170
conditions for property taxation is used for commercial purposes, implements the
legalization of rental housing.
Based on this, the transition from the tax on property of legal entities to the
tax on real estate to the active part of fixed assets for the development of
production by reducing the tax burden should be a motivating factor:
- there is a property tax in almost all countries (real estate tax), it is a local
tax and is one of the most important local sources of filling budgets;
- tax base, rates, the status of the payer in each country (legal or natural
person), and the system of benefits for payers, special conditions for collecting
property tax associated with existing ones.
The experience of taxation of developed foreign countries is necessary for
the development of a system of taxation of real estate, based on the study and
improvement.
Reference:
1.
Civil Code Russian Federation. Part 1, Part 2, Part 3, Part 4 [ Electronic resource ]: feder . Law
No. 51-FZ dated November 30, 1994: (as amended on March 28, 2017) // ConsultantPlus . ref. legal
system
2.
Горемыкин В.А Экономика недвижимости: учебник / В.А. Горемыкин. –
6-
е изд.,
перераб. И доп. –
М.: Издательство Юрайт. –
2011.
–
883 с.
3.
Кущенко В. В. Правовой
режим недвижимости: проблемы и пути их решения //
Законодательство и экономика. 2006.
No 10.
С.
27.
4.
Smith A. Research on the nature and causes of the wealth of peoples / A. Smith . [per. from
English] - M .: Eksmo , 2007. - 960 s
5.
Ricardo D. Beginnings of political economy and taxation. Selected / D. Ricardo . [per. from
English] - M .: Eksmo , 2007. - 960 p.
6. Богачев С.В. Налог на недвижимость: зарубежный опыт./ Имущественные
отношения в РФ. №4 (187) 2017.
TIJORAT BANKLARIDA INNOVATSION BANK XIZMATLARINI
RIVOJLANTIRISH YO’NALISHLARI
Nurmuxammedov Matlab Yunusovich
Osiyo Xalqaro universiteti
Iqt
isodiyot yo‘nalishi magistri
Hozirgi davrda dunyoda yuz berayotgan ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar, jahon
iqtisodiyotining globallashuvi, shuningdek xalqaro va mahalliy bozorlarda
raqobatning keskinlashuvi tijorat banklarida innavatsion bank xizmatlarini
ri
vojlantirish, takomillashtirish dolzarbligini ko‘rsatmoqda.
Mamlakatimizda bank tizimini rivojlantirishni ta’minlashga qaratilgan
tijorat banklarida innovatsion bank xizmatlarini rivojlantirish maqsadida bir
qancha huquqiy-normativ hujjatlar qabul qilindi.
Jumladan, O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining «2022
-
2026 yillarga mo‘ljallangan yangi
O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida»gi[1], farmonida ham izchil
171
chora-tadbirlar amalga oshirilishi belgilab berilgan. Shulardan kelib chiqqan
holda, chora-tadbirlar doirasida iqtisodiy jihatdan mamlakatni rivojlantirish
davlat dasturlari va moliyalashtirishning sifat jihatdan yangi tartibi joriy etildi.
Iqtisodiyotni yanada ri
vojlantirish va liberallashtirishga yo‘naltiri
lgan
makroiqtisodiy barqarorlik
ni mustahkamlash va yuqori iqtisodiy o‘sish
sur’atlarini saqlab qolish, milliy iqtisodiyotning barqarorligini saqlash,
investitsiyaviy muhitni yaxshilashlash orqali mamlakatimiz iqtisodiyoti
tarmoqlari va hududlariga xorijiy sarmoyalarni faol jalb etish bugungi kunda
tijorat banklarida innovatsion bank xizmatlarini rivojlantirish iqtisodiyotdagi
keng ko’lamli islohotlarni amalga oshirish uchun muhim iqtisodiy ahamiyatga
egadir.
Ayniqsa, mamlakatimizni yangilash va modernizat
siya qilish bo’yicha
iqtisodiyotimiz tarmoqlari va sohalarida olib borilayotgan islohotlar sharoitida
amaldagi xizmatlar sifatini oshirish, yangiliklarni amaliyotga tadbiq eitshni
faollashtirishtirishni va bund
a xorijiy banklar tajribasini keng qo’llash ta
lab
qilinadi. Iqtisodiyotda zar
uriy tarkibiy o‘zgartirishlarni amalga oshirmasdan,
bank mahsulot va xizmatlarni diversifikatsiyalamasdan, va texnologik jihatdan
yangilamasdan turib jahon moliya bozorida mustahk
am o’ringa ega bo’lish
mushkul.
Innovatsion bank xizmatlarini amaliyotga tadbiq yetish, kuchli raqobat
mavjud bo’lgan hozirgi sharoitda, birinchi navbatda, to’ridan
-
to’ri yangi bank
xizmatlarini va mahsulotlarini ishlab chiqishda yangicha tamoyil va
mexanizmlarini amalda joriy etish dolzarb masala hisoblanadi. Bu borada
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 23 martda № PQ
-3620-sonli
«Bank xizmatlari ommabopligini oshirish bo’yicha qo’shimcha chora
-tadbirlar
to’risida»gi
[2] qarori qabul qilindi.
Tijorat banklarida bank xizmatlarni rivojlantirishning nazariy va amaliy
masalalari bir qancha xorijlik va mahalliy iqtisodchi-olimlarning olib borgan ilmiy
tadqiqotlarida atroflicha yoritilgan. Jumladan, xorijlik iqtisodchi olimlardan -
A.Simanovskiy, A.Vikulin, V.Usoskin, D.Polfreman, G.Tosunyan, F.Ford,
G.Beloglazova, J.Sinki, O.Lavrushin, J.Matuk, D.Maknoton, K.Barltrop, G.Panova,
E.Dolanlar ning ilmiy ishlarida o’rganilgan[3].
Shuningdek, mahalliy olimlardan - A.Vaxabov, Sh.Abdullayeva, O.Iminov,
N.Jumayev, T.Koraliyev, S.Norkobilov, D.Saidovlarning ilmiy izlanishlarida tijorat
banklari faoliyatini rivojlantirish masalasining nazariy va amaliy jihatlari tadqiq
qilingan[4].
Hayotimizda zamonaviy axborot-
kommunikatsiya texnologiyalarining o‘rni
tobora
ortib borayotgani bir sharoitda axborotlardan tezkor xabardor bo’lish,
turli interaktiv xizmatlardan foydalanish ehtiyoji tobora ortib bormoqda. Bank
xizmatlari qo’lamini kengaytirish, mijozlarga qulaylik yaratish maqsadida
zamonaviy talablarga javob beruvchi interaktiv xizmat turlari amaliyotga tatbiq
etilmoqda. Xususan, mamlakatimiz aksiyadorlik tijorat banklari tomonidan olib
borilayotgan keng ko’lamli ishlar ham mijozlarga turli qulayliklar yaratmoqda.
Bugungi kunda banklar tomonidan “Internet banking”, “Mobile banking”, “Uyali
172
Pul”, “SMS informer”, “Elektron reyestr” kabi inter
aktiv xizmat turlari joriy qilinib,
fuqarolarga tez va sifatli xizmat ko’rsatib kelmoqda. “Internet banking” xizmati
orqali bankning yuridik mijozlari internetdan o’z hisob raqami harakatini nazorat
qilishi va to’lovlar o‘tkazishi mumkin bo’lsa, “Uyali Pul” interaktiv xizmati orqali
fuqarolar uyida yoki hohlagan joyidan turib shaxsiy hisob raqamlaridagi
mablalaridan to’lovlarni on
-layn ravishda amalga oshirishlari mumkin
hisoblanadi. Bundan tashqari, “SMS informer” xizmati orqali bankning
yuridik
mijozlari mobil telefoni orqali hisob raqami holatini va harakatini nazorat qilib
borishlari mumkin bo’lmoqda
[5].
Xulosa qilib aytganda, Mamlakatdagi xo’jalik yurituvchi sub'yektlar va
jismoniy shaxslarning innovatsion bank xizmatlari to’risidagi s
alohiyatining
shakllanishi va rivojlanishida innovatsion marketing texnologiyalarining roli juda
katta. Innovatsion marketing strategiyasini tushunishda yangicha yondashuv
innovatsion mahsulotni izlab topishga, biznes-muhitda innovatsiyalar
mavjudligiga emas, balki u yoki bu innovatsion ishlanmadan foydalanishni
soddalashtirishga asoslanadi.
Xalqaro bank amaliyotida eng mukammal standart talablarini to’liq bajargan
holda tijorat banklarining bank xizmatlarini bankning xavsizlik nazorati bo’yicha
standarti talablarini qayta
ko’rib chiqib yangiliklarni amaliyotga tadbiq etish
zaruriyatini yuzaga keltiradi.
Rivojlangan davlatlarning, xususan, AQSH, Yaponiya va Yevropa Ittifoqining
qator davlatlarida jismoniy shaxslarning muddatli depozitlari tijorat banklari
depozit bazasining umumiy hajmida yuqori salmoqni egallashi haqida yuqorida
aytib o’tildi. Shu bois innovatsion bank xizmatlini rivojlantirish nafaqat
korporativ mijozlar balki jismoniy shaxslarning depositlarini jalb qilishga olib
kelishini yuzaga keltiradi.
Bu esa o‘z o‘
rnida, tijorat bankining innovatsion ishlanmaning dinamik
sur'atlar bilan rivojlanayotgan bank xizmatlari bozoriga muvofiqligi,
yaratilayotgan innovatsion bank mahsulotiga yangi ehtiyojlarni shakllantirish,
bank xizmatlarini taqdim etish
da qo‘llanayotgan
usullari va mijozlar talablarining
bir-
biri bilan boliqligi kabi ko’rsatkichlar jalb qilinmoqda. Bank tizimida
innovatsiyalarni joriy qilish sur'atlari, ularning chegaralari bozor ehtiyojlari va
tijorat banklarining manfaatlari bilan emas, balki mamlakat xavfsizligi, uning
aholisi uchun keltiradigan qulayliklar bilan belgilanishi lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 28 yanvardagi «2022
-2026 yillarga
mo‘ljallangan yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida»gi PF
-60-son farmoni.
QHMMB: 29.01.2022 y., 06/22/60/0082-son, 18.03.2022 y., 06/22/89/0227-son, 21.04.2022 y.,
06/22/113/0330-son.
2.
«Bank xizmatlari ommabopligini oshirish bo’yicha qo’shimcha chora
-tadbir
lar to’risida »
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori 23.03.2018 y. № PQ
-3620.
3.
Лаврушин О.И. Банковское дело: современная система кредитования: Финансовая
академия при правительстве РФ. –
4-
е изд., стереотип. –
М.: КНОРУС, 2018. –
264 с.;
4.
Abdullayeva SH. “Bank ishi” Darslik –
T.: Moliya 2016 579 b
5.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining rasmiy veb
-sayti https://cbu.uz/oz/statistics/
(www.cbu.uz)
