Page 143
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
MAHALLA HUQUQ-TARTIBOT MASKANLARI FAOLIYATI
SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB
MASALALARI
Xidirov Furqat Shukurullvevich
Malaka oshirish instituti maxsus-kasbiy fanlar kafedrasi
dotsenti, podpolkovnik
https://doi.org/10.5281/zenodo.16638138
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Received: 21
st
July 2025
Accepted: 25
th
July 2025
Published: 31
st
July 2025
Mazkur
maqolada
mahalla
huquq-tartibot
maskanlarining tashkil etilishi, ularning huquqiy asoslari,
faoliyat yo‘nalishlari hamda amaliyotdagi muammolari
yoritilgan. Xususan, kadrlar yetishmovchiligi, moddiy-
texnik
ta’minotdagi
kamchiliklar,
idoralararo
muvofiqlashtirishning sustligi va jamoatchilik ishonchi
masalalari tahlil qilinadi. Shuningdek, maskan faoliyatini
takomillashtirish uchun kadrlarni tayyorlash, raqamli
texnologiyalar,
jamoaviy
hamkorlik
va
xorijiy
tajribalardan foydalanish bo‘yicha aniq takliflar berilgan.
KEYWORDS
mahalla huquq-tartibot
maskani, jamoat xavfsizligi,
huquqbuzarliklar profilaktikasi,
profilaktika
inspektori,
idoralararo hamkorlik, kadrlar
salohiyati,
raqamli
texnologiyalar,
jamoatchilik
ishtiroki.
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda jamoat xavfsizligini ta’minlash, huquqbuzarliklarning oldini
olish va aholining huquqiy madaniyatini oshirish borasida tub islohotlar amalga oshirilmoqda.
Bu islohotlar doirasida aholi yashash joylarida xavfsiz muhitni ta’minlashga alohida e’tibor
qaratilmoqda. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-yanvarda qabul
qilingan
“2025-yilda
respublika
mahallalarida
xavfsiz
muhitni
yaratish
va
huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimi samaradorligini yanada oshirish bo‘yicha
chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ–1-sonli qaroriga muvofiq, mahalla huquq-tartibot maskanlari
faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Bu tizim orqali jinoyatlarning barvaqt oldini olish, mahalliy hududdagi
fuqarolarning xavfsizligini ta’minlash va davlat organlari hamda fuqarolik jamiyati institutlari
o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish ko‘zda tutilgan
.
Mahalla huquq-tartibot maskanlari – ichki ishlar organlarining hududiy bo‘g‘inlari sifatida
faoliyat yurituvchi yangi model bo‘lib, u jinoyatchilikka qarshi kurashishda va
huquqbuzarliklar profilaktikasida muhim o‘rin egallaydi. Bu maskanlarda xizmat olib
borayotgan profilaktika katta va kichik inspektorlari, probatsiya va patrul-post xizmati
vakillari, shuningdek, boshqa tegishli xodimlar birgalikda aholini ogohlikka chorlash, nizoli
holatlarning oldini olish va muammolarni mahallaning o‘zida hal etishga qaratilgan faoliyat
bilan shug‘ullanadilar.
Biroq, mahalla huquq-tartibot maskanlarining samarali faoliyat ko‘rsatishiga to‘sqinlik qilishi
mumkin bo‘lgan ba’zi tashkiliy, moddiy-texnik va muvofiqlashtirishga oid muammolar hamon
dolzarbligicha qolmoqda. Jumladan, ayrim hududlarda yetarli binolar ajratilmagan, xizmat
1
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-yanvarda qabul qilingan “2025-yilda respublika mahallalarida
xavfsiz muhitni yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimi samaradorligini yanada oshirish bo‘yicha
chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ–1-sonli qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.01.2025-y.,
07/25/01/0059-son
Page 144
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
xodimlari soni va salohiyati yetarli emas, texnik vositalar bilan ta’minlanganlik darajasi past.
Shu bois, ushbu maqolada mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyatining ahamiyati, mavjud
muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari, shuningdek xorijiy tajribalar asosida takliflar
ilmiy tahlil qilinadi.
Mahalla huquq-tartibot maskani – bu ichki ishlar organlarining eng quyi bo‘g‘inida faoliyat
yurituvchi maxsus hududiy tuzilma bo‘lib, jinoyatchilikka qarshi kurashish, huquqbuzarliklar
profilaktikasi va fuqarolar xavfsizligini ta’minlash borasida kompleks chora-tadbirlarni
amalga oshiradi. Bu maskanlar mahalla hududlarida bevosita joylashtirilgan bo‘lib, aholiga
yaqin joyda xizmat ko‘rsatish tamoyili asosida faoliyat olib boradi.
Yuqorida ta’kidlanganidek, mazkur institutning joriy etilishi O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2025-yil 3-yanvarda qabul qilingan “2025-yilda respublika mahallalarida
xavfsiz muhitni yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimi samaradorligini
yanada oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ–1-sonli qarori asosida amalga
oshirildi. Qarorda respublikada xavfsiz muhitni yaratish, jinoyatchilikni barvaqt aniqlash va
unga qarshi samarali kurash olib borishning yangi mexanizmlari sifatida maskanlar faoliyati
belgilab berilgan. Ushbu qarorga muvofiq, dastlab huquq-tartibot maskanlari jinoyatchilik
holati nisbatan og‘ir bo‘lgan mahallalarda – xususan, Andijon, Namangan, Farg‘ona, Toshkent
va Samarqand viloyatlarida tajriba tariqasida yo‘lga qo‘yildi.
Huquq-tartibot maskanlarining tuzilmasi ham belgilangan bo‘lib, unga profilaktika katta
inspektori (rahbar), profilaktika inspektori va ularning jamoat tartibini saqlash bo‘yicha
yordamchisi, shuningdek, xizmat hududiga biriktirilgan xotin-qizlar masalalari bo‘yicha
inspektor, probatsiya inspektori, tezkor vakil, patrul-post xizmati xodimlari kiradi.
Maskanlarda, shuningdek, jamoat tartibini saqlashga ko‘maklashish uchun Milliy gvardiya
bo‘linmalari xodimlari hamda boshqa davlat organlari vakillari va jamoatchilik
tuzilmalarining vakillari ham faoliyat yuritishi belgilangan
Ushbu lavozimlar bir joyda jamlangan holda, aholi bilan bevosita ishlash,
huquqbuzarliklarning oldini olish, jinoyat sodir etgan va unga moyil shaxslarni nazorat qilish
hamda mahalliy muammolarga tezkor va manzilli yondashishni ta’minlashga xizmat qiladi.
Maskan faoliyatini esa profilaktika bosh inspektori boshqaradi.
Mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyati, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining 2016-
yil 16-sentabrdagi “Ichki ishlar organlari to‘g‘risida”gi O‘RQ–407-sonli Qonuni bilan
mustahkamlangan bo‘lib, unda ichki ishlar organlarining jamiyatdagi o‘rni, aholi bilan ishlash
tamoyillari va profilaktika faoliyatiga oid vazifalari ko‘zda tutilgan
.
Yuqoridagi normativ-huquqiy hujjatlar bilan bir qatorda, IIVning 2025-yil 15-fevraldagi
“Mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyati samaradorligini yanada oshirish to‘g‘risida” 84-
sonli buyrug‘i bilan mahalla huquq-tartibot maskanlarining namunaviy nizomi, ularning
tuzilmasi va faoliyatini baholash mezonlari ham tasdiqlangan
. Ushbu hujjat mahalla huquq-
tartibot maskanlari faoliyatining aniq mezonlar asosida yuritilishini, ularning samaradorligi
bo‘yicha hisobotlar shaklini va ularni baholash ko‘rsatkichlarini belgilab berdi.
Shunday qilib, mahalla huquq-tartibot maskanlari – bu ichki ishlar organlari va fuqarolik
jamiyati o‘rtasidagi bog‘lovchi muhim institut sifatida faoliyat yuritib, mahallalardagi ijtimoiy
muhit barqarorligini saqlash, huquqbuzarliklarning oldini olish va jinoyatchilikni
kamaytirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega.
2
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-yanvarda qabul qilingan “2025-yilda respublika mahallalarida
xavfsiz muhitni yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimi samaradorligini yanada oshirish bo‘yicha
chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ–1-sonli qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 22.01.2025-y.,
07/25/01/0059-son
3
O‘zbekiston Respublikasining 2016-yil 16-sentyabrdagi “Ichki ishlar organlari to‘g‘risida”gi O‘RQ-407-son Qonuni
15
1
-moddasi // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 02.12.2024-y., 03/24/1008/0988-son
4
O‘zbekiston Respublikasi IIVning 2025-yil 15-fevraldagi “Mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyati
samaradorligini yanada oshirish to‘g‘risida”gi 84-sonli buyrug‘i
Page 145
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
Mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyatining asosiy maqsadi – mahallalarda
huquqbuzarliklarning oldini olish, jamoat tartibini saqlash va fuqarolarning xavfsizligini
ta’minlashdan iborat. Bu maqsadga erishish uchun maskanlarning kundalik faoliyati qator
ustuvor yo‘nalishlarga qaratilgan bo‘lib, ular huquqiy, ijtimoiy, tashkiliy va profilaktik
xarakterga ega.
Birinchi navbatda, jinoyatlarning barvaqt oldini olish va ular bo‘yicha tezkor axborot yig‘ish
faoliyati muhim o‘rin tutadi. Maskan tarkibida xizmat qiluvchi profilaktika katta va kichik
inspektorlari o‘ziga biriktirilgan mikrohududlardagi ijtimoiy xavfli holatlarni aniqlash, jinoyat
sodir etishga moyil shaxslarni ro‘yxatga olish va ularning ustidan doimiy nazorat olib borish
vazifasini bajaradilar. Bu faoliyatda aholi vakillari, mahalla raislari va jamoatchilik bilan
bevosita hamkorlik muhim hisoblanadi
.
Ikkinchidan, mahalla huquq-tartibot maskanlari orqali huquqbuzarliklar profilaktikasi va
targ‘ibot-tashviqot ishlari yo‘lga qo‘yilgan. Xususan, yoshlar bilan alohida ishlash, ularni
g‘ayriijtimoiy xatti-harakatlar sodir etmaslik to‘g‘risida ogohlantirish, tahlikali guruhlardan
ajratish, nodavlat tashkilotlar va ta’lim muassasalari bilan hamkorlik qilish ustuvor vazifa
sifatida belgilangan. Bu yo‘nalishda, ayniqsa, oilaviy nizolar, maishiy zo‘ravonlik, voyaga
yetmaganlar o‘rtasidagi huquqbuzarliklar bo‘yicha manzilli yondashuv muhim ahamiyatga
ega
Uchinchidan, maskan doirasida hududiy xavfsizlik infratuzilmasini rivojlantirish ham nazarda
tutiladi. Bu jarayonda videokuzatuv kameralari, jamoat joylaridagi yoritish tizimlari, xavfsiz
yo‘llar va yong‘in xavfsizligi vositalari o‘rnatilishi muhim hisoblanadi. Mahalla huquq-tartibot
maskanlari mahallalarning xavf darajasini baholash asosida hududlarni tahlil qilib, mavjud
xavf o‘choqlarini bartaraf etish yuzasidan sektor rahbarlari bilan hamkorlikda qarorlar qabul
qiladi
.
To‘rtinchidan, fuqarolar bilan bevosita muloqot va ishonchli muhit yaratish maskan
faoliyatining asosiy yo‘nalishlaridan biridir. Har bir inspektorga biriktirilgan hududdagi
oilalar, yoshlar va ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlar bilan tizimli uchrashuvlar tashkil
etiladi. Fuqarolarning murojaatlari bevosita maskan orqali ko‘rib chiqilib, tezkor choralar
ko‘riladi. Shu bilan birga, mahalla huquq-tartibot maskanlari jamoatchilik nazorati va ijtimoiy
sheriklik tamoyillari asosida faoliyat yuritadi.
Beshinchidan, maskan tarkibidagi xodimlarning o‘zaro hamkorligini ta’minlash va ularning
samarali faoliyat olib borishi uchun idoralararo koordinatsiya tizimi yo‘lga qo‘yilgan. Bu esa
jinoyat va huquqbuzarliklarga qarshi kurashishda barcha resurslarni bir joyga jamlash
imkonini beradi. Jumladan, maskanda IIVning turli xizmatlari bilan bir qatorda, mahalliy
hokimlik, Milliy gvardiya, tibbiyot va ta’lim muassasalari bilan doimiy aloqalar o‘rnatilgan.
Shu tarzda, maskan faoliyati murakkab va ko‘p yo‘nalishli bo‘lib, u zamonaviy xavfsizlik
talablariga javob beruvchi, tezkor, manzilli va profilaktik yondashuv asosida amalga oshiriladi.
Bu tizim orqali jinoyatchilikni kamaytirish, fuqarolar huquqlarini himoya qilish va jamoaviy
ishonch muhitini mustahkamlash mumkin bo‘ladi.
Aytishimiz mumkinki, mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyati joriy etilgani jamoat
xavfsizligi va huquqbuzarliklar profilaktikasida muhim burilish yasadi. Biroq, bu tizimning
amaliyotda to‘laqonli va samarali ishlashi uchun mavjud muammolarni aniqlash va ularni
5
Farrux G‘Aniyev, Gulandon Ganiyeva, and Nozima Boymuradova. "Biriktirilgan xududda kriminogen vaziyatni tahlil
qilishning asosiy yo‘nalishlari" Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, vol. 1,
no. 16, 2024, pp. 112-114.
6
Xudoyqulov Dostonjon Dilshod o‘g‘li, and G‘aniyev Farrux Taxirjanovich. "Profilaktika inspektorining fuqarolik
jamiyati insitutlari bilano‘zaro hamkorligi faoliyatinini takomillashtirish va xorijiy davlatlarning tajribalari" Central
Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, vol. 2, no. 1, 2025, pp. 64-69
7
O‘zbekiston Respublikasi IIVning 2025-yil 15-fevraldagi “Mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyati
samaradorligini yanada oshirish to‘g‘risida”gi 84-sonli buyrug‘i
Page 146
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
bartaraf etish zarur. Maskan faoliyatini joylarda o‘rganish, mavjud normativ hujjatlarni tahlil
qilish shuni ko‘rsatadiki, bir qator dolzarb amaliy muammolar mavjud.
Birinchidan, kadrlar yetishmovchiligi va malaka darajasining pastligi dolzarb masala bo‘lib
qolmoqda. Ayrim mahallalarda maskan lavozimlari (ayniqsa kichik profilaktika inspektorlari)
vakant bo‘lib qolgan, faoliyatni yuritayotgan xodimlar esa xizmat ko‘rsatish hududi uchun
yetarli emas. Bundan tashqari, yangi tashkil etilgan maskanlarda xizmat qilayotgan
xodimlarning aksariyati o‘z vazifalarini to‘liq tushunmaydi, bu esa jamoa ichidagi hamkorlik
va tashabbuskorlikka salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Ikkinchidan, moddiy-texnik ta’minotning yetarli emasligi samaradorlikka to‘g‘ridan-to‘g‘ri
ta’sir qilmoqda. Ko‘plab mahalla huquq-tartibot maskanlari vaqtincha joylarda yoki yaroqsiz
binolarda faoliyat olib bormoqda. Ular zamonaviy kompyuter texnikasi, mobil aloqa vositalari,
xizmat transporti, videokuzatuv uskunalari bilan to‘liq ta’minlanmagan. Natijada, tezkorlik va
manzillilik talab etiladigan holatlarda maskan xodimlari kerakli choralarni ko‘rishda
qiyinchilikka duch kelmoqda.
Uchinchidan, tashkiliy-muvofiqlashtirishdagi muammolar mavjud. Mahalla huquq-tartibot
maskanlari mahalla doirasida bir nechta idoralar bilan bir vaqtda ishlashi talab etiladi
(probaция, YHXX, PPX, mahalla raisi, tibbiyot muassasalari va boshqalar). Biroq, bu
tashkilotlar o‘rtasida funksional chegaralar aniq belgilanmagani, huquq va majburiyatlarning
chalkashligi natijasida o‘zaro mas’uliyatdan bo‘yin tovlash holatlari yuzaga kelmoqda. Bu esa
maskanlar faoliyatida byurokratik to‘siqlarni kuchaytiradi va tezkorlikni pasaytiradi.
To‘rtinchidan, ortiqcha yuklama va norasmiy topshiriqlar maskan xodimlarining asosiy
vazifalariga to‘sqinlik qilmoqda. O‘zbekiston Respublikasi IIVning 2025-yil 15-fevraldagi
“Mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyati samaradorligini yanada oshirish to‘g‘risida” 84-
sonli buyrug‘ida xodimlarni o‘ziga aloqador bo‘lmagan tadbirlarga jalb qilish taqiqlangan
bo‘lsa-da, ayrim joylarda maskan vakillari boshqa idoralar topshiriqlari asosida hisobotlar
tayyorlash, yirik yig‘ilishlarda qatnashish yoki aholini ro‘yxatga olish kabi ishlarga jalb
etilmoqda. Bu holat ularning asosiy vazifasi – profilaktika faoliyatiga e’tiborini kamaytiradi va
xizmat sifati pasayishiga olib keladi.
Beshinchidan, fuqarolar ishonchining hali to‘liq shakllanmaganini ham muammo sifatida
ko‘rsatish mumkin. Ko‘plab mahallalarda aholi maskanlarni faqatgina “ichki ishlarning yangi
binosi” sifatida qabul qiladi, ularning ijtimoiy va profilaktik vazifalarini yetarli darajada
anglamaydi. Bu esa jamoatchilik bilan ishlash samaradorligini pasaytiradi. Maskan xodimlari
tomonidan muntazam tushuntirish ishlari olib borilmagan joylarda bu holat yanada keskinroq
ko‘zga tashlanadi.
Shunday qilib, maskan faoliyati hozircha ayrim jihatlari bilan mustahkam asosga ega bo‘lsa-da,
uni keng qamrovli, professional va ishonchli tizimga aylantirish uchun yuqoridagi amaliy
muammolarni tizimli hal etish zarur.
Yuqorida sanab o‘tilgan muammolarni bartaraf etish uchun mahalla huquq-tartibot
maskanlari faoliyatini zamonaviy xavfsizlik talablari va ijtimoiy ehtiyojlar asosida
takomillashtirish zarur. Bu yo‘nalishda bir nechta aniq, amaliy va manzilli takliflar ilgari
surilishi mumkin.
Birinchidan, kadrlar bilan ta’minlash va ularni malakali tayyorlash tizimini kuchaytirish lozim.
Maskan tarkibiga qabul qilinayotgan xodimlar uchun maxsus malaka talablarini joriy etish,
ularni xizmatga tayyorlashda psixologik barqarorlik, kommunikatsiya madaniyati va
muomala ko‘nikmalariga e’tibor qaratish kerak. Har yili belgilangan asosda qisqa muddatli
kurslar, test sinovlari va baholov tizimi orqali xodimlar bilimi va salohiyati yangilanib
borilishi zarur.
Ikkinchidan, moddiy-texnik baza va infratuzilmani yaxshilash maskan faoliyatining barqaror
ishlashiga xizmat qiladi. Bu borada, eng avvalo, har bir maskanni doimiy bino bilan ta’minlash,
ichki ishlar organlari byudjeti va mahalliy hokimliklar bilan hamkorlikda zarur sharoitlarni
yaratish talab etiladi. Maskanlar zamonaviy kompyuterlar, xizmat telefonlari, tezkor
Page 147
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
harakatlanish uchun transport vositalari va videokuzatuv vositalari bilan ta’minlansa, bu
ularning imkoniyatlarini sezilarli darajada oshiradi.
Uchinchidan, fuqarolar va jamoatchilik bilan ishonchli hamkorlik tizimini shakllantirish zarur.
Buning uchun maskan xodimlari o‘zlariga biriktirilgan hududdagi aholi vakillari, mahalla raisi,
xotin-qizlar faollari, maktab va kollej pedagoglari, diniy mutasaddilar bilan muntazam
ravishda ochiq muloqotlar o‘tkazib borishlari lozim. Har oyda “ochiq eshiklar kuni”,
profilaktika uchrashuvlari, huquqiy savodxonlik mashg‘ulotlarini o‘tkazish orqali
fuqarolarning maskan ga bo‘lgan ishonchini oshirish mumkin.
To‘rtinchidan, muvofiqlashtirish va hisobdorlik tizimini kuchaytirish kerak. Maskan faoliyatini
yuritishda bir nechta davlat va jamoat tuzilmalari ishtirok etadi. Shu sababli, bu idoralar
o‘rtasida aniq funksional vazifalar, hisobot mexanizmlari va javobgarlik mezonlari belgilanishi
shart. Barcha ishtirokchi idoralar yagona elektron platforma orqali axborot almashuvi asosida
ishlashi mumkin.
Beshinchidan, raqamlashtirish va axborot texnologiyalaridan keng foydalanish
samaradorlikni oshiradi. Mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyati uchun mobil ilovalar,
onlayn ariza va murojaat tizimi, “mahalladagi xavf” xaritasi kabi innovatsion yechimlar joriy
etilishi kerak. Bu nafaqat fuqarolar bilan bog‘lanishni yengillashtiradi, balki kriminogen
holatni real vaqt rejimida kuzatish imkonini beradi.
Oltinchidan, xalqaro tajribani o‘rganish va milliy sharoitga moslashtirish maskan faoliyatini
boyitadi. Masalan, Janubiy Koreyada mahallaviy politsiya mahallalarda doimiy joylashgan va
aholi bilan ishonch asosida ishlaydi. Finlyandiya va Buyuk Britaniyada esa jamoatchilik
nazorati institutlari politsiya bilan doimiy aloqa qiladi
. O‘zbekiston sharoitida ham shunday
tamoyillarni qo‘llash orqali, profilaktika samaradorligini oshirish mumkin.
Shunday qilib, mahalla huquq-tartibot maskanlari nafaqat huquqni muhofaza qiluvchi tuzilma,
balki jamiyat bilan muloqot qiluvchi ijtimoiy institut sifatida takomillashtirilishi lozim.
Tizimning har bir bo‘g‘ini zamonaviylashtirilgan sayin, jamoat xavfsizligi kafolati, fuqarolar
osoyishtaligi va qonun ustuvorligi tamoyillari barqaror mustahkamlanadi.
Xulosa qilib aytganda, mamlakatimizda mahalla huquq-tartibot maskanlari jamoat
xavfsizligini ta’minlash, jinoyatchilikning oldini olish va fuqarolar bilan bevosita ishlashda
muhim institutga aylandi. Ular orqali ichki ishlar organlari faoliyati aholiga yaqinlashtirilib,
huquqbuzarliklar manzilli tarzda bartaraf etilmoqda. Biroq, maskanlar faoliyatida ayrim
kamchiliklar mavjud bo‘lib, ular kadrlar yetishmovchiligi, moddiy-texnik sharoitlarning
sustligi, idoralararo muvofiqlashtirishdagi muammolar va fuqarolar ishonchining pastligi
kabilardir. Ushbu muammolarni hal qilish uchun xodimlar malakasini oshirish, raqamli
yechimlarni joriy etish, jamoatchilik ishtirokini faollashtirish, moddiy baza va xorijiy
tajribalardan foydalanish zarur.
Mahalla huquq-tartibot maskanlari samaradorligini oshirish – bu fuqarolarning xavfsiz hayoti,
jamiyatda qonun ustuvorligini ta’minlash va mahalla darajasida barqarorlikni
mustahkamlashning muhim kafolatidir. Shu sababli, bu tizimni rivojlantirish bo‘yicha
kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish dolzarb hisoblanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasining 2016-yil 16-sentyabrdagi “Ichki ishlar organlari
to‘g‘risida”gi O‘RQ-407-son Qonuni;
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-yanvarda qabul qilingan “2025-
yilda respublika mahallalarida xavfsiz muhitni yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt
oldini olish tizimi samaradorligini yanada oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ–
1-sonli qarori;
8
Xudoyqulov Dostonjon Dilshod o‘g‘li, and G‘aniyev Farrux Taxirjanovich. "Profilaktika inspektorining fuqarolik
jamiyati insitutlari bilano‘zaro hamkorligi faoliyatinini takomillashtirish va xorijiy davlatlarning tajribalari" Central
Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, vol. 2, no. 1, 2025, pp. 64-69
Page 148
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 7, July 2025
www.in-academy.uz
3.
O‘zbekiston Respublikasi IIVning 2025-yil 15-fevraldagi “Mahalla huquq-tartibot
maskanlari faoliyati samaradorligini yanada oshirish to‘g‘risida”gi 84-sonli buyrug‘I;
4.
Farrux G‘aniyev, Gulandon Ganiyeva, and Nozima Boymuradova. “Biriktirilgan
xududda kriminogen vaziyatni tahlil qilishning asosiy yo‘nalishlari” Central Asian Journal of
Multidisciplinary Research and Management Studies, vol. 1, no. 16, 2024, pp. 112-114;
5.
Xudoyqulov Dostonjon Dilshod o‘g‘li, and G‘aniyev Farrux Taxirjanovich.
“Profilaktika inspektorining fuqarolik jamiyati insitutlari bilano‘zaro hamkorligi faoliyatinini
takomillashtirish va xorijiy davlatlarning tajribalari” Central Asian Journal of Multidisciplinary
Research and Management Studies, vol. 2, no. 1, 2025, pp. 64-69.
