Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, oktabr
www.e-itt.uz
126
DAVLAT ISHTIROKIDAGI KORXONALARNING MOLIYAVIY FAOLIYATIDA
FISKAL RISKLARINI BAHOLASH YO’LLARI
Mavlonov Ozod Ulug‘bekovich
Hududiy qurilish montaj dereksiyasi
ORCID: 0009-0009-7463-3795
Annotatsiya.
Ushbu maqola davlat ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy faoliyatini
takomillashtirishdagi xorijiy olimlarning tajribasi adabiyotlar shrhi keltirilgan. Shuningdek,
O’zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining rasmiy ma’lumotlari va tahli
llari
keltirilgan. Ushbu adabiyotlar sharhi va tahlillarga asosan amaliy taklif va tavsilar keltirilgan.
Kalit so’zlari:
davlat ishtirokidagi korxonalar, fiskal risklar, moliyaviy barqarorlik, to’lov
qobilyati.
В ФИНАНСОВОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ГОСУДАРСТВЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ
СПОСОБЫ ОЦЕНКИ ФИСКАЛЬНЫХ РИСКОВ
Мавланов Азод Улугбекович
Областное строительно
-
монтажное управление
Аннотация
.
В данной статье представлен литературный обзор опыта
зарубежных ученых по совершенствованию финансовой деятельности государственных
предприятий. Также представлены официальные данные и анализы Министерства
экономики и финансов Республики Узбекистан. На основе обзора и анализа литературы
представлены практические предложения и рекомендации.
Ключевые слова:
государственные предприятия, фискальные риски, финансовая
устойчивость, платежеспособность.
IN THE FINANCIAL ACTIVITIES OF STATE-OWNED ENTERPRISES
WAYS OF ASSESSING FISCAL RISKS
Mavlanov Azod Ulugbekovich
Regional construction and assembly directorate
Abstract.
This article presents a literature review of the experience of foreign scientists in
improving the financial activities of state-owned enterprises. Official data and analyzes of the
Ministry of Economy and Finance of the Republic of Uzbekistan are also provided. Based on this
literature review and analysis, practical suggestions and recommendations are presented.
Key words:
state-owned enterprises, fiscal risks, financial stability, solvency.
UO
‘
K: 336.77.067
X SON - OKTABR, 2024
126-131
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, oktabr
www.e-itt.uz
127
Kirish.
Jahon amaliyotida korxona moliyaviy barqarorligini boshqarish tizimining shakllanishi va
samarali faoliyatini ta’minlash bo‘yicha bir qator tadqiqotlar amalga oshirilgani holda ularda
rivojlangan mamlakatlarda bo‘lgani kabi rivojlanayotgan mamlakatlarda ha
m korxona
moliyaviy barqarorligini boshqarish tizimining shakllanishi va samarali faoliyatini
ta’minlashga alohida e’tibor qaratilgan. Davlat iqtisodiyotida rivojlanish hamda iqtisodiy
transformatsiya jarayonlarining jadal rivojlanishi jarayoni davlat ishtirokidagi korxonalarning
moliyaviy-iqtisodiy faoliyati natijalari tahlili ahamiyatli hisoblanadi.
O’zbekiston Respublikasi Prezidenti SH. Merziyoyev tomonidan “2024 yil iqtisodiy
kompleks rahbarlari va barcha davlat korxonalari uchun tannarxni qisqartirish va
samaradorlik yili bo‘lishini, joriy yilda yalpi ichki mahsulotni kamida 6 foizga ko‘paytirib,
100
milliard dollarga yetkazish reja qilingani ta’kidlandi. Lekin o‘tgan yili sanoat 6 foiz o‘sgani bilan,
ishlab chiqarishda qo‘shilgan qiymat 40 foizdan oshmayotgani ko‘rsatib o‘tilgan hamda yirik
sanoat tarmoqlariga soliq yuki kamaytirilgan bo‘lsada, ko‘p tarmoqlar davlatga tushumni
ta’minlash o‘rniga xarajatini oshirayotgani qayd etildi. Jumladan,
10 ta yirik korxonada
xarajatlar daromaddan tezroq o‘sgani kuzatilgan
hamda 2024 yilda qo‘shilgan qiymatni 45
foizdan oshirish, tannarxni 15 foizga kamaytirish, umuman, sanoatda 7 foiz o‘sishni ta’minlash
bo‘yicha korxonabay chora
-
tadbir tasdiqlab, amalga oshirish topshirig‘i berilganligi ma’lum
qildi. Shuningdek, yirik tarmoqlarda
tannarxni 20 trln so‘mga, debitor qarzdorlikni 8 trln
so‘mga kamaytirish
zarurli
gi ta’kidlab o’tganlar
Shu bilan birga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik islohotlar
agentligi
“O‘zbekistonda energiya samaradorligi: istiqbollar va muammolar” mavzusidagi
xalqaro konferensiyasida quyidagilarni ta’kidlab o’tgan: “2019
-
yilda O‘zbekiston
Respublikasining “Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish to‘g‘risida”gi va
“Davlat
-xu
susiy sheriklik to‘g‘risida”gi qonunlari, 2020
-
yilda yangi tahrirdagi “Energiyadan
oqilona foydalanish to‘g‘risida”gi qonunlari qabul qilindi. Shuningdek, Parij
kelishuvini ham
ratifikatsiya qilinganligini va bu boradagi ishlarni tartibga soluvchi bir qator Hukumat
qarorlarini qabul qilanganligini ta’kidlab o’tgan. Belgilangan maqsad 2026
-yilga borib butun
mamlakat boʻylab energiya samaradorligini 20 foizga, 2030
-yilga borib esa 1,5 barobarga
oshirish hisoblanadi. Shu bilan birga, ushbu ko’rsatkich maqsadlari bo’yicha 2026 yilga kelib
issiqxona gazlari emissiyasini 25 foizga qisqartirish va 2030 yilga kelib 14 GVt quvvatga ega
yangi qayta tiklanuvchi energiya manba
larini qo‘shishni ta’minlash belgilangan. Yevropa
Ittifoqining energiya samaradorligi bo‘yicha tajribasi O‘zbekistonda ham qo‘llashimiz mumkin
bo‘lgan yorqin misol ekanligini ta’kidlab o’tgan
Davlat ishtirokidagi korxonalarda investitsion faoliyatni modernizatsiyalash, innovatsion
texnologiyalar va ilg‘or xorij tajribalarini joriy etish orqali ularning moliyaviy barqarorligini
boshqarish tizimining shakllanishi va samarali faoliyatini ta’minlas
hga qaratilgan masalalar
tadqiqot ishining dolzarbligini belgilaydi.
Adabiyotlar sharhi.
Davlat ishtirokidagi korxonalari ko'pgina mamlakatlar iqtisodiyotida, xususan,
rivojlanayotgan mamlakatlar iqtisodiyotida muhim rol o'ynaydi. Ular elektr, suv, transport va
aloqa kabi asosiy davlat xizmatlarini taqdim etadilar hamda ayrim mamlakatlarda ular sarmoya
va bandlikning muhim manbalari hisoblanadi. Hukumatlar uchun davlat korxonalari asosiy
davlat tovarlari va xizmatlarini yetkazib berish orqali yukni engillashtirishi, soliq to'lovlari va
dividendlar orqali daromad keltirishi mumkin.
Hukumatlar uchun davlat korxonalari asosiy davlat tovarlari va xizmatlarini etkazib
berish orqali yukni engillashtirishi va soliq to'lovlari va dividendlar orqali daromad keltirishi
14
https://www.gazeta.uz/uz/2024/01/16/efficiency/
15
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, oktabr
www.e-itt.uz
128
mumkin. Samarasiz va yomon boshqariladigan davlat korxonalari davlat moliyasi va umuman
iqtisodiyot uchun xavfning asosiy manbai bo'lishi mumkin. Mulkdorlar sifatida hukumatlar
davlat korxonalarini muvaffaqiyatsizlikka uchraganda ularni qutqarish majburiyatini oladi va
bu budjetga jiddiy oqibatlarga olib keladi. Suv, elektr energiyasi va transport kabi asosiy davlat
xizmatlarini taqdim etuvchi davlat korxonalarining zaif tomonlari, shuningdek, iqtisodiy
oqibatlarga olib kelishi mumkin bo'lgan bunday xizmatlarning uzilishini ham anglatishi
mumkin.
Davlat ishtirokidagi korxonalari ko'p sabablarga ko'ra moliyaviy zaiflikka moyil
(Terminassian, 2017; Renteria va boshqalar, 2018; Baum va boshqalar 2020 va 2021). Ulardan
ba'zilari:
• garchi davlat ishtirokidagi korxonalar o'z hukumatlari nomidan tijorat faoliyatida
ishtirok etish uchun tashkil etilgan foyda ko'ruvchi subyektlar bo'lishiga qaramay, ular
ko'pincha kvazfiskal faoliyat bilan shug'ullanadilar, masalan, xarajatlarni qoplash uchun yetarli
bo'lmagan narxlarda tovarlar va xizmatlarni taqdim etish, investitsiyalar infratuzilma va
fuqarolarga tijorat ratsionalligidan qat'i nazar, ish imkoniyatlarini ta’minlaydi. Ushbu faoliyat
natijasida davlat korxonalari takroriy yo'qotishlarga duchor bo'ladi va ortiqcha qarz oladi.
• imkoniyatlar cheklanganligi sababli davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyati samarasiz
bo'lishi mumkin. Ko'pgina rivojlanayotgan mamlakatlarda davlat korxonalarining mehnatga
haq to'lash sxemasi va ish muhiti xususiy sektordan yuqori malakali mutaxassislarni jalb qilish
uchun yetarlicha raqobatbardosh emas. Bundan tashqari, rahbarlar va Kengash a'zolarini
tayinlash ko'pincha vakolatdan ko'ra, siyosiy mantiqiylikka asoslanadi. Siyosiy jihatdan
tayinlangan yuqori martabali rahbarlar nafaqat professional malakaga, balki tijorat biznesini
yuritish uchun zarur bo‘lgan boshqaruv mustaqilligiga ham ega emaslar.
• zaif boshqaruv, nazorat davlat korxonalari faoliyatidagi zaifliklarni yashiradi. Mustaqil
va vakolatli kuzatuv kengashining yo'qligi davlat korxonalarida samarali ichki nazorat va audit
tuzilmalariga ega bo'lmasligini anglatadi. Davlat korxonalari, shuningdek, agar ularning
hukumatlari o'z faoliyati ustidan yetarlicha nazoratni amalga oshirmasa, samarasiz bo'lib,
ko'proq tavakkalchilikka, shu jumladan, qarzga tushishi mumkin.
Davlat ishtirokidagi korxonalarning muvaffaqiyatsizligi yoki zaif tomonlari oxir-oqibat
fiskal yoki budjet muammosiga aylanadi (Sayegh, 2019; Baum va boshqalar 2020 va 2021).
Davlat korxonalarining faoliyati budjetga bir qancha kanallar orqali ta’sir ko‘rs
atadi. Yaxshi
ishlaydigan davlat korxonalari budjetga soliqlar va dividendlar to'lashlari mumkin. Boshqa
tomondan, zarar ko'rgan davlat korxonalari budjetdan transferlar va subsidiyalarga muhtoj
bo'ladi. Ba'zi hukumatlar davlat korxonalariga kredit berishni ta'minlaydi, agar bu davlat
korxonalari yaxshi ishlamasa, ular qaytarilmasligi mumkin. Davlat ishtirokidagi korxonalari,
shuningdek, hukumatlar kredit kafolatlarini taqdim etganda ham, moliyaviy muammolar
yuzaga kelgan taqdirda hukumatlar o'z ishtirokidagi korxonalarga yordam ko'rsatishi
kutilayotganligi sababli ham shartli javobgarlik manbai bo'lishi mumkin.
Tadqiqot metodologiya.
Ushbu maqolada milliy iqtisodiyotimizda davlat ishtirokidagi sanoat korxonalarining
moliyaviy holati tahlili va moliyaviy barqarorligini ta’minlash yo‘llarining nazariy jihatlariga
bag‘ishlangan ilmiy adabiyotlar va maqolalar o’rganilgan. Tadqiqot metodolo
giyasi sifatida
adabiyotlarning qiyosiy tahlili va farazni asoslash usullaridan foydalanilgan. Shuningdek,
tahlilda statistik axborotlar asosida moliyaviy-
iqtisodiy ko’rsatkichlar tahlil qilingan.
Tahlil va natijalar muhokamasi.
2022-
yil ikkinchi yarim yilligidan boshlab Xalqaro valyuta jamgʻarmasi texnik koʻmagida
ishlab chiqilgan metodologiyaga muvofiq yirik davlat ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy
holati baholab borilmoqda (1-jadval).
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, oktabr
www.e-itt.uz
129
1-jadval
Davlat
ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy koʻrsatkichlari tavsifi
Koʻrsatkichlar
Tavsif
I. Likvidlik koʻrsatkichlari
Joriy likvidlik darajasi
Korxonaning qisqa muddatli aktivlarni sotish orqali qisqa muddatli
majburiyatlarini (12 oy ichida) toʻlash qobiliyatini koʻrsatadi.
Tez likvidlik darajasi
Korxonaning qisqa muddatli majburiyatlarini eng likvidli qisqa muddatli
aktivlari bilan toʻlash qobiliyatini oʻlchaydi.
Kunlik debitor qarzlar
aylanmasi
Korxonaning mijozlardan toʻlovlarni qabul qilish tezligini oʻlchaydi.
II. Toʻlov qobiliyati koʻrsatkichlari
Qarz
(majburiyatlar)ning
kapitalga nisbati
Korxonaning faoliyati tashqi moliyalashtirish manbalariga qanchalik
bogʻliqligini koʻrsatadi.
Qarz
(majburiyatlar)ning
aktivlarga nisbati
Korxonaning toʻlovga layoqatli yoki yoʻqligini koʻrsatadi. Ushbu nisbat
korxonaning qarz yukini, shuningdek, kelajakda qarzni toʻlash qobiliyatini
baholashga yordam beradi.
III. Daromadlilik qobiliyati koʻrsatkichlar
Sof foyda marjasi %
Korxona tomonidan ishlab chiqarilgan har bir daromadning qancha qismi
foydaga aylanishini koʻrsatadi
Operatsion foyda
marjasi %
Sotishning rentabelligini oʻlchaydi va foizlarni toʻlash kabi operatsion
boʻlmagan xarajatlarni qoplash uchun mavjud boʻlgan
daromadlar nisbati
haqida tushuncha beradi.
Rentabelligi
Foyda olish uchun aktivlardan foydalanish samaradorligi oʻlchovi. Zararli
korxonalar uchun bu korxonalarning kapitali qanchalik tez yoʻq
qilinayotganini koʻrsatadi.
Moliyaviy holati baholab boriladigan yirik davlat ishtirokidagi korxonalarning 6 tasi
energetika, 6 tasi transport, 4 tasi neft-
gaz va kimyo, 5 tasi togʻ
-kon sanoati, 3 tasi aloqa va
kommunikatsiya, 3 tasi boshqa sohadagi korxonalardan iborat
O’zbekiston Respublikasida
2023-
yil yakuni boʻyicha 27 ta davlat ishtirokidagi korxonalarning jami aktivlari 2022
-yilning
shu davriga nisbatan 16,0 foizga koʻpayib, 625,0 trln soʻmni tashkil qildi.
Bunda, jami
majburiyatlar 17,5 foizga oshib, 2023-
yil yakunida 336,3 trln soʻmni tashkil etdi.
Hisobot
davrida ushbu korxonalarning sof foydasi 35,5 foizga oshgan va 32,0 trln soʻmga yetdi. Davlat
ishtirokidagi korxonalarning jami tashqi qarzi 2,3 foizga kamayib, 12,7 mlrd dollarni tashkil
etdi.
2-jadval
Davlat ishtirokidagi
korxonalarning moliyaviy koʻrsatkichlari
Moliyaviy koʻrsatkich
2022
(trln. so'm)
2023
(trln. so'm)
O'zgarish
(foiz)
Jami aktivlar
538,4
624,8
16%
Jami majburiyatlar
286,3
336,3
17,50%
Sof foyda
23,6
32
35,50%
Jami tashqi qarz qoldig'i (mln. dollar)
12,97
12,67
-2,3
Bunda, jami majburiyatlar 17,5 foizga oshib, 2023-
yil yakunida 336,3 trln soʻmni tashkil
etdi. Hisobot davrida ushbu korxonalarning sof foydasi 35,5 foizga oshgan va 32,0 trln soʻmga
16
Xalqaro valyuta jamgʻarmasi texnik koʻmagida ishlab chiqilgan metodologiyaga muvofiq yirik davlat ishtirokidagi
korxonalarning moliyaviy holatini baholash ko’rsatkichlari. www.imv.uz
17
sayt ma’lumotlari
18
Iqtisod va moliya vazirligining makro-fiskal xatarlash sharhi. 2024 www.imv.uz
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, oktabr
www.e-itt.uz
130
yetdi. Davlat ishtirokidagi korxonalarning jami tashqi qarzi 2,3 foizga kamayib, 12,7 mlrd
dollarni tashkil etdi. 2023-
yilda Oʻzbekistonda yirik soliq toʻlovchilar (1 633 ta) tomonidan 97,6
trln soʻm soliq tushumlari amalga oshirildi, shundan 52,9 trln soʻmi davlat ulushi mavjud 10 t
a
yirik soliq toʻlovchi hisobiga toʻgʻri keladi: “Navoiy kon
-
metallurgiya kombinati” AJ, “Olmaliq
kon-
metallurgiya kombinati” AJ, “O‘zbekneftgaz” AJ hamda “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ
kabilar.
3-jadval
Davlat ishtirokidagi
korxonalarning ayrim fiskal xatar koʻrsatkichlari
Koʻrsatkichlar
2022
2023
I. Likvidlik koʻrsatkichlari
Joriy likvidlik darajasi
o'rta
o'rta
Tez likvidlik darajasi
o'rta
o'rta
Kunlik debitor qarzlar aylanmasi
o'rta
past
II. Toʻlov qobiliyati koʻrsatkichlari
Qarz (majburiyatlar)ning kapitalga nisbati
o'rta
o'rta
Qarz (majburiyatlar)ning aktivlarga nisbati
o'rta
o'rta
III. Daromadlilik qobiliyati koʻrsatkichlar
Sof foyda marjasi %
Past
Past
Operatsion foyda marjasi %
Past
Past
Rentabelligi
Past
Past
2023-
yil yakunlari boʻyicha 27 ta yirik davlat korxonalarining oʻrtacha likvidlik
koʻrsatkichlari ijobiy oʻzgargan. Xususan, kunlik debitor qarzlar aylanmasidagi oʻzgarish oʻtgan
yilning shu davriga nisbatan 27,9 kunga
kamaygan. Toʻlov qobiliyati koʻrsatkichlari tahliliga
koʻra, jami majburiyatlarning jami aktivlarga nisbati past xatar darajasida saqlanib qolgan. 27
ta davlat ishtirokidagi korxonalarning oʻrtacha daromadlik koʻrsatkichlarida 2022–
2023-
yillarda past xatar
darajasi qayd etildi. Oʻrtacha sof foyda marjasi 9,2 foizdan 8,5 foizga, oʻrtacha
operatsion foyda marjasi 17,6 foizdan 16,5 foizga pasaygan boʻlsa
-
da, mazkur koʻrsatkichlar
xalqaro meʼyorlarga koʻra past xatar darajasida saqlanmoqda. Shu bilan birga, dav
lat
ishtirokidagi korxonalarning oʻrtacha rentabellik koʻrsatkichlarida ijobiy oʻzgarishlar kuzatildi.
Aktivlar va kapitalning rentabellik darajasi 2023-yil davomida oshgan. 2023-yil yakunlari
boʻyicha 27 ta yirik davlat korxonasining tanlanma fiskal xatar
koʻrsatkichlari 2022
-yilga
nisbatan yaxshilangan.
Xususan, oʻrtacha likvidlik koʻrsatkichlaridan kunlik debitor qarzlar aylanmasi oʻrta xatar
darajasidan past xatar darajasiga tushgan. Korxonalar kesimida oʻrtacha toʻlov qobiliyati va
daromadlilik koʻrsatkichlari fiskal xatar darajalarida sezilarli oʻzgar
ishlar kuzatilmagan.
Shuningdek,
Davlat
ishtirokidagi
korxonalarining
moliyaviy
barqarorligini
mustahkamlash va transformatsiya jarayonlari bo’yicha bir qator ishlar amalga oshirilmoqda.
Davlat ishtirokidagi korxonalarning samaradorligini oshirish hamda moliyaviy barqarorligini
mustahkamlash maqsadida 21 ta davlat ishtirokidagi korxonalarning oʻrta va uzoq muddatli
transformatsiya strategiyalari xalqaro moliya institutlari va konsalting kompaniyalari bilan
hamkorlikda tayyorlandi. Xususan, quyidagi choralar davlat ishtirokidagi korxonalarning
kuzatuv kengashi faoliyati samaradorligini oshirishga qaratilgan:
✓
kuzatuv kengashlari tarkibida strategiya va investitsiyalar, audit, tayinlash va
mukofotlash, korrupsiyaga qarshi kurash va axloq boʻyicha qoʻmitalar tashkil etildi
;
✓
xalqaro hamkorlar bilan korxonalar kuzatuv kengashlariga xorijiy tajribaga ega
mustaqil aʼzolar jalb etilmoqda. Jumladan, 2024
-yil oxirigacha davlat kompaniyalarida
mustaqil aʼzolar sonini kamida 5 foizdan 20 foizgacha oshirish rejalashtirilgan
;
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, oktabr
www.e-itt.uz
131
✓
korxonalarning tashkiliy-boshqaruv tuzilmasi va ichki boshqaruv hujjatlari xalqaro
andozalar asosida qayta koʻrib chiqilmoqda.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023
-yil 28-fevraldagi PF-27-sonli Farmoniga
muvofiq, 2023
–
2026-yillarda ustav kapitalida davlat ulushi mavjud transformatsiya
qilinadigan aksiyadorlik jamiyatlari faoliyatiga ekologik, ijtimoiy va boshqaruv (ESG)
tamoyillarini joriy etish ishlari olib borilmoqda. Shu bilan birga, 2025-yil 1-iyulga qadar
professional konsultantlarni jalb etgan holda 7 ta yirik davlat ishtirokidagi korxonalarning 50
foizdan ortiq ulushini savdoga chiqarish, shuningdek, 2026-yilga qadar 4 ta yirik davlat
ishtirokidagi korxonalarning 5 foiz ulushini savdoga chiqarish belgilandi.
Xulosa va takliflar.
Davlat ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy barqarorligini ta’minlash va ularning
faoliyatini rag’batlantirish o’z navbatida fiskal xatarlarni boshqarish imkoniyatlarini beradi.
Tahlil qilingan umumiy moliyaviy-
iqtisodiy ko’rsatkichlar nisbiy ko’rsatkich
larning iqtisodiy
ahamiyatini ochib berishga hizmat qiladi. Lekin, shbi ham hisobga olish lozimki, korxonalarning
boshqaruvi hamda uzoq muddatli strategiyasi asosiy qismi davlat tomonidan belgilandan
ijtimoiy dasturlarga asoslangan bo’lsa, ularning moliyaviy holati davlat budjetiga bo’glanib
qolish xavfi paydo bo’ladi. Bozor munosabatlari rivojlanayotgan iqtisodyotlarda davlat
ishtirokidagi korxonalarning faoliyati ham bozor qonunlariga asosan tashkil qilish lozim.
Bunda albatta, bosqichama-bosqich amalga oshirish lozim. Birinchi navbatda, korxonalarning
tijorat va notijorat maqsadlari va vazifalarini ajratish lozim. Boshqaruvda deriktor va ijrochi
deriktorlarning saylanish amaliyotini joriy qilish shuningdek, ijrochi bo’lmagan deriktorlarning
ulushini oshirish hamda ularni xorijiy turdosh korxonalarda uzoq muddat xizmat qilgan
tajribali ekspertlarni jalb qilish lozim. Bundan tashqari, davlat ishtirokidagi korxonalarni
boshqarishda inklyuziy institularni yaratish hamda normativ-huquqiy hujjarlarni
optimallashtirish va xorijiy tajriba va zamonaviy texnalogiyalarni amaliyotga joriy qilishni
rag’batlantirish maqsadga muvofiq.
Adabiyotlar/ Литература/ Reference:
Baum, Anja, Paulo A. M., Alberto S., and Mouhamadou S. (2021). How to Assess Fiscal Risks from
State-Owned Enterprises: Benchmarking and Stress Testing. IMF Fiscal Affairs Department How-To-Note
21/09.
https://www.imf.org/en/Publications/Fiscal-Affairs-Department-How-To-
Notes/Issues/2021/08/18/How-to-Assess-Fiscal-Risks-from-State-Owned-Enterprises- 463616
Baum, Anja, Paulo A. M., Alberto S., and Mouhamadou S. (2022). Managing Fiscal Risks from State-
Owned
Enterprises.
IMF
Working
Paper
WP/20/213.
/media/Files/Publications/WP/2020/English/wpiea2020213-print-pdf.ashx.
International Monetary Fund (IMF) (2016). How to Improve the Financial Oversight of Public
Corporations.
Fiscal
Affairs
Department
How-To-Notes
No.
5.
https://www.imf.org/external/pubs/ft/howtonotes/2016/howtonote1605.pdf.
Organization for Economic Cooperation and Development (OECD) (2015). OECD Guidelines on
Corporate Governance of State-Owned Enterprises, 2015 Edition. OECD Publishing, Paris.
http://dx.doi.org/10.1787/9789264244160-en.
Renteria, C., Isabel R., Avril H., Katja F., and Malcolm P. (2018).
Zambia─
Assessing and Managing
Fiscal Risks from State-Entities and Public-Private Partnerships. IMF Technical Assistance Report.
Sayegh, Amanda (2019). Analyzing and Assessing Risks from SOEs. IMF, Memo.
Ter-Minassian, Teresa (2017). Identifying and Mitigating Fiscal Risks from State-Owned Enterprises
(SOEs).
Inter-American
Development
Bank
Discussion
Paper
No.
IDB-DP-546.
United Republic of Tanzania Office of the Treasury Registrar (OTR)
(2022). Treasury Registrar’s
Annual Operations Report for Financial Year 2020/21.
