Barcha maqolalar
Ўткир деструктив панкреатит ташхиси ва давосини такомиллаштириш
Диссертация мавзусининг долзарб.тиги ва зарурияти. Жахон соғлиқни сақлаш ташкилотининг фикрига кўра, ўткир абдоминал патология таркибида ўткир панкреатит (УП) З-уринни баркарор эгаллаб, турли статистика маълумотларига кўра йилига хар 1 млн. ахоли бошига хисобланганда 200 тадан 800 тагача беморни ташкил этмокда1. ЎПдаги умумий леталлик сўнгги 10 йил мобайнида бир хил даражада сақланиб келмокда ва касаллик деструктив шаклларининг салмоғига караб 3-6% оралиғида учрамокда. Ўткир панкреатитнинг оғир шаклларида (ОЎП) ўлим даражаси 20-45% оралиғида сақланиб қолаётир’. Ташхислаш усулларини такомиллаштириш борасида эришилган муайян ютуқларга қарамай касалхона шароитида йўл қўйилган диагностик хатоликлар карийб 26%га етмокда, бошқа ўткир хирургик касалликлар гумон қилиниб, 17,2% гача беморларда операция ўтказилаётир3. Инфекцияланган панкреонекрозни хирургик даволашнинг умум кабул килинган протоколларида очик некрэктомия усулларини кўллаш тавсия этилади, бирок мазкур амалиётларда асоратларнинг учраши (34-95%) ва леталлик даражаси юқори (11-39%) бўлади4. Шунинг учун хам ушбу огир тоифага тааллукли беморларни даволашга анъанавий тарзда ёндошувларни қайта кўриб чиқиш баробарида минимал инвазив усулларга кўрсатмаларни кенгайтиришга бўлган эхтиёж янада ўткирроқ сезилмокда.
Мамлакатимиз мустақиллигининг дастлабки кунлариданок ахолига кўрсатилаётган юқори технологияларга асосланган ихтисослаштирилган хирургик ёрдам сифатини тубдан яхшилаш ва кўламини кескин кенгайтириш юзасидан кенг камровли дастурий тадбирлар узлуксиз амалга оширилиб келмокда. Жумладан панкреатитнинг деструктив шаклларини ташхислаш ва хирургик даволашда кам шикастли усулларни кенг жорий этилиши, миниинвазив ва анъанавий очик усулларни қўллашнинг босқичма-босқичлиги ва кетма-кетлиги йўлга қўйилмоқда. Операциядан кейинги асоратларнинг учрашини камайтириш, тикланиш муддатларини қисқартириш, касаллик кайталанишларининг олдини олиш каби тиббий-ижтимоий муаммоларни хал килиш имкониятлари сезиларли кенгайди5.
Жахон миқёсида ЎПнинг патогенези ва танатогенезини чуқурроқ ўрганиш ва унинг асосида эрта диагностика килиш ва даволашнинг оқилона усулларини ишлаб чиқишга қаратилган тадқиқотлар изчил равишда олиб борилмокда ва ихтисослашган адабиётда кенг чоп этилмокда, турли хил анжуманларда кизғин мухокама қилинмокда. Мамлакатимиз шошилинч тиббий ёрдам тизими (ШТЁТ)нинг барча стационар бўлинмаларини охирги йилларда юқори технологияли даволаш-диагностика ускуналари билан жихозлаш ва сўнгра қўшимча жихозлаш натижасида юзага келган имкониятлардан келиб чиккан ҳолда ўзбекистонлик олим-мутахассислар тўплаган клиник тажрибани тизимга кенг тадбик килишга хамда илмий асосланган протоколлар ва тавсияномалар негизида панкреатитнинг деструктив шаклларига учраган беморларга шошилинч хирургик ёрдам сифатини салмокли ошириш долзарб вазифа сифатида юзага чикди.
ЎП ва унинг асоратлари билан боғлиқ санаб ўтилган илмий-амалий муаммоларнинг ҳал этилишида Ўзбекистон Республикаси Президентининг 1998 йил 10 ноябрдаги ПФ-2107 «Узбекистан Республикаси согликни саклаш тизимини ислоҳ қилишнинг Давлат дастури тўғрисида»ги фармони янги истиқболларни очди, унга кўра мамлакатда сифат жиҳатдан янги бўлган ягона ШТЁТ ташкил этилган бўлиб, унда хозирги вақтда ургент хирургик патологияли беморларнинг асосий кисми жамланган. Узбекистан Республикаси Вазирлар Махкамасининг 2012 йил 29 мартдаги 91-сонли «Тиббиёт муассасаларининг моддий-техника базасини янада мустахкамлаш ва уларнинг фаолиятини ташкил килишни такомиллаштиришга оид чора-тадбирлар тўғрисида»ги Қарори хамда мазкур фаолиятга тегишли бошқа меъёрий-хукукий хужжатларда белгиланган вазифаларни амалга оширишга ушбу диссертация тадқиқоти муайян даражада хизмат килади.
Тадкиқотнинг мақсади ўткир деструктив панкреатитам комплекс даволаш натижаларини беморларни олиб боришда оптимал босқичли кўп йўналишли тактикани ишлаб чиқиш асосида яхшилашдир.
Тадқиқотнинг илмий янгилигн қуйидагилардан иборат:
мазкур иш дастлабки тадқиқотлардан бири бўлиб, унда ўтказилган тиббий-ижтимоий статистик тахдилга асосланган ҳолда Узбекистан Республикасининг турли худудларида ўткир панкреатитнинг тарқалганлиги, частотаси ва клиник кечиш хусусиятлари аникланган;
биринчи бор ЎПни даволаш тажрибаси умумлаштирилган бўлиб, унга асосланган ҳолда ташкил этилган шошилинч тиббий ёрдам универсал тизими ўзининг максимал самарадорлиги ва натижаси билан «...Ўзбекистоннинг хар бир фуқароси, қаерда яшаётганлигидан, моддий имкониятларининг кандайлигидан катъий назар зарур стандартдаги шошилинч тиббий ёрдамни олиши зарур» деган асосий тамойилни рўёбга чикаради;
ўткир панкреатитни комплекс ташхислаш ва унинг оғирлигини бахолашда клиник, лаборатория, нур ёрдамида ва ускунали усулларнинг самарадорлигини тахлил қилиш асосида ўткир панкреатитнинг патоморфологик шаклини хамда клиник кечиш оғирлигини прогнозлашнинг РШТЁИМ шароитларига мослаштирилган ва модификацияланган усули таклиф этилган;
турли хил текширув усуллари маълумотларини корреляциявий тахлил килиш асосида ўткир панкреатит деструктив шаклларининг ривожланиш хавфини, унинг огирлик даражасини, асоратларини ва летал оқибатларини бахолашнинг сифат ва микдор мезонлари аниқланган;
ЎПни даволашда турли усулларнинг самарадорлиги бахоланган ва уларга кўрсатмалар ишлаб чиқилган, касалликнинг этиологияси ва муддатларига, деструктив асоратларнинг оғирлиги ва кўламига кўра хирургик даволашни эрта фаоллаштиришнинг мақсадга мувофиқлиги аникланган;
ўткир панкреатитни комплекс даволашда турли даволаш-тактик ёндашувлар ва усулларни кўллаш самарадорлигини тахлил килиш натижаларини эътиборга олган холда хирургик тактиканинг рационал алгоритмлари ишлаб чиқилган ва ТЎПни жадал даволашнинг ягона баённомаси стандартлаштирилган;
катта дуоденал сўрғичнинг тиқилган тошлари замирида ЎПни даволаш натижаларини танқидий тахлил килиш оркали, панкреатитнинг тегишли клиник, инструментал ва лаборатор белгилари бўлмаган такдирда хам билиар панкреатит ривожланмасидан олдин эндоскопик текшириш ва даволаш муолажаларини ўтказиш зарурлиги асосланган.
Хулоса
1. Шошилинч тиббий ёрдам хизматининг маълумотларига Караганда Республикада ўткир панкреатит билан касалланиш катта ёшдаги 100000 ахолига 15 тани ташкил килади, бунда унинг частотаси жами ургент абдоминал патология таркибида 6,4% га етади.
2. ЎПли беморлар 60,4% холларда РШТЁИМ ва унинг вилоятлардаги филиалларига ётқизилади, ўтказилган барча операция амалиётларининг 64,8%и шуларнинг улушига туғри келади. ЎПнинг енгил шаклли беморларнинг 85,4%ида (8793) хамда ОЎПнинг 14,6%ида (1507) аникланган; ўз навбатида, олиб борилган даволаш тактикасига кура 89,5% (9221) бемор консерватив даволанган ва 10,5% (1079) беморлар операция қилинган.
3. ЎПни верификациялашда УТТнинг информативлиги беморнинг индивидуал хусусиятларига, бирламчи текширишнинг муддатларига ва мое равишда патологик жараённинг оғирлигига кўп жихатдан богликдир. Чунончи, ЎПни эрта ташхислашда самарадорлик 82%га етиши мумкин, кеч ташхислашда ва деструктив шакллари ривожланганида атиги 55,9% га, инфекцияланган асоратларда эса - 18,2% га етади.
4. ЎПда жараённинг огирлиги ва таркалганлигини бахолашнинг юкори информатив усули КТ (сезгирлиги 92,4% гача) хисобланади, бунда УТТ билан таққосланганда, касалликнинг деструктив шаклларини деталлаштиришда КТнинг диагностик потенциали 55,9% дан 87,9% гача, инфекцияланган асоратларда эса 18,2% дан 55,3% гача ошади.
5. ЎПда тизимли яллигланиш реакциясининг анъанавий кўрсаткичлари (ИЛИ, МСМ, лейкоцитоз даражаси) сезгирлигини таққослаш патологик жараённинг огирлиги ва таркалганлигини киёслашда уларнинг самарадорлиги паст эканлигини кўрсатган (г<0,36). Бунда, СРОнинг сезгирлиги инфекцияланган панкреонекрозда 61,7-72,6% ни ташкил этган (г=0,53), ўз навбатида РСТ даражаси энг специфик ва сезгир хисобланиб, унинг информативлиги 80,1-91,3% га етади (г=0,71).
6. Диагностик лапароскопия ошкозон ости безининг вентрал юзасидаги паренхиматоз ўзгаришларнинг оғирлигини аниқлашнинг муқобил усулидир, унинг умумий верификациявий аниклиги 84,0% ни ташкил килади.
7. ЎПли беморларда APACHE II, SAPS ва Ranson интеграл шкалаларининг прогностик қиммати ўртача самарадорликка эга бўлиб, умумий сезгирлиги 78,3-88,5% ни ташкил этади, бу эса уларни касаллик огирлиги ва динамикасини бирламчи бахолашда қўллаш имконини беради.
8. ОЎПли беморларда, қоринпарда ортида аъзодан ташқаридаги асоратлар бўлмаганида, лапароскопия амалиёти очик операцияларга мукобил бўла олади, у операциядан кейинги асоратлар частотасини 35,4% дан 18,5% гача, леталликни 13,4% дан 7,4% гача пасайтириш имконини беради. Бунда жараённинг авж олиши туфайли, факат 3,7% холлардагина, такрорий операция ўтказишга зарурат юзага келади.
9. Билиар панкреатитнинг умумий таркибида КДС ТТ замиридаги ЎП улуши 4,8% ни ва жами «тиқилиш» холатларининг 56,3%ини ташкил этади. Мазкур клиник вазиятнинг келиб чиқишидаги асосий омиллар: тикилиш давомийлиги, ТВИ кўрсаткичлари юкори бўлган кекса ёшдаги пациентлар, шунингдек қанд касаллиги бўлиб, бу ОЎПнинг анча юкори фоизларда (51,0%) ривожланиши билан тавсифланади.
10. ЎПнинг асоратли шакллари учун ишлаб чиқилган алгоритм уларни киёслаш сифатини 79,3% дан 90,1% гача кўтариб, шунинг билан консерватив тактиканинг улушини 96,0% дан 98,4% гача ошириш, ва оқибатда, хирургик амалиёт ўтказиш заруратини 2,7% дан 0,7% гача хамда умумий леталлик кўрсаткичини 1,45% дан 0,88% гача пасайтириш имконини берган.
11. ЎПнинг деструктив шакллари учун ишлаб чикилган алгоритм бирламчи ташхислаш сифатини яхшилашга, хирургик амалиётнинг ноадекват тактикасини танлаш эхтимолини 20,8% дан 11,7% гача камайтиришга, даволаш самарадорлиги кўрсаткичини 66,2% дан 81,4% гача оширишга ва леталлик частотасини 33,8% дан 18,6% гача камайтиришга имкон берган.
12. ОЎПли беморларни жадал олиб боришнинг стандартлаштирилган баённомаси татбик этилиши даволаш натижаларини анча яхшилайди, бу эрта леталлик частотасининг 34,5 дан 16,1% гача, йирингли асоратларнинг 27,5 дан 16.1% гача, кеч муддатлардаги леталликнинг 20,9 дан 9,7% гача ва умумий леталликнинг 55,2 дан 25,8% гача хакконий тарзда пасайиши билан ифодаланади.
Ўткир гангреноз-некротик парапроктитни хирургик давосини мукамаллаштириш
жароҳатдаги ажралмани бактериологик текшируви кабилар бажарилди. Хамма беморларга шошилинч кўрсатма билан хирургик операциялар бажарилди. Текшириш натижалари шундан гувоҳ бердики, ўз вақтида қилинган радикал операция, антибактериал ва детоксикацион терапия беморларни соғайишига олиб келди
Ўткир ва сурункали экспериментал остеомиелитларда иммун тизим кўрсаткичлари орасидаги корреляцион боғлиқлик ҳолати
Ўткир битишмали ичак тутилишини хирургик даволаш ва профилактика қилиш муаммолари
Ўт-тош касаллиги оқибатида ривожланган йирингли холангитни жаррохлик усулида комплекс даволашни тактик ва техник жихатдан мақбуллаштириш
Ўт тош касаллигининг хирургик даволаш усуллари (адабиётлар шарҳи)
Мақолада ўт-тош касаллигидаги ўткир холецистит ва унинг асоратларининг замонавий ташхислаш ва даволаш усуллари баён қилинган. Адабиётларда холедохолитиазни даволаш муаммоларига бағишланган маълумотларда қарама – қарши қарашлар мавжуд. Даволашнинг турли хил технологиялари самарадорлигини баҳолаш масалалари ҳали ҳамон очиқ ва янада чуқурроқ изланишларни талаб этади. Холедохолитиаз билан беморларни даволашда замонавий усуллар ва технологияларнинг қўлланилиши ушбу тоифадаги беморларни даволаш тактикасига доир саволларга аниқлик киритиш ўрнига мавжуд қарама – қаршиликларни янада кучайишига олиб келди.
Ўт тош касаллигини хирургик даволаш натижалари
Ўт тош касаллиги хирургиясида ўт йўллари жароҳатланиш учрашининг омилли таҳлили
этди. Операция ва ўт пуфагидаги яллиғланиш жараёнининг тури ҳамда операцияни бажариш вақти
инобатга олиниб бу асоратларнинг учраш фарқи аниқланди
Ўт тош касаллиги билан оғриган беморларни хирургик даволаш ҳар хил усулларини қиёсий таҳлили
Ўт йўлларининг ятроген шикастланиши ва ташқи ўтли оқма яралари ташҳисоти ва даволашнинг замонавий усуллари
317 нафар беморни хирургик даволаш натижалари келтирилган. Ўт йўллари беркилиши ва ўтли оқма
яраларга олиб келган сабаблар сифатида холецистэктомия, меьда резекцияси ва жигар эхинококкэк-томияси деб топилди. Қайта амалиётга таёрлаш жараёнида барча беморларга сув-электролит дисбаланси тикланган ва жигар-буйрак етишмовчилигининг давоси, унинг профилактикаси ўтказилган. Анаэроб инфекцияга қарши зарур бўлган муолажалар бажирилган. 317 бемордан 29 (9,1%) нафарига қайта тикловчи, 280 (90,9%) нафарига реконструктив амали-ётлар бажарилди. Ўт йули беркилишининг такрорланиши сабабли қайта амалиётлар 21 беморга (6,7%) ўтказилди. Амалиётдан сўнгги ҳар-хил асоратлар 62 (19,5%) беморларда кузатилади. Ўлим 8,7% ни ташкил этди. Ўлимга олиб келган асосий сабаблардан: интоксикация, жигар-буйрак етишмовчилиги, анастомоз чоклари етишмовчилиги, йирингли холангит ва холангиолитик абсцес-слар деб топилди.
Ўт йўллари жароҳатларида хирургик даволаш афзаллигини баҳолаш
даврда (124 бемор) магистрал ўт йўлларининг жароҳати бўлган 175 нафар беморлар хирургик даволаш
афзалликларининг баҳоланиши келтирилган. Магистрал ўт йўлларининг жароҳати бўлган беморларда
хирургик даволаш усулини танлаш учун таклиф этилган алгоритм операциядан кейинги эрта ва узоқ
даврдаги умумий асоратларнинг учрашини 56,3%дан 23,6%гача ва ўлим кўрсаткичини 10,7%дан
4,2%гача пасайишига олиб келди
УСОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ТАКТИКИ ХИРУРГИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ БОЛЬНЫХ С ТРАВМОЙ СРЕДНЕЙ ЗОНЫ ЛИЦА
Ўрта юз-жағ соҳасидаги жаррохатларни даволашда жаррохлик тактикасини оптималаштириш
Юз-жағ соҳаси суякларининг синиши тиш касалликлари сонининг 30-40 фоизини ва касалхоналарда етказилган барча жаррохатланган беморларнинг 21 фоизини ташкил килади.Куп жаррохатлар натижасида келиб чикадиган шикастланишларнинг узаро огирлиги синдроми жабрланувчининг аҳволи оғирлигининг сезиларли даражада ошишига олиб келади. CFT даволаш боскичларнинг хар бирининг вақтини аниқлаш, асоратларни камайтириш учун биз ушбу жаррохатни даволаш алгоритмини ишлаб чикдик ва клиник амалиётга киритдик.СTF билан оғриган беморларни даволаш тактикаси, ишлаб чикилган алгоритмга кўра, илгари ишлатилганда нисбатан шубҳасиз афзаликларга эга – яллиғланиш асоратлари фоизи минимал даражада туширилади: 17% dan 1,5% гача.Бундай комплекс ёндошув терапевтик таъсир ва иктисодий манфаатларда эришиш учун жабрланганлар саралашига аҳамиятини оширади.
Урофлоуметрический мониторинг и его роль в оценке хирургического лечения клапана уретры у детей
широко распространена и применяется не одно десятилетие [1,2,3]. Данный метод наряду с бесспорными достоинствами обладает существенными недостатками, главным из которых является сложность в трактовке урофлоуграмм
Урологияда операцион жарохатларнинг фармакологик гемостаз усулларини оптималлаштириш
Урологияда операцион жарохатларнинг гемостази учун лагохилус эритма ва дамламасини куллаш асоратлар-сиз гемостазга эришиш имконини беради.
Уретра посттравматик стриктураларининг хирургик коррекцияси
Ўпка хирургиясида аэро-гемостазни даволаш ва профилактиксида ўзимизда ишлаб чиқарилган биомутаносиб имплантат «гепроцел» нинг кўлланилишига амалий тавсиялар
тиббиёт маркази» давлат корхонаси ва «Республика ихтисослаштирилган фтизиатрия ва пульмонология илмий амалий хирургия маркази» Андижон филиали билан биргаликда янги аэро- ва гемостатик имплантат “Гепроцел” ишлаб чикилди ва клиникадан олдинги синовлардан утказилди. Маколада ишлаб чикарилган имплантатнинг клиник тадкикотлари натижалари келтирилган. Утказилган тадкикотлар шуни курсатадики, биологик имплантат “Гепроцел” нинг кулланилиши упка жарохатидаги аэро- ва гемостазни таъминлаш учун кушимча бир марта куйиладиган чокларга булган эхтиёжни 38,2% дан 11,4% га камайтирди, ва кушимча бир неча марта куйиладиган чокларга булган эхтиёжни 29,4% дан 5,7% (χ 2 =7,706; Df=2; P=0.021) га камайтирди. Упка хирургиясига узимизда ишлаб чикарилган биологик имплантатнинг тадбик килиниши, аэро- ва гемостазга етишиш даврини 32,8±2,5 дан 12,5±1,2 минутга (P<0,001), операциянинг умумий давомийлигини эса 135,6±6,1 дан 107,2±4,7 минутга кискартиради (P<0,001), хамда плевра бушлигини дренажлаш давомийлигини
3,38±0,31 дан 2,09±0,06 кунга (P<0,001) ва беморнинг шифохонада ётиш давомийлигин эса 12,1±0,4 дан
10,7±0,2 кунгача (P<0,01) кискартиради.
Ўпка операцияларидан кейинги эрта плевра ичи асоратларини ташхислаш, хирургик даволаш тактикаси ва олдини олишнинг замонавий аспектлари
Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурияти. Жахон соғлиқни сақлаш ташкилоти Халқаро онкологик изланишларни кўллаб-кувватловчи агентлигининг (IARC) рак бўйича янгиланган «GLOBOCAN-2012» маълумотларига кўра «дастлабки аникланган хавфли ҳосилалар орасида ҳам, ўлимга сабаб бўлувчи онкологик касалликлар орасида хам упка раки биринчи ўринда туради ва ўлим даражаси юқорилиги ҳамда кенг таркалганлиги сабабли тиббий-ижтимоий жиҳатдан долзарб муаммо хисобланади».1 2015 йилда упка ракидан 1,59 миллион одам ўлган ва бу холат бошка онкологик касалликлар ўлим даражаси билан солиштирилганда икки баробар кўпроқдир. «Бугунги кунда упкада бажарилаётган жарроҳлик амалиётлари хам ортиб бормоқда»." Оператив техника прогрессив жиҳатдан илгорлаб кетса-да, «интраоперацион асоратлар кўкрак кафасида бажарилган жарроҳлик операцияларидан кейин 3-30%, бу асоратлар бартараф этгандан сўнг операциядан кейинги асоратлар касаллик тури ва интервенция характерига караб 20-50% ни ташкил этиб», купинча операциядан кейинги дастлабки 1-6 суткада учрайди ва ўлим хавфини бир неча баробар ошириб юборади?
Юртимиз мустақиллигининг дастлабки кунлариданок аҳолига сифатли тиббий хизмат кўрсатилишини тубдан янгилаш юзасидан кенг камровли дастурий тадбирлар амалга оширилди, согликни саклаш тизимининг самарали модели жорий этилди ва ижобий натижаларга эришилди. Амалга оширилган тадбирлар натижасида «охирги 5 йил мобайнида кўкрак кафаси аъзоларида қилинган операциялардан кейинги асоратлар 13,6%, ўлим даражаси 2,9% гача камайтирилди».4
Жахон миқёсида кўкрак кафаси хирургиясининг ривожланиши умумий хирургиядаги сингари клиник холатнинг огир ёки енгиллигидан катъи назар, операциядан кейинги асоратларни камайтиришга каратилган харакатлар билан чамбарчас боғлиқ. Бунда операциядан кейинги дастлабки давр асоратларида диагностик ва тактик чора-тадбирлар алгоритмини ишлаб чиқиш учун операциядан кейинги эрта плевра ичи асоратлари таркиби ва патогенезини таҳлил қилиш долзарб вазифалардан бўлиб хисобланади. Муаммонинг долзарблиги яна шундан иборатки, бугунги кунда упка операцияларидан кейинги дастлабки давр асоратларида видеоторакоскопик ва традицион операциялар натижаларини қиёсий тахлил қилиш билан бир каторда уларнинг ютуқ ва камчиликларини ўрганиш, плевра ичига кон кетиш ва қон қуйилиб қолиш асоратларида видеоторакоскопияни қўллашга кўрсатма ҳамда қарши кўрсатмаларни ишлаб чиқиш, кўкрак қафасида бажарилган операциялардан сўнг аэро ва гемостазни таъминлаш муҳим аҳамият касб этади. Бу эса ўз навбатида маҳаллий гемостазнинг янги, оммабоп, самарали, ишончли усулларини ишлаб чиқиш учун асос хисобланади.
Узбекистан Республикаси Президентининг 2011 йил 28 ноябрдаги ПҚ-1652-сон «Соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ қилишни янада чуқурлаш-тириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Қарори ҳамда мазкур фаолиятга тегишли бошқа меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган вазифаларни амалга оширишга ушбу диссертация тадқиқоти муайян даражада хизмат қилади.
Тадқиқотнинг мақсади ўпка ва кўкс оралиғи аъзоларидаги операция-лардан кейинги эрта плевра ичи асоратларининг диагностикаси ва хирургик даволаш натижаларини яхшилашдан иборат.
Тад кн коти ни II г илмин янгнлиги қуйидагилардан иборат:
ўпка ва кўкс оралиғи аъзоларида бажарилган операциялардан кейинги плевра ичи асоратлари олдини олиш ва даволашнинг турли усулларинииг самарадорлиги аникланган;
ил к маротаба плевра ичи асоратларига олиб келувчи омилларнинг касаллик этиологияси ва ўтказилган операцияга боғлик ҳолда даволаш-профилактик ва хирургик тактика услубларини такомиллаштириш имконини бериши исботланган;
даволаш профилактика чора-тадбирлар мажмуасида интраоперацион кон тўхтатувчи ва респиратор даволашнинг замонавий технологияларини кўллаш, шунингдек, операциядан кейинги реабилитациянинг индивидуал дастурига амал қилиш операциядан кейинги геморрагик ва йирингли септик асоратларни учрашини камайтириши (Р<0,001) аникланган;
плевра ичи асоратлари келиб чикканда актив хирургик тактика ва замонавий кам инвазив эндовизуал технологияларни куллаш максадга мувофиқлиги исботланган;
илк бора экспериментал ва морфологии текширув натижалари асосида кўкрак кафаси хирургиясида паренхиматоз кон кетишини тухтатувчи восита сифатида Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган янги коллаген пленка -«Глилагин»нинг самарадорлиги асосланган.
Хулоса
1. Ўпка ва кўкс оралиғи аъзоларидаги турли операциялардан кейин плевра ичи асоратлари ривожланиш хавфи пневмонэктомиядан кейин 11,7%, резекцион операциялардан кейин 5,8%, кўкс оралиғи аъзоларидаги операциялардан кейин 6,1%, декортикациядан кейин 4,3% ва паразитар касалликлар туфайли қилинган операциялардан сўнг 7,1% ни ташкил этади.
2. Плевра ичи асоратлари келиб чиқиш хавфи омиллари ичида «умумий ҳолати оғирлиги» хисобига ёши 60 дан ошганларда 4,1-9,0% (Р<0,001), ўпкаларда йирингли деструктив жараён бўлган ҳолатларда 4,1-10,1% гача (Р<0,001), сурункали обструктив бронхит йўлдош касаллиги бўлган холатларда 3,1-7,5% гача (Р<0,001), қўшимча юрак қон-томир патологияси бўлган беморларда 3,9-5,7% гача (Р<0,01) ва бош бронхга жараён таркалгаи холатларда 3,8-10,5% гача (Р<0,001) ортади.
3. Операция вактида плевра ичи асоратлари келиб чиқишини орттирадиган асосий омиллар куйидагилар хисобланади: резекцион операциялар бажарилиши (3,4-6,9% гача, Р<0,01), операция давомийлигининг 3 соатдан кўпроқ чўзилиши ( 3,4-7,3% гача, Р<0,001), операция вактида 300 мл дан кўп қон йўқотилиши (4,0-8,3% гача, Р<0,001) ва ўпка ёки патологик жараённи ажратиш вактида юзага келадиган операция ичидаги техник қийинчиликлар ( 3,5-7,1% гача, Р<0,001).
4. Упка ва кўкс орали* и iiaiujioi ияии билан бсморларни комплекс даволаш жараёни босқичларида небулайзер терапияси ва ПИЛ Пни кўллаш, операция вактида аргонплазмали коагуляцияни ишлатиш ҳамда операциядан кейинги даврда марказлаштирилган индивидуал актив аспирацияни қўллаш операциядан кейинги дастлабки даврда плевра ичи асоратлари келиб чиқишини 4,9-2,1% гача (Р<0,001) камайтирди, операциядан кейинги плевра ичига конаш асорати келиб чиқишини традицион очик операцияларда 1,8— 1,0% гача ва видеоторакоскопик операцияларда 1,0-0,3% гача камайтириш имконини берди, операциядан кейинги плевра ичи йирингли септик асоратлари келиб чиқишини 3,1-,1% гача (окмасиз плевра эмпиемасини 1,7-0,6% гача, оқмали плевра эмпиемасини 1,4% дан 0,5% гача) тушириш имконини берди.
5. Актив хирургик даволаш тактикасини замонавий даволаш профилактика чора-тадбирлари билан қуллаш миниинвазив торакоскопик операциялар кулланилиш самарадорлигини 24-52% гача ошириб, видеоторакоскопиядан очик операцияга ўтиш эҳтиёжини 10,7-3,9%, операциядан кейинги асоратлар келиб чиқишини 15,6-8,8% ва ўлим даражасини 9,3-4,9% гача камайтиш имконини берди.
6. Операциядан кейинги дастлабки даврда плевра ичи асоратларини даволашда актив хирургик даволаш тактикасини кўллаш видеоторакоскопия кулланилишини 22,7-73,2% ва кайта бажарилган операциялар самарадорлигини 92-97,6% гача ошириб, ўлим даражасини 8-2,4% гача камайтириш имконини беради.
7. Операциядан кейинги хилотораксни даволаш учун ишлаб чиқилган алгоритмни даволаш профилактика тадбирларида специфик консерватив даволаш ва ВТСни куллаш билан реторакотомия бўлиши эхтимоллиги каби асоратлар келиб чикишини камайтириш имконини беради.
8. Ишлаб чикилган даволаш профилактика чора-тадбирлари операциядан кейинги ўткир плевра эмпиемасини даволашда очик операциялар бажарилиши эҳтимоллигини 18,4-3,4% гача камайтириб, операциядан кейинги асоратлар келиб чикишини 15,8-10,3% ва ўлим даражасини 5,3-3,4% га камайтирди.
9. Операциядан кейинги плевра эмпиемасини даволаш тадбирлари комплексида ПИЛН ва НТни актив хирургик тактикаси билан биргаликда куллаш кайта операциялар самарадорлигини 54,8-76,9% гача кўтариб, операциядан кейинги асорат келиб чикишини 17,7-11,5 % гача камайтиради.
10. Экспериментал моделлаштирилган ўпка ва плеврадан кон кетишда Ўзбекистонда ишлаб чикилган гемостатик «Глилагин» коллаген плёнками куллаш кон шаклли элементларнинг плёнка остида лакунар тупланиши ва кейинчалик 7-9 суткада уни упка тукимасига репарация бўлиб макрофаглар билан резорбция бўлиши аникланди.
Умуртқалараро диск чурраси операциясида спинал анестезиянинг эффекривлиги ва хавфсизлиги
Текшириш усуллари: Келтирилган клиник текшириш асосида бел ва думгаза соҳасидаги умуртка
ва орка мия патологияси бўлган 65 нафар бемор олинди. Бажариладиган оғриксизлантириш турига
қараб (СА ёки СУВ эндотрахеал усулда+О2 ёрдамида тотал венаичи анестезия (ТВА) ) беморлар икки
гуруҳга ажратилди. Натижалар ва уларнинг муҳокамаси: Ўтказилган текширишлар шуни кўрсатдики операциядан
олдин барча беморларда систолик АКБ, диастолик АКБ, ўртача АКБ, ЮКС, SpO2 норма чегарасида
эди. Олинган натижалар шуни тадиқладики, СУВ эндотрахеал усулда +О2 ёрдамида ТВА операцион
агрессиядан тўлиқ ҳимояни таъминлай олмайди. Бупивакаиннинг 0,5% ли 15-20 мг дозадаги изобарик
эритмаси ёрдамида СА кўлланилганда, спинал анестезия 5-8 дақиқада бошланиб, 2-3 соат давом
этишни таъминлайди. Беморларда клиник аҳмиятга эга, гемодинамик кўрсаткичлар ва ташқи нафас
фаолиятининг бузилиши кузатилмади. Хулоса: Келтирилган усул жаррохлк аралашувни эффектив ва хавфсиз ўтказишга имкон беради.
Умуртқада жарроҳлик амалиётидан кейинги спондилодицитни даволаш натижалари
амалиётидан кейинги келиб чиқадиган спондилодисцитларни тунелизация қилиш ёрдамида эрта ташҳис қўйиш ва даволаш самарадорлигини ўрганишга қаратилган. Текширишлар Самарқанд вилояти травматология ва ортопедия шифохонаси умуртқа жарроҳлик бўлимида спондилодисцит касаллиги билан даволанган 31 нафар беморларда ўтказилди. Спондилодисцит билан касалланган барча
беморларни янги метод (Патент «Спондилодисцитни даволаш услуби» № IAP 05393) ёрдамида
жаррохлик амалиёти ўтказилди. Амалиётни диагностик (бактериологик ва гистологик) маълумотлари
хамда даволаш самарадорлиги ўрганилди. Яхши натижалар: жаррохлик амалиётидан сўнг дастлабки
соатларда кучли оғриқнинг йўқолиши, эрталабки бел қотиш, тинч холатда ва ётган холатида
ағдарилган вақтида оғриқ симтомларининг йўқолиши, вертикал ҳолатда чарчоқ ҳиссининг пасайиши,
клиник-лаборатор кўрсатгичларининг яхшиланиши – 22 нафар (71%) беморда қузатилди. 8 нафар
(25,8%) беморларда қониқарли деб бахоланган, бир нафар (3,2%) беморда – қониқарсиз деб бахоланган.
Касаллик ўчоғининг антибиотиклар билан туннелизацияси ва санацияси патология зонасида
чегараланган ёки бошланғич спондицитда кам жарохатли ва босимни бир лахзали пасайтириш
самарали услуби хисобланади ва махаллий этиопатоген даволашни таъминлайди. Бактериологик ва гистологик тадқиқот учун материал олиниши аниқ якуний ташхис қўйиш имконини яратади ва
даволаш самарадорлигини оширади.
Умуртқа поғонасининг дегенератив-дистрофик касаллиги диск чурраси
Умуртқа поғонаси кўкракбел қисмининг остеопороз оқибатидаги синишларининг тарқалганлиги ва уларни даволаш
Тадқиқот объектлари: Республика 3 та региони аҳолиси - 655 киши ва Ўзбекистон Республикой ССВ травматология ва ортопедия ИТИ клиникасида стационар даволанган 65 нафар бемор.
Ишнинг мақсади: умуртқа поғонаси кўкрак-бел қисмининг остеопороз оқибати синишининг тарқалганлигини ўрганиш, уларни даволаш самарадорлигини ошириш.
Тадқиқот методлари: клиник ва ортопедик кўрикдан ўтказиш, кукрак бел умурткалари рентгенографияси, рентгенморфометрия, ультратовуш денситометрияси.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилнги: умуртка поғонаси кўкрак-бел қисмини остеопороз оқибатидаги синиши Сурхондарё вилоятининг Сариосиё туманида 15,3% ни, Наманган вилоятининг Учкўрғон туманида 14,1 % ни, Тошкент вилояти Ўртачирчиқ туманида 13,7 % ни ташкил қилди.
Остеотроп дори воситаларини қўллаган ҳолда ишлаб чиқилган комплекс ортопедик даволаш усули умуртқа таналарининг остеопороз оқибатидаги синишларини даволашда самарали ҳисобланади.
Амалий аҳамияти: кўкрак-бел умуртқа таналарининг остеопороз оқибатидаги синишларининг тарқалганлиги бўйича ўтказилган тадкикотлар умуртқа остеопорозининг профилактикаси ва даволаш бўйича кенг кўламли тадбирларни ишлаб чиқиш имкониятини беради. Остеотроп дори воситаларини қўллаган ҳолда ишлаб чикилган комплекс ортопедик даволаш усули муолажа натижаларини яхшилайди ва синишлар хавфини камайтиради.
Тадбиқ этиш даражаси: олиб борилган тадқиқотларнинг натижалари ТОИТИ клиникасида ва республика вилоятлари травматология бўлимларининг клиник амалиётига жорий этилган.
Қўлланиш сохаси: травматология ва ортопедия, геронтология, эндокринология, гинекология.
Умуртқа поғонаси гемангиомасидаги патологик синишларида беморларни даволашда вертебропластика натижалари
Умумий йирингли перитонитни даволашда дастурлаштирилган релапаротомия
Ультразвуковая дифференциальная диагностика острого аппендицита у детей
Заболеваемость острым аппендицитом достаточно высокая среди хирургических заболеваний у взрослых. У детей эта патология встречается чаще и только 1/3 (обычно старшие дети) имеют классическую клинику, что требует использование различных диагностических методов, позволяющих осуществить дифференциальную диагностику среди заболеваний различных органов брюшной полости.