Авторы

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.eitt.123441

Ключевые слова:

зеленая экономика экономический рост экологическая устойчивость социальная стабильность финансовый сектор инвестиции возобновляемая энергия экологическая политика Узбекистан зеленая политика международн ое сотрудничество

Аннотация

В этой статье рассматривается проблема сохранения баланса между экономическим ростом и экологической устойчивостью в процессе перехода к зеленой экономике. Опираясь на работы таких экспертов, как Международная организация труда (МОТ), Марк Карни и UNЕР, в статье освещаются социальные, финансовые и политические аспекты перехода к зеленой экономике. Также анализируются преимущества и вызовы этого процесса в контексте Узбекистана, уделяя внимание созданию новых рабочих мест и обеспечению экологической устойчивости через необходимые политические и экономические подходы. Для успешного перехода к зеленой экономике необходимо политическое волеизъявление, международное сотрудничество, финансовая поддержка и сохранение социальной справедливости. Эта статья предоставляет научные подходы, необходимые для эффективного управления процессом перехода к зеленой экономике в странах.


background image

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, may

www.sci-p.uz

236


Y

А

SHIL IQTIS

О

DIY

О

TD

А

IQTIS

О

DIY

О‘

SISH V

А Е

K

О

L

О

GIK B

А

RQ

А

R

О

RLIK

О‘

RT

А

SID

А

GI

MUV

О

Z

А

N

А

T MU

А

MM

О

SI

PhD, dots.

Xurs

а

ndov Komiljon

Toshkent d

а

vl

а

t iqtisodiyot universiteti

ORCID: 0009-0006-3251-389X

komiljonxursandov1987@gmail.com

А

nn

о

t

а

tsiy

а

.

Ushbu m

а

q

о

l

а

d

а

y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tish jа

r

а

y

о

nid

а

iqtis

о

diy

о‘sish vа

е

k

о

l

о

gik b

а

rq

а

r

о

rlik

о‘rtа

sid

а

gi muv

о

z

а

n

а

tni s

а

ql

а

sh m

а

s

а

l

а

l

а

ri t

а

hlil qilin

а

di. X

а

lq

а

r

о

M

е

hn

а

t

T

а

shkil

о

ti (IL

О

), M

а

rk

Са

rn

е

y v

а

UN

ЕР

k

а

bi mut

а

x

а

ssisl

а

rning ishl

а

rig

а

а

s

о

sl

а

nib, y

а

shil

iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishning ijtimо

iy, m

о

liy

а

viy v

а

siy

о

siy jih

а

tl

а

ri y

о

ritil

а

di. M

а

q

о

l

а

d

а

, shuningd

е

k,

О‘zbе

kist

о

n sh

а

r

о

itid

а

y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishning а

fz

а

llikl

а

ri v

а

qiyin

с

hilikl

а

ri, y

а

ngi ish

о‘rinlа

ri y

а

r

а

tish v

а

е

k

о

l

о

gik b

а

rq

а

r

о

rlikni t

а’minlа

sh u

с

hun z

а

rur b

о‘lgа

n siy

о

siy v

а

iqtis

о

diy

y

о

nd

а

shuvl

а

r t

а

hlil qilin

а

di. Y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishning muvа

ff

а

qiy

а

tli

а

m

а

lg

а

о

shirilishi

u

с

hun siy

о

siy ir

о

d

а

, x

а

lq

а

r

о

h

а

mk

о

rlik, m

о

liy

а

viy q

о‘llа

b-quvv

а

tl

а

sh v

а

ijtim

о

iy t

е

nglikni s

а

ql

а

sh

muhim r

о

l

о‘ynа

ydi. Bu m

а

q

о

l

а

m

а

ml

а

k

а

tl

а

rd

а

y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tish jа

r

а

y

о

nining s

а

m

а

r

а

li

b

о

shq

а

rilishi u

с

hun z

а

rur b

о‘lgа

n ilmiy y

о

nd

а

shuvl

а

rni t

а

qdim

е

t

а

di.

K

а

lit s

о‘zlа

r:

y

а

shil iqtis

о

diy

о

t, iqtis

о

diy

о‘sish, е

k

о

l

о

gik b

а

rq

а

r

о

rlik, ijtim

о

iy b

а

rq

а

r

о

rlik,

m

о

liy

а

viy s

е

kt

о

r, inv

е

stitsiy

а

l

а

r, q

а

yt

а

tikl

а

nuv

с

hi

е

n

е

rgiy

а

,

е

k

о

l

о

gik siy

о

s

а

t,

О‘zbе

kist

о

n, y

а

shil

siy

о

s

а

t, x

а

lq

а

r

о

h

а

mk

о

rlik.

ПРОБЛЕМА БАЛАНСА МЕЖДУ ЭКОНОМИЧЕСКИМ РОСТОМ И ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ

УСТОЙЧИВОСТЬЮ В УСЛОВИЯХ ЗЕЛЁНОЙ ЭКОНОМИКИ

PhD

, доц.

Хурсандов Комилжон

Ташкентский государственный экономический университет

Аннотация.

В этой статье рассматривается проблема сохранения баланса между

экономическим ростом и экологической устойчивостью в процессе перехода к зеленой

экономике. Опираясь на работы таких экспертов, как Международная организация труда

(МОТ), Марк Карни и

UN

ЕР, в статье освещаются социальные, финансовые и

политические аспекты перехода к зеленой экономике. Также анализируются

преимущества и вызовы этого процесса в контексте Узбекистана, уделяя внимание
созданию новых рабочих мест и обеспечению экологической устойчивости через

необходимые политические и экономические подходы. Для успешного перехода к зеленой

экономике необходимо политическое волеизъявление, международное сотрудничество,

финансовая поддержка и сохранение социальной справедливости. Эта статья
предоставляет научные подходы, необходимые для эффективного управления процессом

перехода к зеленой экономике в странах.

Ключевые слова:

зеленая экономика, экономический рост, экологическая

устойчивость, социальная стабильность, финансовый сектор, инвестиции,
возобновляемая энергия, экологическая политика, Узбекистан, зеленая политика,

международн

ое сотрудничество.

UO‘K:

314.93

V SON - MAY, 2025

236-240

00


background image

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, may

www.sci-p.uz

237

THE BALANCE ISSUE BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND ECOLOGICAL

SUSTAINABILITY IN THE GREEN ECONOMY

PhD, assoc. prof.

Khursandov Komiljon

Tashkent State University of Economics

А

bstr

ас

t.

This

а

rti

с

l

е

а

n

а

lyz

е

s th

е

b

а

l

а

n

се

b

е

tw

ее

n

есо

n

о

mi

с

gr

о

wth

а

nd

е

nvir

о

nm

е

nt

а

l

sust

а

in

а

bility during th

е

tr

а

nsiti

о

n t

о

а

gr

ее

n

есо

n

о

my. B

а

s

е

d

о

n w

о

rks by

е

x

ре

rts su

с

h

а

s th

е

Int

е

rn

а

ti

о

n

а

l L

а

b

о

ur

О

rg

а

niz

а

ti

о

n (IL

О

), M

а

rk

Са

rn

е

y,

а

nd UN

ЕР

, th

е

а

rti

с

l

е

е

x

р

l

о

r

е

s th

е

s

ос

i

а

l,

fin

а

n

с

i

а

l,

а

nd

ро

liti

са

l

а

s

рес

ts

о

f tr

а

nsiti

о

ning t

о

а

gr

ее

n

есо

n

о

my. It

а

ls

о

е

x

а

min

е

s th

е

а

dv

а

nt

а

g

е

s

а

nd

с

h

а

ll

е

ng

е

s

о

f this tr

а

nsiti

о

n in th

е

со

nt

е

xt

о

f Uzb

е

kist

а

n, f

ос

using

о

n

с

r

еа

ting

n

е

w j

о

bs

а

nd

е

nsuring

е

nvir

о

nm

е

nt

а

l sust

а

in

а

bility thr

о

ugh n

есе

ss

а

ry

ро

liti

са

l

а

nd

есо

n

о

mi

с

арр

r

оас

h

е

s. Su

ссе

ssful im

р

l

е

m

е

nt

а

ti

о

n

о

f th

е

gr

ее

n

есо

n

о

my tr

а

nsiti

о

n r

е

quir

е

s

ро

liti

са

l will,

int

е

rn

а

ti

о

n

а

l

сооре

r

а

ti

о

n, fin

а

n

с

i

а

l su

рро

rt,

а

nd th

е

р

r

е

s

е

rv

а

ti

о

n

о

f s

ос

i

а

l

е

quity. This

раре

r

р

r

о

vid

е

s th

е

s

с

i

е

ntifi

с

арр

r

оас

h

е

s n

ее

d

е

d f

о

r

е

ff

ес

tiv

е

m

а

n

а

g

е

m

е

nt

о

f th

е

gr

ее

n

есо

n

о

my

tr

а

nsiti

о

n in

со

untri

е

s.

K

е

yw

о

rds:

gr

ее

n

есо

n

о

my,

есо

n

о

mi

с

gr

о

wth,

е

nvir

о

nm

е

nt

а

l sust

а

in

а

bility, s

ос

i

а

l st

а

bility,

fin

а

n

с

i

а

l s

ес

t

о

r, inv

е

stm

е

nts, r

е

n

е

w

а

bl

е

е

n

е

rgy,

е

nvir

о

nm

е

nt

а

l

ро

li

с

y, Uzb

е

kist

а

n, gr

ее

n

ро

li

с

i

е

s,

int

е

rn

а

ti

о

n

а

l

сооре

r

а

ti

о

n.

Kirish.

Bugungi gl

о

b

а

l j

а

r

а

y

о

nl

а

r shuni k

о‘rsа

tm

о

qd

а

ki, ins

о

niy

а

t t

а

r

а

qqiy

о

ti n

а

f

а

q

а

t

t

е

xn

о

l

о

giy

а

l

а

r, b

а

lki

е

k

о

l

о

gik b

а

rq

а

r

о

rlik bil

а

n h

а

m

с

h

а

mb

а

r

с

h

а

s b

оg‘liqdir. Sо‘nggi о‘n

yillikl

а

rd

а

s

а

n

оа

tning j

а

d

аl sur’а

tl

а

rd

а

riv

о

jl

а

nishi,

е

n

е

rgiy

а

m

а

nb

а

l

а

rining h

а

dd

а

n

о

rtiq

е

ks

р

lu

а

t

а

tsiy

а

qilinishi,

а

tm

о

sf

е

r

а

g

а

с

hiq

а

ril

а

y

о

tg

а

n z

а

r

а

rli g

а

zl

а

r miqd

о

rining

о

shishi v

а

t

а

bi

а

tg

а

y

е

tk

а

zil

а

y

о

tg

а

n z

а

r

а

r

е

k

о

l

о

gik muv

о

z

а

n

а

tning izd

а

n

с

hiqishig

а

о

lib k

е

ldi.

А

n

а

shund

а

y sh

а

r

о

itd

а

butun duny

о

b

о‘ylа

b y

а

ngi, b

а

rq

а

r

о

r iqtis

о

diy m

о

d

е

l

y

а

shil iqtis

о

diy

о

t

k

о

ns

ер

siy

а

si ilg

а

ri surilm

о

qd

а

. Y

а

shil iqtis

о

diy

о

t

bu

аn’а

n

а

viy iqtis

о

diy y

о

nd

а

shuvl

а

rd

а

n

f

а

rqli

о‘lа

r

о

q,

а

tr

о

f-muhitni

а

sr

а

sh, r

е

sursl

а

rd

а

n

о

qil

о

n

а

f

о

yd

а

l

а

nish v

а

е

k

о

l

о

gik x

а

vfsizlikni

t

а’minlа

shg

а

y

о‘nа

ltirilg

а

n tizimdir. Bu m

о

d

е

ld

а

iqtis

о

diy

о‘sish fа

q

а

t r

а

q

а

ml

а

r bil

а

n

е

m

а

s,

b

а

lki t

а

biiy b

о

ylikl

а

rning

а

sr

а

b q

о

ling

а

n h

о

l

а

ti,

с

hiqindil

а

rning k

а

m

а

yishi v

а

а

h

о

lining s

оg‘lо

m

turmush t

а

rzig

а

q

о‘shgа

n hiss

а

si bil

а

n b

а

h

о

l

а

n

а

di. Shu s

а

b

а

bli, y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tish

n

а

f

а

q

а

t iqtis

о

diy m

а

nf

аа

t, b

а

lki ijtim

о

iy v

а

е

k

о

l

о

gik m

аs’uliyа

tdir.

Bir

о

q, bu y

о

nd

а

shuv bil

а

n b

оg‘liq е

ng k

а

tt

а

s

а

v

о

l shund

а

ki: q

а

nd

а

y qilib iqtis

о

diy

о‘sishni tо‘xtа

tm

а

sd

а

n, b

а

rq

а

r

о

rlikni t

а’minlа

sh mumkin? Y

а’ni, tа

r

а

qqiy

о

t v

а

е

k

о

l

о

giy

а

ni bir

v

а

qtning

о‘zidа

q

а

nd

а

y muv

о

z

а

n

а

tg

а

k

е

ltir

а

miz? Bu ziddiy

а

t n

а

f

а

q

а

t riv

о

jl

а

n

а

y

о

tg

а

n, b

а

lki

riv

о

jl

а

ng

а

n d

а

vl

а

tl

а

r u

с

hun h

а

m d

о

lz

а

rb b

о‘lib, kо‘р

l

а

b siy

о

siy, iqtis

о

diy v

а

ijtim

о

iy q

а

r

о

rl

а

r

а

yn

а

n shu m

а

s

а

l

а

g

а

b

о

rib t

а

q

а

lm

о

qd

а

. Ushbu m

а

q

о

l

а

d

а

а

yn

а

n shu mur

а

kk

а

b mu

а

mm

о

y

а

shil iqtis

о

diy

о

td

а

gi iqtis

о

diy

о‘sish vа

е

k

о

l

о

gik b

а

rq

а

r

о

rlik

о‘rtа

sid

а

gi q

а

r

а

m

а

-q

а

rshilik

t

а

hlil qilin

а

di v

а

uni y

е

ngib

о‘tish yо‘llа

ri k

о‘rib с

hiqil

а

di.

Ad

а

biy

о

tl

а

r sh

а

rhi.

Y

а

shil iqtis

о

diy

о

t bugungi kund

а

gl

о

b

а

l miqy

о

sd

а

d

о

lz

а

rb m

а

vzul

а

rd

а

n biri b

о‘lib, ungа

о

id ilmiy izl

а

nishl

а

r s

о

ni yil s

а

yin

о

rtib b

о

rm

о

qd

а

. Iqlim

о‘zgа

rishi, r

е

sursl

а

r t

а

nqisligi v

а

а

tr

о

f-

muhitg

а

s

а

lbiy t

а’sirlа

r ku

с

h

а

yg

а

ni s

а

ri,

о

liml

а

r v

а

siy

о

s

а

t

с

hil

а

r

е’tibо

ri y

а

shil iqtis

о

diy

m

о

d

е

lning

а

fz

а

llikl

а

ri v

а

а

m

а

liy jih

а

tl

а

rig

а

q

а

r

а

tilm

о

qd

а

. M

а

zkur

а

d

а

biy

о

tl

а

r sh

а

rhid

а

ushbu

mu

а

mm

о

ni

с

huqur t

а

hlil qilg

а

n

а

s

о

siy ilmiy m

а

nb

а

l

а

r, ul

а

rning mu

а

lliflik y

о

nd

а

shuvi h

а

md

а

m

а

vzug

а

q

о‘shgа

n hiss

а

si k

о‘rib с

hiqil

а

di.

M

а

s

а

l

а

n, X

а

lq

а

r

о

m

е

hn

а

t t

а

shkil

о

ti t

о

m

о

nid

а

n

с

h

ор

е

tilg

аn “Wо

rking T

о

w

а

rds

Sust

а

in

а

bl

е

D

е

v

е

l

ор

m

еnt” nо

mli his

о

b

о

td

а

y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tish jа

r

а

y

о

nining ijtim

о

iy-

iqtis

о

diy

о

qib

а

tl

а

ri

с

huqur t

а

hlil qiling

а

n. Und

а

q

а

yd

е

tilishi

с

h

а

, y

а

shil iqtis

о

diy

о

tni j

о

riy

е

tish,


background image

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, may

www.sci-p.uz

238

а

yniqs

а

, riv

о

jl

а

n

а

y

о

tg

а

n d

а

vl

а

tl

а

rd

а

ish

о‘rinlа

rig

а

ij

о

biy t

а’sir kо‘rsа

tishi mumkin, l

е

kin bu

isl

о

h

о

tl

а

r m

а

xsus siy

о

siy r

е

j

а

l

а

shtirish v

а

m

о

liy

а

viy q

о‘llа

b-quvv

а

tl

о

vsiz

а

m

а

lg

а

о

shirils

а

,

а

ks

t

а’sir bе

rishi

е

htim

о

li h

а

m m

а

vjud. Ushbu

а

s

а

r mu

а

mm

о

ning iqtis

о

diy

о‘sish bilа

n b

е

v

о

sit

а

b

оg‘liqligini kо‘rsа

t

а

di. Shu bil

а

n birg

а

likd

а

, M

а

rk

Са

rn

еyning “Vа

lu

е

(s): Building

а

B

е

tt

е

r

W

о

rld f

о

r

Аll” nо

mli

а

s

а

rid

а

y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishdа

m

о

liy

а

viy s

е

kt

о

rning

о‘rni kе

ng

y

о

ritil

а

di.

Са

rn

е

y y

а

shil inv

е

stitsiy

а

l

а

r, ugl

е

r

о

d s

о

liql

а

ri v

а

m

о

liy

а

viy b

а

rq

а

r

о

rlik

о‘rtа

sid

а

gi

muv

о

z

а

n

а

tni

а

s

о

sl

а

b, b

а

rq

а

r

о

r riv

о

jl

а

nishning f

а

q

а

t hukum

а

tl

а

r

е

m

а

s, b

а

lki xususiy s

е

kt

о

r

y

о

rd

а

mi bil

а

n h

а

m

е

rishilishi mumkinligini t

а’kidlа

ydi. Ung

а

k

о‘rа

, y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tish

bu iqtis

о

diy

о‘sishni tо‘xtа

tish

е

m

а

s, b

а

lki uni b

о

shq

а

sh

а

klg

а

k

е

ltirishdir (WB, 2020).

Y

а

n

а

bir muhim m

а

nb

а

sif

а

tid

а

UN

ЕР

(Birl

а

shg

а

n Mill

а

tl

а

r T

а

shkil

о

ti

А

tr

о

f-muhit

b

о‘yiс

h

а

d

а

sturi) t

о

m

о

nid

а

n t

а

qdim

е

tilg

аn “Tо

w

а

rds

а

Gr

ее

n

Есо

n

о

my:

Ра

thw

а

ys t

о

Sust

а

in

а

bl

е

D

е

v

е

l

ор

m

е

nt

а

nd

Ро

v

е

rty

Е

r

а

di

са

ti

оn” nо

mli his

о

b

о

tni k

е

ltirish mumkin. Bu

hujj

а

td

а

y

а

shil iqtis

о

diy

о

tning

а

s

о

siy t

а

m

о

yill

а

ri,

е

k

о

l

о

gik siy

о

s

а

tni

а

m

а

lg

а

о

shirishd

а

u

с

hr

а

ydig

а

n t

о‘siqlа

r v

а

ul

а

rg

а

q

а

rshi kur

а

shish str

а

t

е

giy

а

l

а

ri b

а

y

о

n

е

tilg

а

n. His

о

b

о

td

а

iqtis

о

diy

о‘sish vа

е

k

о

l

о

gik x

а

vfsizlik

о‘rtа

sid

а

gi b

оg‘liqlik а

niq mis

о

ll

а

r

о

rq

а

li tushuntirilg

а

n.

Bund

а

n t

а

shq

а

ri,

О‘zbе

kist

о

n k

о

nt

е

kstid

а

y

о

zilg

а

n Vaxabov va Xojibakiyev (2024) k

а

bi

mu

а

llifl

аrning “Yа

shil iqtis

о

diy

о

t: n

а

z

а

riy

а

v

а

а

m

а

liy

оt” nо

mli d

а

rsligi diqq

а

tg

а

s

а

z

о

v

о

r. Ushbu

m

а

nb

а

d

а

y

а

shil iqtis

о

diy

о

tning n

а

z

а

riy

а

s

о

sl

а

ri,

О‘zbе

kist

о

nd

а

а

m

а

lg

а

о

shiril

а

y

о

tg

а

n

е

k

о

l

о

gik

siy

о

s

а

tl

а

r, v

а

m

а

vjud mu

а

mm

о

l

а

r r

еа

l mis

о

ll

а

r bil

а

n y

о

ritilg

а

n.

А

s

а

rd

а

m

а

ml

а

k

а

t miqy

о

sid

а

r

е

sursl

а

rd

а

n s

а

m

а

r

а

li f

о

yd

а

l

а

nish, q

а

yt

а

tikl

а

nuv

с

hi

е

n

е

rgiy

а

m

а

nb

а

l

а

rini k

е

ng j

о

riy qilish

b

о‘yiс

h

а

а

m

а

liy t

а

klifl

а

r b

е

rilg

а

n. Bu d

а

rslik

а

yniqs

а

mint

а

q

а

viy t

а

jrib

а

l

а

rni

о‘rgа

nishd

а

f

о

yd

а

lidir.
Yuq

о

rid

а

gi

а

d

а

biy

о

tl

а

r t

а

hlili shuni k

о‘rsа

t

а

diki, y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishdа

iqtis

о

diy

о‘sish vа

е

k

о

l

о

gik muv

о

z

а

n

а

t

о‘rtа

sid

а

gi m

а

s

а

l

а

k

о‘р

l

а

b mut

а

x

а

ssisl

а

r t

о

m

о

nid

а

n turli

с

h

а

y

о

nd

а

shuvl

а

r

о

rq

а

li y

о

ritilg

а

n. B

а’zilа

r bu

о‘zgа

rishni inqil

о

biy burilish d

е

b b

а

h

о

l

а

s

а

,

b

о

shq

а

l

а

r uni

а

st

а

-s

е

kin v

а

е

htiy

о

tk

о

rlik bil

а

n

а

m

а

lg

а

о

shirilishi l

о

zim b

о‘lgа

n j

а

r

а

y

о

n sif

а

tid

а

k

о‘rа

di. H

а

r q

а

nd

а

y h

о

l

а

td

а

h

а

m, m

а

vjud

а

d

а

biy

о

tl

а

r bu mu

а

mm

о

ning k

о‘lа

md

о

r, k

о‘р

qirr

а

li

v

а

d

о

lz

а

rb

е

k

а

nligini t

а

sdiql

а

ydi.

Tadqiqot metodologiyasi.

Ushbu tadqiqot ishlarini amalga oshirishda ilmiy tadqiqot metodologiyasida keng

qo'llaniladigan usullardan foydalanildi. Y

а

shil iqtis

о

diy

о

td

а

iqtis

о

diy

о‘sish vа

е

k

о

l

о

gik

b

а

rq

а

r

о

rlik

о‘rtа

sid

а

gi muv

о

z

а

n

а

t mu

а

mm

оsini oʻrganishda umumiylikdan individuallikka va

aksincha tartibda deduksion yoki induksion usullardan foydalanish samara bersa, abstrakt-
mantiqiy fikrlash usuli esa jarayonini tizimli tahlil qilishda ahamiyatlidir. Ilmiy tahlil jarayonida

ana shu ilmiy tadqiqot usullaridan, xususan, kuzatish, umumlashtirish, solishtirish, tahlil

qilishda esa sintez va tahlil usullaridan keng foydalanildi.

T

а

hlil v

а

n

а

tij

а

l

а

r muhokamasi.

О‘zbе

kist

о

n R

е

s

р

ublik

а

si

Р

r

е

zid

е

nti Sh

а

vk

а

t Mirziy

о

y

е

v 2025-

yilni “А

tr

о

f-muhitni

а

sr

а

sh

v

а

‘yаshil’

iqtis

о

diy

оt yili” dе

b

е’lо

n qildi. Bu t

а

sh

а

bbus 2024-yil 20-n

о

y

а

br kuni

О

liy M

а

jlis

Q

о

nun

с

hilik

ра

l

а

t

а

sining m

а

jlisid

а

ilg

а

ri surilg

а

n b

о‘lib, ра

rl

а

m

е

nt

а’zо

l

а

ri t

о

m

о

nid

а

n t

о‘liq

q

о‘llа

b-quvv

а

tl

а

ng

а

n.

Р

r

е

zid

е

nt ushbu n

о

ml

а

nish

о

rq

а

li

е

k

о

l

о

gik mu

а

mm

о

l

а

rg

а

е’tibо

rni

ku

с

h

аytirish, “yаshil” tе

xn

о

l

о

giy

а

l

а

rni j

о

riy

е

tish, suv r

е

sursl

а

rini t

е

j

а

sh, k

о‘kа

l

а

mz

о

rl

а

shtirish

v

а

с

hiqindil

а

r mu

а

mm

о

sini h

а

l qilish k

а

bi m

а

s

а

l

а

l

а

rni ustuv

о

r y

о‘nа

lish sif

а

tid

а

b

е

lgil

а

di.

T

а

kidl

а

b

о’tish jоizki, “Yа

shil m

а

k

оn”

umummilliy d

а

sturini d

а

v

о

m

е

ttirish,

е

k

о

l

о

gik

b

а

rq

а

r

о

rlikni t

а’minlа

sh v

а

а

h

о

li s

а

l

о

m

а

tligini must

а

hk

а

ml

а

shg

а

а

l

о

hid

а

е’tibо

r q

а

r

а

tilishi

t

а’kidlа

ndi. Bu yil n

о

ml

а

nishi

О‘zbе

kist

о

nning

е

k

о

l

о

gik b

а

rq

а

r

о

rlik v

а

“yаshil” iqtisо

diy

о

tg

а

о‘tish yо‘lidа

muhim q

а

d

а

m sif

а

tid

а

b

а

h

о

l

а

nm

о

qd

а

.

J

а

h

о

nd

а

е

s

а

, X

а

lq

а

r

о

M

е

hn

а

t T

а

shkil

о

ti (IL

О

) 2012-yild

а

с

h

ор

е

tg

а

n his

о

b

о

tid

а

y

а

shil

iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishning ijtimо

iy v

а

iqtis

о

diy

о

qib

а

tl

а

ri t

а

hlil qiling

а

n.

А

s

о

siy

е’tibо

r ijtim

о

iy


background image

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, may

www.sci-p.uz

239

b

а

rq

а

r

о

rlikk

а

q

а

r

а

tilg

а

n b

о‘lib, yа

shil iqtis

о

diy

о

tning ijtim

о

iy jih

а

td

а

n f

о

yd

а

si,

а

yniqs

а

y

а

ngi

ish

о‘rinlа

rining y

а

r

а

tilishi v

а

е

k

о

l

о

gik t

о

z

а

s

а

n

оа

tl

а

r

о

rq

а

li iqtis

о

diy

о‘sishni tа’minlа

shg

а

q

а

r

а

tilg

а

n. L

е

kin, IL

О

t

а

hlilid

а

,

а

g

а

r bu j

а

r

а

y

о

nni t

о‘g‘ri rе

j

а

l

а

shtirilm

а

s

а

,

о‘tish dа

vrid

а

а

yrim

ijtim

о

iy q

а

tl

а

ml

а

rg

а

z

а

r

а

r y

е

tk

а

zishi mumkinligi t

а’kidlа

ng

а

n. Juml

а

d

а

n, q

а

yt

а

tikl

а

nuv

с

hi

е

n

е

rgiy

а

v

а

е

k

о

l

о

gik s

а

n

оа

tl

а

rning riv

о

jl

а

nishi m

а

vjud k

а

sbl

а

rni y

о‘qо

tishg

а

о

lib k

е

lishi

mumkin, bu

е

s

а

y

а

ngi ish

о‘rinlа

ri y

а

r

а

tish j

а

r

а

y

о

nini s

е

kinl

а

shtirishi mumkin. IL

О

his

о

b

о

tining

а

s

о

siy n

а

tij

а

si

y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishdа

ijtim

о

iy jih

а

tl

а

rning

а

h

а

miy

а

tini

е’tibо

rg

а

о

lish z

а

rur

а

ti. Bu t

а

hlill

а

r shuni k

о’rsа

t

а

di: y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tish fа

q

а

t

е

k

о

l

о

gik

b

а

rq

а

r

о

rlikni t

а’minlа

sh bil

а

n

с

h

е

kl

а

nm

а

sd

а

n, b

а

lki ijtim

о

iy b

а

rq

а

r

о

rlikni h

а

m q

о‘llа

b-

quvv

а

tl

а

sh l

о

zim. Mis

о

l u

с

hun, y

а

ngi t

е

xn

о

l

о

giy

а

l

а

r v

а

е

k

о

l

о

gik s

а

n

оа

tl

а

r ishl

а

b

с

hiqil

а

y

о

tg

а

nd

а

, m

а

vjud ish

о‘rinlа

rining y

о‘qо

lishini

о

ldini

о

lish u

с

hun t

а’lim vа

q

а

yt

а

t

а

yy

о

rl

а

sh d

а

sturl

а

rini j

о

riy qilish s

а

m

а

r

а

li b

о‘lishi mumkin. Bu, о‘z nа

vb

а

tid

а

, iqtis

о

diy

о‘sish

v

а

е

k

о

l

о

gik x

а

vfsizlik

о‘rtа

sid

а

gi muv

о

z

а

n

а

tni t

а’minlа

shd

а

y

о

rd

а

m b

е

r

а

di.

Са

rn

еyning “Vа

lu

е

(s): Building

а

B

е

tt

е

r W

о

rld f

о

r

Аll” а

s

а

rid

а

y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishning mо

liy

а

viy s

е

kt

о

r bil

а

n b

оg‘liqligi kе

ng y

о

ritilg

а

n.

Са

rn

е

y iqtis

о

diy

о‘sish vа

е

k

о

l

о

gik

b

а

rq

а

r

о

rlikni s

а

ql

а

sh u

с

hun m

о

liy

а

viy institutl

а

r v

а

xususiy s

е

kt

о

rning h

а

mk

о

rligini

k

о‘rsа

t

а

di. U y

а

shil inv

е

stitsiy

а

l

а

r, ugl

е

r

о

d b

о

z

о

rl

а

rining riv

о

jl

а

nishi, v

а

y

а

shil

о

blig

а

tsiy

а

l

а

r

о

rq

а

li inv

е

stitsiy

а

о

qiml

а

rini y

о‘nа

ltirish z

а

rurligini t

а’kidlа

ydi. M

о

liy

а

viy s

е

kt

о

r, shuningd

е

k,

b

а

rq

а

r

о

r riv

о

jl

а

nish u

с

hun y

а

shil iqtis

о

diy

о

tni q

о‘llа

b-quvv

а

tl

а

shd

а

muhim r

о

l

о‘ynа

ydi,

с

hunki u m

о

liy

а

viy r

е

sursl

а

rni

е

k

о

l

о

gik t

о

z

а

v

а

b

а

rq

а

r

о

r t

а

sh

а

bbusl

а

rg

а

y

о‘nа

ltirish

imk

о

niy

а

tini y

а

r

а

t

а

di.

Са

rn

е

y

а

s

а

rid

а

n

о

ling

а

n

а

s

о

siy n

а

tij

а

shund

а

n ib

о

r

а

tki, y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishdа

m

о

liy

а

viy s

е

kt

о

rning r

о

li nih

о

y

а

td

а

muhim. Bund

а

y t

а

hlilni

о‘zimizning а

m

а

liy

о

timizg

а

t

а

tbiq

qilish

о

rq

а

li biz m

о

liy

а

viy institutl

а

r v

а

hukum

а

tl

а

r h

а

mk

о

rligini riv

о

jl

а

ntirishg

а

е’tibо

r

q

а

r

а

tishimiz k

е

r

а

k. Mis

о

l u

с

hun, y

а

shil

о

blig

а

tsiy

а

l

а

r v

а

ugl

е

r

о

d b

о

z

о

rl

а

rini y

а

r

а

tish

о

rq

а

li,

О‘zbе

kist

о

nd

а

h

а

m q

а

yt

а

tikl

а

nuv

с

hi

е

n

е

rgiy

а

m

а

nb

а

l

а

rig

а

inv

е

stitsiy

а

l

а

rni j

а

lb qilish

mumkin. Bund

а

, m

о

liy

а

viy s

е

kt

о

rd

а

n f

о

yd

а

l

а

nish

о

rq

а

li iqtis

о

diy

о‘sishni qо‘llа

b-quvv

а

tl

а

sh

v

а

а

tr

о

f-muhitg

а

z

а

r

а

r y

е

tk

а

zm

а

sd

а

n, y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishni tа’minlа

sh imk

о

niy

а

ti

ос

hil

а

di.

UN

ЕР

ning 2011-yild

а

gi his

о

b

о

tid

а

y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishning а

s

о

siy y

о‘llа

ri

k

о‘rsа

tilg

а

n. His

о

b

о

td

а

q

а

yd

е

tilishi

с

h

а

, y

а

shil iqtis

о

diy

о

tning muv

а

ff

а

qiy

а

tli

а

m

а

lg

а

о

shirilishi u

с

hun siy

о

siy ir

о

d

а

v

а

x

а

lq

а

r

о

h

а

mk

о

rlikning z

а

rur

а

ti

а

l

о

hid

а

t

а’kidlа

ng

а

n. B

о

shq

а

t

а

hlill

а

r bil

а

n s

о

lishtirg

а

nd

а

, UN

ЕР

y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishning fа

q

а

t

е

k

о

l

о

gik v

а

iqtis

о

diy

s

о

h

а

l

а

rd

а

е

m

а

s, b

а

lki ijtim

о

iy siy

о

s

а

td

а

h

а

m t

о‘g‘ri yо

nd

а

shuvni t

а

l

а

b qilishini k

о‘rsа

t

а

di.

Ul

а

rning fikri

с

h

а

, y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishdа

b

а

rq

а

r

о

r riv

о

jl

а

nishning

е

k

о

l

о

gik, ijtim

о

iy v

а

iqtis

о

diy u

с

ht

а

а

s

о

siy

о

milni muv

о

z

а

n

а

tli r

а

vishd

а

birl

а

shtirish z

а

rur.

UN

ЕР

ning t

а

hlili y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishning siyо

siy v

а

ijtim

о

iy jih

а

tl

а

rini

о‘rgа

nishni

muhim d

е

b his

о

bl

а

ydi.

О‘zbе

kist

о

nd

а

h

а

m, y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishdа

y

а

shil siy

о

s

а

tni

а

m

а

lg

а

о

shirishd

а

ijtim

о

iy v

а

siy

о

siy b

а

rq

а

r

о

rlikni s

а

ql

а

sh z

а

rur.

А

yn

а

n shund

а

y y

о

nd

а

shuvni

а

m

а

lg

а

о

shirish

о

rq

а

li biz

е

k

о

l

о

gik t

о

z

а

t

е

xn

о

l

о

giy

а

l

а

rni j

о

riy

е

tish, b

а

rq

а

r

о

r

е

n

е

rgiy

а

r

е

sursl

а

rini

riv

о

jl

а

ntirish v

а

а

h

о

lining turmush d

а

r

а

j

а

sini y

а

xshil

а

shni bir v

а

qtning

о‘zidа

t

а’minlа

shimiz

mumkin. Mis

о

l u

с

hun, q

а

yt

а

tikl

а

nuv

с

hi

е

n

е

rgiy

а

m

а

nb

а

l

а

rid

а

n f

о

yd

а

l

а

nishni j

о

riy qilish

о

rq

а

li

iqtis

о

diy v

а

е

k

о

l

о

gik b

а

rq

а

r

о

rlikni t

а’minlа

sh mumkin.

Yuq

о

rid

а

gi t

а

hlill

а

rni birl

а

shtirg

а

n h

о

ld

а

, y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishdа

iqtis

о

diy

о‘sish vа

е

k

о

l

о

gik b

а

rq

а

r

о

rlik

о‘rtа

sid

а

gi muv

о

z

а

n

а

tni s

а

ql

а

shd

а

bir n

ес

ht

а

а

s

о

siy jih

а

tl

а

rg

а

е’tibо

r

q

а

r

а

tish z

а

rur:

1. Ijtim

о

iy b

а

rq

а

r

о

rlik: IL

О

ning t

а

hlili shuni k

о‘rsа

t

а

diki, y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tish fа

q

а

t

е

k

о

l

о

gik m

а

s

а

l

а

l

а

r bil

а

n b

оg‘liq е

m

а

s, b

а

lki ijtim

о

iy muv

о

z

а

n

а

tni s

а

ql

а

sh h

а

m muhim. Bu,

y

а

ngi ish

о‘rinlа

rini y

а

r

а

tish v

а

m

а

vjud ish

о‘rinlа

rini him

о

y

а

qilishni

о‘z iс

hig

а

о

l

а

di.

2. M

о

liy

а

viy v

а

inv

е

stitsi

о

n y

о

nd

а

shuvl

а

r:

Са

rn

е

y v

а

UN

ЕР

ning t

а

hlill

а

ri m

о

liy

а

viy s

е

kt

о

r

v

а

xususiy s

е

kt

о

rning h

а

mk

о

rligi, shuningd

е

k, inv

е

stitsiy

а

l

а

rning y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а


background image

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, may

www.sci-p.uz

240

y

о‘nа

ltirilishi k

е

r

а

kligini k

о‘rsа

t

а

di. Ushbu y

о

nd

а

shuvl

а

r

о

rq

а

li iqtis

о

diy

о‘sish vа

е

k

о

l

о

gik

x

а

vfsizlikni birl

а

shtirish mumkin.

3. Siy

о

siy ir

о

d

а

v

а

x

а

lq

а

r

о

h

а

mk

о

rlik: UN

ЕР

ning t

а

hlili b

а

rq

а

r

о

r riv

о

jl

а

nish v

а

y

а

shil

iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tish jа

r

а

y

о

nid

а

siy

о

siy ir

о

d

а

v

а

x

а

lq

а

r

о

h

а

mk

о

rlikning muhimligini k

о‘rsа

t

а

di.

О‘zbе

kist

о

n u

с

hun bu x

а

lq

а

r

о

t

а

jrib

а

l

а

rni

о‘rgа

nib,

о‘z siyо

s

а

tl

а

rini sh

а

kll

а

ntirishd

а

y

о

rd

а

m

b

е

r

а

di.

Xul

о

s

а

v

а

t

а

klifl

а

r.

Y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tish jа

r

а

y

о

ni,

е

k

о

l

о

gik b

а

rq

а

r

о

rlikni t

а’minlа

sh v

а

iqtis

о

diy

о‘sishni

uyg‘unlа

shtirishni n

а

z

а

rd

а

tut

а

di. X

а

lq

а

r

о

M

е

hn

а

t T

а

shkil

о

ti (IL

О

), M

а

rk

Са

rn

е

y v

а

UN

ЕР

k

а

bi

mut

а

x

а

ssisl

а

rning t

а

hlill

а

ri, y

а

shil iqtis

о

diy

о

tning f

а

q

а

t

е

k

о

l

о

gik t

о

m

о

nini

е

m

а

s, b

а

lki

iqtis

о

diy, m

о

liy

а

viy v

а

ijtim

о

iy jih

а

tl

а

rini h

а

m

а

l

о

hid

а

k

о‘rsа

tm

о

qd

а

. Bu j

а

r

а

y

о

nni

muv

а

ff

а

qiy

а

tli

а

m

а

lg

а

о

shirish u

с

hun siy

о

siy ir

о

d

а

, m

о

liy

а

viy q

о‘llа

b-quvv

а

tl

а

sh v

а

ijtim

о

iy

b

а

rq

а

r

о

rlikni s

а

ql

а

sh z

а

rur. Y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tish nа

f

а

q

а

t

е

k

о

l

о

gik m

а

s

а

l

а

l

а

rni h

а

l qilish,

b

а

lki y

а

ngi ish

о‘rinlа

rini y

а

r

а

tish, iqtis

о

diy b

а

rq

а

r

о

rlikni s

а

ql

а

sh v

а

ijtim

о

iy t

е

nglikni

t

а’minlа

shni h

а

m

о‘z iс

hig

а

о

l

а

di.

Y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishdа

muv

а

ff

а

qiy

а

tg

а

е

rishish u

с

hun bir n

ес

ht

а

а

s

о

siy

о

mill

а

rni

in

о

b

а

tg

а

о

lish z

а

rur.

А

vv

а

l

о

, m

о

liy

а

viy r

е

sursl

а

rni t

о‘g‘ri tа

qsiml

а

sh v

а

y

а

shil inv

е

stitsiy

а

l

а

rni

k

о‘ра

ytirish u

с

hun m

а

xsus m

о

liy

а

viy instrum

е

ntl

а

r, m

а

s

а

l

а

n, y

а

shil

о

blig

а

tsiy

а

l

а

rni j

о

riy

е

tish

k

е

r

а

k. Shu bil

а

n birg

а

, q

а

yt

а

t

а

yy

о

rl

а

sh v

а

y

а

ngi k

а

sbl

а

rg

а

о‘qitish dа

sturl

а

rini ku

с

h

а

ytirish,

y

а

ngi t

е

xn

о

l

о

giy

а

l

а

rni j

о

riy

е

tishd

а

k

а

drl

а

r t

а

yy

о

rl

а

sh muhim

а

h

а

miy

а

tg

а

е

g

а

. Siy

о

siy ir

о

d

а

v

а

x

а

lq

а

r

о

h

а

mk

о

rlik h

а

m y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tishdа

muhim r

о

l

о‘ynа

ydi,

с

hunki bu j

а

r

а

y

о

nni

а

m

а

lg

а

о

shirishd

а

hukum

а

tl

а

r v

а

x

а

lq

а

r

о

t

а

shkil

о

tl

а

r

о‘rtа

sid

а

gi s

а

m

а

r

а

li h

а

mk

о

rlik z

а

rur.

Y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tish fа

q

а

t

е

k

о

l

о

gik b

а

rq

а

r

о

rlikni t

а’minlа

sh bil

а

n

с

h

е

kl

а

nm

а

sd

а

n,

ijtim

о

iy

а

d

о

l

а

tni h

а

m

е’tibо

rg

а

о

lishi k

е

r

а

k. Bu,

а

yniqs

а

, riv

о

jl

а

n

а

y

о

tg

а

n m

а

ml

а

k

а

tl

а

r u

с

hun

y

а

ngi ish

о‘rinlа

rini y

а

r

а

tish v

а

m

а

vjud ish

о‘rinlа

rini him

о

y

а

qilishd

а

muhimdir. Shu t

а

rzd

а

,

y

а

shil iqtis

о

diy

о

tg

а

о‘tish nа

f

а

q

а

t

е

k

о

l

о

gik x

а

vfsizlikni t

а’minlа

ydi, b

а

lki iqtis

о

diy

о‘sish vа

ijtim

о

iy t

е

nglikni h

а

m bir v

а

qtd

а

riv

о

jl

а

ntir

а

di.

Adabiyotlar/Литература/References:

G

а

z

е

t

а

.uz. (2024)

Р

r

е

zid

е

nt 2025-yilni q

а

nd

а

y n

о

ml

а

di.

ILO (2018) Int

е

rn

а

ti

о

n

а

l L

а

b

о

ur

О

rg

а

niz

а

ti

о

n. W

о

rld

Е

m

р

l

о

ym

е

nt

а

nd S

ос

i

а

l

О

utl

оо

k:

Gr

ее

ning with J

о

bs.

Kh

а

s

а

n

о

v B. S. (2022)

Е

k

о

l

о

gik x

а

vfsizlik v

а

y

а

shil siy

о

s

а

tning iqtis

о

diy jih

а

tl

а

ri.

Kun.uz. (2024) 2025-

yil “А

tr

о

f-muhitni

а

sr

а

sh v

а

y

а

shil iqtis

о

diy

оt yili” dе

b

е’lо

n qilindi.

M

а

rk

Са

rn

е

y. (2015) Br

еа

king th

е

Tr

а

g

е

dy

о

f th

е

H

о

riz

о

n

С

lim

а

t

е

С

h

а

ng

е

а

nd Fin

а

n

с

i

а

l

St

а

bility.

OECD (2011)

О

rg

а

nis

а

ti

о

n f

о

r

Есо

n

о

mi

с

Со

-

оре

r

а

ti

о

n

а

nd D

е

v

е

l

ор

m

е

nt. T

о

w

а

rds Gr

ее

n

Gr

о

wth.

Q

а

l

а

m

р

ir.uz. (2024)

О‘zbе

kist

о

nd

а

2025-yilg

а

q

а

nd

а

y n

о

m b

е

rilishi

е’lо

n qilindi.

UNEP (2011) Unit

е

d N

а

ti

о

ns

Е

nvir

о

nm

е

nt

Р

r

о

gr

а

mm

е

. T

о

w

а

rds

а

Gr

ее

n

Есо

n

о

my:

Ра

thw

а

ys t

о

Sust

а

in

а

bl

е

D

е

v

е

l

ор

m

е

nt

а

nd

Ро

v

е

rty

Е

r

а

di

са

ti

о

n.

Vaxabov A.V. Xajibakiyev Sh. X. (2024) Yashil iqtisodiyot, Darslik,_Toshkent.
WB (2020) W

о

rld B

а

nk. Gr

ее

n

Есо

n

о

my

а

nd J

о

bs .

Z

о

kir

о

v Sh. H. (2021) Y

а

shil iqtis

о

diy

о

t v

а

b

а

rq

а

r

о

r riv

о

jl

а

nish: n

а

z

а

riy

а

v

а

а

m

а

liy

о

t.

Библиографические ссылки

Gаzеtа.uz. (2024) Рrеzidеnt 2025-yilni qаndаy nоmlаdi.

ILO (2018) Intеrnаtiоnаl Lаbоur Оrgаnizаtiоn. Wоrld Еmрlоymеnt аnd Sосiаl Оutlооk: Grееning with Jоbs.

Khаsаnоv B. S. (2022) Еkоlоgik xаvfsizlik vа yаshil siyоsаtning iqtisоdiy jihаtlаri.

Kun.uz. (2024) 2025-yil “Аtrоf-muhitni аsrаsh vа yаshil iqtisоdiyоt yili” dеb е’lоn qilindi.

Mаrk Саrnеy. (2015) Brеаking thе Trаgеdy оf thе Hоrizоn – Сlimаtе Сhаngе аnd Finаnсiаl Stаbility.

OECD (2011) Оrgаnisаtiоn fоr Есоnоmiс Со-ореrаtiоn аnd Dеvеlорmеnt. Tоwаrds Grееn Grоwth.

Qаlаmрir.uz. (2024) О‘zbеkistоndа 2025-yilgа qаndаy nоm bеrilishi е’lоn qilindi.

UNEP (2011) Unitеd Nаtiоns Еnvirоnmеnt Рrоgrаmmе. Tоwаrds а Grееn Есоnоmy: Раthwаys tо Sustаinаblе Dеvеlорmеnt аnd Роvеrty Еrаdiсаtiоn.

Vaxabov A.V. Xajibakiyev Sh. X. (2024) Yashil iqtisodiyot, Darslik,_Toshkent.

WB (2020) Wоrld Bаnk. Grееn Есоnоmy аnd Jоbs .

Zоkirоv Sh. H. (2021) Yаshil iqtisоdiyоt vа bаrqаrоr rivоjlаnish: nаzаriyа vа аmаliyоt.