaratilmoqda. “Mamlakat kelajagi — qonunga itoatkor va huquqbuzarlikka toqatsiz yoshlar
bilan” g‘oyasi asosida adliya organlari, Toshkent davlat yuridik universiteti va yuridik
texnikumlar tomonidan keng ko‘lamli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Bu tadbirlar
yoshlarning qonunlarga hurmat bilan munosabatda bo‘lishi, vatanparvarlik tuyg‘ularini
kuchaytirish, huquqbuzarliklarga qarshi murosasizlik munosabatini shakllantirish va ularning
jamiyatda faol fuqaro sifatida ishtirok etishiga xizmat qiladi.
Huquqiy ong va madaniyat jamiyatning barqaror rivojlanishi va qonun ustuvorligini
ta’minlashda muhim omillardan biridir. Olim A. Saidovning ta’kidlashicha, huquqiy madaniyat
fuqarolarning qonunlarni bilishi, ularga rioya qilishi va o‘z huquq va majburiyatlarini ongli
ravishda amalga oshirishini anglatadi [1]. Yoshlarda bunday madaniyatni shakllantirish
ularning ijtimoiy mas’uliyat hissini oshirish, qonunbuzarliklarga qarshi kurashish va
jamiyatda adolatli munosabatlarni mustahkamlashga yordam beradi. Xususan, N. Qosimova
o‘z tadqiqotlarida yoshlarning huquqiy madaniyatini oshirishda ta’limning zamonaviy usullari,
xususan, interaktiv va amaliy mashg‘ulotlarning muhimligini ta’kidlaydi [2]. Uning fikricha,
faqat nazariy bilim berish bilan cheklanib qolmasdan, yoshlarga amaliy ko‘nikmalarni
o‘rgatish orqali ularning huquqiy ongini yuksaltirish mumkin.
Page 104
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
Yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklarga qarshi munosabatni shakllantirish maqsadida adliya
organlari va muassasalari tomonidan kompleks huquqiy targ‘ibot tadbirlari tashkil
qilinmoqda. Bu tadbirlar qonunlarga hurmat, mamlakat taqdiriga daxldorlik va vatanparvarlik
tuyg‘ularini kuchaytirishga xizmat qiladi. Masalan, ommaviy axborot vositalari, ijtimoiy
tarmoqlar va ta’lim muassasalarida tashkil etiladigan targ‘ibot ishlari orqali yoshlarga
qonunchilik asoslari, ularning huquq va majburiyatlari, shuningdek, huquqbuzarlik oqibatlari
tushuntiriladi. A.Rasulovning ta’kidlashicha, bunday tadbirlar yoshlarning tanqidiy fikrlash va
mustaqil qaror qabul qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi [3]. Mazkur tadbirlar
doirasida seminarlar, davra suhbatlari, ommaviy aksiyalar va media kampaniyalar tashkil
etilib, yoshlarning qonunga itoatkorligini oshirishga e’tibor qaratiladi.
Targ‘ibot tadbirlarining yana bir muhim jihati – ularning yoshlarning turli ijtimoiy
qatlamlariga moslashtirilganligidir. Masalan, maktab o‘quvchilari uchun oddiy va tushunarli
shakldagi viktorinalar, universitet talabalari uchun esa murakkab huquqiy muammolarga
bag‘ishlangan munozaralar tashkil etiladi. Bu yondashuv yoshlarning turli yosh va ta’lim
darajalariga mos ravishda bilim olishlariga imkon beradi.
Adliya organlari va muassasalariga yoshlarning tashrifini tashkil qilish orqali “Tengdoshimga
huquqiy yordam” tadbirlari o‘tkazib borilmoqda. Bu tadbirlar yoshlarga amaliy huquqiy
bilimlarni o‘zlashtirish va ularni tengdoshlari bilan bo‘lishish imkonini beradi. Masalan,
yoshlar adliya organlarining faoliyati bilan yaqindan tanishib, sud jarayonlari, huquqiy
maslahat berish va boshqa yuridik xizmatlarning mohiyatini tushunishlari mumkin.
M. Saidovning ta’kidlashicha, bunday tadbirlar yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirishda
muhim ahamiyatga ega, chunki ular real muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini egallaydilar
[4].
Mazkur tadbirlar yoshlarning o‘z-o‘ziga xizmat qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat
qiladi. Masalan, ularga qonunbuzarlikka duch kelganda qanday munosabatda bo‘lish, qaysi
organlarga murojaat qilish va o‘z huquqlarini qanday himoya qilish to‘g‘risida amaliy
ko‘rsatmalar beriladi. Bu tadbirlar yoshlarning jamiyatda faol ishtirok etishiga undaydi va
ularning o‘ziga bo‘lgan ishonchini oshiradi. Shuningdek, ushbu tadbirlar yoshlar o‘rtasida
tengdoshlarga yordam berish madaniyatini rivojlantirishga xizmat qiladi, bu esa jamiyatdagi
o‘zaro hamkorlik va ishonch muhitini mustahkamlaydi.
Huquqshunoslik kasbining obro‘si va nufuzini oshirish, yoshlarda ushbu kasbga nisbatan
hurmat va faxr tuyg‘ularini shakllantirish maqsadida amaliy tadbirlar tashkil etilmoqda [5].
Toshkent davlat yuridik universiteti va yuridik texnikumlarda ochiq eshiklar kunlari, ustoz-
shogird suhbatlari va kasbiy yo‘naltirish bo‘yicha tadbirlar o‘tkaziladi. N. Qosimova o‘z
tadqiqotlarida yuridik ta’lim muassasalarida tashkil etiladigan amaliy mashg‘ulotlar va
simulyatsiyalar yoshlarning kasbga qiziqishini oshirish bilan birga, ularning real hayotdagi
muammolarni hal qilish qobiliyatini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega ekanligini
ta’kidlaydi [2].
Mazkur tadbirlar yoshlarga yuridik kasbning afzalliklari, ularning jamiyatdagi o‘rni va
ahamiyatini tushuntirishga xizmat qiladi. Masalan, sudyalar, advokatlar va prokurorlar bilan
uchrashuvlar yoshlarga yuridik kasbning mas’uliyatli va murakkab tabiatini ko‘rsatib, ularni
ushbu sohaga qiziqtiradi. Shuningdek, bunday tadbirlar yoshlarning kasb tanlashda mustaqil
va bilimga asoslangan qaror qabul qilishlariga yordam beradi. Yuridik ta’lim muassasalarida
tashkil etiladigan amaliy mashg‘ulotlar, simulyatsiyalar va stajirovkalar yoshlarga nazariy
bilimlarni amaliyotda qo‘llash imkonini beradi, bu esa ularning kasbiy tayyorgarligini
mustahkamlaydi.
Page 105
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
Yoshlarning huquqiy bilimlarini yuksaltirishga qaratilgan onlayn huquqiy savodxonlik
maktabi tashkil etilmoqda. Ushbu maktab orqali bepul huquqiy o‘quv kurslari joriy etilib,
yoshlarga zamonaviy texnologiyalardan foydalanib bilim olish imkoniyati yaratiladi.
Sh. Yusupovning ta’kidlashicha, onlayn platformalar yoshlar uchun qulay va foydalanishga
oson bo‘lib, ularga o‘z vaqtlarini samarali boshqarish imkonini beradi [5].
Onlayn kurslar fuqarolik va jinoiy huquq, inson huquqlari, shartnoma tuzish, mehnat
munosabatlari va boshqa muhim mavzularni qamrab oladi. Bu kurslar yoshlarning nazariy
bilimlarini oshirish bilan birga, ularning amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi.
Masalan, onlayn platformalarda taqdim etiladigan interaktiv mashg‘ulotlar va viktorinalar
yoshlarning bilimlarini mustahkamlashga yordam beradi. Onlayn maktabning yana bir
afzalligi – u mamlakatning turli hududlarida yashovchi yoshlar uchun ham ochiq bo‘lishidir.
Bu esa ta’lim imkoniyatlarining teng taqsimlanishiga xizmat qiladi. Z. Xoshimovning qayd
etishicha, onlayn ta’lim yoshlarning geografik va ijtimoiy cheklovlardan qat’iy nazar bilim
olishlariga imkon beradi [6].
Ta’lim muassasalarida “Huquqiy bilimlar oyligi” tadbirlari o‘tkazilib, yoshlarning huquqiy
bilim olishlari rag‘batlantirilmoqda. Ushbu tadbirlar doirasida turli huquqiy mavzulardagi
seminar-treninglar, munozaralar, viktorinalar va insho tanlovlari tashkil etiladi.
A. Rasulovning ta’kidlashicha, bunday tadbirlar yoshlarning tanqidiy fikrlash va mustaqil
tahlil qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi [4]. Masalan, munozaralar va
viktorinalar yoshlarning qonunchilikka bo‘lgan qiziqishini oshirib, ularning o‘zaro
munosabatlarini mustahkamlaydi.
“Huquqiy bilimlar oyligi” tadbirlari yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish bilan birga,
ularning qonunga itoatkorligini mustahkamlaydi. Masalan, ushbu tadbirlar doirasida tashkil
etiladigan huquqiy mavzularga bag‘ishlangan insho tanlovlari yoshlarning yozma ifoda qilish
qobiliyatini rivojlantiradi. Shuningdek, seminar-treninglarda yoshlarga murakkab huquqiy
masalalarni sodda va tushunarli tarzda tushuntirish orqali ularning bilim saviyasi oshiriladi.
M. Saidovning qayd etishicha, bunday tadbirlar yoshlarning jamiyatdagi faol ishtirokini
rag‘batlantirib, ularning ijtimoiy mas’uliyat hissini kuchaytiradi [4].
Yoshlarning huquqiy ongi va madaniyatini yuksaltirish O‘zbekistonning barqaror rivojlanishi
va qonun ustuvorligini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Adliya organlari, Toshkent davlat
yuridik universiteti va yuridik texnikumlar tomonidan amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar
yoshlarning qonunlarga hurmat bilan munosabatda bo‘lishi, vatanparvarlik tuyg‘ularini
kuchaytirish va huquqbuzarlikka qarshi murosasizlik munosabatini shakllantirishga xizmat
qiladi. Olimlarning ta’kidlashicha, huquqiy ta’lim va targ‘ibot faqat nazariy bilim berish bilan
cheklanib qolmasli, balki yoshlarning amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirishga yo‘naltirilishi
lozim [2][3][4]. Kompleks huquqiy targ‘ibot tadbirlari, “Tengdoshimga huquqiy yordam”
aksiyalari, onlayn savodxonlik maktablari va “Huquqiy bilimlar oyligi” kabi tashabbuslar
yoshlarning jamiyatda faol va mas’uliyatli fuqaro bo‘lib yetishishiga yordam beradi.
Mazkur chora-tadbirlarning tizimli va uzluksiz amalga oshirilishi yoshlarning huquqiy
immunitetini mustahkamlash, ularning qonunga itoatkorligi va huquqbuzarlikka toqatsizligini
oshirishga xizmat qiladi. Bu esa mamlakatning kelajakdagi rivojlanishi uchun mustahkam
poydevor yaratadi. Olim Z. Xoshimovning qayd etishicha, yoshlarning huquqiy savodxonligini
oshirish nafaqat ularning shaxsiy rivojlanishiga, balki butun jamiyatning demokratik va
adolatli munosabatlarga erishishiga xizmat qiladi [6].
Adabiyotlar.
Page 106
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
1. Saidov, A. (2020). Huquqiy madaniyat va uning jamiyat rivojidagi o‘rni. Yuridik fanlar
axborotnomasi, 12(3), 45-52.
2. Qosimova, N. (2019). Yoshlarning huquqiy madaniyatini oshirish: muammo va yechim.
Nargis.uz.
3. Rasulov, A. (2021). Jamiyatda huquqiy ong va madaniyatni yuksaltirish muammolari.
Huquqiy siyosat tadqiqot instituti.
4. Saidov, M. (2023). Yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirishda huquqiy tarbiyaning o‘rni.
Yuridik tadqiqotlar jurnali, 15(2), 34-41.
5. Yusupov, Sh. (2022). Onlayn ta’lim platformalari orqali huquqiy savodxonlikni oshirish.
Zamonaviy ta’lim texnologiyalari, 8(4), 67-73.
6. Xoshimov, Z. (2021). Zamonaviy ta’limda huquqiy savodxonlikning o‘rni. Ta’lim va
rivojlanish jurnali, 10(1), 12-19.
