ILMIY VA PROFESSIONAL TA’LIM JARAYONIDA MULOQOT, FAN VA MADANIYATLAR
INTEGRATSIYASI
617
Samarkand State Institute of Foreign Languages
TIL O‘RGANISH JARAYONIDA TINGLAB TUSHUNISH VA SO‘ZLASHUV
QOBILIYATINI RIVOJLANTIRISHDA PODKASTLARNING AHAMIYATI
Begnayeva Dilshoda Normumin qizi
SamDChTI Ingliz tili fakulteti
1-bosqich talabasi
Ikramova Shaxzoda Mashrab qizi
SamDCHTI Ingliz tili fakulteti
1-bosqich talabasi
Annotatsiya:
Chet tilini o‘rganishda hamda ushbu tilda tinglab tushunish va so‘zlashuv
qobiliyatini oshirishda turli xil video va audio materiallarning, xususan, podkastlarning
ahamayati beqiyosdir. Mazkur maqolada chet tilida so‘zlashuv va tinglab tushunish qobiliyatini
rivojlantirishda zamonaviy vositalardan biri bo‘lgan podkastlarning roli, ulardan samarali
foydalanish haqida ma’lumot beriladi. Shuningdek, podkastlarning chet tillarini o‘zlashtirishdagi
foydali jihatlari tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar:
Til o‘rganish, podkast, Nature podkasti, BBC global news podkasti, 6
Minute english podkasti, Stories podkast.
Bugungi kunda chet tillarini o‘rganish ayniqsa, ingliz tilini o‘rganishga bo‘lgan talab va
qiziqish shunchalik kuchaydiki,
bog‘cha yoshdagi bolalardan boshlab katta yoshdagi
mutaxassislargacha ingliz tilini o‘rganishga harakat qilyaptilar. Ammo til o‘rganish jarayonida til
o`rganuvchilar bir qancha to‘siqlarga duch kelmoqda. Shunday to‘siqlardan biri yaxshi tinglab
tushunolmaslik va so‘zlarni to‘g‘ri talaffuz qila olmaslikdir. Ammo, darslik, qo‘llanmalar yoki
maxsus darsga doir kitoblar yordamida chet tilini o`rganish biroz qiyin va zerikarli usuldir. Balki,
hozirgi kunda texnologiyalardan foydalanib, elektron ilovalar yordamida til o‘rganish juda
samarali va qiziqarli metod hisoblanadi. Shunday metodlardan biri podkastlar yordamida til
o`rganishni rivojlantirishdir.
Podkast – bu innovatsion mobil texnologik dastur bo‘lib , mobil qurilmalarga yuklab
olinib ishlatilishi mumkin bo‘lgan video va raqamli efirlardan iborat. Amerkalik olimlar
G.Shelly, M.Frydenbergning ta’kidlashicha, podkastlar obuna bo‘lgan tinglovchilarga avtomatik
tarzda yetkazib beriladi va ular istalgan vaqtda, istalgan joyda tinglab o‘rganishlari mumkin.
Podkastlarni tinglash tinglovchilar uchun real va tabiiy nutqni tinglash imkoniyatini beradi. Bu
imkoniyat esa til o‘rganuvchiga lug‘at boyligini oshirish va talaffuz me’yorlarini yaxshilishda
yordam beradi. Ko‘plab podkastlarda turli shevalarga ega spikerlar ishtirok etishi tinglovchilarga
turli nutq uslublariga moslashishga yordam beradi [1].
Podkastlarning eng yaxshi tomonlaridan biri shuki, ular boshqa til o‘rganish usullariga
o‘xshab alohida vaqt va joy talab qilmaydi hamda barcha uchun qulaydir. Podkastlar yordamida
biror mashg‘ulot bajarish jarayonida ham til imkoniyatlarimizni hech qanday to‘siqlarsiz
rivojlantirishimiz mumkin. Hozirgi kunda turli mavzular va yo‘nalishlarda podkastlar mavjud va
ular bizning tinglab tushunish va so‘zlashish mahoratimizni oshirishda har bir turdagi podkastlar
turlicha yordam beradi. Quyida shunday podkastlar to‘g‘risida ma’lumot berilgan:
BBC Global News Podcast
– bu podkast turida, asosan, dunyoda sodir bo‘layotgan eng
so‘nggi yangiliklar va voqea hodisalar haqida ma’lumot beriladi. Til o‘rganuvchilar bu turdagi
podcastlarni tinglash orqali rasmiy jarayondagi nutqlarni osonroq tushunish ko‘nikmasini hosil
qiladi va rasmiy jarayonlarda qanday so‘zlashishni o‘rganishi mumkin .
Nature Podcast
– bu podcast turida olimlar tomonidan tabiat to‘g‘risida olib borilgan eng
so‘nggi tadqiqotlar va izlanishlar haqida ma’lumotlar beriladi. Bu turdagi podkastlarni tinglash
orqali til o‘rganuvchilar tabiat haqidagi yangi so‘z va terminlarni o‘rganish va ularni nutqda
qo‘llash imkoniyatiga ega bo‘ladi.
6 Minute English Podcast
- bu podcast turida biz 6 minutlik turli mavzudagi
ma’lumotlarni tinglashimiz mumkin. Bu eng qulay va qiziqarli podkast turlaridan biri, chunki siz
ILMIY VA PROFESSIONAL TA’LIM JARAYONIDA MULOQOT, FAN VA MADANIYATLAR
INTEGRATSIYASI
618
Samarkand State Institute of Foreign Languages
bu podkast turida o‘zingizning darajangizga mos va o‘zingiz qiziqqan mavzudagi nutqlarni
tinglashingiz mumkin. Albatta, siz bu podkast turini tinglash orqali turlicha so‘zlashish
shevalarini va yangi so‘zlarni o‘rganishingiz hamda keng qo‘llashingiz mumkin.
Stories Podcast
– bu turdagi podkastda kundalik hayotda sodir bo‘layotgan voqea-
hodisalar haqida ma’lumot berib boriladi. Bu podkast turi ommalashgan podkast turlaridan biri
hisoblanib, juda ko’plab til o’rganuvchilar o’zlari qizigan mashhur insonlarning podkastlarini
kuzatish orqali til o‘rganish ko‘nikmalarini rivojlantirishadi. Bu turdagi podkastlar yordamida til
o‘rganuvchilar kundalik hayotida sodir bo’lyotgan voqealarni qanday bayon qilishni
o‘rganishlari mumkin.
Tifo Football Podast
– bu podkast turida futbol musobaqalari, ularda bo‘ladigan
jarayonlar, sportchilar haqida ma’lumotlar, sharhlarni o‘z ichiga oladi. Bu podkastlarni tinglash
orqali, asosan, futbol ishqibozlari o‘zlarining sevimli mashg‘ulotlarini qilish orqali til
o‘rganishlari mumkin. Bu podkastlardan futbol jarayoniga tegishli juda ko‘p yangi so‘zlarni
o‘rganish imkoniyati mavjud.
Shuni ta’kidlash kerakki, tinglab tushunish va so‘zlashishni rivojlantirishning eng
samarali usullaridan biri bu podkastlar yordamida rivojlantirishdir. Agar har kuni o‘zimiz
qiziqqan mavzuda ikki soat podkast tinglasak, juda qisqa muddatda tinglab tushunish va
so‘zlashuv qobiliyatimizni yaxshilashimiz mumkin.
Xulosa qilib aytganda, podcastlar orqali nutq ko‘nikmalarini rivojlantirish har tomonlama
qulay va samarali usul, istalgan paytda, va istalgan mavzudagi podkastlarni tinglash barchaga
birdek yoqadigan va foydali usul, desak mubolag‘a bo‘lmaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1.
Mark Frydenberg. Principles and Pedagogy: The Two Ps of Podcasting in the
Information Technology Classroom. Information systems education journal. 2008.
2.
Mamatov A.E. Zamonaviy lingvistika. Toshkent, Noshir. 2019.
3.
M. Abjalova and S. Sharipova, "Semantic and Grammatical Issues in Translating Idioms
with Automatic Translation Systems,"
2024 9th International Conference on Computer Science
and
Engineering
(UBMK)
,
Antalya,
Turkiye,
2024,
pp.
58-63,
doi:
10.1109/UBMK63289.2024.10773608.
4.
S. Sharipova, I. Husniddinova. Til va madaniyat: chet tillarini o‘rganishda madaniy
bilimlarning ahamiyati. Journal of international scientific research. 1 (5). 2024.
5.
S. Xamroxonova. O‘zbek tilidagi iboralar tizimini o‘rganishning nazariy muammolari.
Science and education. 2022, 3(10).
6.
Sharipova, S., & Sidikova, N. (2024). Iboralarni avtomatik tarjima qilish bilan bog‘liq
ayrim muammolar.
Conference Proceedings: Fostering Your Research Spirit
, 510-
513.
https://doi.org/10.2024/jhz2es25
7.
Sh. Istamova. Aim of linguistic typology and different approaches to the subject //
models and methods in modern science International scientific-online conference – 2023 – 73-
76p.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10390236
8.
Sharipova, S., & Xalimova, F. (2024). Actual problems of teaching a language in the
classroom and their solutions.
Conference Proceedings: Fostering Your Research Spirit
, 133-
135.
https://doi.org/10.2024/41yemx68
9.
Rime, Jemily & Pike, Chris & Collins, Tom. (2022). What is a podcast? Considering
innovations in podcasting through the six-tensions framework. Convergence: The International
Journal
of
Research
into
New
Media
Technologies.
28.
135485652211044.
10.1177/13548565221104444
