ILMIY VA PROFESSIONAL TA’LIM JARAYONIDA MULOQOT, FAN VA MADANIYATLAR
INTEGRATSIYASI
353
Samarkand State Institute of Foreign Languages
BO‘LAJAK INGLIZ TILI O‘QITUVCHILARINING AQLLI
TEXNOLOGIYALAR BILAN ISHLASH KOMPETENSIYASINI O‘STIRISH
Fayzullayeva D.U.
Sam DCHTI Ingliz tili leksikologiyasi
va stilistikasi katta o‘qituvchisi
Аnnotatsiya:
Ushbu maqola bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining aqlli texnologiyalar bilan
ishlash kompetensiyasini rivojlantirishning ahamiyati va metodologiyasini tahlil qiladi. Global
ta’lim tizimida raqamli transformatsiya va texnologiyalarni o‘quv jarayoniga integratsiyalashuv
jarayoni davom etmoqda, bu esa o‘qituvchilardan yangi kompetensiyalarni talab qiladi. Aqlli
texnologiyalar, jumladan, sun’iy intellekt, mashinani o‘rganish va boshqa raqamli vositalar,
o‘qituvchilarga o‘quvchilarning individual ehtiyojlarini qondirish, ta’lim sifatini yaxshilash va
darslarni yanada samarali tashkil etish imkoniyatini yaratadi. Ushbu ishda aqlli texnologiyalarni
ingliz tili o‘qituvchilari tomonidan samarali qo‘llashning asosiy metodlari, shu jumladan,
texnologik alfavitlikni rivojlantirish, shaxsiylashtirilgan ta’lim va o‘quvchilarning
muvaffaqiyatlarini tahlil qilish kabi masalalar muhokama qilinadi. Shuningdek, bo‘lajak
o‘qituvchilarni texnologiyalar bilan ishlashga tayyorlashda amaliy metodlar va treninglarning
roli, masalan, onlayn ta’lim resurslari va sun’iy intellektni o‘qitishda qo‘llash usullari ko‘rib
chiqiladi. Bu ilmiy ish bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining kompetensiyalarini rivojlantirishda
zamonaviy texnologiyalarni muvaffaqiyatli integratsiyalashuviga yo‘naltirilgan tavsiyalarni
taqdim etadi.
Kalit so‘zlar:
ingliz tili o‘qituvchilari, aqlli texnologiyalar, sun’iy intellekt, raqamli ta'lim,
kompetensiyalar, shaxsiylashtirilgan ta'lim.
Zamonaviy ta’lim tizimi aqlli texnologiyalar bilan kuchli aloqada bo‘lib, global ta’lim
jarayonida raqamli inqilobni boshdan kechirmoqda. O‘qituvchilar va talabalar uchun yangi
imkoniyatlar va xatarlar yaratadigan ushbu texnologiyalar, ayniqsa ingliz tili kabi global tilning
o‘qitilishi va o‘rganilishida muhim o‘rin tutadi. Aqlli texnologiyalar, masalan, sun'iy intellekt
(SI), mashinasozlik, va onlayn platformalar ta’limning samaradorligini oshirishda,
o‘quvchilarning individual ehtiyojlariga moslashtirilgan ta’limni taqdim etishda, hamda
o‘qituvchilarga ma’lumotni yanada samarali yetkazishda yordam beradi. Shu bois, bo‘lajak
ingliz tili o‘qituvchilarining aqlli texnologiyalar bilan ishlash kompetensiyasini rivojlantirish
muhim ahamiyatga ega.
Aqlli texnologiyalar – bu sun'iy intellekt, mashinani o‘rganish, katta ma’lumotlar (big
data), virtual haqiqat (VR), va boshqa ilg‘or texnologiyalarni o‘z ichiga olgan keng tushuncha.
Ta’lim sohasida bu texnologiyalar o‘quvchilarni o‘qitishning samaradorligini oshirish,
o‘quvchilarning o‘ziga xos ehtiyojlarini qondirish, va o‘qituvchilarga o‘quv jarayonini tahlil
qilishda yordam beruvchi asboblar taqdim etadi.Aqlli texnologiyalarning ingliz tili o‘qituvchilari
uchun ta’limdagi roli quyidagi yo‘nalishlarda namoyon bo‘ladi:
Shaxsiylashtirilgan ta’lim:
Aqlli texnologiyalar yordamida o‘quvchilarning individual
ehtiyojlarini aniqlash va moslashtirilgan darslarni taqdim etish mumkin. O‘quvchilarni qo‘llab-
quvvatlashda siyrak yoki kengaytirilgan yordam taqdim etishning samarali usullari mavjud.
O‘quvchilarning muvaffaqiyatlarini tahlil qilish:
Sun’iy intellekt yordamida
o‘quvchilarning baholarini va ishlash jarayonlarini tahlil qilish, shuningdek, o‘qituvchiga
o‘quvchilarning rivojlanish bosqichlarini aniqlash imkonini beradi. Bu o‘qituvchilarga
o‘quvchilarga individual tarzda yordam berish imkoniyatini yaratadi.
Interaktiv o‘qitish vositalari:
Aqlli texnologiyalar yordamida o‘quvchilarni
faollashtiruvchi interaktiv o‘qitish vositalarini yaratish mumkin. Misol uchun, mobil ilovalar,
video va audio materiallar, onlayn sinflar kabi vositalar o‘qituvchilarning darslarini yanada
qiziqarli va samarali qilishda yordam beradi.
ILMIY VA PROFESSIONAL TA’LIM JARAYONIDA MULOQOT, FAN VA MADANIYATLAR
INTEGRATSIYASI
354
Samarkand State Institute of Foreign Languages
Bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining aqlli texnologiyalar bilan ishlash kompetensiyasini
oshirish nafaqat texnologiya asosida o‘qitish ko‘nikmalarini rivojlantirish, balki ta’lim sifatini
yaxshilash, o‘quvchilarning ehtiyojlariga mos ta’lim yaratish va ta’limning umumiy
samaradorligini oshirishga yordam beradi. Bugungi kunda o‘qituvchilarga faqat ingliz tilini
o‘rgatish emas, balki yangi texnologiyalarni darslarida qanday qo‘llashni o‘rgatish ham
muhimdir.
Aqlli texnologiyalar bilan ishlash kompetensiyasi bo‘lajak o‘qituvchilarga quyidagi
imkoniyatlarni yaratadi:
Individual yondashuv:
O‘quvchilarning o‘rganish tezligi va uslublariga qarab darslarni
moslashtirish imkoniyati.
Samarali tahlil qilish:
O‘quvchilarning ishlash natijalarini tezda tahlil qilish va ularga
kerakli yordamni ko‘rsatish.
Tez o‘zgaruvchan texnologik muhitga moslashuvchanlik:
Ta’lim texnologiyalari tez
rivojlanayotgan bir davrda o‘qituvchilar texnologiyalarni tezda o‘rganish va ulardan foydalanish
bo‘yicha moslashuvchan bo‘lishi zarur.
Bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarini aqlli texnologiyalar bilan ishlashga tayyorlash uchun
bir qator metodik va amaliy yondashuvlarni qo‘llash zarur. Bu jarayon quyidagi yo‘nalishlar
orqali amalga oshirilishi mumkin:
O‘qituvchilar uchun texnologik alfavitlik, ya’ni, texnologiyalardan samarali va to‘g‘ri
foydalanish ko‘nikmalarini rivojlantirish juda muhim. O‘qituvchilarga texnologiyalarning
zamonaviy vositalarini, masalan, interaktiv doskalar, onlayn platformalar, mobil ilovalar va
boshqa elektron vositalardan foydalanishni o‘rgatish zarur. Bu o‘qituvchining ta’lim jarayonini
qanday samarali tashkil etishiga yordam beradi.O‘qituvchilar sun’iy intellekt va mashinasozlik
texnologiyalaridan o‘quvchilarning o‘rganish jarayonini shaxsiylashtirish va ularni samarali
baholash uchun foydalanishni o‘rganishlari kerak. Masalan, avtomatik tarjima dasturlari,
grammatika tekshiruvchilari va o‘qish baholovchi tizimlar orqali o‘quvchilarning bilimlarini
tezda tahlil qilish mumkin.
Bo‘lajak o‘qituvchilar o‘z dars materiallarini yaratish va o‘quvchilarning ishlarini
baholashda texnologiyalarni qanday ishlatishni o‘rganishlari zarur. Buning uchun,
o‘qituvchilarga onlayn platformalar va interaktiv vositalardan foydalanish bo‘yicha maxsus
treninglar tashkil etish maqsadga muvofiqdir. Dars materiallarini onlayn tarzda yaratish va tahlil
qilish o‘qituvchilarga o‘quvchilarning ishlash natijalarini real vaqtda kuzatish imkoniyatini
beradi.Bo‘lajak o‘qituvchilar onlayn ta’lim platformalarini, masalan, Google Classroom, Moodle
va Zoom kabi vositalarni ishlatishni o‘rganishlari kerak. Onlayn ta’lim tizimlari yordamida
o‘qituvchilar darslarni masofaviy tarzda tashkil etish, o‘quvchilar bilan aloqada bo‘lish, va
baholash jarayonini boshqarish imkoniyatiga ega bo‘lishadi.
Bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining aqlli texnologiyalar bilan ishlash kompetensiyasini
rivojlantirish – bu ta’lim sifatini yaxshilash, o‘quvchilarning ehtiyojlariga moslashtirilgan
ta’limni taqdim etish va zamonaviy texnologiyalarni samarali qo‘llashni o‘z ichiga oladi. Aqlli
texnologiyalar o‘qituvchilarga o‘quvchilarning o‘rganish jarayonini yaxshilash, individual
yondashuvni taqdim etish va ta’lim samaradorligini oshirishda yordam beradi. Shu bois, bo‘lajak
o‘qituvchilarni texnologik kompetensiyalarga ega qilish, zamonaviy ta’lim tizimining ajralmas
qismi bo‘lib qoladi. O‘qituvchilarning tex
FOYDALANGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.Ally, M. (2008). "Foundations of educational theory for online learning." Handbook of
distance education, 3rd edition. Lawrence Erlbaum Associates.
2.Baxter, J. & Darling, J. (2020). "The Role of Artificial Intelligence in Education: Current
Progress and Future Perspectives." Educational Technology Review, 25(2), 15-32.
3.Blin, F. & Munoz, J. (2008). "Why ICT?: Investigating the Role of Information and
Communication Technology in English Language Teaching." The Internet TESL Journal, 14(4).
4.Chaudhury, S. (2020). "Artificial Intelligence in Education: A Review." Journal of
Educational Technology, 37(4), 245-262.
ILMIY VA PROFESSIONAL TA’LIM JARAYONIDA MULOQOT, FAN VA MADANIYATLAR
INTEGRATSIYASI
355
Samarkand State Institute of Foreign Languages
5.Puentedura, R. R. (2006). "Transformation, Technology, and Education." Educational
Technology, 46(2), 3-9.
6.
Beknazarova I. Yo., Jurayeva D. U. The role of competency elements in teaching english
sounds and their pronunciation. International journal of literature and languages,3(02),(2023).4-6.
https://doi.org/10.37547/ijll/Volume03Issue02-02
7.
Ismatova M. Sh. Socio-cultural competence in teaching English using proverbs and
sayings about healthy lifestyles. Science and Practice: a New Level of Integration in the Modern
World.
2019.
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=0mLmjKEAAAAJ&c
itation_for_view=0mLmjKEAAAAJ:Se3iqnhoufwC
8. Mardonova, S. (2022). Semantic development of directional verbs in old English:
Semantic development of directional verbs in old English. Журнал иностранных языков и
лингвистики, 4(4). извлечено от
https://fll.jdpu.uz/index.php/fll/article/view/7063
9. Dilnoza Buronova, Sabrina Mallayeva, Gulsevar Jamg’irova. Reclaiming wilderness:
An analysis of" Lobo, the king of currumpaw" And" The pacing mustang" by Ernest Seton-
Thompson.
Conference
Proceedings:
Fostering
Your
Research
Spirit.
2024.
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=AyBfU0EAAAAJ&ci
tation_for_view=AyBfU0EAAAAJ:e5wmG9Sq2KIC
10. Shaxobiddinovna, Z. S. (2024). Impact of Assessment Results on Student
Development and Ways to Improve the Assessment System. Miasto Przyszłości, 55, 833-835.
11. Zaripova, S., & Gafurova, K. (2024). FEATURES OF TEACHING ENGLISH
PHONETICS TO PRESCHOOL CHILDREN. TAMADDUN NURI JURNALI, 5(56), 289-292.
12. Shaxnoza, Z. (2023). TEACHING FOREIGN LANGUAGES AT PRESCHOOLS
USING
CONTEMPORARY
METHODS.
REGARDING
FOREIGN
APPROACHES. Innovations in Technology and Science Education, 2(10), 49-53.
13. Zaripova, S. (2024). METHODOLOGY-AN IMPORTANT FACTOR IN THE
STUDY OF FOREIGN LANGUAGES. Science and innovation, 3(B1), 420-423.
14. Zaripova, S. (2025, January). CLASSROOM MANAGEMENT AND TEACHER’S
APPROACH. In INTERNATIONAL CONFERENCE ON INTERDISCIPLINARY
SCIENCE (Vol. 2, No. 1, pp. 34-38).
