DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
64
ROBOTOTEXNIKA FANINI O'QITISH METODIKASI
Yuldasheva Zuxra Faxriddin qizi
Toshkent shahar, Yunusobod tumani 302-sonli
umumta’lim maktabi “Texnologiya” fani o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14957917
Kalit so‘zlar:
robototexnika, metodika, ta’lim, sun'iy intellekt, didaktik,
innovatsiya
Texnologiya fani o‘qitishda yangi pedagogik yondashuvlar va
metodikalarning joriy etilishi, yoshlarni zamonaviy bilim va ko‘nikmalar bilan
ta'minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Bugungi kunda robototexnika fanining
ta'lim jarayoniga qo‘shgan hissasi misli ko‘rilmagan darajada katta.
Robototexnika orqali o‘quvchilarda texnologik bilimlar, analitik fikrlash va
kreativ yondashuvlarni rivojlantirish mumkin. Bu maqolada texnologiya fanidan
robototexnika o‘qitish metodikasi va yo‘llari, shuningdek, bu sohada yuzaga
kelayotgan yangi pedagogik usullar va tajribalar o‘rganiladi.
I. Robototexnika: Umumiy tushuncha va ahamiyati
1.1 Robototexnika nima?
Robototexnika — bu robotlar va ularni boshqarish tizimlarini yaratish va
qo‘llash bilan shug‘ullanuvchi fan va texnologiyalar majmui. Robototexnika, ko‘p
jihatdan, mexanika, elektronika, avtomatika, informatika, sun'iy intellekt kabi
sohalarni birlashtiradi. Robototexnika yordamida insonlar uchun murakkab va
xavfli vazifalarni bajaruvchi mashinalar ishlab chiqiladi.
1.2 Robototexnikaning o‘quv jarayonida ahamiyati
Robototexnika o‘qitishda juda ko‘p
imkoniyatlarni taqdim etadi. U o‘quvchilarga
texnologik bilimlarni amaliy mashqlar orqali
o‘zlashtirishga yordam beradi. O‘quvchilarda
tizimli fikrlash, muammo yechish va jamoaviy
ish ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
1.3 Robototexnika fanining umumiy
pedagogik ahamiyati
Robototexnikaning o‘quv jarayonidagi
pedagogik ahamiyati shundaki, bu soha o‘quvchilarga ilmiy va texnologik
bilishlar beradi, ular zamonaviy muammolarni hal qilishda o‘z imkoniyatlarini
rivojlantiradi. Robototexnika o‘quvchilarda nafaqat ilmiy bilim, balki
ishbilarmonlik, kreativlik va texnologik tafakkurni ham shakllantiradi.
II. Robototexnika o‘qitish metodikasi
2.1 Robototexnika o‘qitishda asosiy metodik yondashuvlar
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
65
Robototexnika o‘qitish jarayonida bir nechta metodik yondashuvlar
mavjud. Ularga quyidagilar kiradi:
Tajriba asosida o‘qitish
: O‘quvchilarga o‘rganilayotgan materialni
amaliyot orqali o‘rgatish, ular o‘zlari robotlarni yig‘ish va sozlash orqali bilim
olishadi.
Proyekt asosida o‘qitish
: O‘quvchilar robototexnik proyektlarini amalga
oshirish orqali o‘rgatish, bu usul o‘quvchilarda tizimli fikrlash va muammoni
yechish ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
Masalalar asosida o‘qitish
: Robototexnika bilan bog‘liq muammolarni
hal qilish, masalalarni yechish o‘quvchilarning analitik fikrlashini rivojlantiradi.
2.2 Robototexnika o‘qitish metodikasining innovatsion yo‘llari
Innovatsion pedagogik texnologiyalar robototexnika o‘qitishda muhim rol
o‘ynaydi. Ular o‘quvchilarni zamonaviy texnologiyalar bilan tanishtiradi, ularda
amaliy ko‘nikmalarni shakllantiradi. Bunday texnologiyalar orasida:
Kompyuter simulyatsiyalari va dasturiy ta'minot
: Robototexnika
modellari yaratish va o‘rganishda simulyatsiya dasturlarini qo‘llash.
Online platformalar va masofaviy ta'lim
: Internet orqali robototexnika
bo‘yicha onlayn kurslar, treninglar va forumlar tashkil etish.
Gamifikatsiya
: O‘quv jarayoniga o‘yin elementlarini kiritish, bu orqali
o‘quvchilarni yanada faolroq jalb qilish va o‘rganish jarayonini qiziqarli qilish.
2.3 Robototexnika bo‘yicha o‘qitishning didaktik tamoyillari
Didaktik tamoyillar o‘qitish jarayonining samarali bo‘lishini ta'minlaydi.
Robototexnikani o‘qitishda quyidagi tamoyillar muhim:
Faollik tamoyili
: O‘quvchilarga robotlarni yig‘ish va dasturlashni
o‘rgatish orqali ularni faol ishtirokchi qilish.
Qadam-baqadam o‘rganish tamoyili
: O‘quvchilarga murakkab
tushunchalarni oddiy va sodda tarzda o‘rgatish.
Birovni ko‘rsatish tamoyili
: O‘qituvchi tomonidan misollar va amaliy
ishlar orqali o‘quvchilarga ko‘rsatma berish.
2.4 O‘quvchilarning shaxsiy
yondashuvi
O‘quvchilarning
individual
yondashuvi, ular o‘zlarining qiziqishlari
va imkoniyatlariga qarab, o‘qitish
jarayonini yanada samarali qiladi.
Robototexnika
sohasida
bunday
yondashuv yordamida o‘quvchilarning o‘ziga xos qobiliyatlari rivojlanadi.
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
66
III. Robototexnika o‘qitishning texnik vositalari
3.1 Robototexnikaning o‘quv jarayonida ishlatiladigan vositalar
Robototexnika o‘qitish uchun bir qator texnik vositalar va uskunalar
mavjud. Ular orasida:
Konstruktorlar va kitlar
: Lego Mindstorms, VEX Robotics, Arduino va
boshqa robototexnika konstruktorlari o‘quvchilarga robotlarni yig‘ishda yordam
beradi.
Dasturiy ta'minot
: Robotlarni dasturlash uchun ishlatiladigan vositalar
(Scratch, Python, MATLAB va boshqalar).
Simulyatsiya dasturlari
: Robototexnika jarayonlarini virtual muhitda
simulyatsiya qilish uchun mo‘ljallangan dasturlar (RobotC, VPL).
3.2 Robototexnikaning o‘quv jarayonida qo‘llanilishining afzalliklari
Robototexnika o‘qitish o‘quvchilarga quyidagi afzalliklarni taqdim etadi:
Amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish
: O‘quvchilar amaliyotda robotlar
bilan ishlashni o‘rganadilar, bu esa ularning muammolarni hal qilish va tizimli
fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
Yaratuvchanlikni rivojlantirish
: O‘quvchilar yangi va innovatsion
robotlar yaratish orqali o‘z yaratuvchanliklarini namoyon etadilar.
Jamoaviy ish
: Robototexnika o‘qitish jamoaviy ishlashni rivojlantiradi, bu
esa o‘quvchilarga jamoa ichida samarali ishlash ko‘nikmalarini beradi.
IV. Robototexnika o‘qitishning kelajakdagi istiqbollari
4.1 Yangi texnologiyalar va pedagogik yondashuvlar
Zamonaviy
texnologiyalar
robototexnika
o‘qitish
metodikasini
rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. Yangi pedagogik texnologiyalar yordamida
o‘quvchilarning o‘rganish jarayoni yanada qiziqarli va samarali bo‘ladi.
4.2 Robototexnika o‘qitishning global tajribalari
Dunyoning turli mamlakatlarida robototexnika o‘qitish metodikalari
turlicha bo‘lishi mumkin. Masalan, Yaponiya, Koreya va AQSh kabi mamlakatlar
o‘z ta'lim tizimlarida robototexnikani o‘qitishda ilg‘or texnologiyalarni qo‘llab-
quvvatlamoqda.
Xulosa
Texnologiya fanidan robototexnika o‘qitish metodikasi va yo‘llari pedagogik
jarayonning ajralmas qismi bo‘lib, o‘quvchilarga zamonaviy ilm-fan va
texnologiyalarni o‘zlashtirishda katta yordam beradi. Robototexnika orqali
o‘quvchilarning texnologik savodxonligi, kreativ fikrlash qobiliyatlari va
jamoaviy ishlash ko‘nikmalari rivojlanadi.
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
67
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Kozlov, S. (2020). "Robototexnika: Pedagogik yondashuvlar va
metodikalar". Moskva: Pedagogika nashri.
2.
Turaev, M. (2019). "Robototexnika ta'limda: Innovatsion usullar".
Toshkent: O‘zbekiston Ta'lim Akademiyasi nashri.
3.
Berezkin, V. (2021). "Zamonaviy texnologiyalar va robototexnikaning
o‘quv jarayonidagi o‘rni". Tashkent: O‘zbekiston Robototexnika Instituti nashri.
