Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, mart
www.e-itt.uz
129
АKSIYADORLIK JA
MIYATLARIDA MOLIYAVIY RISKARNI
BOSHQARISHNING IQTISODIY AHAMIYATI
Shamsiyev Diyor
Toshkent
davlat iqtisodiyot universiteti
ORCID: 0000-0002-1849-9554
Аnnotatsiya.
Ushbu maqolada аksiyado
rlik jamiyatlarida moliyaviy riskarni
boshqarishning iqtisodiy ahamiyati va funksiоnal elementlarining nazariy asоslari, afzalliklari va
tahlili hamda rivojlantirish istiqbollarini takomillashtiri
sh haqida soʼz
boradi. Shuningdek,
Oʼzbekiston Respublikasidagi аksiyadorlik jamiyatlarida moliyaviy risk
arni boshqarishni
rivojlantirish istiqbollaridagi mavjud muammolar hamda ularni bartaraf etish boʼyicha muallif
yondashuvlari va takliflari keltirilgan.
Kalit soʼzlar
:
аksiyadorlik jamiyatlari, risklar, tadbirko
rlik, moliyaviy risklar, biznes, kredit
risklari, riskni minimallashtirish, diversifikatsiya
ЭКОНОМИЧЕСКОЕ ЗНАЧЕНИЕ УПРАВЛЕНИЯ ФИНАНСОВЫМИ РИСКАМИ В
АКЦИОНЕРНЫХ ОБЩЕСТВАХ
Шамсиев Диёр
Ташкентский государственный экономический университет
Аннотация
.
В данной статье рассматриваются теоретические основы,
преимущества и анализ экономической значимости и функциональных элементов
управления финансовым риском в акционерных обществах, а также
совершенствование
перспектив развития. Также представлены существующие проблемы перспектив
развития управления финансовыми рисками в акционерных обществах Республики
Узбекистан, а также авторские подходы и предложения по их преодолению.
Ключевые слова:
акционерные
общества, риски, предпринимательство,
финансовые риски, бизнес, кредитные риски, минимизация рисков, диверсификация
THE ECONOMIC IMPORTANCE OF FINANCIAL RISK MANAGEMENT
IN JOINT-STOCK COMPANIES
Shamsiev Diyor
Tashkent State University of Economics
Abstract.
This article discusses the theoretical foundations, advantages and analysis of the
economic significance and functional elements of financial risk management in joint-stock
companies, as well as improving development prospects. The existing problems and prospects for
the development of financial risk management in joint-stock companies of the Republic of
Uzbekistan, as well as the author's approaches and proposals to overcome them, are also
presented.
Keywords:
joint-stock companies, risks, entrepreneurship, financial risks, business, credit
risks, risk minimization, diversification
UO
‘
K: 336:658(575.1)
III SON - MART, 2024
129-135
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, mart
www.e-itt.uz
130
Kirish
.
Aksiyadorlik jamiyatlarida moliyaviy risklarni boshqarish jamiyatni muvaffaqiyatli
boshqarish va uning uzoq muddatli barqarorligini ta'minlashning zaruriy qismidir.
Aksiyadorlik jamiyatlarida moliyaviy riskni boshqarish jamiyatning moliyaviy ahvoli
barqarorligini ta'minlash uchun juda muhimdir. Aksiyadorlik jamiyatlari ko'pincha turli xil
moliyaviy risklarga duch kelishadi, masalan, valyuta riski, foiz stavkasi riski, kredit riski,
operatsion risk va boshqalar.
Moliyaviy risklarni boshqarish ushbu risklarning salbiy ta'sirini minimallashtirishga va
jamiyat kapitalidan samarali foydalanishni ta'minlashga imkon beradi. Bundan tashqari,
moliyaviy riskni boshqarish aktsiyadorlar va investorlarning manfaatlarini himoya qilishga
yordam beradi, shu bilan birga aksiyalar rentabelligini barqaror ushlab turadi. Geosiyosiy
ziddiyatlar
kuchayayotgani sharoitida tovar bozoridagi narxlar o‘sishi va taqchilligiga olib
kelib, buning natijasida mamlakatda inflatsiya bosimi kuchayishi mumkinligi asosiy risk
o‘laroq
ko‘rilmoqda.
Adabiyotlar sharhi.
Bugungi kunda ba'zi iqtisodchi olimlar moliyaviy risklarning har xil turlarini (masalan,
kredit, operatsion, bozor) ajratib olishlari va har birini baholash va boshqarishning o'ziga xos
usullarini tahlil qilishlari mumkin. Olimlar o'zlarining ixtisosligi va tadqiqot tajribasiga qarab
moliyaviy risklar to'g'risida turli xil fikrlarga ega. Ba'zi olimlarning fikriga ko'ra, moliyaviy
risklar har qanday iqtisodiyot va tadbirkorlikning muqarrar qismidir va ushbu risklarni
mohirona boshqarish muvaffaqiyatli biznes uchun muhimdir. Boshqa olimlar mumkin bo'lgan
salbiy ta'sirlarni minimallashtirish uchun moliyaviy vositalar va bozorlarni qat'iy tartibga
solish zarurligini ta'kidlashlari mumkin.
Bu borada xorijlik iqtisodchi olimlar Oldfield va Santomerolarning (1995) fikricha,
«Moliyaviy risk
-bu moliyaviy qism bilan bog'liq bo'lgan risk turi bo'lib, moliyaviy
o'zgaruvchilar tufayli yuzaga kelishi m
umkin bo'lgan yo'qotishlarni anglatadi». Bu foiz
stavkasini o'zgartirish riski, valyuta riski, kredit riski yoki likvidlik va kapital riski kabi ichki
biznes kabi moliyaviy bozor riski bo'lishi mumkin. Moliya institutlari ma'lum turdagi risklarga
duch kelishi mumkin: to'g'ri tashkil etilgan biznes bilan bartaraf etilishi mumkin bo'lgan risklar,
ba'zi moliyaviy vositalardan foydalangan holda boshqalarga o'tkazilishi mumkin bo'lgan risklar
va jamiyat tomonidan boshqarilishi mumkin bo'lgan risklar.
Bendarskiyning (2014)
ta'kidlashicha, «Har bir aksiyadorlik jamiyati fa
oliyatining o'ziga
xos xususiyatlari - uning operatsion, investitsiya va moliyaviy faoliyati, sohaga mansubligi,
mintaqaviy joylashuvi tufayli moliyaviy risklarni tasniflashning xilma-xilligi risklarni
boshqarish tizimiga hal qiluvchi ta'sir ko'rsatadi».
Shamoninaning (2010)
fikricha «Risklarni tahlil qilish usullari va ularni minimallas
htirish
bo'yicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish risklarni boshqarish tizimini takomillashtirishga
imkon beradi, bu esa dastlabki bosqichda jamiyatni kutilmagan yo'qotishlardan himoya qilish
uchun “risksizlik yostiqchalari” bilan ta'minlaydi».
Nayt (2013)
riskga quyidagicha taʼrif beradi: «Risk va noaniqlilik kategoriyasi iqtisodiy
munosabatlarda katta rol oʼynayd
i.
Xoʼjalik faoliyatining ajralmas qismi boʼlgan noaniqlilik
barcha murakkab va muhim iqtisodiy hodisalarning asosida yotadi. Noaniqlilik mohiyati riskda
namoyon boʼladi».
Rouz (1995) moliyaviy risklarning eng keng tarqalgan turlaridan biri bank risklariga
k
engroq toʼxtalib oʼtgan boʼlib, u «Bank riski oltita asosiy
turdagi risk
–
kredit riski, foyda
ololmaslik riski, likvidlik riski, bozor riski,
foiz riski, toʼlay olmaslik riskidan tashkil topgan
boʼlib, bu risklar bank faoliyatida juda muhim, xal qiluvch
i risklar hisoblanadi, deydi.
Mahalliy iqtisodchi olimlaridan prof. Malikovning (1996)
risk toʼgʼrisidagi qarashlari
diqqatga sazovordir. Uning f
ikricha, «Risk atamasi oʼzbek tilidagi ayrim manbalarda risk, risk
-
risk, tahlika, qaltislik va gʼov maʼnolarida
t
arjima qilinayotgan boʼlsa
-da, ularning hech biri risk
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, mart
www.e-itt.uz
131
atama
sining asl maʼnosini bildirmaydi. Zararlarni vujudga kelishi yoki daromadlarning koʼ
zda
tutilgan darajadan kamroq olinishi ehtimoliga risk deyiladi» deb ushbu olim taʼrif beradi
.
Brigxem (2007) Y
udjinning qarashlaricha «Prognoz qilingan moliyaviy risk
-
iqtisodiyotning tsiklik rivojlanishi, moliyaviy bozor kon'yunkturasi bosqichlarining o'zgarishi,
raqobatning predikativ rivojlanishi va boshqalar bilan bog'liq bo'lgan risk turlarini tavsiflaydi.
prognoz qilingan moliyaviy risklarga inflyatsiya riski, foiz stavkasi riski va ularning boshqa
turlari misol bo'la oladi».
Tkachukning (2006) fikr
icha «Moliyaviy risklarini boshqarish
-bu har xil turdagi
moliyaviy risklarni har tomonlama baholashni va ularning mumkin bo'lgan salbiy moliyaviy
oqibatlarini kamaytirishni ta'minlaydigan riskli moliyaviy qarorlarni ishlab chiqish va amalga
oshirish prints
iplari va usullari tizimidir».
“Moliyaviy risklar” tushunchasining iqtisodiy mohiyati bilan bogʼliq asarlarning
tadqiqi
va qiyosiy oʼrganishi asosida unga nisbatan iqtisodch
i olimlar va mutaxassislarning yagona
yondashuvi mavjud emasligining guvohi boʼldik. Аlbatta, buning turli sabab va omillari mavjud.
Xususan, moliyaviy risklarga berilgan taʼriflarning turli mak
on va zamonda yaratilganligidir.
Shularni inobatga olib, moliyaviy risklarini boshqarish mexanizmining mazmuni va
xususiyatini ifodalovchi quyida
gi takomillashgan mualliflik taʼrifni shakllantirdik: «Moliyaviy
risklarni boshqarish mexanizmi
–
bu jamiyat tomonidan uning maqsadlari va natijalariga ta'sir
qilishi mumkin bo'lgan risklarni aniqlash, baholash, boshqarish va monitoring qilish uchun
foydal
aniladigan jarayonlar, strategiyalar va usullar tizimidir». Ushbu mexanizm risklarni tahlil
qilish, sug'urta, aktivlar portfelini diversifikatsiya qilish, nazorat jarayonlari va risklarni
yumshatish to'g'risida qaror qabul qilish kabi turli xil vositalarni o'z ichiga oladi. Risklarni
boshqarishning muhim jihati
–
bu jamiyat ichidagi va tashqarisidagi o'zgaruvchan sharoitlarda
mexanizmlarni doimiy ravishda yangilash va moslashtirishdir.
Tadqiqot metodologiyasi.
Tadqiqotda ilmiy abstraktsiyalash, guruhlash, qiyoslash, retrospektiv va istiqbolli,
empirik tahlil va boshqa uslublardan foydalanildi. Maqolada qiyosiy taqqoslash usulida jahon
amaliyotida va taraqqiy etgan
аksiyadorl
ik jamiyatlarida moliyaviy riskarni boshqarishni
qoʼllab
-quvvatlashning afzalliklari hamda tashkiliy-huquqiy asoslarini mamlakatimizdagi
mavjud asoslar bilan taqqoslab, tegishli xulosalar shakllantirildi.
Tahlil va natijalar muhokamasi.
Bugubgi kunda global miqyosda oziq-ovqat
narxlarining keskin o‘sishi aholining zaif
qatlamlariga salbiy ta’sir qilib, ularni oziq
-ovqat narxlarining yuqoriligidan himoya qilish
zaruriyatini keltirib chiqarishi mum
kin, bu o‘z navbatida, budjetning ijtimoiy xarajat
lari
oshishiga olib keladi.
“Bunda
n tashqari, inflyatsion bosim ostida
ish haqi va pensiya to‘lovlarining qo‘shimcha
indeksatsiyasi amalga oshirilishi, milliy valutaning asosiy jahon valutalariga nisbatan
qadrsizlanishi, mehnat migrantlarining ommaviy maml
akatga qaytishi va O‘zbekistonda
d
oimiy daromad manbaiga ega bo‘lolmasligi oqibatida davlat budjetidan
nafaqa oluvchi oilalar
sonining ortishi
kabi omillar ta’sirida budjet xarajatlarining oshishi kutiladi”
57
.
Shuningdek, xalqaro tashkilotlar tomonidan taqdim etiladigan qarz (kredit) mabla
g‘lari
bo‘yicha foiz stavkasining o‘sishi
tashqi qarz mablag‘larini jalb qilish jozibadorligini
pasaytirishi mumkin. Ushbu global trend va tashqi omillar natijasida davlat budjeti
prognozlarida kuzatilishi mumkin bo‘lgan ri
sklar quyidagicha tasvirlanmoqda:
•
ish haqi
miqdorining qo‘shimcha ravishda 1 foizga oshirilishi yiliga 1,3 trln so‘m
atrofida;
%D2%9Aonun-loji%D2%B3asi-va-Byudzhetnoma-ishlab-chi%D2%9Bildi-11-01
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, mart
www.e-itt.uz
132
•
pensiya
miqdorining 1 foizga oshirilishi esa 600 mlrd so‘m miqdorida qo‘shimc
ha
xarajatlar talab etadi;
•
so‘m almashinuv kursi
ning
100 so‘mga qadrsizlanishi yillik
davlat budjeti
xarajatlarining 400 mlrd so‘mga oshishiga olib keladi;
•
oltin narxi
ning prognozda ko‘zda tutilgan 1 unsiya uchun 1 800 dollar narxidan 100
dollarga pasayishi
4,5 trln so‘m budjet daromadlari kamayishiga;
•
mis narxi
ning prognozda ko‘zda tutilg
an 1 tonnasi uchun 7 800 dollar narxidan 500
dollarga pasayishi 940 mlrd so‘m budjet daromadlari kamayishiga;
•
energiya resurslari tariflarining oshirilmay qolishi 1,5 trln s
o‘m budjet daromadlari
kamayishiga olib kelishi mumkin.
Shuningdek, aksiyadorlik jamiyatlarida moliyaviy risklarni boshqarish tasnifi investorlar
va kreditorlarga ko'proq ma'lumotli investitsiya qarorlarini qabul qilishga yordam beradigan
risklarni aniqroq tahlil qilish va baholashga yordam beradi. Bu, o'z navbatida, investorlar va
sheriklar tomonidan jamiyatga bo'lgan ishonchni oshirishga yordam beradi, shuningdek,
jamiyatning bozorda raqobatbardoshligini oshirishga zamin yaratadi.
Moliyaviy risklarni boshqarish guruhlari quyidagi bo'limlarni o'z ichiga olishi mumkin:
1. Risklarni boshqarish
–
kredit riski, bozor riski, operatsion risk va boshqalar kabi barcha
turdagi moliyaviy risklarni baholash va boshqarish uchun javobgardir.
2. Moliyaviy rejalashtirish va tahlil
–
jamiyatning moliyaviy natijalarini moliyaviy
boshqarish, byudjetlashtirish, prognozlash va tahlil qilish strategiyasini ishlab chiqish bilan
shug'ullanadi.
3. Moliyaviy nazorat
–
jamiyatning moliyaviy faoliyatini, shu jumladan ichki nazorat, audit
va qonunchilikka muvofiqligini nazorat qilish va tahlil qilish uchun javobgardir.
4. Investitsiylarni boshqarish
–
jamiyatningning investitsiya portfellarini boshqarish,
investitsiya qarorlarini qabul qilish va investitsiya imkoniyatlarini baholash bilan
shug'ullanadi.
5. Moliyaviy tahlil va hisobot
–
moliyaviy hisobotlarni tayyorlash, moliyaviy
ma'lumotlarni tahlil qilish va boshqaruv qarorlarini qabul qilish uchun konsolidatsiyalangan
hisobotlarni taqdim etish uchun javobgardir.
1-rasm. Aksiyadorlik jamiyatlarida moliyaviy risklarni boshqarish jarayoni
58
58
Muallif ishlanmasi
Qaror qabul qilish
uchun ma'lumot
to’plash
Risklarni boshqarish
guruhini yaratish va
maqsadlarni
belgilash
Risklarni aniqlash va
baholash
Risklarni kamaytirish
yo’llarini ishlab
chiqish
Risk sohalarini
aniqlash
Risklarni tahlil qilish
(ichki hisobotlar
orqali)
Risklarni kamaytirish
strategiyasini ishlab
chiqish
Strategiyani amalga
oshirish va
majburiyatlarni
taqsimlash
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, mart
www.e-itt.uz
133
Aksiyadorlik jamiyatlari har xil turdagi risklarga duch kelishadi, ammo ularning barchasi
moliyaviy risklarni boshqarish bilan bevosita bog'liq bo'lgan umumiy tuzilma yordamida
boshqariladi. Aksiyadorlik jamiyatlarida iqtisodiy va statistik usullar moliyaviy risk darajasini
baholash uchun asos bo'lib xizmat qiladi. Shu bois, bunday baholashni amalga oshirish uchun
quyida asosiy hisoblash ko'rsatkichlarini keitirib o’sh joiz. Riskni baholash –
bu qo'shimcha
daromad olish yoki riskli vaziyatdan zarar etkazish prognozi amalga oshiriladigan tahliliy
tadbirlar majmuidir. Sifatli baholash potentsial risk zonalarini aniqlaydi, so'ngra aniq
risklarning barcha mumkin bo'lgan omillarini aniqlaydi.
Moliyaviy risk darajasini baholash vositalarining iqtisodiy mohiyati shundaki, ular
moliyaviy operatsiyalar yoki investitsiyalar natijasida yo'qotish yoki noaniqlik ehtimolini
baholashga imkon beradi. Ushbu vositalar banklar, moliya institutlari va investorlarga turli xil
aktivlar, investitsiyalar va moliyaviy majburiyatlar bilan bog'liq risklarni baholashga yordam
beradi.
Moliyaviy risk darajasini baholash vositalari qarz oluvchilarning kreditga layoqatliligini
tahlil qilish, bozor risklarini baholash, foiz stavkalari yoki valyuta kurslarining o'zgarishi
natijasida yuzaga kelishi mumkin bo'lgan yo'qotishlarni modellashtirish va risklarni o'lchash
va boshqarish uchun turli statistik usullarni qo'llashni o'z ichiga olishi mumkin. Boshqaruv
jarayonida risk omilini hisobga olishning uslubiy yondashuvlari 2-rasmda keltirilgan.
2-rasm. Aksiyadorlik jamiyatlari boshqaruv jarayonida risk omillarini
baholashga uslubiy yondashuvlar
59
Ushbu vositalardan foydalanishning maqsadi mumkin bo'lgan yo'qotishlarni
minimallashtirish va jamiyatlar va individual mijozlarning moliyaviy pozitsiyalarining
barqarorligini ta'minlashdir. Oxir oqibat, ushbu vositalarning iqtisodiy mohiyati moliyaviy
risklarni samarali boshqarishni ta'minlash va minimal yo'qotish darajasida kerakli rentabellik
darajasiga erishishdir.
59
Muallif ishlanmasi
Moliyaviy risk
darajasini baholash
usullari
Baholashning
iqtisodiy va
statistik usullari
Ekspert
baholash usullari
Analog baholash
usullari
Risk omilini hisobga
olgan holda moliyaviy
operatsiyalar
rentabelligining zarur
darajasini shakllantirish
usullari
Zarur risk mukofoti
miqdorini aniqlash
Moliyaviy
operatsiyalar
rentabelligining
umumiy
darajasini
aniqlash
Risk omilini hisobga
olgan holda naqd pul
qiymatini baholash
vositalari
Naqd pulning
kelajakdagi
qiymatini
baholash
Naqd pulning
haqiqiy qiymatini
baholash
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, mart
www.e-itt.uz
134
Aksiyadorlik jamiyatlarida risk omilini hisobga olgan holda moliyaviy operatsiyalarning
zarur rentabellik darajasini shakllantirish usullarining iqtisodiy ahamiyati aktsiyadorlar va
investorlar uchun barqaror hamda yuqori daromadni ta'
minlashdan iborat bo’
ladi.
Rentabellikni shakllantirishning to'g'ri qo'llanilgan usullari risklarni boshqarish va jamiyatida
kapitalidan samarali foydalanishni ta'minlash imkonini beradi, bu esa investorlarni jalb
qilishga yordam beradi hamda jamiyatning barqaror rivojlanishini ta'minlaydi.
Aksiyadorlik jamiyatlarida risk omilini hisobga olgan holda pul qiymatini baholash
iqtisodiy mohiyatga ega, chunki u investorlar va bozor ishtirokchilariga jamiyat aksiyalariga
sarmoya kiritish bilan bog'liq mumkin bo'lgan risklarni hisobga olishga imkon beradi. Risk
omilini hisobga olish investorlar uchun yo'qotish yoki foyda olish ehtimolidan kelib chiqib,
aksiyalarning etarli narxini aniqlashga imkon beradi.
Risklarni iqtisodiy tahlil qilish ko'proq ma'lumotli investitsiya qarorlarini qabul qilishga
imkon beradi. Bundan tashqari, u jamiyatlarga moliyaviy barqarorligini baholashda va
investorlarni jalb qilish uchun risklarni kamaytirish strategiyasini ishlab chiqishda yordam
beradi.
Xulosa va takliflar.
Moliyaviy risklarni qabul qilishdan xabardor bo'lish, jamiyat qanday risklarni qabul
qilishga tayyor ekanligini va ular qanday oqibatlarga olib kelishi mumkinligi haqida ongli va
ehtiyotkor bo'lishini anglatadi. U mumkin bo'lgan natijalarni tahlil qilishni, risklarni boshqarish
qobiliyatlari va resurslarini baholashni hamda qarorlar qabul qilish uchun javobgarlikni o'z
ichiga oladi. Bu maqsadlarga erishish istagini yuzaga kelishi mumkin bo'lgan oqibatlar va
risklarni qabul qilish zarurligini tushunish bilan muvozanatlash imkonini beradi.
Aksiyadorlik jamiyatlarida qabul qilingan moliyaviy risklarni boshqarish tamoyilining
mohiyati aktsiyadorlar va investorlarning manfaatlarini potentsial moliyaviy yo'qotishlardan
maksimal darajada himoya qilishni ta'minlashdir. Bunga har xil turdagi risklarni baholash va
tahlil qilish, ularni boshqarish strategiyasini ishlab chiqish, tegishli nazorat mexanizmlarini
o'rnatish va manfaatdor tomonlar oldida muntazam hisobot berish kiradi.
Qabul qilingan moliyaviy risklarni boshqarish tamoyili, shuningdek, Qonunchilik va
me'yoriy talablarga qat'iy rioya qilishni, shuningdek, mumkin bo'lgan yo'qotishlarni
minimallashtirish uchun zamonaviy texnika va vositalardan foydalanishni nazarda tutadi.
Bundan tashqari, ushbu tamoyil jamiyatning moliyaviy risklarni boshqarish bo'yicha
xodimlarini doimiy ravishda o'qitishni va o'zgaruvchan iqtisodiy muhitga muvofiq risklarni
boshqarish strategiyalarini doimiy ravishda yangilashni nazarda tutadi.
Moliyaviy risklarni boshqarish bosqichlari aksiyadorlik jamiyati uchun moliyaviy
inqirozlar ehtimolini kamaytiradi, daromadlar va xarajatlarning prognozliligini yaxshilaydi,
investorlar va kreditorlar oldida kreditga layoqatlilikni oshiradi va moliyaviy resurslardan
yanada samarali foydalanishni ta'minlaydi. Oxir oqibat, yaxshi boshqariladigan moliyaviy
risklar jamiyatning qiymatini va investorlarning jozibadorligini oshirishga yordam beradi.
Aksiyadorlik jamiyatlarida moliyaviy risklarni boshqarish tizimi tamoyillarining mohiyati
jamiyatning samarali va shaffof ishlashini ta'minlash, mumkin bo'lgan yo'qotishlarni
minimallashtirish va aktsiyadorlar hamda boshqa manfaatdor tomonlarning manfaatlarini
saqlashdan iborat. Shuningdek, moliyaviy risklarni boshqarish samaradorligini oshirish uchun,
bu ularning salbiy ta'sirini kamaytirish va umuman tashkilot faoliyatini yaxshilashda namoyon
bo'ladi.
Moliyaviy risklarni boshqarish tizimini tahlil qilishda asosiy uslubiy vosita sifatida tizimli
yondashuvdan foydalanish maqsadga muvofiqdir. Tizimli yondashuv nafaqat tashkilotga, balki
uning atrof-muhitiga ham e'tibor qaratadigan keng qamrovli yondashuvdir.
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, mart
www.e-itt.uz
135
Adabiyotlar/
Литература
/Reference:
Oldfield, G. S., & Santomero, A. M. (1995). The place of risk management in financial
institutions. Wharton School, University of Pennsylvania.
Бендарский Д.А.
(2014)
Сущность и классификация рисков для научно
-
производственного предприятия атомной отрасли // Экономический анализ: теория и
практика. № 26. С. 54–
66
Бригхэм Юджин Ф.
(2007)
Финансовый менеджмент / Бригхэм Юд
-
жин Ф., Майкл С.
Эрхардт. –
СПб. : Питер, –
960 с.
Маликов Т.
(1996)
Молиявий қарор қабул қилиш асослари. –
Т.: ―Шарқ‖ нашриѐт
-
матбаа концернининг Бош таҳририяти, 24
-
бет.
Найт Ф.
(2013)
Риск, неопределенность и прибыль / пер. с англ.
-
М.: Дело,
Роуз П.С.
(1995)
Банковский менеджмент‖.
-
М.: ―Дело‖.
Ткачук М.И.
(2006)
Основы финансового менеджмента : учеб. посо
-
бие / М. И. Тка
чук,
Е. Ф. Киреева. –
Минск : Интерпрессервис, 2006. –
416 с.
Шамонина М.
(2010)
Международные стандарты управления рисками: проблемы
адаптации. URL: http://mof. ru/article 134.html.
