ОСНОВНЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ ЗАДАЧ УПРАВЛЕНИЯ ОПЕРАЦИОННОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬЮ

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, noyabr

www.e-itt.uz

105

OPERATSION

FAOLIYATNI BOSHQARISH VAZIFALARINING ASOSIY YO‘NALISHLARI

i.f.n., dots.

Dedajanov Baxtiyor Nabijanovich

Namangan muhandislik-texnologiya instituti

ORCID: 0009-0001-8636-1717

baxtiyordedajanov@gmail.com

Annotatsiya.

Ushbu maqolada korxonalarda operatsion faoliyat va uni boshqarish

mazmuni bayon etilgan. Shuningdek, operatsion faoliyatni boshqarishga oid olimlarning

yondashuvlari hamda operatsion faoliyatni boshqarish vazifalari

yo‘nalishlari ko‘rsatib o‘tilgan.

Umumiy xulosalar shakllantirilib, operatsion faoliyatni samarali boshqarish uchun tegishli

tavsiyalar berilgan.

Kalit so‘zlar:

operatsion faoliyat, operatsion boshqaruv, tashkiliy tizimlar, sifat

menejmenti, ishlab chiqarishni joylashtirish, ta’minot zanjirini

boshqarish, operatsion tizimni

qo‘llab

-quvvatlash, zaxiralarni boshqarish, moddiy resurslarni rejalashtirish tizimlari.

ОСНОВНЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ ЗАДАЧ УПРАВЛЕНИЯ ОПЕРАЦИОННОЙ

ДЕЯТЕЛЬНОСТЬЮ

к.э.н., доц.

Дедажанов Бахтиёр Набижанович

Наманганский инженерно

-

технологической институт

Аннотация

.

В данной статье описывается содержание операционной

деятельности и управления ею на предприятиях. Также указаны подходы ученых к

управлению операционной деятельностью, а также направления задач управления
операционной

деятельностью.

Сформулированы

общие

выводы

и

даны

соответствующие рекомендации по эффективному управлению операционной

деятельностью.

Ключевые слова:

операционная деятельность, оперативное управление,

организационные системы, управление качеством,

размещение производства,

управление цепочкой поставок, поддержка операционной системы, управление запасами,

системы планирования материальных ресурсов

.

THE MAIN DIRECTIONS OF THE TASKS OF MANAGING OPERATIONAL ACTIVITIES

DSc., assoc. prof.

Dedajanov Bahtiyor Nabijanovich

Namangan Institute of Engineering and Technology

Abstract.

This article describes the content of operational activities and their management

in enterprises. The approaches of scientists to the management of operational activities are also

indicated, as well as the directions of the tasks of managing operational activities. General

conclusions are formulated and appropriate recommendations for effective operational
management are given.

Keywords:

operational activities, operational management, organizational systems,

quality management, production placement, supply chain management, operating system

support, inventory management, material resource planning systems.

UO

‘

K: 330.46

XI SON - NOYABR, 2024

105-110

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, noyabr

www.e-itt.uz

106

Kirish.

Foyda olish uchun har qanday biznes daromad olish bilan bog‘liq barcha jarayonlarni

maksimal darajada oshirish va yaxshilashga intiladi. Korxona foydaning katta qismini asosiy

faoliyatini amalga oshirish jarayonida oladi. Shuning uchun, asosiy mahsulot yoki xizmatni

ishlab chiqarish tsiklining o‘zi qanchalik uyg‘un bo‘lsa, korxona shuncha ko‘p daromad oladi.
Korxonaning muvaffaqiyatli faoliyati uchta faoliyat turi bo‘yicha qabul qilingan samarali

boshqaruv qarorlarini amalga oshirish natijasiga: investitsiyalar - birinchi navbatda, asosiy

vositalarni yangilashga; moliyaviy - korxonani moliyaviy resurslar bilan ta'minlashga va

asosiysi operatsion faoliyatga ya’ni, mahsulot ishlab chiqarish va sotish (xizmatlar
ko‘rsatish)ga bog‘liq.

Operativ faoliyatni oqilona boshqarish nafaqat taktik qarorlar qabul qilishni, balki aniq

strategiyani amalga oshirishni ham talab qiladi. Demak bu operatsion menejment doirasidagi
bajariladigan chora-tadbirlarni qamrab oladi deya olamiz.

Operatsion menejment

–

bu

biznesni boshqarish tizimi bo‘lib, u kompaniyaning ishlab

chiqarish faoliyatining to‘liq tsiklini boshqarish va tashkil etishni o‘z ichiga oladi: tovarlarni

yaratishdan tortib xizmatlar ko‘rsatishgacha.

14

Operatsion menejment har qanday biznes jarayonlarini xom ashyo, materiallar sotib

olishdan, ularni tayyor mahsulotga aylantirishdan xaridorga yetkazib berishgacha bo‘lgan

jarayonlarni yaxshilash uchun javobgardir.

15

Boshqacha qilib aytganda, operatsion menejment

—

bu xom ashyoni tayyor mahsulotga

yoki xizmatga eng samarali tarzda aylantirish jarayoniga qaratilgan faoliyat. Maqsad minimal

investitsiyalar bilan maksimal natijaga erishishdir.

Aynan mana shunday boshqaruv tadbirlari majmui kompaniyaga asosiy ishlab chiqarish

faoliyatini yanada samarali olib bor

ishga imkon beradi, bu esa ko‘plab raqobatdosh

ustunliklarni qo‘shadi va maqsadlarga tezroq erishishga yordam beradi.

Shu bilan birga, turli vaqtlarda biznes ichida sodir bo‘ladigan ishlab chiqarish va boshqa

barcha jarayonlar o‘rtasidagi chegarani aniq ko‘rish har doim muhimdir.

Adabiyotlar sharhi.

Operatsion menejmentning mustaqil fan sifatida shakllanish tarixi XVIII asr boshlariga

to‘g‘ri keladi. Aynan o‘sha paytda samarali iqtisodiyot shakllanadi va mehnat taqsimotining

birinchi

tamoyillari namoyon bo‘ladi.

Vaqt o‘tishi bilan, axborot texnologiyalarining rivojlanishi, biznes jarayonlarining

o‘zgarishi, korxonalar faoliyatida shaxs va inson munosabatlarining roli ortib borishida

operatsion boshqaruvning ahamiyati sezilarli darajada oshadi (Fomenko, 2023).

Umarxodjayeva, Ermatov va Sulaymonovlarning (2019) fikricha, “Operatsion faoliyat

tashkilotning har qanday funksiyasini amalga oshirishni qat’iylashtiradi, ma’lum mahsulotni

ishlab chiqish yoki xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq maqsadga yo‘naltirilgan harakatlar mazmuni

va oqibatlariga e’tiborni jamlaydi”. Sterligova va Fel

(2009)

o’z tadqiqotlarida: “Operatsion

boshqaruvning asosi operatsion tizimlarni boshqarishdir. Operatsion tizim

–

bu moddiy,

axborot yoki moliyaviy resurslardan ("kirish") foydalanib mahsulot yoki xizmat shaklida ularni

natijaga ("chiqish") aylantiradigan tizim ekanligi haqida ta’kidlab o’tadilar.

Pivovarov, Maksimtsev, Rogova va Xutiyevalarning (2011) asarlarida, operatsion

menejment

–

bu mahsulot va xizmatlarning asosiy turlarini ishlab chiqarishga qaratilgan biznes

jarayonlarini ishlab chiqish, ulardan foydalanish va takomillashtirish bo'yicha faoliyat. Ishlab

chiqarishning asosini tashkilot xodimlari va mijozlari uchun muhim bo'lgan operatsiyalarni

boshqarishni tashkil etishning samaradorligi va ratsionalligi tashkil etadi. Operatsiyalar
resurslarni mahsulot va xizmatlarga qayta ishlash bilan bog'liq har qanday inson faoliyati

sifatida qaraladi.

14

https://rb.ru/opinion/ops-manager/

15

https://getcompass.ru/blog/posts/operacionnyy-menedzhment

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, noyabr

www.e-itt.uz

107

Paliyning (2008)

ishlarida esa “Operatsion faoliyat tashkilotga asosiy daromad va asosiy

pul oqimlarini olib keladi. Operatsion faoliyatga, shuningdek, investitsiya yoki moliyaviy

jarayon bilan bog'liq bo'lmagan tashkilotning boshqa har qanday faoliyatini ham o'z ichiga

ol

adi” –

kabi yondashuvni ko’rishimiz mumkin .

Fomenko va Pleskevichlarning (2023) ta’rificha: “

Operatsion faoliyatni boshqarish ishlab

chiqarish jarayonlarini samarali boshqarish, mahsulot va xizmatlar sifatini nazorat qilish,

xarajatlarni optimallashtirish va mehnat unumdorligini oshirishga qaratilgan bir qator

tadbirlarni o'z ichiga oladi.”

“Operatsiyalarni boshqarish (OM)

- bu kompaniyaning tovarlari va xizmatlarini ishlab

chiqarish uchun zarur bo'lgan resurslarni rejalashtiradigan, tashkil etadigan,

m

uvofiqlashtiradigan va boshqaradigan biznes funktsiyasi” singari qarashlarni

Dan Reid R.,

Nada R. Sanderslarning (2012) ilmiy asarlarida uchratishimiz mumkin.

Xorijlik olimlar Slack, Nigellarning (2010) ilmiy izlanishlarida, operatsiyalarni boshqarish

–

bu mahsulot va xizmatlarni ishlab chiqaradigan va yetkazib beradigan resurslarni boshqarish

faoliyati ekanligi haqidagi fikr-

mulohazalarni guvohi bo’lamiz.

Mashhur amerikalik iqtisodchi Erix Xelfert (2013) o‘zining “Moliyaviy tahlil texnikasi”

,

“Biznes qiymatini yaratish yo‘li” kabi ilmiy maqolalarida operatsion boshqaruvning mohiyatini

asosiy boshqaruv funktsiyasi sifatida tavsiflaydi, uning natijalari tashkilotning tijorat

muvaffaqiyatiga bevosita ta’sir qiladi deydi.

Shuningdek Erix Xelfert (2013), operatsion boshqaruvning asosiy jihatlarini - mavjud

bo‘lgan barcha aktivlarning potentsialidan samarali foydalanish, yangi mahsulotlarni ishlab

chiqish va yangi savdo bozorlarini rivojlantirish, narx siyosati nuqtai nazaridan
raqobatbardoshlikni

oshirish, xarajatlarni kamaytirish va operatsion vositalarda ko‘rish

mumkin deydi. Shunday qilib, operatsion menejment katta va ko‘p qirrali tushuncha ekanligi

ayon bo‘ladi va menejmentning o‘ziga xos xususiyatlari ishlab chiqarish va moliyaviy faoliyat

elementlarini birlashtiradi.

Bizning fikrimizcha, “Operatsiyalarni boshqarish tizimi boshqa tashkiliy tizimlar va

umuman ishlaydigan muhit bilan uzviy bog’liq bo’ladi. O’z navbatida bu muhit operatsion

faoliyatga ikki yo’l –

korxonaning funktsiyalarini bilvo

sita belgilaydigan va bevosita to’g’ridan

-

to’g’ri ta’sir etuvchi omillar bilan ta’sir qilishi mumkin.

Tadqiqot metodologiyasi.

Tadqiqot jarayonida olimlarning operatsion boshqaruv mazmun-mohiyatiga xos

yondashuvlari o‘rganildi va tegishli xulosalar shakllantirildi. O‘rganilgan ma’lumotlar asosida

kuzatish, umumlashtirish va mantiqiylik usullaridan foydalanildi.

Tahlil va natijalar muhokamasi.

Operatsion faoliyatni boshqarish sohasida olib borilayotgan tadqiqotlar shuni

ko‘rsatadiki,

operatsiyalarni boshqarish tizimi boshqa tashkiliy tizimlar va umuman

ishlaydigan muhit bilan uzviy bog‘liq bo‘ldi. Bu o‘z navbatida, faoliyatga ikki yo‘l –

tashkilotning

funktsiyalarini bevosita belgilaydigan va bilvosita to‘g‘ridan

-

to‘g‘ri ta’sir etuvchi

omillar bilan

ta’sir qilishi mumkinligini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, tashqi muhit bilan o‘zaro ta’sir turlarining

har biri ma’lum bir xususiyatga ega bo‘lgan o‘ziga xos turdagi operatsiyalarni shakllantiradi.

1. Strategik

–

mahsulot va xizmatlarni ishlab chiqarish usullarini, ofis va ishlab chiqarish

binolarini, ishlab chiqarish quvvatlarini hududiy joylashishtirishni, jihozlarni joylashtirish

sxemalarini ishlab chiqishni, ishlab chiqarish va xodimlarni har tomonlama tayyorlashni

belgilaydi.

2. Taktik

–

ma’lum bir mahsulot va xizmatlar ishlab chiqarish uchun zarur bo‘lgan

resurslar miqdorini, ularga bo‘lgan ehtiyojni, ishlab chiqarish jarayonlariga tashqi resurslarni

jalb qilish rejalari va jadvallarini oldindan belgilaydi.

3. Operativ

–

operatsiyalarni rejalashtirish va boshqarish, shuningdek, har bir ish joyi

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, noyabr

www.e-itt.uz

108

uchun mas’ul shaxslarni aniqlash, shu jumladan “aniq o‘z vaqtida” operatsion tizimlarni
boshqarish, ishlab chiqarish jihozlariga texnik xizmat ko‘rsatish bo‘yicha operatsiyalarni

boshqarish bilan bo

g‘liq.

Operatsion faoliyat korxonaning har qanday funktsiyalarini amalga oshirishni belgilaydi,

muayyan mahsulotni ishlab chiqarish yoki xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq maqsadli

harakatlarning mazmuni va ketma-

ketligiga e’tibor beradi.

Operatsion menejment

vazifasi bevosita birinchi chiziqli menejerlar, ya’ni tsex ustalari,

bo‘limlarning funktsional menejerlari (savdo bo‘yicha menejerlar, moliyaviy faoliyatning ayrim

funktsiyalari bo‘yicha menejerlar, operativ rejalashtirish bo‘yicha menejerlar) tomonidan

amalga oshiriladi. Korxonalar boshqarish tizimidagi operatsion faoliyatni quyidagi rasm

yordamida ifodalab o‘tamiz.

1-rasm. Korxonani boshqarish tizimidagi operatsion faoliyat

(Pivarov va boshq., 2011)

Operatsion muhit darajasi korxonaning umumiy muhitidan bir pog‘ona pastroq ekanligini

quyidagi rasm orqali ko‘rishimiz mumkin. Uning tashqi muhitida yirik korxonaning biznes
bo‘linmalarining vazifalari

- zarur resurslarni olish va mahsulot ishlab chiqarish bilan

cheklangan bo‘ladi. Ammo butun korxona faoliyatini tavsiflovchi sxemalardan farqli o‘laroq,

operatsion faoliyat korxonaning har bir funktsiyasining mazmuni va vaqti hatto, ushbu

funktsiyaning ajralmas q

ismi bo‘yicha eng batafsil tafsilotlar bilan bog‘liq hisoblanadi

(Dedajanov, 2022).

Tadqiqotlardan kelib chiqqan holda, korxonalarda operatsion faoliyat boshqaruvida

amalga oshiriladigan ish(vazifa)larning yo‘nalishlarini ko‘rsatib o‘tishimiz mumkin:

1. Sifat menejmenti.

2. Mahsulot va xizmatlarni ishlab chiqish.
3. Jarayonlar va texnologiyalarni tanlash.

4. Ishlab chiqarishni joylashtirish.

5. Jihozlarni joylashtirish va ish joylarini tartibga solishni loyihalash.

Ta’minotchilar

Mehnat bozori

Iste

’

mo

lch

ilar

Inn

ov

at

siyalar

Operatsion

faoliyat

Xom ashyo, materiallar

(tashqi butlovchilar

)

Axborot

faoliyati va uni

boshqarish

Fan va

texnologiya

Xodimlar

(ijrochilar va

ularning tasnifi)

Operatsion

faoliyatning

tashqi

muhiti

Operatsion

faoliyatning

vazifa

muhiti

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, noyabr

www.e-itt.uz

109

6. Inson resurslari, mehnat faoliyatini loyihalashtirish.
7.

Ta’minot zanjirini boshqarish

.

8. Zahiralarni boshqarish, moddiy resurslarni rejalashtirish tizimlari - MRP (Material

Resources Planning), JIT (Just in time).

9. Agregat (umumiy) va operatsion rejalashtirish hamda loyihalash.
10.

Amaldagi operatsion tizimni qo‘llab

-quvvatlash uchun infratuzilma.

Shuningdek, korxona faoliyati sohalari kesimida bir qator ishlar amalga oshirilib, ularni

ham quyida ko’rsatib o’tishimiz mumkin. Masalan, dasturli boshqaruvga ega

dastgohlar

uchastkasi boshqaruvida quyidagi yo‘nalishdagi vazifalar bajariladi:

−

aniq miqdordagi

mahsulotni belgilangan o‘rtacha tannarx (yoki ichki tsex bahosi)

bo‘yicha standartlashtirilgan xom ashyo bilan ta’minlash;

−

ishlab chiqarish jarayonini aniq tashkil etish, jihozlarni qayta sozlash va materiallarni

yetkazib berishni ta’minlash;

−

mahsulotlarning me’yoriy jihatdan yuqori sifatini ta’minlash;

−

barcha ijrochilar tomonidan rejalashtirilgan ish jadvallarini o‘z vaqtida bajarilishini aniq

nazorat qilish. Is

hchilarning shikoyatlari va mulohazalariga e’tibor berish. Shikoyatlarga,

ularning murakkabligini hisobga olgan holda, bir yoki ikki smenada javoblar berish;

Savdo ishlari bo‘yicha quyidagi yo‘nalishdagi ishlar bajariladi:

−

xaridorlarning

so‘rovlariga tezkorlik bilan yuqori darajada xizmat ko‘rsatish;

−

belgilangan mahsulot nomenklaturasini qat’iy belgilangan miqdorda, oldindan

belgilangan narxda (sotish narxida), belgilangan miqdorda sotish hajmini ta’minlash;

−

savdo agentlari o‘rtasida amalga oshirish bo‘yicha belgilangan umumiy topshiriqni

taqsimlash, quyidagi qoidalarning bajarilishi va ularga amal qilishi ustidan nazoratni

ta’minlash:

-

kuniga bitta mijoz tashrifi; dekadada yoki oyda kamida bir marta yirik xaridorlar

bilan muloqot o‘rnatish

(uchrashish).

Debitor qarzdorlik bo‘yicha quyidagi yo‘nalishdagi ishlar olib boriladi:

−

bitim tuzilgandan keyin uch ish kuni ichida to‘lov uchun hisob

-kitob varaqlarini taqdim

etish;

−

bir ish kuni ichida yangi xaridorlarning kredit to‘lash qobiliyati tekshiruvini o‘tkazish;

−

hisob-

kitob to‘lovlari kechiktirilmasligini ta’minlash;

−

haftada bir marta o‘z hisoblarini to‘lamagan mijozlar bilan bog‘lanish;

−

o‘z rahbariga dekadada bir marta ishonib topshirilgan faoliyat bo‘limining to‘lov holati

to‘g‘risida tezkor ma’lumotlarni taqdim etish.

Shulardan kelib chiqan holda, operatsion menejerlarning vazifalari quyidagi

yo‘nalishlarda shakllantiriladi:



iste’molchilar talablariga javob beradigan mahsulot va xizmatlar ishlab chiqarish;



nazorat ostidagi resurslarni samarali boshqarish.

Operatsion faoliyatni boshqarishda operatsion menejerlar har kuni va har soatda yuzaga

keladigan ko‘plab muammolarni hal qilishlari kerak. Bu ularning ishining o‘ziga xos

belgilaridan biridir. Qiyinchiliklar iste’molchi manfaatdor bo‘l

gan tovarlarni kerakli miqdorda

ishlab chiqarish uchun doimiy bosim bilan ta’sir qiladi. Operatsion menejerlar muammolarni

reaktiv ravishda hal qiluvchi sifatida qabul qilinadi. Strategik boshqaruv sifatida

operatsiyalarni boshqarish bo‘yicha kamroq tarqal

gan nuqtai nazar endi asossiz deb

hisoblanadi (Dedajanov, 2022).

Xulosa va takliflar.

Operatsion menejment sohasidagi tadqiqotlar iqtisodiy tizimlarning rivojlanishi uchun

katta ahamiyatga ega. Ular bizga yangi boshqaruv usullari va texnologiyalarini ishlab chiqish,

jarayonlarni optimallashtirish, xarajatlarni kamaytirish va korxonalar samaradorligini oshirish
imkonini beradi. Ilmiy izlanishlarsiz operatsion boshqaruv qarorlari tajriba darajasida qoladi,

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, noyabr

www.e-itt.uz

110

bu esa samarasizlik va yo‘qotishlarga olib kelishi

mumkin. Ilmiy tadqiqotlar muammolarni

aniqlash va ularni bartaraf etish uchun yechimlarni topish, shuningdek boshqaruvning yangi

yondashuvlari va vositalarini ishlab chiqish imkonini beradi.

Shunday ekan har qanday biznes ertami kechmi operatsion boshqaruv jarayonidagi

tadqiqotlarga va tahlillarga murojaat qiladi. Operatsion faoliyatni samarali boshqarish uchun
quyidagilarni tavsiya etamiz:

−

tajribalarda muvaffaqiyatli bo‘lgan strategiyalarni ishlab chiqish. Shuningdek, bu yerda

bevosita operatsion strategiya mantiqiy ravishda umumiy korxona strategiyasini ham inobatga

olgan holda uyg‘un ishlab chiqarish kerak;

−

operatsion tizimlarni joriy etish. Joriy etish jarayonida muayyan operatsion tuzilma

biznesning nima bilan shug‘ullanayotganiga bog‘liqlikda

olib borilishi lozim;

−

operatsion tizimni samarali boshqarish. Boshqaruvning asosiy mezonlari samaradorlik

va ratsionallikdir. Samaradorlik daromadni oshirishga, mijozlar auditoriyasini kengaytirishga

qaratilgan bo‘lishi hamda xarajatlarni kamaytirish uchu

n zaxiralarni izlash lozim.

Odamlar bilan qanday munosabatda bo’lish yana bir muhim xususiyatdir. Operatsion

jarayonlar korxonaning turli xil funktsional yo‘nalishlarini bog‘laydi: marketing, yuristlar,

texnik yordam, biznesni rivojlantirish, moliya va boshqalar. Har kuni operatsion jarayonlarda

boshqaruv bo‘limlariga ma'lumotlarni beriladi va ulardan olinadi, bunda ishning yakuniy

muvaffaqiyati operatsion munosabat,aloqa sifatiga bog‘liq.

Adabiyotlar/Литература/Reference:

Dan Reid R., Nada R. Sanders. (2012) Operations Management. An Integrated Approach

Fourth Edition. John Wiley & Sons, Inc.

–

p 808.

Dedajanov, B. N. (2022). Menejment. Darslik.

–Toshkent.:“Fan ziyosi” nashriyoti,

580.

Slack, Nigel. (2010) Operations management / Nigel Slack, Stuart Chambers, Robert

Johnston.

–

6th ed.713 p.

Uмаrхоdjаyеvа М.G., Ermatov T.Sh., Sulaymonov B.A. (2019) Operatsion menejment:

Darslik.

–T.: “Iqtisod

-

Moliya”,–

368 b.

Операционный менеджер: кто это и какие задачи в компании он решает?

https://rb.ru/opinion/ops-manager/

Операционный менеджмент: как эффективно управлять бизнес

-

процессами.

https://getcompass.ru/blog/posts/operacionnyy-menedzhment

Палий, В.Ф. (2008) Международные стандарты учета и финансовой отчетности:

учебник. –

3-

е изд., испр. и доп. / В.Ф. Палий. –

М.: ИНФРА

-

М, –

512 с.

Пивоваров С. Э., Максимцев И. А., Рогова И. Н., Хутиева Е. С.

(2011) Операционный

менеджмент: Учебник для вузов. Стандарт третьего поколения. —

СПб.: Питер, —

544

с.: ил. —

(Серия «Учебник для вузов»).

Стерлигова А.Н., Фель

А.В. (20

09

) Операционный (производственный) менеджмент.

/ Учеб. пособие.

-

М.: ИНФРА

-

М, –

187 c.

Фоменко Н.М., Плескевич В.Б

. (2023

) Управление операционной деятельностью:

опыт, тенденции, перспективы

.

Лидерство и менеджмент. Том 10. №3.

975-985-

с.

Хелферт Э. (2013) Техника финансового анализа: Путь к созданию стоимости

бизнеса. / [Пер. с англ.] / Э.Хелферт.

- 10-

е изд.

-

Пб. и др. : Питер : Питер бук, . –

5

–

7 c.