DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
10
“BUGUNGI KUNDA XALQARO TERRORIZMNING TURLARI VA
MAQSADI”
Hoshimov Ulug‘bek Muxiddin o‘g‘li
Navoiy viloyati Xatirchi tumani IIB Terrorizmga qarshi
kurashish guruxi tezkor vakili katta leytenant
https://doi.org/10.5281/zenodo.12580083
Annotatsiya
Ushbu maqolada bugungi kunda terrorizmning turlari, rivojlanishi va
kengayishi hamda terrorizmga qarshi kurashishning qanchalik muhim ekanligini
ochib berishdan iborat.
Kalit so‘zlar:
Xalqaro terrorizm, terrorizmning turlari, Terrorizmning
oqibatlari, siyosiy terrorizm va jinoiy terrorizm
,
O‘zbekistonda sodir bo‘lgan
terrorchilik hujumlari.
Foydalanilgan adabiyotlar:
O‘zbekiston Respublikasining 15.12.2000
yildagi 167-II-son “Terrorizmga Qarshi Kurash To‘g‘risida”gi Qonuni,
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 01.07.2021 yildagi PF-6255-son
Farmoni, Shermuxammedov, K. “Islom nikоbi ostidagi ekstremistik terrorchi
uyushmalar” nomli qo‘llanma.
Terrorizm tushunchasi va turlari
terrorizm — siyosiy, diniy, mafkuraviy va boshqa maqsadlarga erishish uchun
shaxsning hayoti, sog‘lig‘iga xavf tug‘diruvchi, mol-mulk va boshqa moddiy
obyektlarning yo‘q qilinishi (shikastlantirilishi) xavfini keltirib chiqaruvchi
hamda davlatni, xalqaro tashkilotni, jismoniy yoki yuridik shaxsni biron-bir
harakatlar sodir etishga yoki sodir etishdan tiyilishga majbur qilishga, xalqaro
munosabatlarni murakkablashtirishga, davlatning suverenitetini, hududiy
yaxlitligini buzishga, xavfsizligiga putur yetkazishga, qurolli mojarolar
chiqarishni ko‘zlab ig‘vogarliklar qilishga, aholini qo‘rqitishga, ijtimoiy-siyosiy
vaziyatni beqarorlashtirishga qaratilgan, O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat
kodeksida javobgarlik nazarda tutilgan zo‘rlik, zo‘rlik ishlatish bilan qo‘rqitish
yoki boshqa jinoiy qilmishlar;
Bugungi kunda Terrorizmni ikki xil shaklini ko‘rishimiz mumkin, birinchisi
keng miqyosda vahima uyg'otadigan siyosiy terrorizm, ikkinchisi esa to'lov
uchun odam o'g'irlash bilan shug'ullanadigan jinoiy terrorizmdir. Siyosiy
terrorizm jinoiy terrorizmdan ko'ra muhimroqdir, chunki u yaxshi o'qitilgan
shaxslar tomonidan amalga oshiriladi. Shunday qilib, huquq-tartibot idoralari
ularni o'z vaqtida hibsga olishlari qiyin bo'ladi.
Terrorizm milliy miqyosda ham, xalqaro miqyosda ham tarqaldi.
Mintaqaviy terrorizm eng zo'ravonlikdir. Chunki terrorchilar terrorchi bo‘lib
DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
11
o‘lishni muqaddas va oliy deb hisoblaydilar va shuning uchun ular har narsaga
tayyor. Bu terroristik guruhlarning barchasi turli maqsadlarda tuzilgan.
Terrorizm sabablari
Terrorizmning rivojlanishi yoki katta miqdorda pulemyotlar, atom bombalari,
vodorod bombalari, yadroviy qurollar, raketalar va boshqalarni ishlab
chiqarishning ayrim asosiy sabablari bor aholining tez o'sishi, Siyosat, Ijtimoiy,
Iqtisodiy muammolar, xalqning mamlakat tizimidan noroziligi, etishmasligi.
ta'lim, korruptsiya, irqchilik, iqtisodiy tengsizlik, til farqlari, bularning barchasi
terrorizmning asosiy elementlari bo'lib, terrorizm ulardan keyin gullab-
yashnamoqda. Odamlar o'z nuqtai nazarini isbotlash va oqlash uchun
terrorizmdan qurol sifatida foydalanadilar. Hindlar va musulmonlar o'rtasidagi
tartibsizliklar eng mashhuri, ammo kasta va terrorizm o'rtasida farq bor.
Bugungi kunda ekstremistik va xalqaro terrorchilik tashkilotlari diniy
aqidalar niqobi ostida yoshlarni zo‘ravonlikka, milliy o‘zligini, madaniy-ma’rifiy
va oilaviy qadriyatlarini yo‘qotishga undash yo‘li bilan jamiyatda zo‘ravonlik va
radikal qarashlarni tarqatishni davom ettirmoqda. Bularning barchasi
fuqarolarni ekstremistik va terrorchilik tashkilotlari safiga jalb qilish uchun
shart-sharoit yaratmoqda.
Shu munosabat bilan, ekstremizm va terrorizmning oldini olish va chek
qo‘yish hamda ularni moliyalashtirish manba va kanallariga barham berishga
qaratilgan yanada samarali chora-tadbirlarni belgilash, bu borada milliy va
xalqaro darajada sa’y-harakatlarni birlashtirish davlat siyosatining muhim
yo‘nalishlaridan hisoblanadi.
Terrorizmning oqibatlari
Terrorizm odamlarda qo'rquvni tarqatadi, mamlakatda yashovchi odamlar
terrorizm tufayli o'zlarini ishonchsiz his qilishadi. Terror xurujlari tufayli
millionlab tovarlar vayron bo'lmoqda, minglab begunoh odamlarning hayoti
halok bo'lmoqda, hayvonlar ham nobud bo'lmoqda. Terrorchilik faoliyatini
ko'rgandan keyin insoniyatga ishonchsizlik kuchayadi, bu esa yana bir
terrorchini dunyoga keltiradi. Mamlakatning turli hududlarida va xorijda turli xil
terrorizm turlari mavjud.Bugungi kunda terrorizm nafaqat Hindistonning, balki
qo‘shni davlatimizning ham muammosi bo‘lib, butun dunyo hukumatlari bu
muammoni hal qilish uchun katta kuch sarflamoqda. 2001-yil 11-sentyabrda
Jahon savdo markaziga qilingan hujum dunyodagi eng yirik terrorchilik hujumi
hisoblanadi. Usama bin Laden dunyodagi eng qudratli davlatdagi eng baland
DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
12
binoga hujum qilib, millionlab qurbonlar va minglab odamlarning o'limiga sabab
bo'ldi.
O‘zbekistondagi terrorchilik hujumlari
kuni ertalab O‘zbekiston hukumatining respublikaning
o‘tgan yildagi iqtisodiy taraqqiyoti yakunlariga bag‘ishlangan majlisi
boshlanishidan biroz oldin prezident qo‘riqchilari va jangarilar o‘rtasida
otishma bo‘lib o‘tdi. Otishmalardan ko‘p o‘tmay, qator portlashlar sodir bo‘ldi.
Birinchi portlash soat 10:40da Yusuf Xos Xojib ko‘chasida,
binosi yaqinida sodir bo‘lgan — portlovchi moddalar bilan to‘ldirilgan
ZAZ-968M avtomashinasi portlagan. Ikkinchi portlash soat 10:55da Sharof
Rashidov shoh ko‘chasida, „Mustaqillik maydoni“ metro bekatidan 20 metr
uzoqlikda sodir bo‘ldi — portlovchi moddalar bilan to‘ldirilgan
avtomobili portladi. Uchinchi portlash soat 10:58da
binosi burchagida portlovchi moddalar bilan toʻldirilgan GAZ-21
rusumli avtomashinaning portlatib yuborilishi vaqtida eshitildi. To‘rtinchi
portlash soat 11:20da Tashqi iqtisodiy aloqalar
binosida sodir bo‘ldi, ZAZ-968M rusumli avtomobil portlatib yuborildi.
Oqibatda portlashdan bankning barcha oynalari sinib ketgan. Beshinchi portlash
soat
12:00
da
Abdulla
Qahhor
koʻchasidagi
„Suxnut“
yahudiy
agentligining
milliy televideniyedagi nutqida uning
hayotiga suiqasd bo‘lganini aytib, hujumda radikal islomchilarni aybladi.
DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
13
O‘zbekiston ichki ishlar vaziri
orqali chiqishida 16-fevraldagi portlashlar ortida
portlashlarning bevosita aybdori esa
Hizbulloh ekanini aytdi. Bu kabi voqealar o‘zining keltirib chiqargan salbiy
oqibatlari va siyosiy tuzumga qarshi qaratilgan agressiya ekanligini nazarda
tutib, terrorizmga qarshi kurashishning qanchalik muhim ekanligini yaqqol
ko‘rsatib berdi.
Xulosa
Terrorizm global tahdidga aylandi, uni dastlabki darajadan nazorat qilish kerak.
Terrorizmni faqat huquq-tartibot organlari nazorat qila olmaydi. Dunyodagi
odamlar ham terrorizm tahdidiga qarshi kurashish uchun birlashishi kerak.
Terrorizm, odatda, diniy, moliyaviy, mafkuraviy yoki siyosiy maqsadlarga erishish
uchun odamlar qalbida qo'rquv yoki dahshat uyg'otish uchun beg'araz
zo'ravonlikdan foydalanish deb ta'riflanadi. So'nggi yillarda terrorizm butun
dunyo bo'ylab o'z qo'llarini yoymoqda va aqidaparastlarning o'zlari xohlagan
narsaga erishish uchun sevimli usuli hisoblanadi. Hozirda butun dunyoda
terrorizm asosiy muammo hisoblanadi. Bu mamlakat iqtisodiyotiga ta'sir qiladi.
Terrorchilar din nomidan qilingan. Din hech qachon terrorizmni o'rgatmaydi yoki
izdoshlarga boshqa odamlarning hayotini o'ldirishni aytmaydi. Ammo noto'g'ri
rahbarlar noto'g'ri narsalarni o'rgatadi va begunoh odamlar bunga o'lja bo'lishadi.
