CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
121
TIBBIYOT XODIMLARI OILALARIGA PSIXOLOGIK XIZMAT
Shaxnoza Shavkatova Po‘lot qizi
Nizomiy nomidgi O‘zbekiston Milliy universiteti,
1-bosqich magistranti
E-mail: shahnozashavkatova20@gmail.com
ORCID ID: 0009-0004-7172-7685
https://doi.org/10.5281/zenodo.15796345
Annotatsiya:
Ushbu maqolada tibbiyot xodimlari oilalariga ko‘rsatiladigan psixologik
xizmatlarning ahamiyati, asosiy yo‘nalishlari va bu sohada duch kelinadigan
muammolar tahlil qilinadi. Tibbiyot xodimlarining yuqori stress va emotsional
bosim ostida ishlashi ularning oilalarida ham psixologik qiyinchiliklarga sabab
bo‘lishi mumkinligi ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek, oilaviy maslahatlar, stressni
boshqarish treninglari va emotsional qo‘llab-quvvatlash guruhlari kabi
psixologik xizmatlarning samaradorligi ta’kidlanadi. Maqolada tibbiyot
xodimlari oilalariga ko‘rsatiladigan psixologik yordam tizimini rivojlantirish va
takomillashtirish uchun tavsiyalar keltirilgan. Bu xizmatlar tibbiyot
xodimlarining ruhiy salomatligini qo‘llab-quvvatlash va ularning ish faoliyatini
yaxshilashda muhim ahamiyatga ega ekanligi ta’kidlanadi.
Kalit so‘zlar:
tibbiyot xodimlari, psixologik xizmat, oilaviy maslahat, stress boshqaruvi,
emotsional qo‘llab-quvvatlash, ruhiy salomatlik, oilaviy munosabatlar,
psixologik yordam, ishdagi stress, sog‘lom oila.
Tibbiyot xodimlari kasbiy faoliyatining murakkabligi, yuqori bosim va
stress darajasi, uzoq ish soatlari hamda hayotga va inson salomatligiga bevosita
ta’sir etuvchi mas’uliyatlari tufayli o‘zlarida va oilalarida psixologik muammolar
yuzaga kelishi mumkin. Shifokorlar, hamshiralarning va boshqa sog‘liqni saqlash
xodimlarining oilalari ko‘pincha o‘zaro munosabatlar, emotsional qo‘llab-
quvvatlash va psixologik barqarorlikni saqlash borasida qiyinchiliklarga duch
keladi. Ayniqsa pandemiya davrida tibbiyot xodimlarining ish yukining oshishi,
yuqori xavf ostida ishlashi, hamda ruhiy charchoqlar oilaviy hayotga ham salbiy
ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu sababli, tibbiyot xodimlari oilalariga mo‘ljallangan
psixologik xizmatlarni rivojlantirish va takomillashtirish dolzarb masalaga
aylanmoqda.
Psixologik xizmatlar oilalararo muloqotni yaxshilash, stress va zo‘riqishni
kamaytirish, oilaviy qo‘llab-quvvatlashni kuchaytirish orqali tibbiyot
xodimlarining ruhiy holatini barqarorlashtirishda muhim rol o‘ynaydi. Shu bilan
birga, oilalar uchun ko‘rsatiladigan psixologik yordam, xodimlarning ish
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
122
samaradorligini oshirish, kasbiy burn-out (charchoq) holatlarini kamaytirish va
oilaviy hayotdagi muammolarni bartaraf etishda samarali vosita hisoblanadi. Bu
maqolada tibbiyot xodimlari oilalariga psixologik xizmatlarning ahamiyati,
ularning asosiy yo‘nalishlari, shuningdek, bu xizmatlarni tashkil etish va
ko‘rsatishda duch kelinadigan muammolar tahlil qilinadi.
Psixologik xizmatlarning ahamiyati
Tibbiyot sohasida ishlaydigan xodimlar yuqori darajadagi stress va
emotsional bosimga duchor bo‘lishadi. Ularning oilalari esa ko‘pincha bu
stressni o‘z ichiga oladi, bu esa oila a’zolari o‘rtasida nizolar, aloqa muammolari
va ruhiy charchoq holatlarining kuchayishiga olib keladi. Psixologik xizmatlar
oilaviy munosabatlarni yaxshilash, konfliktlarni bartaraf etish va oilaning
psixologik muvozanatini tiklashda yordam beradi.
Oila a’zolari uchun maxsus treninglar, stressni boshqarish bo‘yicha
mashg‘ulotlar va konsultatsiyalar shifokorlar va ularning yaqinlariga kuchli
qo‘llab-quvvatlash tizimini yaratadi. Bu esa, o‘z navbatida, tibbiyot
xodimlarining ish joyida samaradorligini oshirishga, ishga bo‘lgan qiziqish va
motivatsiyani tiklashga yordam beradi.
Psixologik xizmatlarning asosiy yo‘nalishlari
Oilaviy maslahatlar va konsultatsiyalar – oiladagi muloqotni yaxshilash,
konfliktlarni hal qilish va stressni kamaytirish uchun psixologlar tomonidan
ko‘rsatiladigan xizmatlar.
Stressni boshqarish bo‘yicha treninglar – tibbiyot xodimlari va ularning
oilalari uchun maxsus psixologik treninglar, stressga qarshi kurashish
strategiyalarini o‘rgatish.
Emotsional qo‘llab-quvvatlash guruhi – tibbiyot xodimlari oilalariga
qo‘shma psixologik yordam ko‘rsatish va bir-birini tushunishni kuchaytirish
uchun tashkil etilgan guruhlar.
Individual psixoterapiya – xodimlar va ularning oila a’zolari uchun shaxsiy
muammolarni hal qilishda yordam beruvchi terapiya.
Psixologik xizmatlarni tashkil etish va muammolar
Tibbiyot xodimlari oilalariga psixologik yordam ko‘rsatishda bir qator
muammolar mavjud. Bu jumladan, xizmatlarning yetarlicha rivojlanmaganligi,
xodimlarning vaqt yetishmovchiligi, psixologik yordam olishga nisbatan ijtimoiy
stigmaning mavjudligi, shuningdek, malakali mutaxassislar yetishmasligi kabi
omillarni keltirish mumkin. Shu bois, psixologik xizmatlar tizimini rivojlantirish
uchun ijtimoiy ongni oshirish, xizmatlarni kengaytirish, onlayn konsultatsiyalar
va qisqa muddatli treninglarni joriy etish muhimdir.
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
123
Xulosa
Tibbiyot xodimlari oilalariga ko‘rsatiladigan psixologik xizmatlar ularning
ruhiy salomatligini himoya qilish, stress va burn-out holatlarini kamaytirish
hamda oilaviy muvozanatni saqlashda muhim vositadir. Ushbu xizmatlarni
takomillashtirish va kengaytirish nafaqat tibbiyot xodimlarining o‘ziga, balki
butun sog‘liqni saqlash tizimining samaradorligiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Shu bois, tibbiyot xodimlari oilalariga psixologik yordam ko‘rsatish tizimini
yaratish va rivojlantirishga katta e’tibor qaratish zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Akhmedova, N.A., & Tursunov, S.T. (2020). Tibbiyot xodimlarining
psixologik salomatligini qo‘llab-quvvatlash.
Tibbiyot va psixologiya
, 3(12), 45-52.
2.
Islomova, D.R. (2019). Tibbiyot xodimlarida stress va uni boshqarish usullari.
Psixologik tadqiqotlar jurnali
, 7(4), 112-120.
3.
Karimov, B.M., & Saidova, L.T. (2021). Oilaviy psixologik maslahat va
tibbiyot xodimlari.
Sog‘lom jamiyat
, 9(1), 88-95.
4.
Masharipova, G.K. (2018). Ish joyidagi stress va uning oilaviy hayotga ta’siri.
Psixologiya va ijtimoiy fanlar
, 5(2), 35-42.
5.
Samadov, A.J. (2022). Tibbiyot xodimlari va ularning oilalarida ruhiy
salomatlikni saqlash.
Zamonaviy tibbiyot
, 11(6), 23-29.
6.
Shamsiyeva, N.S. (2020). Tibbiyot xodimlarining psixologik yordamga
bo‘lgan ehtiyoji.
O‘zbekistonda psixologiya
, 4(3), 70-77.
7.
World Health Organization. (2021).
Mental health in the workplace
. WHO
Publications
