DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
46
KITAPXANATANÍWSHÍLÍQ PÁNI HÁM ONÍŃ ZAMANAGÓY
TENDENCIYALARÍ.
Usnatdinova Mehriban
Ózbekstan Mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat
institutı Nókis filialı "Kitapxana xabar iskerligi"
qániygeligi 1-basqısh talabası :
Aytımova Dilbar
İlimiy basshı: "Kitapxana iskerligi"kafedrası
aǵa oqıtıwshısı
https://doi.org/10.5281/zenodo.15196110
Annotaciya :
Bul maqalada kitapxanashılıq pániniń tariyxıy qáliplesiwi,
mazmun-mánisi hám basqa pánler menen baylanısı analizlengen. Sonday-aq,
sanlı texnologiyalar dáwirinde kitapxanashılıq jumısınıń jańalanıwı, elektron
kitapxanalar hám málimleme resurslarınan nátiyjeli paydalanıw jolları kórip
shıǵılǵan. Zamanagóy tendenciyalar, kitapxanashılardıń mamanlıq talapları hám
innovaciyalıq xızmetler haqqında pikir júrgizilgen.
Gilt sózler
: kitapxanashılıq, málimleme jámiyeti, sanlı kitapxana, elektron
resurslar, málimleme texnologiyaları, kitapxana menedjmenti, innovaciyalıq
xızmetler.
Аннотация;
В статье анализируется историческое становление,
содержание и связь библиотечного дела с другими дисциплинами. Также
были рассмотрены пути модернизации библиотечного дела в эпоху
цифровых технологий и эффективного использования электронных
библиотек и информационных ресурсов. Были высказаны соображения о
современных
тенденциях,
квалификационных
требованиях
к
библиотекарям и инновационных услугах.
Ключевые слова
: библиотечное дело, информационное общество,
электронная библиотека, электронные ресурсы, информационные
технологии, управление библиотекой, инновационные услуги.
Abstract
: This article analyzes the historical formation of library science,
its content and its relationship with other disciplines. It also examines the
renewal of library activities in the era of digital technologies, ways to effectively
use electronic libraries and information resources. It discusses modern trends,
requirements for the qualification of librarians and innovative services.
Keywords
: librarianship, information society, digital library, electronic
resources, information technologies, library management, innovative services.
Zamanagóy jámiyette ruwxıy rawajlanıw, ilimniń rawajlanıwı hám
intellektuallıq potencialdıń artıwı tikkeley kitapqumarlıq mádeniyatı hám
DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
47
kitapxanalardıń jumısına baylanıslı. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoev bul
boyınsha: "Kitapqumarlıq - bul jas áwladtı tárbiyalaw, olardıń oy-pikirin,
dúnyaqarasın, ruwxıy dúnyasın bayıtıwdıń eń áhmietli quralı bolıp esaplanadı"
dep atap ótedi. Haqıyqatında da, kitap - bilim dáregi bolsa, kitapxana bolsa usı
bilimler jámlengen muqaddes orın bolıp esaplanadı. Áne usı kózqarastan
qaraǵanda, "Kitapxanashılıq" páni tek ǵana málimlemeni toplaw hám saqlawdı
emes, al onı sistemalı túrde úgit-násiyatlaw, paydalanıwshıǵa qolaylı túrde
jetkeriwdi úyretiwshi áhmietli baǵdar bolıp esaplanadı. Kitapxanashılıq,
informaciya jámiyeti, cifrlı kitapxana, informaciya resursları, innovaciyalar.
Búgingi globallasıw hám sanlı texnologiyalar ásirinde informaciyaǵa iye boliw
hám oni duris basqarıw hárbir jámiyettiń rawajlanıwınıń áhmiyetli faktorına
aylangan[1]. Usı kózqarastan qaraǵanda, kitapxanashılıq ilimi málimlemeni
jıynaw, saqlaw, sistemalastırıw hám paydalanıwshıǵa jetkeriwde ózine tán ilimiy
qatnaslardı islep shıǵatuǵın áhmietli baǵdar esaplanadı. Bul pán kóplegen basqa
tarawlar - pedagogika, sociologiya, informatika, menedjment penen tikkeley
baylanıslı halda rawajlanadı[2].
Kitapxanashılıq áyyemgi tariyxqa iye bolıp, oniń dáslepki kórinisleri
áyyemgi Misr, Bobil, Greciya hám Qıtay mádeniyatlarında ushirasadı. Orta
ásirlerde bolsa kitapxanalar tiykarınan diniy hám ilimiy oraylar sipatında xizmet
kórsetken. XIX ásir aqiri hám XX ásir baslarında kitapxanashılıq pán sipatında
qáliplese basladı. Bul dáwirde kitapxana isi boyinsha teoriyalar,
klassifikaciyalaw sistemaları hám xizmet kórsetiw standartları islep
shigilgan[1]. Zamanagóy kitapxanashılıqtıń ózgeshelikleri. XXI ásirde cifrlı
texnologiyalar jedel rawajlanıwı menen kitapxanashılıq tarawında túpkilikli
ózgerisler júz berdi. Dástúriy kitapxanalar ornın elektron kitapxanalar
iyelemekte. Bul bolsa kitapxanashılıq pánin jańasha metodologiyalıq tiykarda
qayta kórip shıǵıwdı talap etedi. Búgingi kúnde kitapxanashılar tek ǵana kitap
saqlawshılar emes, al informaciya basqarıwshıları, cifrlı resurslar menen
islesiwshi qánigeler sipatında da jumis alıp barmaqta[3].
Tiykarǵı zamanagóy tendenciyalar:
1. Sanlastırıw (digitalizaciya) - baspa dereklerdi sanlı kóriniske ótkeriw
arqalı olardan keń xalıq paydalanıwın támiyinlew [4].
2. Ashıq málimleme resursları - ashıq elektron kataloglar, maǵlıwmatlar
bazaları hám onlayn platformalar arqalı paydalanıw imkaniyatları keńeymekte.
3. Kitapxanashınıń kompetenciyalarınıń ózgeriwi - informaciya
texnologiyaların biliw, paydalanıwshı menen nátiyjeli baylanısta bolıw hám
informaciyanı operativ basqarıw kónlikpeleri talap etilmekte [2].
DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
48
4. Kitapxana xizmetlerinin interaktivligi - elektron sorawlar, onlayn
másláhátler, aralıqtan xizmetler engizilmekte [5].
Juwmaqlap aytqana, kitapxanashılıq páni - bul tek ǵana kitaplardı
saqlaw hám usınıw menen sheklenbeytuģın, al informaciyanı basqarıw,
jámiyettiń ilimiy hám mádeniy mútájliklerine xizmet etiwge bagdarlangan pán
tarawi. Búgingi kúnde sanlı kitapxanalar, onlayn resurslar, ashıq málimleme
platformaları arqalı bul pán jańa basqıshqa shıqpaqta. Onıń keleshegi bolsa
kitapxanashılar
hám
málimleme
qánigeleriniń
qánigeligin
arttırıw,
innovaciyalardı engiziw arqalı belgileniwi múmkin [5].
Paydalanılǵan ádebiyatlar dizimi:
1.Axmedov, A. (2018). Málimleme-kitapxana xizmeti tiykarları. Tashkent:
Ózbekistan Milliy kitapxanası baspası.
2. Ǵaniyev, B. (2021). Kitapxanashılıq hám málimleme mádeniyatı. Tashkent:
Ilm Ziyo.
3. Hasanova, N. (2020). "Sanlı texnologiyalar dáwirinde kitapxanashılıqtıń
zamanagóy baǵdarları," Málimleme texnologiyaları hám kitapxanashılıq, 2 (4),
45-50.
4.Qosimova, D. (2019). Elektron kitapxanalar hám olardıń málimleme
jámiyetindegi orni. Samarqand: SamDU baspası.
5. UNESCO. (2020). Libraries in the Digital Era: Guidelines and Innovations.
Paris: UNESCO Publishing.
6.Aytimova. D. A. (2023). Effective Use of Pedagogical Technologies in Teaching
Library Studies. Web of Semantic: Universal Journal on Innovative Education,
2(5), 40–43. https://univerpubl.com/index.php/semantic/article/view/1422
7. Aytimova, D. Bibliografiyani oqitiwda innovaciyaliq sabaqtin ahmiyeti.
Евразийский журнал академических исследований, 3(10), 150-152.
https://in-academy.uz/index.php/ejar/article/view/22044
8. Aytimova, D. The significance of an innovativelesson in teaching
bibliography.
Eurasian
Journal
of
Academic
Research.
https://doi.org/https://doi.org/10.5281/zenodo.10020566
